Mashq là gì? Cách đọc tờ luyện thư pháp thời Ottoman

Mashq là gì? Cách đọc tờ luyện thư pháp thời Ottoman

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Tìm hiểu cách thư pháp gia Ottoman lặp nét, đánh dấu tỉ lệ và đưa tờ luyện vào album, cùng cách văn bằng icazetname ghi quyền ký tên.

Mashq, thường viết là meşk trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, có nghĩa là luyện thư pháp. Trên một tờ luyện chữ thời Ottoman, người viết có thể lặp lại chữ cái, nét nối hoặc cụm từ, hoặc thêm chấm và đường để thể hiện tỉ lệ. Một số bài luyện được bố cục cẩn thận, có trang trí và chữ ký rồi được gắn vào album. Dấu vết trên giấy cho thấy việc luyện chữ. Hồ sơ bảo tàng có thể xác định người viết, nhận ra phần gắn thêm về sau và giải thích công dụng của từng hiện vật.

Một số tác phẩm tại Bảo tàng Sakıp Sabancı cho thấy những khác biệt ấy. Những câu được Ahmed Karahisarî viết lặp nằm trên một tờ giấy có khung vàng. Bài luyện của Abdurrahman Hilmi dùng chấm và đường để thể hiện tỉ lệ. Văn bằng của Mir Mustafa Celaleddin có lời xác nhận của các thầy, cho phép ông ký tên trên tác phẩm viết bằng những thể chữ được chỉ định.

Tìm dấu vết luyện chữ ở đâu trên tờ giấy

Trước tiên, tìm một hình dạng hoặc nhóm chữ cái xuất hiện nhiều lần rồi lần theo chuỗi lặp trên tờ giấy. Chú ý khoảng cách giữa các nét, chỗ hai chữ cái nối nhau và sự thay đổi của khoảng trống quanh một từ. Phần lặp có thể chiếm một dòng hoặc trải trên phần lớn trang. Trong bài luyện tỉ lệ, ký hiệu bên cạnh chữ cái có thể giải thích kích thước của nó. Nếu chưa hiểu một dấu ghi chú, hãy xem cách bảo tàng đọc dấu ấy. Tùy vị trí và ngữ cảnh, một chấm có thể thuộc về chữ cái hoặc là dấu đo.

Triển lãm Scribbled Exercises, Practice Pages tập hợp tác phẩm của các thư pháp gia Ottoman hoạt động qua nhiều thế kỷ. Thuyết minh liên hệ những bài luyện với việc học hình chữ, giữ sự thuần thục của bàn tay và thử các dạng chữ. Người viết dùng cạnh ngòi bút sậy, còn gọi là qalam để tạo nét trên giấy. Việc viết lặp trên cùng một tờ giúp nhìn ra khác biệt giữa các nét. Cẩm nang về các thể chữ thư pháp Ả Rập giải thích những tên gọi xuất hiện trong hồ sơ. Bảo tàng Sakıp Sabancı, triển lãm Scribbled Exercises, Practice Pages

Những câu viết lặp và khung vàng của Ahmed Karahisarî

Bảo tàng Sakıp Sabancı ghi nhận 190-0456-AK là một bài luyện tự do thế kỷ XVI của Ahmed Karahisarî. Tờ giấy có kích thước 35 × 26,3 cm. Danh mục ghi chất liệu là giấy đã xử lý để giảm độ thấm và mực đen, đồng thời mô tả những câu cách ngôn trong văn chương và tục ngữ được viết lặp. Hồ sơ cũng ghi một khung vàng hẹp cùng những bông hồng vàng nhỏ đặt giữa các chữ cái và từ. Lời ghi cuối tờ xác định đây là bài luyện của thư pháp gia. Chữ viết lặp và bố cục trang trí cùng nằm trên một tờ. Bảo tàng Sakıp Sabancı, bài luyện của Karahisarî, 190-0456-AK

So sánh ảnh toàn tờ với ảnh cận cảnh. Ảnh toàn tờ cho thấy khung và hình dạng của vùng chữ viết. Ảnh chi tiết giúp phân biệt từng lần lặp và các khoảng trống có hoa văn vàng. Danh mục cung cấp căn cứ để xác định điều gì được viết lặp và đọc lời ghi cuối tờ. Một mô tả có thể nêu đây là bài luyện và chỉ ra cách chữ viết cùng các họa tiết được bố trí cẩn thận.

