Apakah Kepercayaan Orang Islam? Enam Rukun Iman dan Maknanya

Orang Islam percaya kepada Allah yang Maha Esa dan mengakui Muhammad sebagai utusan-Nya. Rumusan yang lazim dalam tradisi Sunni menyenaraikan enam rukun iman: beriman kepada Allah, malaikat, kitab yang diwahyukan, rasul, hari akhirat dan ketetapan Allah. Senarai ini terdapat dalam Sahih Muslim 8a, riwayat yang sering disebut hadis Jibril. Beberapa perkara tersebut juga disebut bersama dalam al-Quran 4:136.

Dalam riwayat itu, seorang tetamu bertanya kepada Muhammad tentang Islam, iman dan ihsan dalam ibadat secara berasingan. Pada penghujung cerita, Muhammad menyatakan bahawa tetamu itu ialah Jibril. Jawapan tentang iman menyebut enam rukun. Jawapan tentang Islam menyebut amalan yang dikenali sebagai lima rukun Islam. Urutan soalan menjelaskan mengapa bahan pengenalan kepada agama ini sering mempunyai dua senarai.

Apabila ayat 4:136 dibaca bersama hadis itu, ayat tersebut menyebut lima perkara yang berkaitan. Hadis pula menyebut ketetapan Allah secara jelas dalam jawapan tentang iman. Rumusan enam rukun meringkaskan jawapan itu. Ayat-ayat al-Quran di bawah memberikan contoh bagi setiap perkara dalam konteksnya. Susunannya boleh berbeza daripada senarai dalam hadis.

Beriman kepada Allah yang Maha Esa ialah titik mula

Allah ialah nama Tuhan dalam bahasa Arab. Tauhid merujuk kepada ajaran tentang keesaan Allah. Surah al-Ikhlas, surah ke-112, menggambarkan Allah sebagai satu dan tiada yang setara dengan-Nya. Dalam kepercayaan Islam, ibadat ditujukan kepada Allah. Dua bahagian syahadah, iaitu pengakuan iman, mengakui bahawa hanya Allah layak disembah dan Muhammad ialah utusan-Nya.

Dua pernyataan tersebut menghubungkan kepercayaan kepada Allah dengan cara petunjuk sampai kepada manusia. Syahadah menamakan Muhammad sebagai utusan. Tugasnya ialah menyampaikan wahyu yang diamanahkan kepadanya. Semasa membaca terjemahan yang ringkas, perhatikan dahulu perkara yang dinyatakan tentang Allah, kemudian bahagian yang menerangkan peranan Muhammad. Kedua-duanya berada dalam pengakuan yang sama.

Keesaan Allah juga membantu menjelaskan bahasa harian. Artikel tentang makna dan penggunaan bismillah menerangkan bagaimana nama Allah disebut apabila memulakan sesuatu. Ungkapan ringkas yang disebut sebelum suatu perbuatan boleh menyatakan kepercayaan. Penggunaan ungkapan itu dan ajaran yang dinyatakannya menggambarkan dua bahagian kehidupan beragama yang saling berkaitan.

Beriman kepada malaikat termasuk memahami peranan Jibril

Malaikat tergolong dalam perkara ghaib dalam kepercayaan Islam. Al-Quran 2:285 menyebut iman kepada Allah, malaikat, kitab dan rasul dalam satu ayat. Al-Quran 2:97 menamakan Jibril, yang juga dikenali sebagai Gabriel, dan menerangkan bahawa beliau membawa wahyu kepada Muhammad dengan izin Allah. Dalam hadis Jibril, beliau juga muncul sebagai tetamu yang bertanya tentang Islam dan iman.

Kedua-dua teks meletakkan Jibril dalam keadaan yang berbeza. Satu membincangkan penyampaian wahyu. Satu lagi menceritakan perbualan yang mengajar orang yang hadir. Dalam kedua-duanya, malaikat melaksanakan tugas menurut kehendak Allah. Merujuk kepada bahagian yang berkaitan membantu pembaca memahami peranan yang diterangkan tanpa bergantung pada gambar atau satu perkataan terjemahan sahaja.

Jika mahu melihat hubungan antara malaikat dan rasul, ayat tentang penyampaian wahyu memberi contoh yang jelas. Wahyu ialah perkara yang disampaikan. Jibril ialah malaikat yang membawanya, manakala Muhammad ialah manusia yang menerima dan menyampaikannya kepada orang lain. Peranan yang berbeza ini membantu menerangkan sebab malaikat, kitab dan rasul disebut secara berasingan dalam senarai.

