งานปักซูซานีคืออะไร รอยต่อ ฝีเข็ม และตัวอย่างจากพิพิธภัณฑ์
ดูวิธีวาดลายและปักผ้าซูซานีทีละแถบ เปรียบเทียบผ้าจากบูคาราและนูราตาผ่านผ้าพื้น ฝีเข็ม และการจัดวางลวดลาย
ผ้าจากงานแต่งงานที่ใช้จัดพื้นที่ในบ้านได้
\nพิพิธภัณฑ์ศิลปะคลีฟแลนด์ระบุว่าชื่อมาจากคำว่า suzan ซึ่งแปลว่าเข็มในภาษาเปอร์เซียและภาษาทาจิก คำนี้ใช้เรียกประเพณีงานปักที่มีทั้งผ้าขนาดต่างกันและผ้าสำหรับหลายหน้าที่ ผืนใหญ่อาจใช้คลุมเตียง แขวนประดับผนัง หรือกั้นห้อง พิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิทันหรือเดอะเม็ตอธิบายว่าในงานแต่งงานที่นูราตา ผู้คนแขวนผ้าเพื่อตกแต่งภายในและจัดเขตสำหรับแขก ผ้าปักผืนหนึ่งจึงอาจทำหน้าที่เป็นฉากกั้นชั่วคราวในงานเลี้ยงหรือเป็นเครื่องประดับบนผนังที่มีอยู่แล้ว
\nในตัวอย่างที่พิพิธภัณฑ์บันทึก ซูซานียังเป็นส่วนหนึ่งของของใช้ที่เตรียมให้เจ้าสาว คำอธิบายผ้าจากชาห์ริซับซ์ของคลีฟแลนด์กล่าวถึงแม่และลูกสาวที่ช่วยกันทำงานปักและนำออกมาแสดงในโอกาสพิเศษ บทของแอล. คาร์เมลและเอ็ม. นิยาโซวาในหนังสือ ประวัติศาสตร์อารยธรรมเอเชียกลาง ของยูเนสโกอธิบายเครื่องใช้ผ้าขนาดใหญ่และเล็ก รวมถึงผ้าสำหรับห่อของและปิดช่องเว้าบนผนัง ชื่อวัตถุอย่าง “ผ้าแขวน” หรือ “ม่านหรือผ้าคลุมเตียง” สื่อว่าพิพิธภัณฑ์จัดผ้าชิ้นนั้นไว้ในเครื่องใช้ประเภทใด หากจะระบุห้อง เจ้าของ หรืองานเฉพาะครั้ง ต้องอาศัยหลักฐานประวัติของผ้าผืนนั้น
\nเหตุใดลายจึงอาจเหลื่อมกันตรงรอยเย็บ
\nก่อนร่างลายขนาดใหญ่ ช่างอาจยึดแถบผ้าแคบ ๆ เข้าด้วยกันชั่วคราวตามลำดับของผืนสำเร็จ ญาติที่มีความชำนาญหรือช่างเขียนลายมืออาชีพร่างลายข้ามแถบที่ต่อไว้ เดอะเม็ตเรียกช่างเขียนลายหญิงที่ทำงานนี้เป็นอาชีพว่า kalamkesh เมื่อร่างเสร็จก็อาจแยกแถบผ้าออกเพื่อให้ผู้หญิงในครอบครัวปักคนละส่วน แล้วนำมาเย็บต่อให้ลายอยู่บนผืนเดียวอีกครั้ง ตรงที่แถบสองแถบมาบรรจบกัน เส้นลายหรือสีด้ายอาจเหลื่อมกันเล็กน้อย
\nผ้าแขวนผนังหมายเลข 1940.602 ในพิพิธภัณฑ์ศิลปะคลีฟแลนด์เก็บร่องรอยของขั้นตอนนี้ไว้ พิพิธภัณฑ์กำหนดอายุไว้ระหว่าง ค.ศ. 1850–1899 และให้แหล่งที่มาได้สองแห่งคือบูคาราหรือชาห์ร์-อี ซับซ์ แถบผ้าฝ้ายห้าแถบถูกเย็บหลวม ๆ เข้าด้วยกันเพื่อร่างลาย ยังเห็นรอยหมึกดำที่ใช้เขียนลายได้ รายการวัสดุและเทคนิคระบุงานปักไหมและฝีเข็มลูกโซ่แบบต็องบูร์ คำอธิบายแสดงให้เห็นว่าสมาชิกในบ้านอาจแบ่งงานแล้วนำชิ้นส่วนกลับมาประกอบกันอย่างไร พิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งชาติโรมาเนียระบุว่าผ้าซูซานีหมายเลข 93207 / 942 จากคริสต์ศตวรรษที่ 19 ประกอบด้วยผ้าฝ้ายสี่ชิ้นที่เย็บเข้าด้วยกันและปักด้วยไหม ผ้าผืนนี้ยาว 194 ซม. กว้าง 146 ซม. พิพิธภัณฑ์เชื่อมโยงกับบูคาราโดยพิจารณาจากรูปแบบของงาน
