ئەبلەق دېگەن نېمە؟ تام، راۋاق ۋە كىرىش ئېغىزىدىكى ئالمىشىپ تىزىلغان تاش
ئەبلەقتە پەرقلىق رەڭدىكى تاشلار نۆۋەتلىشىدۇ. دەمەشىق، قاھىرە ۋە قۇدۇس مىساللىرىدىن تام قاتارى، راۋاق تېشى ۋە مەرمەر قاپلىمىنى پەرقلەندۈرۈڭ.
تامدىكى نۆۋەتلەشكەن رەڭنى قانداق كۆرىمىز؟
تامدىن بىر قەدەم چېكىنىپ، بىر رەڭلىك بەلۋاغنى يانغا قاراپ ئىز قوغلاڭ. قاتارلار ئالمىشىپ تىزىلغان تامدا، بىر قاتاردىكى رەڭ تاشلار ئارىسىدىكى بىر قانچە تۇتاشمىدىن ئۆتىدۇ. كېيىنكى قاتارغا ئۆتكەندە رەڭ ئۆزگىرىدۇ. ئىشىك ياكى دېرىزىگە يېقىنلاشقاندا تىزىلىش يۆنىلىشى بۇرۇلۇپ ئېغىزنى قورشاپ قېلىشى مۇمكىن. توغرا قاتار تامنىڭ يانغا سوزۇلۇشىنى گەۋدىلەندۈرىدۇ. راۋاقنى قورشىغان تاشلار ئېغىزنىڭ ئەگرى سىزىقىنى ئېنىق كۆرسىتىدۇ.
بەزى مىسالدا بىر رەڭ ئوچۇق، يەنە بىرى تۇتۇق. باشقا مىسالدا ئىككىسى رەڭ تۈسى جەھەتتىنمۇ پەرقلىنىدۇ. ئارچنېت قۇدۇستىكى قايتباي سۇ تارقىتىش بىناسىنىڭ تۈۋىنى قىزىل ۋە قايماق رەڭلىك تاش قاتارلىرى دەپ تەسۋىرلەيدۇ. قارا-ئاق سۈرەتتىمۇ بۇ پەرق كۆرۈنۈشى مۇمكىن. رەڭگە نام بېرىش ئۈچۈن رەڭلىك سۈرەت ياكى بىناكارلىق خاتىرىسى لازىم. تاشنىڭ تۈرى ۋە قاتارنىڭ قايسى دەۋردە سېلىنغانلىقىغا باشقا دەلىل لازىم بولىدۇ.
سۈرەت پەقەت تامنىڭ بىر قىسمىنى كۆرسەتسە، بەلۋاغنىڭ ئورنىنى شۇ چەك ئىچىدە تەسۋىرلەڭ. مەسىلەن، «دېرىزە يېنىدىكى ئىككى توغرا قاتار» دەپ يېزىش سۈرەتتە كۆرۈنگەن ئورۇننى بېكىتىدۇ. پۈتۈن تامدىكى رەڭ قاتارلىرىنى تەسۋىرلەشتىن بۇرۇن كەڭرەك كۆرۈنۈشنى ئىزدەڭ. يېقىندىن تارتىلغان سۈرەت بولسا رەڭ چېگراسىنىڭ تاش تۇتاشمىسى بىلەن بىر يەردە ياكى ئايرىم ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
تام قاتارى، راۋاق تېشى ۋە قاپلىما
تام قاتارى تاش ياكى خىشنىڭ توغرىسىغا تىزىلغان بىر قەۋىتى. راۋاق تېشى بولسا ئەگرى سىزىق بويىچە تىزىلىدىغان ئۇچلۇق پارچە. راۋاقتا رەڭ بىر پارچىدىن كېيىنكىسىگە ئۆزگىرىشى مۇمكىن. تۇتاشما تۈز بولالايدۇ ياكى پارچىلار بىر-بىرىگە كىرىشىدىغان شەكىلدە كېسىلىدۇ. ئارچنېتنىڭ مەملۇك بىناكارلىقىغا ئائىت بايانىدا شۇنداق كىرىشمە راۋاق تاشلىرى ۋە شۇنىڭغا ئوخشاش نەقىش پەقەت يۈزگە ئىشلىتىلگەن مىساللار بار. ئالدىدىن تارتىلغان سۈرەت نەقىشنى كۆرسىتىدۇ. يان كۆرۈنۈش، ئوچۇق تۇتاشما ياكى ئۆلچەش سىزمىسى تاشنىڭ قېلىنلىقىنى ئېنىقلاشقا ياردەم بېرىدۇ.
