Πώς μετρούσε τη στάθμη του Νείλου το Νειλόμετρο της Ράουντα;

Πώς μετρούσε τη στάθμη του Νείλου το Νειλόμετρο της Ράουντα;

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Τρεις σήραγγες έφερναν νερό του Νείλου στο φρεάτιο της Ράουντα. Μια μαρμάρινη στήλη έδειχνε τη στάθμη, χρήσιμη για διώρυγες, αναχώματα και φόρους.

Το Νειλόμετρο της Ράουντα στο Κάιρο μετρούσε το ύψος του νερού του Νείλου. Τρεις σήραγγες συνέδεαν το ποτάμι με ένα φρεάτιο επενδεδυμένο με πέτρα. Καθώς ανέβαινε η στάθμη του ποταμού, το νερό έμπαινε στο φρεάτιο και ανέβαινε γύρω από μια βαθμονομημένη μαρμάρινη στήλη. Ο παρατηρητής σύγκρινε την επιφάνεια του νερού με τις χαραγές στη στήλη. Η ένδειξη βοηθούσε στην εκτίμηση της εποχικής πλημμύρας και στη λήψη αποφάσεων για διώρυγες, αναχώματα και τη φορολόγηση της γεωργικής παραγωγής.

Η εγκατάσταση που σώζεται στο νησί της Ράουντα είναι γνωστή και ως αλ-Μικγιάς. Το αιγυπτιακό Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων χρονολογεί το αββασιδικό κτίσμα στο 861 μ.Χ., επί χαλίφη αλ-Μουταουακίλ. Η λειτουργία του γίνεται κατανοητή αν ακολουθήσει κανείς πρώτα τη διαδρομή του νερού από τον ποταμό και έπειτα την κλίμακα επάνω στη στήλη.

Πώς έφτανε το νερό στο φρεάτιο μέτρησης

Σε μια κατακόρυφη τομή του Νειλομέτρου φαίνεται ότι το φρεάτιο κατεβαίνει κάτω από την επιφάνεια του νησιού. Το νερό του ποταμού έφτανε στον θάλαμο από το πλάι. Το Archnet περιγράφει τρεις σήραγγες και το Museum With No Frontiers τοποθετεί τα τρία ανοίγματα στην ανατολική πλευρά του φρεατίου. Στην αρχιτεκτονική τομή που αναπαράγει η Margaret S. Graves τα ανοίγματα βρίσκονται σε διαφορετικά ύψη. Ακολουθήστε τη διαδρομή από τον ποταμό μέσα από τη σήραγγα και από εκεί στον θάλαμο, όπου η επιφάνεια του νερού συναντά τη στήλη μέτρησης. Archnet, καταχώριση για το αλ-Μικγιάς και Margaret S. Graves, Arts of Allusion, κεφάλαιο 5 και σχήμα 5.3

Όταν η υδραυλική σύνδεση είναι ανοιχτή, η επιφάνεια του νερού στο φρεάτιο μπορεί να δείξει την τοπική στάθμη του ποταμού. Το φρεάτιο έδινε στους παρατηρητές μια σταθερή θέση για να διαβάζουν τη στάθμη ως προς μια σταθερή κλίμακα. Η αρχή αυτή προκύπτει από τη διάταξη. Για να γνωρίζουμε αν η εγκατάσταση αποτύπωνε κάθε στιγμιαία διακύμανση ή αν περνούσε νερό από όλες τις σήραγγες σε κάθε στάθμη, θα χρειαζόμασταν επιπλέον στοιχεία. Η τομή απεικονίζει τη θέση των συνδέσεων και τις διαφορές ύψους, ενώ ο χρόνος που απαιτούνταν για την εξισορρόπηση της στάθμης μένει αδιευκρίνιστος.

Στις οάσεις της Βόρειας Αφρικής οι υπόγειες στοές khettara και foggara οδηγούσαν το υπόγειο νερό με μικρή κλίση στον τόπο όπου θα χρησιμοποιούνταν. Στη Ράουντα οι σήραγγες οδηγούσαν νερό από τον ποταμό σε θάλαμο μέτρησης. Ο προορισμός δείχνει τον ρόλο κάθε έργου. Στην όαση η διαδρομή συνεχίζεται ως το σημείο χρήσης. Στο Νειλόμετρο καταλήγει στο σημείο όπου μπορεί να διαβαστεί η στάθμη.

