Cara alat penunjuk kiblat bersejarah menggunakan kompas dan jam matahari

Alat penunjuk kiblat bersejarah menghimpunkan maklumat geografi dan rujukan arah dalam satu alat mudah alih. Kiblat ialah arah ke Kaabah di Makkah. Umat Islam menghadap ke arah itu ketika bersolat. Pada banyak contoh yang masih ada, jarum kompas memberikan rujukan utara–selatan. Nama bandar, garisan terukir atau jadual memberikan maklumat arah dari tempat tertentu. Ada juga alat yang membawa jam matahari, yang menggunakan bayang untuk menunjukkan waktu.

Untuk mengenal pasti bahagian-bahagiannya, tanyakan dahulu maklumat yang diberikan oleh setiap bahagian. Jarum ialah bahagian kompas. Nama tempat boleh menjadi sebahagian daripada jadual, rajah atau sektor wilayah. Penunjuk bayang, atau gnomon, ialah bahagian jam matahari yang menghasilkan bayang. Pameran tentang solat di Muzium Sejarah Sains Oxford menunjukkan beberapa cara susunan, termasuk alat loyang dengan jadual dan contoh kayu bersalut lakuer. Panduan seni bina masjid menerangkan cara arah itu ditunjukkan dalam bangunan melalui dinding kiblat dan mihrab.

Apakah yang ditunjukkan oleh jarum kompas?

Jarum memberikan arah rujukan kepada alat. Cari pangsi, ruang kecil untuk jarum dan tanda arah utama. Jarum dan tanda arah dibaca bersama-sama. Arah ke destinasi pula menggunakan maklumat geografi yang berkaitan. Jika kotak mempunyai jarum magnet dan garisan terukir, kedua-duanya boleh menjalankan tugas berlainan. Jarum menunjukkan orientasi alat. Garisan boleh menyimpan maklumat arah dari suatu tempat atau menjadi tanda pada skala yang lain.

Penunjuk kiblat Oxford bernombor 53791 dikatalogkan sebagai alat abad ke-18 yang mungkin berasal dari Parsi. Plat di atas kompas mempunyai nama arah utama dan tanda darjah. Garisan terukir di bahagian bawah menunjukkan selatan serta arah yang dikaitkan dengan tempat tertentu, termasuk Madinah. Kedua-dua permukaan mungkin kelihatan serupa dalam gambar. Gambar yang menunjukkan bahagian dalam kotak membantu mencari kedudukan garisan. Gambar dekat plat menunjukkan tanda darjah. Gambar bersama-sama katalog membantu mengenal pasti permukaan bagi setiap label.

Perbezaan antara arah rujukan dengan arah ke destinasi juga penting ketika menyelesaikan masalah kompas pada telefon moden. Alat bersejarah menunjukkan perbezaan itu pada bahagian fizikalnya. Jarum, jadual geografi dan skala jam matahari boleh menempati permukaan berasingan dalam kotak kecil yang sama.

Jika gambar dekat hanya menunjukkan plat bertanda darjah, mulakan dengan menerangkan plat itu. Untuk menyemak arah yang dikaitkan dengan sebuah bandar, cari gambar yang menampakkan bahagian bawah kotak dan baca rekodnya. Langkah ini membantu anda mengaitkan setiap garisan dengan permukaan yang betul apabila satu gambar tidak menunjukkan semua bahagian.

Cara pembuat memuatkan maklumat tempat pada alat kecil

Sesetengah alat menggunakan senarai tempat dengan maklumat nombor atau arah. Penunjuk loyang AST0443 di Royal Museums Greenwich mempunyai penutup berengsel dan kompas yang dipasang dalam badan alat. Katalog mencatatkan 151 tempat yang diukir di sekeliling kotak, dengan medan untuk longitud, latitud dan nilai arah yang lain. Ruang kompas mempunyai penutup kaca dan jarum keluli yang dibirukan. Gelang terbuka menandakan hujung utara jarum. Skala di sekeliling kompas menggunakan angka abjad, yang memberikan nilai nombor kepada huruf.

Semasa membandingkan rekod, perhatikan tempat senarai itu bersambung. Gambar dari depan mungkin menunjukkan kompas dan beberapa tulisan, manakala bahagian sisi atau penutup memuatkan entri lain. Cari engsel dahulu dan tentukan permukaan yang kelihatan. Dengan cara itu, anda dapat melihat bagaimana begitu banyak maklumat boleh dimuatkan ke dalam kotak loyang yang lebarnya hanya 75 milimeter. Greenwich menetapkan tarikhnya pada abad ke-18 dan mencatatkan bahawa pembuatnya tidak diketahui.