\nหากเห็นก้านขาดช่วง ให้ลองมองหารอยต่อในผ้าพื้นก่อน ถ้าใบไม้สองซีกมาถึงรอยเย็บเดียวกันคนละระดับ ควรดูให้ชัดว่าแถบผ้าต่อกันอย่างไร ซูซานีหมายเลข 2016.89 ที่คลีฟแลนด์น่าจะปักที่ชาห์ริซับซ์ในช่วง ค.ศ. 1800–1850 และเป็นตัวอย่างที่มีคำอธิบายในทะเบียน ผืนนี้ประกอบด้วยผ้าฝ้ายทอลายขัดหกแถบ พิพิธภัณฑ์อ่านลายที่ไม่ตรงกันตามแนวเย็บว่าเป็นหลักฐานของการปักแยกแถบก่อนนำมาเย็บประกอบกันใหม่
\nดูผ้าพื้นแยกจากด้ายปัก
\nผ้าพื้นคือผ้าทอที่รองรับลาย ด้ายปักเดินผ่านผ้าหรือยึดอยู่บนผิว คาร์เมลและนิยาโซวาระบุว่าผ้าฝ้ายทอลายขัดเป็นพื้นผ้าที่พบได้ทั่วไปในตัวอย่างตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 และในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และมีการบันทึกการใช้ผ้าลินินด้วย ในกลุ่มผ้าที่ทั้งสองศึกษามักใช้ไหมปัก และมีบางชิ้นที่ใช้ฝ้ายหรือขนสัตว์ คำว่า “ไหมบนผ้าฝ้าย” จึงระบุทั้งวัสดุและหน้าที่ของวัสดุสองอย่างบนผืนเดียวกัน บทความเรื่อง วัสดุและงานปักบนผ้าคลุมกิสวะฮ์ แสดงวิธีนำแถบผ้าปักไปติดบนผ้าคลุมทอในประเพณีสิ่งทออีกแบบหนึ่ง
\nชื่อฝีเข็มช่วยอธิบายการสร้างลาย ฝีเข็มลูกโซ่เกิดจากห่วงด้ายที่คล้องต่อกัน สถาบันรอยัลสกูลออฟนีดเดิลเวิร์กอธิบายว่างานปักแบบต็องบูร์ใช้เข็มตะขอขนาดเล็กกับผ้าที่ขึงตึง และใช้ฝีเข็มลูกโซ่บ่อยที่สุด ส่วนการปักแบบตรึงด้ายหรือ couching ใช้ฝีเข็มเล็ก ๆ ยึดด้ายเส้นที่วางทอดบนผ้า ในผ้าหมายเลข 2016.89 คลีฟแลนด์ระบุว่าช่างใช้ฝีเข็ม kanda xajol และบางแห่งใช้ bosma เพื่อปักถมพื้นที่ ส่วน ilmoq ใช้เดินขอบ ชื่อเหล่านี้อธิบายหน้าที่ของฝีเข็มบนผ้าผืนนั้น
\nภาพขยายของกลีบดอกอาจแสดงทั้งด้ายที่ถมด้านในและเส้นที่กำหนดขอบ ภาพเต็มผืนแสดงตำแหน่งของกลีบนั้นบนกิ่งดอกไม้ ลายวงกลาง หรือแถบขอบ การดูสองระยะช่วยให้เข้าใจว่าทำไมทะเบียนของผ้าผืนเดียวจึงระบุชื่อฝีเข็มหลายอย่าง สำหรับผ้าแขวนจากนูราตาต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 เดอะเม็ตระบุฝีเข็มตรึงด้าย ฝีเข็มลูกโซ่ ฝีเข็มซาติน และฝีเข็มรังดุมบนพื้นผ้าฝ้ายผืนเดียวกัน
\nผ้าคลุมที่ระบุว่าเกี่ยวข้องกับบูคาราและใช้ผ้าลินินเป็นพื้น
\nผ้าคลุมหมายเลข 21.114.3 ในพิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิทันมีอายุต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 และพิพิธภัณฑ์ระบุว่าน่าจะมาจากบูคาราในอุซเบกิสถานปัจจุบัน ผ้าสูง 161.9 ซม. และกว้าง 241.3 ซม. ช่องวัสดุระบุงานปักไหมบนผ้าลินิน คำอธิบายกระบวนการทั่วไปของพิพิธภัณฑ์ยังกล่าวถึงแถบผ้าจากด้ายฝ้ายที่ปั่นในครัวเรือน หากต้องการทราบชนิดเส้นใยของผ้าคลุมผืนนี้ ให้ดูช่องวัสดุ ส่วนคำอธิบายกระบวนการช่วยให้เข้าใจว่าช่างเตรียมลายใหญ่บนแถบผ้าหลายแถบอย่างไร