تامغا چاپلانغان بىر قەۋەت ماتېرىيال، يەنى قاپلىمىدىمۇ رەڭلەر نۆۋەتلىشىدۇ. مەرمەر قاپلانغان ئۆيدە نېپىز بەلۋاغ ياكى كەڭ تاختا ئايرىم بېزەك تاختىسىنى رامكىغا ئالىدۇ. قاپلىمىنىڭ چېتىگە ۋە ئۇنىڭ يەر ياكى باشقا ماتېرىيال بىلەن تۇتاشقان ئورنىغا قاراڭ. ئەبلەق دېگەن نام رەڭنىڭ تىزىلىشىنى كۆرسىتىدۇ. خاتىرىدە ئىمكان بولسا بۇ رەڭنىڭ تام تېشى، قاپلىما تاختىسى ياكى يۈزدىكى نەقىش ئارقىلىق ھاسىل بولغانلىقىنىمۇ يېزىشقا بولىدۇ.
كىرىش ئېغىزىنىڭ بۆلەكلىرىنى ئايرىم ئاتاش تەسۋىرنى ئېنىقلايدۇ. قاتار تاشنىڭ تىزىلىشى، تامغا ئىچكىرى كىرگەن ئېغىز كىرىشنىڭ چوڭقۇرلۇقى، مۇقەرنەس بولسا قاتلاملىق كىچىك ئويۇقلار بىلەن شەكىللەنگەن بېزەك. بىر ئېغىزدا ئۈچىلا بولۇشى مۇمكىن. مەسچىت بىناكارلىقى ئاتالغۇلىرى بۆلەكلەرنىڭ نامى ۋە ئەتراپىدىكى بوشلۇقنىڭ ئىشلىتىلىشىنى چۈشەندۈرىدۇ.
بۇ پەرقنى كىچىك بىر سىزما بىلەن ئېنىق كۆرسەتكىلى بولىدۇ. ئالدى يۈزدىن ئىككى قاتارنى تاللاپ، ھەر بىر قاتارنىڭ ئۈستى ۋە ئاستىدىكى سىزىقنى قەلەم بىلەن سىزىڭ. ئارىلىقتىكى تىك تۇتاشمىلار بىر قاتارنى ئايرىم پارچىلارغا بۆلىدۇ. كېيىن راۋاقنىڭ ئەگرى سىزىقىنى ئەگىشىپ، پارچىلارنىڭ چېتىنى ئايرىم سىزىڭ. ئىككى سىزمىدا رەڭلەرنىڭ تەرتىپى ئوخشاش بولۇشى مۇمكىن. بىراق بىرىدە رەڭ يانغا قاراپ ئۇزىرايدۇ، يەنە بىرىدە ئۇ ئەگرى سىزىقنى بويلاپ ئۆزگىرىدۇ. سىزمىدا پەقەت ئالدىدىن كۆرۈنگەن جايلارنى بەلگىلەڭ. تاشنىڭ تام ئىچىگە قانچىلىك كىرگەنلىكىنى پەقەت مۇشۇ كۆرۈنۈشتىن بىلىش تەس.
ئەييۇبىي دەمەشىقتىكى ئەلقەيمەرى دوختۇرخانىسى
ئەلقەيمەرى بىمارىستانىنىڭ كىرىش ئېغىزى تۈز قاتار بىلەن ئەگرى راۋاقنى سېلىشتۇرۇشقا ماس كېلىدۇ. چېگراسىز مۇزېيلارنىڭ خاتىرىسى ئالدى يۈزدىكى تۆت چاسا تاشلارنى، بېزەلگەن راۋاقنى بويلىغان ئەگرى تاشلارنى ۋە ئېغىزدىكى نۆۋەتلەشكەن رەڭلەرنى تەسۋىرلەيدۇ. ئېغىزنىڭ ئۈستىدە مۇقەرنەس، ئىشىك ئۈستىدە سۇلۇس خېتى بىلەن ئۈچ قۇر يېزىق بار. يىراقتا رەڭلىك قاتارلار، يېقىندا يېزىق ۋە تاش ئارىلىقى كۆرۈنىدۇ.