Maklumat tempat juga boleh dikumpulkan dalam sektor. Satu sektor boleh memuatkan beberapa nama, yang membentuk kumpulan wilayah. Senarai yang lain boleh memberikan nilai tersendiri bagi setiap tempat. Perbezaan ini penting semasa membandingkan contoh British Museum dengan alat Greenwich. Pembaca yang ingin tahu cara arah kiblat dikira pada masa kini boleh melihat bagaimana sudut arah moden menjawab soalan geografi yang lebih khusus.

Cara jam matahari diletakkan dalam kotak yang sama

Jam matahari dibaca dengan melihat kedudukan bayang pada garisan. Bahagian yang menghasilkan bayang dipanggil gnomon. Dalam alat mudah alih, bahagian ini boleh berupa pin, segi tiga lipat atau benang yang dipegang oleh penyokong. Pin dalam satu rekod dan gnomon lipat dalam rekod yang lain boleh menjalankan tugas yang serupa walaupun rupanya berlainan. Sebelum mengenal pasti bahagian itu dalam gambar, lihat kedudukannya berbanding garisan jam.

AST0443 di Greenwich mempunyai gnomon segi tiga yang boleh dilipat di samping kompas magnet. Alat 1986-1387 milik Science Museum Group mempunyai jam matahari mendatar dengan gnomon berbentuk pin. Rekod menetapkan latitud reka bentuk 0° dan skala waktu Babilonia. Pameran Perdagangan dan Perjalanan di Oxford menyenaraikan 43645 sebagai gabungan penunjuk kiblat dan jam matahari mendatar yang menggunakan pin. Alat abad ke-19 ini tidak bertandatangan dan mungkin berasal dari Parsi. Label yang menyebut latitud, bentuk gnomon dan kaedah mengira jam memberikan maklumat lebih terperinci daripada sebutan jam matahari sahaja.

Alat gading yang dibuat untuk latitud Istanbul

Kompas, jam matahari dan penunjuk kiblat British Museum 1921,0625.1 ialah sebuah kotak gading yang lebarnya kira-kira 11 sentimeter. Katalog menetapkan tahun 990 Hijrah, bersamaan 1582–83 Masihi. Kaherah dicatatkan dalam ruangan tempat pemerolehan atau penemuan. Latitud reka bentuk ialah kira-kira 41° utara, iaitu latitud Istanbul. Kedua-dua ruangan menjawab soalan yang berlainan. Muzium menentukan latitud reka bentuk berdasarkan geometri benang yang menghasilkan bayang dan tanda pada alat. Catatan Kaherah ialah maklumat lain dalam riwayat alat itu.

Perhatikan tiga bahagian pada kotak yang terbuka. Gambaran skematik Kaabah terletak di tengah. Kompas berada dalam ruangnya sendiri. Lingkaran luar membahagikan bandar dan wilayah kepada 72 sektor. Nama Istanbul ditulis dengan warna merah. Muzium mentafsirkan kumpulan itu sebagai arah wilayah secara anggaran. Alat ini turut membawa jam matahari mendatar serta dail merah berbentuk layar untuk menunjukkan waktu solat pada sebelah petang. Penyokong logam yang boleh dilipat memegang benang yang menghasilkan bayang untuk kedua-dua dail. Dail merah menggunakan kaedah lama yang membahagikan tempoh siang kepada dua belas bahagian. Tempoh setiap bahagian berubah mengikut musim.

Untuk meneliti kedua-dua dail, cari dahulu tempat penyokong logam memegang benang. Selepas itu, perhatikan garisan pada dail mendatar dan pada bahagian merah. Nama tempat di lingkaran luar membantu membaca maklumat arah. Susunan tersebut memudahkan anda mengenal pasti bahagian yang kelihatan dalam gambar dekat.

Apakah yang ditunjukkan oleh kehausan, bahagian hilang dan label yang belum pasti?

Beberapa butiran masih belum pasti. Sesetengah label berhampiran kompas belum dikenal pasti. Tanda pada lingkaran lain sudah haus dan muzium memberikan tafsiran sementara. Dalam keterangan katalog, kaca dan jarum kelihatan seperti bahagian asal. Semasa menulis nota tentang alat, catat ciri yang diperhatikan, tafsiran kurator dan keadaan bahagian tersebut. Pembaca dapat memahami kepentingan skala yang pudar sambil melihat bahagian yang tafsirannya masih belum pasti.

