Lư xông hương trong bảo tàng: mabkhara, majmar và quả cầu đục lỗ

Lư xông hương trong bảo tàng: mabkhara, majmar và quả cầu đục lỗ

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Nhận biết lư xông hương qua bát đá vôi Oman, nắp vòm, bộ phận treo và hiện vật Mamluk ở Doha có thể từng đựng nến thơm.

Một lư xông hương có thể là bát miệng mở, bình có nắp đục lỗ hoặc vật đựng được thiết kế để treo. Trước hết hãy tìm chỗ có thể đựng vật liệu. Sau đó, quan sát đường thoát của hương và vị trí của chân, tay cầm hoặc khoen để hiểu cách nâng đỡ hiện vật. Hồ sơ bảo tàng còn có thể cho biết bộ phận nào đã mất, chỗ nào đã được sửa và công dụng nào mới dừng ở mức giả thuyết.

Khi tìm hiểu các đồ đựng hương, bạn sẽ gặp những tên như *mabkhara* và *majmar*. Bài viết này đối chiếu hình dáng của những hiện vật có hồ sơ. Một chiếc bình tại Doha được gọi là lư xông hương trong nhan đề danh mục, còn nhóm giám tuyển đề xuất rằng nó được thiết kế để chứa nến thơm. Đọc tên hiện vật cùng mô tả vật lý và phần diễn giải sẽ giúp giải thích vì sao một tên gọi chung có thể bao quát nhiều thiết kế.

Mabkhara có nghĩa gì trong việc đón khách?

Trong tài liệu của Sở Văn hóa và Du lịch Abu Dhabi, *mabkhara* là tên lư xông hương gắn với việc tiếp khách. Tài liệu về Quảng trường Union nhắc đến một công trình kỷ niệm mang hình lư xông hương, bên cạnh các hình tượng bình cà phê và bình rảy nước hoa hồng. Hồ sơ di sản Bait Al Gahwa dùng cách viết *mibkhara* khi nói đến vật dụng có thể xuất hiện trong lúc chào đón khách. Hai nguồn giúp người đọc nhận ra từ này và bối cảnh sử dụng của nó. Sở Văn hóa và Du lịch Abu Dhabi, Quảng trường Union và Hồ sơ di sản Bait Al Gahwa.

Đây là tên gọi cho một loại đồ đựng. Với hiện vật xưa, nhãn có thể dùng cụm tiếng Anh *incense burner* hoặc một tên địa phương, như *majmar* ở ví dụ Oman. Hãy ghi lại cả tên do cơ sở lưu giữ sử dụng và hình dáng của hiện vật. Một hồ sơ di sản có thể cho biết chiếc lư gắn với việc tiếp khách, báo cáo về một phát hiện khảo cổ có thể ghi nhận cặn còn lại, còn mô tả kỹ thuật giúp nhận ra những phần có thể dịch chuyển.

Bát miệng mở cho biết điều gì?

Bảo tàng Quốc gia Oman giới thiệu một lư đá vôi từ Ra’s al-Jinz có niên đại 2500–2000 TCN. Ảnh cho thấy một chiếc bát nông, miệng mở, với bốn chân ngắn. Bảo tàng gọi nó là *majmar* và ghi nhận còn dấu tích của sự cháy khi tìm thấy. Chiếc bát là một hiện vật sớm từ bán đảo Ả Rập để so sánh với các đồ kim loại về sau. Phần lòng bát trong ảnh cho thấy chỗ có thể đặt vật liệu. Dấu tích cháy là thông tin gắn với hiện vật được khai quật. Bảo tàng Quốc gia Oman, lư đá vôi Ra’s al-Jinz.

Khi xem ảnh, hãy quan sát đường viền miệng bát rồi tìm chỗ nối giữa lòng bát và các chân. Góc nhìn ngang cho thấy đáy bát được nâng cao bao nhiêu so với mặt đỡ. Góc nhìn từ trên cho thấy phần nào của lòng bát có thể quan sát. Với hiện vật khảo cổ, hồ sơ có thể cho biết người ta tìm thấy bát ở tình trạng nào và ghi nhận vật liệu gì. Chỉ dựa vào hình dáng miệng mở thì chưa thể xác định chất tạo hương cụ thể.