Τι εξυπηρετούσαν το φρεάτιο, η σκάλα και η στήλη

Το κατώτερο τμήμα του λιθόκτιστου φρεατίου είναι κυκλικό. Το Museum With No Frontiers περιγράφει δύο τετράγωνα επίπεδα από πάνω, με το ανώτερο ευρύτερο από το μεσαίο. Μια σκάλα κατεβαίνει κατά μήκος των εσωτερικών τοίχων. Στο κέντρο στέκεται μια οκταγωνική μαρμάρινη στήλη. Το φρεάτιο φιλοξενεί την επιφάνεια του νερού καθώς αυτή ανεβαίνει και υποχωρεί. Η σκάλα παρέχει πρόσβαση σε διαφορετικά βάθη. Η βαθμονομημένη στήλη δίνει μια σταθερή κατακόρυφη αναφορά. Η αρχιτεκτονική καταχώριση αναφέρει επίσης οξυκόρυφα τόξα στα ανοίγματα των σηράγγων. Museum With No Frontiers, καταχώριση του μνημείου και φωτογραφίες

Για να προσανατολιστείτε σε μια φωτογραφία του εσωτερικού, αναζητήστε την άκρη ενός σκαλοπατιού ή το όριο ανάμεσα σε δύο επίπεδα. Στη συνέχεια διακρίνετε τις επίπεδες πλευρές της στήλης στο κέντρο. Σε μια λήψη από ψηλά η στήλη μπορεί να φαίνεται κοντύτερη, ενώ το μεσαίο επίπεδο μπορεί να κρύβει ένα μέρος του κάτω θαλάμου. Μια γενική φωτογραφία βοηθά στην κατανόηση της διάταξης. Μια κοντινή λήψη της μαρμάρινης επιφάνειας είναι καταλληλότερη για να διακρίνετε τις χαραγές της κλίμακας. Αν ένα άνοιγμα δεν φαίνεται στη φωτογραφία, η τομή βοηθά να το εντοπίσετε στον τοίχο.

Τι μας λέει μια ένδειξη σε πήχεις

Η ένδειξη αντιστοιχούσε σε ένα ύψος της κλίμακας. Όταν η επιφάνεια του νερού έφτανε σε μια συγκεκριμένη χαραγή, ο παρατηρητής μπορούσε να σημειώσει τη θέση της. Μια επόμενη ανάγνωση θα έδειχνε αν η στάθμη είχε ανέβει ή κατέβει. Η Graves αναφέρει πήχεις και δακτύλους ως μονάδες στη στήλη. Όταν μεταφέρετε έναν αριθμό από ιστορικό κείμενο, κρατήστε μαζί τη μονάδα και τη χρονολογία της μαρτυρίας. Μια ενιαία μετατροπή σε μέτρα μπορεί να κρύψει διαφορές ανάμεσα στον τρόπο που οι ιστορικοί εξηγούν την κλίμακα και στον τρόπο που ανασυνθέτουν μια σειρά μετρήσεων.

Δύο ιδρύματα δίνουν διαφορετικούς αριθμούς για το μήκος της ίδιας της στήλης. Το αιγυπτιακό Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων αναφέρει μήκος 19 πήχεων. Το Museum With No Frontiers περιγράφει την οκταγωνική μαρμάρινη στήλη ως μήκους 16 πήχεων. Υπάρχει επίσης ιστορική μαρτυρία όπου οι 16 πήχεις αφορούν τη στάθμη του ποταμού. Η Graves παραπέμπει στον γεωγράφο αλ-Μουκαντάσι, ο οποίος στα τέλη του 10ου αιώνα συνέδεε τους 12 πήχεις με την αναγγελία της ανόδου του Νείλου και τους 16 με εκδηλώσεις χαράς. Στη μία περίπτωση οι αριθμοί περιγράφουν τις διαστάσεις ενός αντικειμένου. Στην άλλη περιγράφουν μετρήσεις της πλημμύρας. Όταν αναφέρετε το μήκος, διευκρινίστε ποια καταχώριση ακολουθείτε. Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, Νειλόμετρο του νησιού Ράουντα και Graves, κεφάλαιο 5

Ένας πρακτικός τρόπος να αποφύγετε τη σύγχυση είναι να γράψετε δίπλα στους 16 πήχεις το αντικείμενο της μέτρησης. Στο μητρώο του μουσείου είναι το μήκος της στήλης. Στο κείμενο του γεωγράφου είναι το ύψος του νερού που συνδέεται με τη χαρά για την πλημμύρα. Η επανάληψη του ίδιου αριθμού δεν καταργεί τη διαφορά ανάμεσα στις δύο μαρτυρίες.