Bài luyện tỉ lệ của Abdurrahman Hilmi

Bảo tàng dùng thuật ngữ ölçülü talim meşki cho tờ luyện 190-0522-ARE. Hiện vật thuộc nửa sau thế kỷ XVIII, kích thước 18,5 × 26 cm. Theo hồ sơ, các chấm và đường hỗ trợ thể hiện kích thước, hình dạng và chỗ nối giữa các chữ cái. Hoa và lá nhỏ nằm trong một số khoảng trống giữa các phần chữ. Bảo tàng cho rằng tờ này có lẽ dùng làm mẫu giảng dạy. Lời ghi cuối tờ nêu thầy của Hilmi là Mehmed Rasim Efendi ở Eğrikapı, và bảo tàng ghi nhận chính Hilmi cũng từng dạy học. Bảo tàng Sakıp Sabancı, bài luyện tỉ lệ 190-0522-ARE

Khi so sánh tờ này với tờ của Karahisarî, trước hết hãy xác định căn cứ cho từng tác phẩm. Một hồ sơ mô tả các câu lặp, chữ ký và hoa hồng vàng. Hồ sơ kia giải thích dấu tỉ lệ và nêu tên một người thầy trong lời ghi cuối tờ. Cả hai là ví dụ về việc luyện chữ, mỗi tờ cho thấy những chi tiết riêng. Khi nói về một công dụng giảng dạy cụ thể, hãy dựa vào hồ sơ của chính hiện vật ấy.

Khi viết chú thích cho ảnh tờ của Hilmi, có thể chỉ vị trí của chấm và đường cạnh các chữ, rồi nêu chức năng mà bảo tàng giải thích. Hoa và lá được mô tả theo chỗ chúng xuất hiện trong các khoảng trống. Tên người thầy lấy từ lời ghi cuối tờ. Thứ tự này giúp người đọc đối chiếu từng chi tiết với ảnh hoặc hồ sơ.

Các bài luyện được đưa vào album ra sao

Album thư pháp 120-0243-SH của bảo tàng có kích thước 30 × 21,7 cm và chứa các tác phẩm của Şeyh Hamdullah. Hồ sơ phân biệt kıt’a, tức tác phẩm thư pháp có bố cục, và meşk, tức bài luyện, được tập hợp vào một murakka hay album. Bảo tàng định niên đại giấy màu và giấy vân cẩm thạch ở lề, phần trang trí trang và phần đóng quyển vào thế kỷ XVIII. Album vì thế lưu giữ chữ viết của một thư pháp gia qua đời năm 1520 cùng phần trình bày được làm về sau. Bảo tàng Sakıp Sabancı, album 120-0243-SH

Để mô tả một trang album, hãy quan sát phần có chữ trước, rồi xem giấy xung quanh và phần đóng quyển. Niên đại được nêu cho một bộ phận có thể chỉ áp dụng cho bộ phận ấy. Bài viết về các xưởng làm bản thảo giúp hiểu các công việc khác nhau trong quá trình làm sách. Cẩm nang về họa tiết hoa thị shamsa nêu thêm một ví dụ về tầm quan trọng của vị trí phần trang trí. Một tờ luyện có thể được trình bày trong album rất lâu sau khi chữ đã được viết.

Văn bằng ghi quyền ký tên như thế nào

Bảo tàng xác định 110-0597 là icazetname của Mir Mustafa Celaleddin, ghi năm 1270 theo lịch Hồi giáo, tương ứng 1853–1854 dương lịch. Tờ này có kích thước 27 × 36,5 cm. Phần thư pháp của học trò viết bằng sülüs và nesih, tên tiếng Thổ Nhĩ Kỳ của hai thể thuluth và naskh. Bên dưới có hai khung bầu dục với lời xác nhận của Ali Rıza ở Manisa và Abdullah Zühdî, viết bằng thể rıka. Theo danh mục, các lời xác nhận cho phép học trò ký tên trên tác phẩm bằng hai thể chữ đã nêu. Nội dung và vị trí của lời xác nhận cho biết chức năng của tờ văn bằng. Bảo tàng Sakıp Sabancı, văn bằng của Mir Mustafa Celaleddin, 110-0597

Lời ghi cuối tờ có thể nêu người đã viết tờ đó. Lời xác nhận của thầy trong văn bằng có thể ghi một quyền được trao. Để biết đang đọc loại văn bản nào, hãy xem bảo tàng nói gì về người được nêu tên, nội dung được ký và vị trí của ghi chú trên trang. Cẩm nang về nguồn gốc và lời ghi cuối bản thảo có thêm các ví dụ về cách tên hay ghi chú xác định vai trò của một người.

