Apakah ablaq? Susunan batu berselang warna pada dinding dan gerbang

Ablaq ialah penggunaan warna yang berbeza secara berselang-seli dalam jalur atau bahagian binaan batu. Pada dinding, warna boleh membentuk baris mendatar. Di sekeliling gerbang, warna boleh mengikut lengkung dari satu sisi bukaan ke sisi yang lain. Di hospital al-Qaymari di Damsyik, kedua-dua susunan kelihatan di sekeliling pintu masuk yang sama. Panel marmar abad ke-15 di Metropolitan Museum of Art pula menunjukkan bagaimana susunan berjalur boleh digunakan pada permukaan dinding.

Cara memerhatikan binaan batu berjalur

Berdiri cukup jauh untuk mengikuti satu jalur merentasi muka bangunan. Pada dinding dengan baris yang berselang, warna satu baris berterusan merentasi beberapa sambungan dan bertukar pada baris seterusnya. Berhampiran pintu atau tingkap, arah susunan boleh berubah untuk membingkai bukaan. Perubahan arah itu membantu kita melihat bentuk binaan. Jalur mendatar menyerlahkan keluasan dinding. Batu yang mengikut bukaan pula menjadikan lengkungnya lebih jelas.

Perbezaan boleh wujud antara warna cerah dengan gelap atau antara dua warna yang jelas berlainan. Di bangunan agihan air Qaytbay di Baitulmaqdis, Archnet menyatakan terdapat batu merah dan warna krim pada bahagian dasar. Foto hitam putih juga boleh memperlihatkan dua tona. Untuk menamakan warna sebenar, kita memerlukan foto berwarna atau rekod seni bina. Jenis batu pula perlu dikenal pasti secara berasingan. Dua warna yang dilihat dari jauh memberikan maklumat yang terhad tentang jenis batu atau sama ada setiap bahagian dalam satu jalur masih asli.

Jika sebahagian muka bangunan terlindung oleh bayang-bayang, perhatikan garis sambungan terlebih dahulu. Tona yang berterusan merentasi beberapa sambungan pada aras yang sama membantu kita mengikuti satu baris. Berhampiran bukaan, kita boleh melihat sama ada warna bertukar di antara batu sepanjang lengkung. Kedua-dua pemerhatian boleh dicatat berdasarkan susunan yang kelihatan. Nama warna boleh ditambah apabila foto berwarna atau rekod bangunan menyokongnya.

Perbezaan antara baris batu, batu baji gerbang dan pelapisan

Baris binaan ialah susunan mendatar unit binaan. Blok berbentuk baji yang disusun sepanjang lengkung dipanggil batu baji gerbang. Pada gerbang berjalur, warna boleh berselang antara blok individu di sepanjang lengkung. Sambungannya boleh lurus atau dipotong mengikut corak. Tinjauan Archnet tentang seni bina Mamluk menerangkan batu baji yang dipotong supaya saling mengunci. Tinjauan itu turut memberikan contoh corak saling mengunci yang serupa pada permukaan gerbang. Foto dari hadapan boleh memperlihatkan corak tersebut. Sambungan yang terdedah, pandangan sisi atau tinjauan bangunan boleh membantu menentukan sejauh mana corak itu masuk ke dalam binaan.

Warna juga boleh kelihatan pada lapisan yang dipasang di atas permukaan dinding. Dalam ruang dalaman berhias marmar, jalur sempit atau kepingan yang lebih lebar boleh membingkai panel berasingan. Cari tepi luar pelapisan dan tempat ia bertemu lantai atau bahan lain. Istilah ablaq menerangkan susunan warna. Apabila cara binaannya diketahui, rekod boleh menyatakan sama ada bahagian yang berselang ialah blok, kepingan pelapisan atau corak yang dipotong pada permukaan yang kelihatan.

Bahagian pintu masuk boleh dinamakan secara berasingan. Baris batu merupakan sebahagian daripada susunan dinding. Pintu masuk yang terbenam menunjukkan kedalaman bukaan dari permukaan hadapan bangunan. Muqarnas ialah susunan petak kecil yang berlekuk. Satu pintu masuk boleh menggabungkan ketiga-tiganya. Glosari seni bina masjid membantu membezakan nama bahagian binaan daripada fungsi ruang di sekelilingnya.