يېزىقتا قۇرۇلۇشنىڭ سەيفىددىن ئەلقەيمەرىنىڭ قوللىشىدا 1248-يىلى باشلانغانلىقى خاتىرىلەنگەن. خاتىرىگە قارىغاندا، تاماملانغان ۋاقتىنى بىلدۈرىدىغان يېزىقنىڭ بىر قىسمىنى ئوقۇش مۇمكىن بولمىغان. قۇرۇلۇشنى قوللىغان كىشىنىڭ 1256-يىلى ۋاپات بولغانلىقى مۇندەرىجىدىكى ۋاقىت دائىرىسىنى چۈشىنىشكە ياردەم بېرىدۇ. ئېنىق تاماملانغان يىل بېكىتىلمىگەن. بىنانىڭ شەكلى تۆت چاسا، ئىچىگە قارىغان تۆت ئەيۋان بار. ئەيۋان بىر تەرىپىدە چوڭ ئېغىزى بار بوشلۇقنى كۆرسىتىدۇ. بۇ يەردە ئەبلەق كىرىش ئېغىزىنىڭ تاش ئىشىنى، ئەيۋانلار ئىچكى بوشلۇقنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇلۇشىنى كۆرسىتىدۇ.
قاھىرەدىكى قالاۋۇننىڭ ئەلمەنسۇرى دوختۇرخانىسى بۇ خىل ئورۇنلارنىڭ ئىجتىمائىي خىزمىتىگە ئائىت باشقا بىر مىسال. ئەلقەيمەرىنىڭ رەڭلىك ئىشىكى بىر بىنانىڭ كونكرېت ئالاھىدىلىكى. ئىچىدىكى ئۆيلەرنىڭ قانداق ئىشلىتىلگەنلىكىنى بىلىش ئۈچۈن بىنانىڭ پىلانى ۋە يازما خاتىرىلەرنى كۆرۈش كېرەك.
ئەلقەيمەرىنىڭ ئالدى يۈزىگە قارىغاندا، ئاۋۋال ئېغىزنىڭ ئىككى يېنىدىكى تۆت چاسا شەكىللىك تاشلارنى ئىزدەڭ. ئاندىن راۋاقنىڭ ئەگرى چېتىنى بويلاپ، تاش تۇتاشمىلىرى قەيەردە يۆنىلىش ئالماشتۇرىدىغانلىقىغا قاراڭ. بۇنداق كۆرۈش بىلەن بىر ئېغىزدا ئىككى خىل شەكىلنىڭ قانداق ئۇچراشقانلىقىنى تەسۋىرلىگىلى بولىدۇ. رەڭلەرنى ساناشقىمۇ، ھەر بىر تۇتاشمىنى سىزىشقىمۇ مەجبۇر ئەمەسسىز. بىر رەڭنىڭ ئۇزۇن قاتار بويىچە سوزۇلغان يېرى ۋە ئەگرى قىسىمدا بۆلۈنگەن يېرىنى كۆرسىتىش كۇپايە. ئىمارەتنىڭ ئىچكى پىلانىغا ئۆتكەندە، ھويلىغا ئېچىلغان تۆت ئەيۋاننى ئايرىم تەسۋىرلەڭ. ئالدى يۈزنىڭ رەڭ تەرتىپى بىلەن ھويلىنىڭ پىلانى بىنانىڭ ئوخشىمىغان ئىككى خۇسۇسىيىتى.
مەملۇك دەۋرىدىكى مەسچىت ۋە سۇ تارقىتىش بىناسى
قاھىرەدىكى جانى بەگ ئەلئەشرەفى مەسچىتىدە ئەبلەق كىرىش ئېغىزىدا مەركەزلەشكەن. ئارچنېت بۇ بىنانى 1426–1427-يىللارغا قويىدۇ. خاتىرىدە ئىككى بۆلەكلىك ئالدى يۈز، ئۈچ ياپراق شەكىللىك ئەبلەق ئېغىزى ۋە مۇقەرنەس تىلغا ئېلىنغان. مۇنار ئوڭ تەرەپتە. كوچىدىن تارتىلغان سۈرەتتە ئېغىزنىڭ ئۈچ ئەگرى بۆلىكىنى، ئاندىن ئىككى يېنىدىكى تۈز تامنى كۆرۈڭ. پۈتۈن بىنا سۈرەتكە چۈشمىسىمۇ، رەڭ پەرقىنىڭ قەيەردە مەركەزلەشكەنلىكىنى تەسۋىرلىگىلى بولىدۇ.