\nลายดอกกลมแบบโรเซ็ตและลายใบปาล์มแบบพาลเมตต์ขนาดใหญ่เต็มแนวขอบ ส่วนก้านกับเถาที่ม้วนในพื้นที่ด้านในมีเส้นละเอียดกว่า พิพิธภัณฑ์กล่าวถึงฝีเข็มลูกโซ่ในการอธิบายวิธีปัก ความต่างเห็นได้ง่ายเมื่อไล่ดูรูปขนาดใหญ่รอบขอบก่อน แล้วตามกิ่งเรียวที่แตกแขนงด้านใน บทความเรื่อง ใบไม้ ก้านโค้ง และการจัดลายพืชซ้ำ ยกตัวอย่างวิธีดูความสัมพันธ์ระหว่างกิ่งกับใบ แม้ยังระบุชนิดดอกไม่ได้
\nผ้าแขวนจากนูราตาที่มีลายวงกลาง
\nผ้าแขวนหมายเลข 07.72 ของเดอะเม็ตมีอายุต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 เช่นกันและได้รับการระบุว่าน่าจะมาจากนูราตา ผ้าสูง 217.2 ซม. กว้าง 170.2 ซม. ปักไหมบนผ้าฝ้าย พิพิธภัณฑ์บรรยายลายวงกลางที่รายล้อมด้วยพุ่มไม้และกิ่งที่มีดอกในสีค่อนข้างนุ่มนวล และพบความคล้ายกันระหว่างลายดอกด้านในกับรูปแบบบนผ้าในวัฒนธรรมโมกุล ข้อสังเกตนี้กล่าวถึงตัวลาย ส่วนทะเบียนระบุที่มาของผ้าโดยเชื่อมโยงกับนูราตา
\nผ้าสองผืนในเดอะเม็ตดึงสายตาไปคนละส่วน ผ้าคลุมที่ระบุว่าเกี่ยวข้องกับบูคารากว้างกว่าสูงและมีลายขนาดใหญ่ตามขอบ ส่วนผ้าแขวนที่ระบุว่าเกี่ยวข้องกับนูราตาสูงกว่ากว้าง ลายดอกที่ล้อมศูนย์กลางดึงสายตาเข้าไปในผืนผ้า ใต้ด้ายไหม ผืนแรกใช้ลินินและผืนที่สองใช้ฝ้าย จากตัวเลขในทะเบียน ผืนแรกกว้างกว่าความสูง 79.4 ซม. ส่วนผืนที่สองสูงกว่าความกว้าง 47 ซม. อ่านสัดส่วนพร้อมกับตำแหน่งของลายและชนิดผ้าพื้นได้ บทความ เปรียบเทียบชุดคาฟตันและอาบายาจากคอลเล็กชันพิพิธภัณฑ์ ใช้วิธีคล้ายกันโดยแยกอ่านวัสดุและการประกอบตามทะเบียนของเสื้อผ้าแต่ละชุด
\nรูปแบบของแต่ละท้องถิ่นบอกอะไรได้บ้าง
\nม่านหรือผ้าคลุมเตียงหมายเลข 1916.1311 ของคลีฟแลนด์แสดงให้เห็นว่าลายอาจคล้ายงานจากอีกเมืองหนึ่ง ขณะที่แหล่งที่มาในทะเบียนระบุเมืองอื่น ปัจจุบันพิพิธภัณฑ์ลงรายการผ้าต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 ชิ้นนี้ว่ามาจากอูรา ตูเบ (Ura Tube) ในทาจิกิสถาน ผ้าพื้นเป็นฝ้ายทอลายขัดและปักด้วยไหม พิพิธภัณฑ์เปรียบเทียบช่อดอกไม้รูปพัดตรงกลาง ลายที่ซ้ำตรงมุม และแถบขอบกว้างกับลักษณะเด่นของงานบูคารา ช่องแหล่งที่มาบอกสถานที่ที่อยู่ในทะเบียน ส่วนคำบรรยายลายบอกว่าใช้ลักษณะใดในการเปรียบเทียบ