Trong phần giới thiệu thư pháp Ottoman, Bảo tàng Sadberk Hanım mô tả icazetname là văn bằng được trao khi học trò được đánh giá đã thành thạo. Bảo tàng cũng trình bày murakka như một album gồm nhiều tác phẩm riêng. Hình thức tờ giấy và chức năng của văn bản có thể được quan sát riêng. Album tập hợp và bảo quản các tác phẩm. Văn bằng của Celaleddin chứa lời xác nhận. Việc danh mục xác định hai người thầy và hai thể chữ giúp làm rõ phạm vi của sự cho phép này. Bảo tàng Sadberk Hanım, Harmony of Line and Color

So sánh bài luyện muộn và các tờ từ bộ sưu tập khác

Bảo tàng Sakıp Sabancı cũng lập hồ sơ cho bài luyện tự do của Hasan Rıza, 190-0580-HR. Tờ giấy ghi năm 1298 theo lịch Hồi giáo, tức 1880–1881 dương lịch, và có kích thước 23,5 × 34 cm. Niên đại này cho một ví dụ cụ thể về cuối thời Ottoman để so với tờ sớm hơn của Karahisarî. Danh mục triển lãm năm 1998 do Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan xuất bản đặt bài luyện trong một bộ sưu tập rộng hơn gồm album thư pháp, bản thảo và các tấm thư pháp. Bảo tàng Sakıp Sabancı, bài luyện của Hasan Rıza 190-0580-HR và Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan, Letters in Gold

Tờ album Iran 2016.536 của Asadullah Shirazi tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan là một trường hợp đối chiếu riêng. Bảo tàng xác định nó là siyah mashq và định niên đại năm 1258 theo lịch Hồi giáo, tức 1842–1843 dương lịch. Hồ sơ giải thích cách lặp nét trở thành đặc điểm của một số trang luyện được bố cục cẩn thận và cách những tờ như vậy được gắn rồi đưa vào album. Khi so sánh chất liệu và cách gắn tờ giấy, hãy giữ thông tin rằng bảo tàng xác định tờ này là hiện vật Iran và thuật ngữ cụ thể mà bảo tàng dùng. Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan, tờ album có bài luyện thư pháp, 2016.536

Viền trang trí cũng có thể bao quanh các loại thư pháp khác. Bảo tàng Aga Khan ghi AKM254 là một trang thư pháp nasta‘liq với viền vân cẩm thạch màu xanh lam và vàng. Có thể đối chiếu vùng chữ và viền của trang này với các phần tương ứng trong album của Şeyh Hamdullah. Tên hiện vật và mô tả trong danh mục cho biết từng vùng chứa bài luyện, tác phẩm có bố cục hay loại chữ khác. Chất liệu tương đồng ở viền giúp so sánh cách trình bày. Bảo tàng Aga Khan, trang thư pháp nasta‘liq, AKM254

Cách viết chú thích cho một tờ luyện thư pháp

Ghi số kiểm kê, tên người viết hoặc thông tin quy thuộc của bảo tàng và niên đại. Tiếp theo, mô tả một đặc điểm nhìn thấy được, chẳng hạn từ lặp lại, dấu tỉ lệ, viền thêm sau hoặc lời xác nhận trong một khung riêng. Nếu bảo tàng giải thích nội dung chữ viết, hãy dùng phần mô tả đó để xác định đặc điểm. Với tờ album, chỉ rõ niên đại nào thuộc về chữ và niên đại nào thuộc về phần gắn vào album hoặc phần đóng quyển. Chú thích ngắn có thể phân biệt căn cứ về luyện chữ, trình bày và giảng dạy bằng một chi tiết cụ thể cho mỗi nhận định. Nếu có nhiều ảnh, đặt ảnh toàn trang cạnh một ảnh chi tiết để người đọc thấy quan hệ giữa các dòng, viền và ghi chú.

Hồ sơ bảo tàng và danh mục triển lãm