قۇدۇستىكى سۇلتان قايتباي سۇ تارقىتىش بىناسىدا قىزىل ۋە قايماق رەڭ تاش تۆت چاسا تۈۋىگە جايلاشقان. ئارچنېت كەڭ رېشاتكىلىق دېرىزىلەر، قۇببىنىڭ بوينىغا قاراپ قەدەممۇ قەدەم ئۆتىدىغان قۇرۇلما ۋە ئويۇلغان ئۇچلۇق قۇببىنى خاتىرىلەيدۇ. بۇ يەردە بۇرۇنمۇ سۇ بىناسى بولۇپ، ھازىرقى قۇرۇلما 1482-يىلى ئۇنىڭ ئورنىغا سېلىنغان. ئارچنېت چوڭ رېمونتنى 1883-يىلى دەپ كۆرسىتىدۇ. چېگراسىز مۇزېيلارمۇ قۇرۇلۇشنى 1482-يىلغا قويىدۇ، رېمونتنى 1882–1883 دەپ يازىدۇ ۋە ئوچۇق رەڭلىك تاشنى سېرىق دەپ تەسۋىرلەيدۇ. ئىككى خاتىرىدىكى رەڭ ئاتالغۇسى پەرقنى چۈشەندۈرىدۇ.
سۇ بىناسىنىڭ تۈرىنى ئىشلىتىش مەقسىتىدىنمۇ چۈشەنگىلى بولىدۇ. قاھىرەدىكى سەبىل ۋە كۇتتاب بىرلەشمە بىناسى سۇ تارقىتىش ئورنى بىلەن مەكتەپ بىر بىناغا جايلاشقان مىساللارنى كۆرسىتىدۇ. قايتباي بىناسىدىكى رەڭلەر دىققەتنى تۈۋى ۋە دېرىزىلەرگە تارتىدۇ. ھەر بىنانىڭ ئۆز خاتىرىسى بۇ ئېغىزلارنىڭ قانداق ئىشقا ئىشلىتىلگەنلىكىنى چۈشەندۈرىدۇ.
جانى بەگ مەسچىتى بىلەن قايتباي سۇ بىناسىنىڭ سۈرەتلىرىنى يېنىمۇيان قويۇپ سېلىشتۇرۇڭ. بىرىدە كىرىش ئېغىزىنىڭ ئەگرى چېتى، يەنە بىرىدە تۆت چاسا تۈۋى ۋە دېرىزىلەر كۆرۈش نۇقتىسى بولالايدۇ. كۆرۈنۈشنى چۈشەندۈرگەندە ئالدى بىلەن بىنانىڭ قايسى قىسمى تىلغا ئېلىنغانلىقىنى يېزىڭ، ئاندىن رەڭنىڭ يۆنىلىشىنى قوشۇڭ. «كىرىش ئېغىزىدا نۆۋەتلەشكەن تاشلار» بىلەن «تۈۋىدىكى توغرا بەلۋاغلار» دېگەن ئىبارىلەر بىر قاراشتا ئوخشىشىپ كېتىدىغان بۇ ئىككى كۆرۈنۈشنى ئايرىشقا ياردەم بېرىدۇ. سۈرەتنىڭ يورۇقلۇقى باشقا بولسا، قايماق رەڭ بىلەن سېرىق رەڭنىڭ كۆرۈنۈشىمۇ ئۆزگىرىدۇ. شۇڭا رەڭ نامىنى خاتىرىنىڭ قايسىسىدىن ئالغانلىقىڭىزنى بىلدۈرۈپ قويۇڭ.
بىنا ئىچىدىكى ئەبلەق قاپلىما
مېتروپولىتان سەنئەت مۇزېيىدىكى 1970.327.8 نومۇرلۇق گېئومېتىرىيەلىك تام تاختىسى 15-ئەسىرگە قويۇلغان، قاھىرەگە باغلانغان كۆپ رەڭلىك مەرمەر موزايكا. نەشر قىلىنغان مۇندەرىجە ئوتتۇرىدىكى نەقىشنى قورشىغان پەرقلىق رەڭلىك مەرمەر قاپلىمىنى ئەبلەق دەپ ئاتايدۇ. چېتى بىلەن ئوتتۇرىدىكى تاختىنى ئايرىم كۆرۈڭ. بەلۋاغلار شەكىلنى قورشاپ تۇرىدۇ، ئوتتۇرىدا كىچىك كىرىشمە شەكىللەر بار. ئىسلام سەنئىتىدىكى گېئومېتىرىيەلىك نەقىشلەر يۇلتۇز ۋە كىرىشمە سىزىقلارنىڭ بىر يۈزدە قانداق تىزىلىدىغانلىقىنى چۈشەندۈرىدۇ.