Bayangkan sambungan bergerigi yang kelihatan pada foto hadapan. Kita boleh menerangkan rupa garis dan warna pada kedua-dua sisinya. Garis seakan-akan itu juga boleh kelihatan pada corak permukaan. Untuk menentukan sama ada bentuk yang saling mengunci berterusan ke dalam blok, semak pandangan sisi, sambungan yang terdedah atau rekod tentang pembinaannya.

Damsyik zaman Ayyubiyah dan hospital al-Qaymari

Pintu masuk Bimaristan al-Qaymari di Damsyik memperlihatkan binaan batu lurus dan melengkung. Rekod monumen Museum With No Frontiers menerangkan batu berbentuk segi empat sama pada muka bangunan dan batu melengkung pada gerbang berhias, dengan warna berselang di sekeliling pintu masuk. Di atas bukaan terdapat penutup berhias muqarnas. Tulisan di atas pintu disusun dalam tiga baris khat thuluth. Perincian pintu masuk dapat dilihat pada beberapa jarak, daripada jalur yang jelas dari jauh hingga tulisan dan sambungan yang kelihatan dari dekat.

Inskripsi merekodkan bahawa pembinaan bermula pada 1248 di bawah naungan Sayf al-Din al-Qaymari. Menurut rekod, sebahagian tarikh siap tidak dapat dibaca. Kematian penaung pada 1256 membantu menjelaskan julat tarikh yang diberikan dalam katalog. Tahun sebenar bangunan disiapkan masih tidak pasti. Hospital mempunyai pelan persegi dengan empat iwan yang terbuka ke arah dalam. Iwan ialah ruang dengan bukaan yang besar. Dalam kes ini, ablaq menerangkan hiasan di pintu masuk, manakala iwan menerangkan susunan ruang di bahagian dalam.

Perbandingan dengan hospital al-Mansuri milik Qalawun di Kaherah menunjukkan tujuan lebih luas institusi seperti ini. Pintu masuk berjalur di al-Qaymari ialah satu ciri seni bina bangunan itu. Pelan, bilik dan rekod hospital memberikan bukti lain tentang bagaimana bangunan tersebut digunakan.

Contoh Mamluk pada masjid dan bangunan agihan air

Di Kaherah, Masjid Gani Bak al-Ashrafi merupakan contoh ablaq yang tertumpu pada pintu masuk. Archnet meletakkan tarikh bangunan pada 1426–27 dan menerangkan muka bangunan dengan dua bahagian serta pintu masuk tiga cuping yang berhias ablaq dan muqarnas. Menara masjid terletak di sebelah kanan. Dalam foto, mulakan di pintu dan ikuti garis tiga cuping itu, kemudian lihat bahagian muka bangunan yang rata di sebelahnya. Cara ini membantu menunjukkan tempat warna tertumpu walaupun foto dari jalan hanya memperlihatkan sebahagian bangunan.

Di bangunan agihan air yang didirikan untuk Sultan Qaytbay di Baitulmaqdis, batu merah dan warna krim tertumpu di bahagian dasar yang persegi. Archnet menerangkan tingkap lebar berjeriji pada bahagian dasar dan peralihan bertingkat ke tambur yang menyokong kubah serta ke kubah runcing berukir. Rekodnya menyatakan bahawa ada bangunan agihan air terdahulu dan bangunan penggantinya bertarikh 1482. Rekod itu juga menyebut pemulihan besar pada 1883. Museum With No Frontiers memberikan tahun pembinaan yang sama dan meletakkan kerja ubah suai pada 1882–83. Sumber ini menyifatkan batu yang lebih cerah sebagai kuning. Istilah warna dalam kedua-dua rekod menerangkan perbezaan tanpa menentukan jenis batuan. Apabila menilai binaan batu dalam foto yang lebih lewat, lihat tarikh reka bentuk asal bersama tarikh kerja pemulihan.

Fungsi turut membantu mengenal pasti bangunan agihan air. Rencana tentang bangunan sabil-kuttab di Kaherah menerangkan gabungan lain apabila tempat bekalan air awam dan sekolah berada dalam bangunan yang sama. Pada bangunan Qaytbay, baris merah dan krim menumpukan perhatian pada bahagian dasar serta bukaannya. Rekod setiap bangunan menerangkan tujuan bukaan berkenaan.