Kitab yang diwahyukan termasuk al-Quran dan wahyu terdahulu

Orang Islam menerima al-Quran sebagai wahyu kepada Muhammad. Rukun ini juga meliputi kitab yang diwahyukan sebelumnya. Al-Quran 3:3 menyebut wahyu kepada Muhammad bersama Taurat dan Injil yang terdahulu. Al-Quran 5:46 mengaitkan Injil dengan Isa dan menyebut Taurat yang mendahuluinya. Ini ialah rujukan kepada wahyu terdahulu menurut huraian dalam al-Quran sendiri.

Masyarakat Yahudi dan Kristian menerangkan himpunan kitab mereka menurut sejarah teks dan tradisi masing-masing. Rumusan Islam di sini berkenaan perkara yang dipercayai telah diwahyukan oleh Allah kepada para nabi, termasuk teks yang dibaca orang Islam sebagai al-Quran. Jika dua terjemahan menggunakan nama yang berlainan untuk sesuatu kitab, nombor surah dan ayat membantu pembaca membuka bahagian yang sama dan melihat konteksnya.

Salinan bertulis menunjukkan bagaimana orang membaca dan menyalin teks. Panduan hiasan dan tanda bacaan manuskrip al-Quran menerangkan bagaimana susun atur halaman membantu pembaca mencari kedudukan bacaan. Rujukan surah dan ayat mengenal pasti bahagian yang sama dalam beberapa salinan dan terjemahan, walaupun susun atur dan pilihan kata berbeza.

Contohnya, untuk mencari hubungan antara Isa dengan Injil, buka ayat 5:46. Untuk melihat penyebutan Taurat dan Injil bersama wahyu kepada Muhammad, baca ayat 3:3. Kedua-dua rujukan membantu pembaca membezakan nama kitab daripada keterangan mengenai orang yang menerimanya. Jika penerbit memilih istilah terjemahan yang berbeza, rujukan ayat membolehkan pembaca memeriksa perkara yang disebut dalam teks pada tempat yang sama. Simpan nombor surah bersama nombor ayat.

Iman kepada rasul meletakkan Muhammad dalam tradisi para nabi

Orang Islam mengakui nabi yang terdahulu, termasuk Ibrahim, Musa dan Isa. Dalam al-Quran 21:25, para rasul sebelum Muhammad menerima arahan untuk menyeru manusia agar menyembah Allah. Al-Quran 33:40 menyebut Muhammad sebagai utusan Allah dan penutup para nabi. Ayat itu menjadi asas kepercayaan yang lazim dalam Islam bahawa Muhammad ialah nabi yang terakhir.

Pembaca yang biasa dengan nama dalam Alkitab boleh bermula dengan mengenal pasti Ibrahim, Musa dan Isa. Islam memberikan tokoh-tokoh itu peranan dalam kisah kenabiannya sendiri. Senarai rukun menyebut kitab dan rasul secara berasingan. Kitab merujuk kepada petunjuk yang diwahyukan, manakala rasul merujuk kepada manusia yang diamanahkan untuk menyampaikannya. Peranan Jibril sebagai malaikat yang membawa wahyu berbeza daripada tugas para nabi manusia.

Hari akhirat berkaitan kebangkitan dan pengadilan

Hari akhirat merujuk kepada kebangkitan dan pengadilan Allah. Kepercayaan itu menyatakan bahawa manusia akan bertanggungjawab di hadapan Allah atas kehidupan mereka. Dalam al-Quran 99:7–8, perbuatan baik atau buruk yang seberat sesuatu yang amat kecil pun akan dilihat. Gambaran tersebut menjadikan tanggungjawab lebih jelas melalui perbuatan yang mudah terlepas daripada perhatian dalam kehidupan biasa.

Hadis Jibril membezakan iman kepada hari akhirat daripada soalan tentang bila saat itu akan datang. Perkara pertama berada dalam senarai kepercayaan. Jawapan bagi perkara kedua tidak menetapkan tarikh. Perbezaan ini berguna apabila membaca dakwaan bahawa seseorang telah mengira waktu kebangkitan. Riwayat mengajar tentang kepercayaan dan tanggungjawab sambil membiarkan soal waktunya tanpa tarikh.

Terjemahan boleh menggunakan hari akhirat, hari pengadilan atau hari kebangkitan. Kebangkitan menekankan hidup kembali selepas mati. Pengadilan menekankan tanggungjawab atas perbuatan. Bahagian pendek surah 99 menerangkan perkara kedua melalui gambaran berat amalan. Ayat itu boleh dirujuk untuk contoh tersebut tanpa membacanya sebagai senarai semua peristiwa pada hari itu.