Keadaan objek penting apabila gambar menunjukkan kotak tertutup. Contoh gading ini mempunyai penutup boleh tanggal yang dihiasi bunga emas berkelopak lapan. Muzium menyebut kemungkinan tatahan di tengah bunga telah hilang serta menyatakan gadingnya terserpih. Pemerhatian ini berkaitan dengan kotak. Untuk meneliti bahagian dalam, lihat keadaan jarum, kaca dan penyokong, serta kejelasan garisan. Apabila membandingkan gambar luar dan dalam, gunakan nombor objek untuk mengesahkan bahawa kedua-duanya merujuk kepada rekod katalog yang sama.

Di mana pendekatan yang sama muncul pada astrolab?

Maklumat geografi juga diukir pada alat yang menjalankan tugas lain. Astrolab Afrika Utara bernombor 51459 di Oxford dibuat oleh Muhammad ibn Ahmad al-Battuti pada 1733–34. Muzium menerangkan jadual geografi dengan maklumat kiblat bagi bandar dan sebuah inskripsi yang mencatatkan pewakafan alat kepada sebuah masjid di Fez. Rekod membezakan kandungan inskripsi daripada saranan muzium tentang individu yang mungkin menggunakan alat itu. Kedua-duanya menjadi petunjuk berasingan tentang latar dan kemungkinan penggunaan alat tersebut.

Jadual tempat pada astrolab dan pada kotak kompas boleh menyimpan maklumat yang berkaitan. Bandingkan permukaan yang memuatkan jadual dan bahagian di sebelahnya. Pada kotak itu mungkin ada jarum magnet atau gnomon. Pada astrolab, badan astrolab, jejaring bintang, plat dan alidad digunakan untuk bacaan astronomi. Panduan kuadran astrolab menunjukkan contoh lain yang menggunakan grid dan garis ladung untuk bacaan astronomi. Pameran Oxford juga menunjukkan astrolab lain dengan garisan solat atau senarai tempat. Persamaan ini menerangkan mengapa tajuk dalam katalog dan inskripsi pada alat perlu dibaca bersama-sama.

Cara membaca gambar muzium bagi alat penunjuk kiblat

Mulakan dengan bentuk keseluruhan dan sudut pandangan. Adakah penutup ditanggalkan, dibuka pada engsel atau masih tertutup? Cari ruang kompas jika kelihatan. Cari bahagian yang menghasilkan bayang dan perhatikan kedudukan garisan terukir berbanding bahagian tersebut. Kemudian cari nama bandar dan nombor. Senarai pada penutup dan sektor pada bahagian tepi menyusun maklumat dengan cara berlainan. Jika gambar hanya menunjukkan satu sisi, rujuk rekod inventori untuk mengetahui permukaan lain yang dihuraikan oleh muzium.

Tulis nombor objek sebelum membuat perbandingan. Tambah bahan, tarikh seperti yang diberikan, dan sebarang maklumat pembuat atau atribusi tempat. Kekalkan tanda soal apabila digunakan oleh institusi. Jika tarikh diambil daripada inskripsi, catat berasingan daripada masa objek memasuki koleksi. Letakkan latitud jam matahari bersama-sama butiran dail. Tempat pemerolehan atau pembuatan dicatat berasingan. Nota ringkas itu menjadikan perbandingan dua alat lebih mudah disemak.

Rekod muzium dan objek untuk dibandingkan

• Muzium Sejarah Sains Oxford, pameran tentang solat menunjukkan susun atur dail, jadual tempat dan kegunaan yang berlainan.
• Oxford, penunjuk 53791 mencatat arah utama dan darjah pada plat serta garisan berasingan di dalam kotak.
• Royal Museums Greenwich, AST0443 mendokumenkan kotak loyang, 151 tempat, jarum magnet dan gnomon lipat.
• Science Museum Group, 1986-1387 menyatakan gnomon berbentuk pin, latitud 0° dan sistem waktu.
• Oxford, pameran Perdagangan dan Perjalanan mengenal pasti alat gabungan 43645 dan jam matahari mendatarnya.
• British Museum, 1921,0625.1 merekodkan kotak gading, latitud reka bentuk Istanbul, sektor wilayah dan dua jam matahari.
• Oxford, astrolab 51459 mencatat satu lagi jenis alat yang membawa jadual arah kiblat.