Nắp đục lỗ làm thay đổi hình dáng ra sao?

Hiện vật 1976.102 của Bảo tàng Metropolitan, hay The Met, có niên đại thế kỷ VIII hoặc IX. Lư có thân trụ thấp, ba chân và nắp vòm gắn bản lề. Nắp đúc bằng đồng, được đục lỗ và mang các họa tiết gồm cánh và hình thực vật. Theo bảo tàng, khói có thể thoát qua các lỗ. Bảo tàng cũng mô tả các chân lư có hình bàn chân của động vật họ mèo. Lư cao 13,6 cm và có chiều dài lớn nhất 24,2 cm. Góc ảnh thấy bản lề giúp nhận ra ranh giới giữa nắp mở được và thân cố định. The Met, lư có nắp vòm 1976.102.

Một chiếc lư đồng khác tại The Met, số 67.178.3a, b, có niên đại thế kỷ XI và được quy về Andalusia. Nó có thân vuông, các chân đỡ, tay cầm dài và nắp vòm cao. Bảo tàng nhắc đến các vòm móng ngựa trên dải trang trí phía dưới trong số những căn cứ của nhận định về xuất xứ. Kích thước ghi trong hồ sơ là 24,8 × 25,4 × 10,8 cm. Khi đặt hai hiện vật cạnh nhau, hãy so sánh thân tròn và thân vuông trước khi xem nắp. Bài hướng dẫn về hình người và động vật trong nghệ thuật Hồi giáo giúp mô tả các mô típ như chân động vật họ mèo của chiếc lư sớm hơn. The Met, lư được quy về Andalusia, 67.178.3a, b.

Khoen, móc cài và chén đựng có thể chuyển động

Bảo tàng Anh ghi hiện vật 1992,0715.1 là đồ đựng có thân đa giác, được làm ở miền bắc Ấn Độ vào khoảng thế kỷ XVI hoặc XVII. Hiện vật có đỉnh vòm, núm hoa sen, khoen và móc cài để treo. Kích thước là 15 × 16 × 12 cm. Danh mục cho biết một chân bị cong và gợi ý so sánh hình dáng với các lăng mộ miền bắc Ấn Độ. Khoen cho thấy cách bình có thể được treo. Chiếc chân cong ghi nhận tình trạng hiện tại. So sánh với lăng mộ liên quan đến hình dáng. Bảo tàng Anh, lư miền bắc Ấn Độ 1992,0715.1.

Quả cầu đục lỗ 17.190.2095a, b tại The Met có niên đại cuối thế kỷ XIII hoặc đầu thế kỷ XIV và được quy về Damascus. Quả cầu cao 15,9 cm. Nếu tính cả xích treo, chiều cao ghi trong hồ sơ là 22,2 cm. Hai bán cầu có bản lề, bên trong có một chén nhỏ treo bằng ba vòng. Bảo tàng giải thích rằng các vòng giúp chén giữ ổn định khi vỏ cầu chuyển động. Ảnh bên ngoài cho thấy các lỗ và đường giáp giữa hai nửa. Cần xem ảnh chụp khi quả cầu mở ra để thấy cơ cấu bên trong. The Met, quả cầu đục lỗ 17.190.2095a, b.

Ở đây, chén là bộ phận bên trong nối với các vòng. Với giá đỡ tách cà phê zarf thời Ottoman, phần vỏ đỡ chiếc tách dùng để phục vụ đồ uống. Đối chiếu hai cấu tạo giúp xác định bộ phận nào chuyển động, bộ phận nào được đỡ và điều gì có thể kiểm tra trong hồ sơ sưu tập.

Bảo tàng ghi nhận nắp thay thế như thế nào?