Ablaq di bahagian dalam bangunan

Panel Dinding dengan Corak Geometri Bersilang, 1970.327.8, di Metropolitan Museum of Art ialah mozek marmar pelbagai warna abad ke-15 yang dikaitkan dengan Kaherah. Katalog terbitan muzium menerangkan lapisan marmar dengan warna berbeza yang mengapit reka bentuk tatahan dan mengenal pastinya sebagai ablaq. Perhatikan bingkai dan panel tengah secara berasingan. Jalur dan bahagian bingkai membentuk sempadan reka bentuk. Bentuk kecil yang saling berkait memenuhi bahagian tengah. Panduan corak geometri Islam menjelaskan cara bintang dan bentuk bersilang yang berulang disusun dalam ruang seperti itu.

Katalog menyatakan bahawa panel tegak itu mungkin pernah berada pada bahagian bawah dinding. Bangunan asalnya tidak diketahui. Anggaran tersebut berkaitan dengan kedudukan panel pada dinding dan tidak meletakkannya di masjid atau istana tertentu. Pameran muzium membolehkan marmar diteliti dari dekat. Objek dan katalog memberikan bukti tentang warna, susunan dan kemungkinan kedudukan panel di dalam sesebuah ruang.

Damsyik zaman Uthmaniyyah dan kesinambungan teknik terdahulu

Masjid Darwish Pasha di Damsyik menunjukkan cara binaan batu berjalur terus digunakan dalam bangunan yang mempunyai susunan seni bina berbeza. Museum With No Frontiers meletakkan tarikh masjid pada 1570-an dan menerangkan ablaq Syria pelbagai warna pada muka bangunan. Rekod itu turut mencatat dewan solat berkubah dan serambi yang dilitupi kubah-kubah lebih kecil. Rekod itu menyifatkan jubin seramik berwarnanya sebagai buatan tempatan dalam gaya İznik. Susunan batu berjalur, jubin bercat dan kedudukan kubah memberikan maklumat berbeza tentang bangunan dan pembuatnya.

Dengan membandingkan muka bangunan itu dengan hospital al-Qaymari yang lebih awal, pembaca boleh mengenal pasti kesinambungan penggunaan batu berlainan warna pada pelan yang berbeza. Di al-Qaymari, pintu masuk membawa ke hospital yang tersusun di sekeliling iwan. Di al-Darwishiyya, pintu itu ialah sebahagian daripada masjid dengan dewan solat berkubah. Kontras binaan batu dapat dikenali dalam kedua-dua contoh. Pelan, inskripsi dan rekod memberikan butiran sejarah bagi setiap bangunan.

Cara menerangkan ablaq daripada foto

Mulakan dengan bahagian bangunan yang dapat dikenal pasti. “Baris batu merah dan krim yang berselang pada dasar persegi” menerangkan kedudukan batu pada sabil Qaytbay. “Pintu masuk tiga cuping yang dibingkai batu berselang warna” menerangkan ciri pada Masjid Gani Bak. Bagi objek terpisah seperti panel Met, kenal pasti bahagian berbeza warna di tepi objek dan mozek di tengahnya. Kemudian tambah tarikh, tempat dan tahap kepastian yang disokong oleh rekod seni bina atau muzium.

Jika pandangan menunjukkan permukaan hadapan gerbang, terangkan urutan warna, bentuk sambungan dan tempat jalur berakhir. Pandangan sisi atau pelan boleh memberikan maklumat lanjut tentang ketebalan bahan. Foto dekat kawasan yang pernah dibaiki atau terhakis boleh membantu membandingkan permukaan sekarang dengan foto yang lebih awal. Tarikh pembinaan dan pemulihan menjadikan pemerhatian itu lebih mudah ditafsir.

Rekod seni bina dan muzium

• Tinjauan seni bina Mamluk oleh Archnet menerangkan baris berselang dan hubungan antara batu gerbang yang saling mengunci dengan pelapisan bercorak.
• Rekod hospital al-Qaymari menerangkan pintu masuk dan cara inskripsi memberikan tarikh mula pembinaan.
• Rekod Archnet bagi Masjid Gani Bak al-Ashrafi mengenal pasti pintu masuk, tarikh dan muka bangunan.
• Rekod Archnet bagi sabil Qaytbay mendokumenkan dua warna batu di bahagian dasar dan sejarah pemulihan. Rekod Museum With No Frontiers bagi bangunan yang sama mengesahkan tahun 1482 serta menerangkan warna dan kerja ubah suai.
• Rekod Met bagi objek 1970.327.8 dan katalog terbitan, entri 114 mengenal pasti panel marmar dan membincangkan pelapisan serta kemungkinan kedudukannya.
• Rekod monumen Masjid al-Darwishiyya menerangkan bangunan Uthmaniyyah dan susunan batu berjalur di Damsyik.