مۇندەرىجە تىك تاختىنىڭ تامنىڭ تۆۋەنكى قىسمىدا بولۇشى مۇمكىن دەپ قارايدۇ. قايسى بىنادىن كەلگەنلىكى ئېنىق ئەمەس. كۆرگەزمىدە مەرمەرنىڭ رەڭگى بىلەن پارچىلارنىڭ تىزىلىشىنى يېقىندىن تەكشۈرگىلى بولىدۇ. ئۆي ئىچىدىكى ئورنى ھەققىدىكى پىكىر مۇندەرىجىدىن كەلگەن. تاختىنىڭ نومۇرىنى بىللە خاتىرىلىسەك، كېيىن قايسى نەرسىنىڭ تەسۋىرى ئىكەنلىكىنى دەلىللەش ئاسان.
تاختىنىڭ بىر تەپسىلات سۈرىتىدە كىچىك مەرمەر پارچىلىرىغا دىققەت قىلىڭ. ھەر پارچىنىڭ رەڭ چېتى بىلەن يېنىدىكى تۇتاشما ئارىسىدىكى مۇناسىۋەتنى كۆرگىلى بولىدۇ. چوڭراق كۆرۈنۈشتە بولسا شۇ پارچىلار بىرلىشىپ مەركەزدىكى گېئومېتىرىيەلىك نەقىشنى ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى رامكىنى ھاسىل قىلىدۇ. تاختىنىڭ بىر چېتى سۈرەتتە ئۈزۈلۈپ قالسا، ئۇنىڭ ئەسلى تامدا قانداق داۋاملاشقانلىقىنى ئېيتىشقا يېتەرلىك ئۇچۇر بولمايدۇ. مۇزېينىڭ نومۇرىنى خاتىرىلەپ قويۇش مۇشۇ تاختىنى قايتا تېپىشقا ياردەم بېرىدۇ. 1970.327.8 نومۇرى مۇئەييەن بىر ئاسارە-ئەتىقىنى بىلدۈرىدۇ. بىنانىڭ نامىنى بېكىتىشكە يېتەرلىك مەلۇمات تېخى يوق.
ئوسمانلى دەمەشىقىدە ئۇسۇلنىڭ داۋاملىشىشى
دەمەشىقتىكى دەرۋىش پاشا مەسچىتى پەرقلىق تاشنىڭ باشقا بىر بىنا تۈزۈلۈشىدە داۋاملاشقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. چېگراسىز مۇزېيلار مەسچىتنى 16-ئەسىرنىڭ 70-يىللىرىغا قويىدۇ. خاتىرىدە ئالدى يۈزدىكى سۈرىيە ئۇسلۇبىدىكى كۆپ رەڭلىك ئەبلەق، قۇببىلىق ناماز زالى ۋە كىچىك قۇببىلار بىلەن يېپىلغان ئالدى راۋاق تىلغا ئېلىنىدۇ. بىنا ئىچىدىكى رەڭلىك ساپال كاھىشلار شۇ جايدا ئىزنىك ئۇسلۇبىدا ياسالغان دەپ خاتىرىلەنگەن. تاش، كاھىش ۋە قۇببىلار بىنانىڭ ئوخشىمىغان بۆلەكلىرىنى تەسۋىرلەيدۇ.
بۇ ئالدى يۈزنى بۇرۇنقى ئەلقەيمەرى دوختۇرخانىسى بىلەن سېلىشتۇرغاندا، رەڭنىڭ نۆۋەتلىشىشى ئىككى خىل بىنادا كۆرۈلىدۇ. دوختۇرخانىنىڭ ئېغىزى ئەيۋانلارنى چۆرىدىگەن بوشلۇققا كىرىدۇ. دەرۋىش پاشا مەسچىتىنىڭ ئېغىزى قۇببىلىق ناماز زالى بار بىناغا تەۋە. ئىككى بىنادىكى تاش ئىشى كۆرۈنۈشتە باغلىنىدۇ. پىلان، يېزىق ۋە خاتىرىلەر ئۇلارنىڭ ئايرىم تارىخىنى تولۇقلايدۇ.