National Museums Scotland lưu giữ lư đồng A.1956.518, được giới thiệu qua Museum With No Frontiers. Lư cao 16,51 cm, có niên đại vào giữa hoặc nửa sau thế kỷ XIII, với xuất xứ được ghi là Syria hoặc Iraq. Danh mục mô tả thân trụ có ba chân. Nắp vòm có bản lề đang nằm trên thân lư là bộ phận thay thế thời hiện đại. Hồ sơ đưa ra khả năng nắp trước kia được vặn vào thân nhờ một gờ lắp và một vòng. Hồ sơ cũng chỉ ra vị trí tay cầm dài từng được gắn. Museum With No Frontiers, National Museums Scotland A.1956.518.

Khi mô tả hiện vật, hãy gắn bản lề nhìn thấy trong ảnh với nắp thay thế và ghi rõ rằng cơ cấu lắp bằng cách vặn là một cách phục dựng dạng trước đó. Từ hình ảnh trang trí và các đối chiếu, danh mục cũng nêu khả năng hiện vật có liên quan đến môi trường nhà thờ. Đây là diễn giải dành riêng cho chiếc lư này. Khi đặt quả cầu xông hương của The Met bên cạnh các quả cầu thiên văn bằng đồng thau, dấu khắc trên bề mặt quả cầu thiên văn giúp hiểu công dụng của mặt ngoài. Bản lề và vòng treo của lư cho biết cấu trúc của vỏ và bộ phận bên trong.

Vì sao một hiện vật gọi là lư xông hương có thể đựng nến?

Qatar Museums đặt tên hiện vật MW.467.2007 là *Mamluk Incense Burner*, tức lư xông hương thời Mamluk. Hiện vật cao 36,5 cm, đường kính 16,5 cm. Hồ sơ mô tả thân trụ bằng đồng thau, ba chân cách điệu, nắp vòm đục lỗ và đồ án khảm bạc, vàng trên bình. Người bảo trợ được ghi là Sultan al-Nasir Muhammad ibn Qalawun. Trang giới thiệu sưu tập của Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo ghi Ai Cập hoặc Syria, thế kỷ XIV. Hồ sơ chi tiết của Qatar Museums ghi Ai Cập, giai đoạn 1294–1340. Khi trích dẫn, nên ghi xuất xứ và niên đại theo đúng từng hồ sơ. Qatar Museums, MW.467.2007 và Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo, hiện vật nổi bật trong sưu tập.

Hồ sơ chi tiết đề xuất rằng bình được thiết kế để đựng nến thơm. Ảnh có thể cho thấy các lỗ trên nắp và hoa văn trang trí. Nhận định về thứ từng đặt trong bình là diễn giải của giám tuyển. Bài viết về bệnh viện của Qalawun ở Cairo là một ví dụ riêng về cách tư liệu gắn tên người và tên cơ sở với công trình hay hiện vật thời Mamluk. Người bảo trợ được nêu tên cho chiếc bình ở Doha là al-Nasir Muhammad ibn Qalawun.

Nên quan sát gì trong ảnh hiện vật?

Bắt đầu từ ảnh toàn cảnh để xem lư mở miệng, có nắp hay có thân khép kín. Tìm lòng bát hoặc chén còn lộ ra. Xác định vị trí chân, tay cầm hoặc điểm treo, rồi tìm góc chụp khác để thấy cách nắp gắn vào thân. Góc chụp chính diện đôi khi che mất các lỗ sau dải trang trí. Ảnh từ trên có thể làm rõ bề mặt đục lỗ. Ảnh bên trong có thể cho thấy chén nhỏ hoặc vị trí thiếu một bộ phận.

Sau khi quan sát hình dáng, hãy đọc lại hồ sơ. Với chiếc bát Ra’s al-Jinz, mô tả khai quật bổ sung thông tin về dấu tích cháy. Với quả cầu của The Met, ảnh lúc mở và hồ sơ giải thích các vòng treo. Với chiếc lư ở Scotland, danh mục phân biệt nắp hiện tại và cơ cấu lắp trước kia được đề xuất. Với hiện vật Doha, mô tả cho phép đối chiếu tên trong danh mục với nhận định về thứ từng đựng bên trong. Hãy kèm mã hiện vật trong từng trường hợp để người đọc tìm đúng tài liệu và hình ảnh.

Hồ sơ bảo tàng để đối chiếu thêm