\nสำหรับผ้าแขวน 1940.602 คลีฟแลนด์ยังให้แหล่งที่มาที่เป็นไปได้สองแห่ง ดอกและต้นไม้มีดอกอยู่ในโครงตาข่ายรูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัดที่สร้างจากใบไม้ การไล่สายตาตามดอกไม้ทั่วผืนทำให้เห็นทั้งโครงเรขาคณิตและการจัดพืชในแต่ละช่อง บทความเรื่อง ตาราง สมมาตร และรูปทรงซ้ำในศิลปะอิสลาม ให้คำศัพท์สำหรับบรรยายการจัดวางนี้ ผ้าที่มีโครงเรขาคณิตชัดเจนสามารถลงรายการเป็นงานปักลายดอกไม้ได้ คาร์เมลและนิยาโซวาระบุว่างานปักผืนหนึ่งอาจมีลักษณะจากแหล่งผลิตหลายแห่ง ทะเบียนของโรมาเนียยังอธิบายบทบาทของรูปแบบในการพิจารณาที่มาของผ้าของตน
\nควรจดอะไรเมื่อเปรียบเทียบซูซานีสองผืน
\nเริ่มจากวัสดุ ขนาด และหมายเลขวัตถุ สำหรับผ้าคลุมที่เชื่อมโยงกับบูคารา ให้จดไหมบนลินินพร้อมขนาดของ 21.114.3 สำหรับผ้าแขวนที่เชื่อมโยงกับนูราตา ให้จดไหมบนฝ้ายพร้อมขนาดของ 07.72 การเขียนหมายเลขไว้กับข้อมูลทางเทคนิคช่วยให้กลับไปดูทะเบียนที่ถูกต้องเมื่อวางภาพสองภาพข้างกัน แม้ทั้งสองผืนจะระบุไหม แต่ชื่อวัสดุส่วนที่เป็นพื้นต้องอ่านจากรายการของแต่ละผืน
\nจากนั้นอธิบายการจัดลายเป็นคำสั้น ๆ ดอกใหญ่ที่สุดอยู่ตามขอบหรือไม่ มีจุดกลางที่ลายขนาดเล็กกระจายล้อมรอบหรือเปล่า ลองตามลายหนึ่งไปยังแนวเย็บ ดูว่าด้ายสิ้นสุดหรือเปลี่ยนตำแหน่งเมื่อถึงแถบถัดไป ภาพใกล้อาจเผยร่องรอยการวาดลายเช่นที่คลีฟแลนด์บันทึกในผ้าห้าแถบ ภาพเต็มผืนช่วยแยกว่าแนวเย็บตัดผ่านลายเดียวหรืออยู่ระหว่างลายคนละแถว การระบุบริเวณที่เห็นรายละเอียดจะช่วยให้กลับไปตรวจสอบในภาพเต็มผืนได้อีกครั้ง
\nสุดท้ายให้เก็บระดับความแน่นอนตามคำในทะเบียน “ระบุว่าน่าจะมาจากนูราตา” “บูคาราหรือชาห์ร์-อี ซับซ์” และ “เปรียบเทียบกับงานบูคารา” เป็นข้อความคนละแบบ หากทะเบียนให้การใช้ที่เป็นไปได้หลายอย่าง ให้จดไว้กับหมายเลขวัตถุ ร่องรอยบนผ้าช่วยอธิบายว่าคนทำวาด ปัก และเย็บลายอย่างไร แม้เอกสารที่ยังเหลืออยู่จะบอกเรื่องบ้านที่ใช้ผ้านั้นเป็นครั้งแรกได้เพียงเล็กน้อย
\nทะเบียนพิพิธภัณฑ์และข้อมูลอ้างอิงด้านเทคนิค
\n- \n
- พิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิทัน ผ้าคลุมที่ระบุว่าเกี่ยวข้องกับบูคารา 21.114.3 \n
- พิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิทัน ผ้าแขวนที่ระบุว่าเกี่ยวข้องกับนูราตา 07.72 \n
- พิพิธภัณฑ์ศิลปะคลีฟแลนด์ ผ้าแขวนผนังห้าแถบ 1940.602 \n
- พิพิธภัณฑ์ศิลปะคลีฟแลนด์ ซูซานีลายกิ่งดอกไม้ 2016.89 \n
- พิพิธภัณฑ์ศิลปะคลีฟแลนด์ ม่านหรือผ้าคลุมเตียง 1916.1311 \n
- พิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งชาติโรมาเนีย ซูซานี 93207 / 942 ในมิวเซียมวิธโนฟรอนเทียร์ส \n
- แอล. คาร์เมลและเอ็ม. นิยาโซวา บทศิลปะสิ่งทอในทรานส์ออกเซียนา ส่วนงานปักซูซานี ยูเนสโก \n
- รอยัลสกูลออฟนีดเดิลเวิร์ก เทคนิคงานปักในฐานข้อมูลสติตช์แบงก์ \n