سۈرەتتىكى ئەبلەقنى قانداق تەسۋىرلەيمىز؟
تونۇيالايدىغان بۆلەكتىن باشلاڭ. قايتباي بىناسى ئۈچۈن «تۆت چاسا تۈۋىدىكى قىزىل ۋە قايماق رەڭلىك نۆۋەتلەشكەن قاتارلار» دەپ يېزىش تاشنىڭ ئورنىنى كۆرسىتىدۇ. جانى بەگ مەسچىتى ئۈچۈن «پەرقلىق رەڭدىكى تاش بىلەن قورشالغان ئۈچ بۆلەكلىك ئېغىز» دېيىشكە بولىدۇ. مۇزېيدىكى ئايرىلغان تاختىدا چېتىدىكى رەڭلىك پارچىلارنى ۋە ئوتتۇرىدىكى موزايكىنى يېزىڭ. ئاندىن خاتىرىدە دەلىللەنگەن ۋاقىت، جاي ۋە ئېنىقلىق دەرىجىسىنى قوشۇڭ.
سۈرەت راۋاقنىڭ ئالدىنى كۆرسەتسە، رەڭ تەرتىپى، تۇتاشمىنىڭ شەكلى ۋە بەلۋاغنىڭ قەيەردە توختىغانلىقىنى تەسۋىرلەڭ. يان سۈرەت ياكى سىزما بولسا قاپلىمىنىڭ قېلىنلىقىنى كۆرۈشكە ياردەم بېرىدۇ. رېمونت قىلىنغان يەرنىڭ يېقىن سۈرىتىنى كونا سۈرەت بىلەن سېلىشتۇرغىلى بولىدۇ. قۇرۇلۇش ۋە رېمونت ۋاقتىنى يانمۇيان يېزىش ئىككى سۈرەتتىكى پەرقنى چۈشىنىشنى ئاسانلاشتۇرىدۇ.
كاتالوگ سۈرىتىگە ئۆزىڭىزنىڭ قىسقا چۈشەندۈرۈشىنى يازسىڭىز، سۈرەتتىن كۆرگەن شەكىلنى كاتالوگدىن ئوقۇغان ۋاقىت ۋە ئورۇن بىلەن بىللە خاتىرىلەڭ. كۆرۈنۈشتە ئوچۇق رەڭلىك بىر قاتار ئىشىك چېتىدە توختىسا، بۇنى يازغىلى بولىدۇ. ئۇ قاتارنىڭ ئىچكى قەۋەتلىرى ھەققىدىكى تەپسىلاتنى ئايرىم تەتقىقاتتا ئىزدەڭ. بىر مۇزېي رەسىم ۋە ماتېرىيالنى خاتىرىلىسە، بىر بىناكارلىق مەلۇمات ئامبىرى بىنانىڭ ئىچى ۋە كىرىش قىسمىنىڭ پىلانىنى بېرىشى مۇمكىن. مەنبەدىن قايسى ئۇچۇرنى ئالغانلىقىڭىز ئېنىق بولسا، كېيىن يېڭى سۈرەت ياكى يېڭى سىزما تېپىلغاندا تەسۋىرنى تەكشۈرۈش ئاسان بولىدۇ.
بىنا ۋە مۇزېي خاتىرىلىرى
- ئارچنېتنىڭ مەملۇك بىناكارلىقى بايانى رەڭ قاتارلىرى، كىرىشمە تاش ۋە يۈز بېزىكىنى چۈشەندۈرىدۇ.
- ئەلقەيمەرى دوختۇرخانىسى خاتىرىسى كىرىش ئېغىزى ۋە يېزىقتىكى قۇرۇلۇش باشلانغان يىلنى تەسۋىرلەيدۇ.
- جانى بەگ مەسچىتىنىڭ ئارچنېت خاتىرىسى ئېغىز، ۋاقىت ۋە ئالدى يۈزنى خاتىرىلەيدۇ.
- قايتباي سۇ بىناسىنىڭ ئارچنېت خاتىرىسى تاش رەڭگى بىلەن رېمونتنى، چېگراسىز مۇزېيلار خاتىرىسى 1482-يىل، رەڭ ۋە رېمونتنى كۆرسىتىدۇ.
- مېتروپولىتان مۇزېيىنىڭ 1970.327.8 خاتىرىسى ۋە مۇندەرىجىنىڭ 114-تۈرى مەرمەر تاختا، قاپلىما ۋە مۇمكىن بولغان ئورۇننى بايان قىلىدۇ.
- دەرۋىش پاشا مەسچىتى خاتىرىسى ئوسمانلى بىناسى ۋە ئالدىدىكى دەمەشىقچە رەڭلىك تاشنى چۈشەندۈرىدۇ.