Qada dan qadar berkaitan tanggungjawab manusia

Qadar boleh diterjemahkan sebagai ketetapan atau ukuran yang ditentukan Allah. Dalam riwayat Jibril, ia meliputi baik dan buruk. Al-Quran 54:49 menggunakan bahasa ukuran atau ketetapan apabila membincangkan penciptaan. Al-Quran 76:3 menyebut jalan yang ditunjukkan dan tanggapan manusia yang berbeza. Kedua-dua ayat memberi titik mula untuk memahami sebab tanggungjawab manusia turut dibincangkan bersama ketetapan Allah.

Ahli teologi Islam menghuraikan hubungan antara pengetahuan Allah, kehendak-Nya dan tindakan manusia dengan beberapa cara. Senarai rukun menyatakan perkara yang dipercayai, manakala huraian terperinci datang daripada perbahasan tersebut. Dalam bahasa harian, ungkapan insya-Allah, atau jika Allah menghendaki, memberi contoh yang dekat. Seseorang boleh merancang dan berusaha sambil mengakui bahawa hasilnya tidak dapat dipastikan sendiri.

Hubungan rukun iman dengan amalan dan tradisi lain

Syahadah, solat harian, zakat, puasa Ramadan dan haji bagi orang yang mampu ialah lima rukun Islam dalam rumusan yang lazim. Enam rukun iman menyatakan kepercayaan. Perbezaannya terlihat dalam dua soalan berturut-turut dalam hadis Jibril. Suatu perbuatan boleh menyatakan iman. Zakat ialah kewajipan agama, manakala kepercayaan kepada hari akhirat membantu menerangkan tanggungjawab yang boleh memberi makna kepada perbuatan itu.

Tradisi Islam yang lain mengatur pengajaran dengan cara berlainan. Dalam syarahan tentang akar agama dalam tradisi Syiah Dua Belas Imam, Sayyid Sa‘eed Akhtar Rizvi menyenaraikan keesaan Allah, keadilan Allah, kenabian, imamah dan kebangkitan atau pengadilan. Tiga tajuk jelas bertindih dengan perkara dalam senarai Sunni. Bilangan tajuk sahaja tidak menentukan apa yang diajar oleh seseorang atau sesebuah mazhab tentang semua perkara lain.

Jawapan orang dalam tinjauan memberikan jenis bukti yang berbeza. Kajian Pew Research Center yang diterbitkan pada 2012 meliputi orang Islam di 39 negara dan wilayah. Kajian mendapati kepercayaan kepada satu Tuhan dan Muhammad sebagai nabi-Nya tersebar luas, manakala jawapan tentang kepercayaan dan amalan lain berbeza. Temu bual diadakan antara 2008 dengan 2012. Laporan menerangkan peserta dan tempoh itu. Al-Quran, hadis dan syarahan pula mendokumenkan ajaran.

Untuk bacaan lanjut, pilih sumber mengikut soalan. Hadis Jibril menunjukkan tempat senarai itu disebut. Ayat tertentu menerangkan salah satu kepercayaan. Syarahan Rizvi menerangkan susunan pengajaran dalam tradisinya. Kajian Pew memberikan jawapan peserta kepada soalan dalam tinjauan. Menyimpan rujukan yang tepat membantu pembaca melihat jenis bukti di sebalik setiap pernyataan.

Ayat dan dokumen untuk bacaan lanjut

• Sahih Muslim 8a, Kitab Iman merekodkan perbualan yang membezakan kepercayaan dan amalan.
• Al-Quran 4:136 menyebut Allah, para rasul, kitab, malaikat dan hari akhirat.
• Al-Quran surah 112 membincangkan keesaan Allah.
• Al-Quran 2:97 menunjukkan peranan Jibril dalam penyampaian wahyu.
• Al-Quran 3:3 menyebut wahyu kepada Muhammad, Taurat dan Injil.
• Al-Quran 33:40 menyebut Muhammad sebagai penutup para nabi.
• Al-Quran 99:7–8 menggambarkan amalan yang sangat kecil beratnya.
• Al-Quran 54:49 menggunakan istilah berkaitan ukuran atau ketetapan.
• Syarahan Rizvi menghuraikan akar agama dalam tradisi Syiah Dua Belas Imam.
• Laporan Pew Research Center mendokumenkan tinjauan dan liputan kajian.