Γιατί η στάθμη είχε σημασία για τις διώρυγες και τους φόρους

Η εποχική πλημμύρα μπορούσε να φτάσει σε γεωργικές εκτάσεις που εξαρτιόνταν από τα νερά του Νείλου. Το υπουργείο συνδέει τις μετρήσεις με την προετοιμασία αναχωμάτων και διωρύγων και αναφέρει ότι η αναμενόμενη αγροτική παραγωγή είχε σημασία για τη φορολόγηση. Η ένδειξη ήταν ένα από τα στοιχεία που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε αυτές τις αποφάσεις. Η επιφάνεια στο φρεάτιο έδειχνε τη στάθμη στο σημείο μέτρησης. Το αν θα έφτανε νερό σε ένα συγκεκριμένο χωράφι εξαρτιόταν επίσης από το ανάγλυφο του τόπου και από τις διώρυγες. Οι διαθέσιμες καταχωρίσεις τεκμηριώνουν τη σχέση ανάμεσα στη μέτρηση και τη διοίκηση, αφήνοντας αδιευκρίνιστο τον τρόπο υπολογισμού ενός φόρου για κάθε τόπο.

Δύο άλλες κατασκευές δείχνουν πώς διαφέρει η παρατήρηση της στάθμης από την ανύψωση νερού. Η σακίγια με αλυσίδα δοχείων σήκωνε νερό καθώς τα δοχεία κινούνταν. Οι υδροτροχοί της Χάμα στον Ορόντη σήκωναν νερό σε υδραγωγεία. Στη Ράουντα το πέτρινο φρεάτιο επέτρεπε στον παρατηρητή να εντοπίσει πού βρισκόταν η επιφάνεια. Το ύψος επάνω στη στήλη, ο όγκος που σήκωνε ένας τροχός και η παροχή σε μια διώρυγα είναι διαφορετικά μεγέθη.

Γιατί στο μνημείο διακρίνονται διαφορετικές εποχές

Το Archnet και το αιγυπτιακό υπουργείο χρονολογούν το σωζόμενο αββασιδικό κτίσμα στο 861. Το Museum With No Frontiers αποδίδει την επίβλεψη της κατασκευής στον Άχμαντ ιμπν Μουχάμαντ αλ-Χασίμπ και χρονολογεί στο 873 εργασίες που συνδέονται με τον Άχμαντ ιμπν Τουλούν. Η καταχώριση διακρίνει την αββασιδική ίδρυση, τις αλλαγές στις ζώνες των επιγραφών και τις μεταγενέστερες ανακαινίσεις. Αναφέρει επίσης ότι το εξωτερικό στέγαστρο αντικαταστάθηκε τον 20ό αιώνα. Η χρονολογία της εγκατάστασης μέτρησης αφορά διαφορετικό ερώτημα από τη χρονολόγηση μιας επιγραφής ή της σημερινής εξωτερικής κάλυψης.

Οι επιγραφές μαρτυρούν κι αυτές την ιστορία του κτίσματος. Το υπουργείο περιγράφει κορανικά χωρία στους τοίχους με θέματα το νερό, τη βλάστηση και την ευημερία. Οι χαραγές για τη στάθμη βρίσκονται στη στήλη. Η θέση τους βοηθά να αναγνωρίσουμε τη χρήση των διαφορετικών επιφανειών. Η δημόσια σημασία του νερού εμφανίζεται σε άλλο πλαίσιο στα μεταγενέστερα σαμπίλ-κουτάμπ του Καΐρου, που συνδύαζαν εγκατάσταση παροχής νερού στο κοινό και σχολείο.

Η υποβολή της Αιγύπτου για τη Ράουντα εμφανίζεται στον Προσωρινό Κατάλογο του Κέντρου Παγκόσμιας Κληρονομιάς, με ημερομηνία 28 Ιουλίου 2003. Η καταχώριση τοποθετεί το μνημείο στην άκρη του νησιού, κοντά στο Ιστορικό Κάιρο. Όταν περιγράφετε το καθεστώς του μνημείου, διατηρήστε την ακριβή ονομασία του καταλόγου. Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, καταχώριση 1826 στον Προσωρινό Κατάλογο

Από μία ανάγνωση σε μια σειρά ιστορικών μετρήσεων

Η χαραγή στη στήλη δείχνει μια στάθμη στην οποία θα μπορούσε να φτάσει το νερό. Η γραπτή παρατήρηση προσθέτει μια ημερομηνία και τη στάθμη που πράγματι καταγράφηκε. Μια σειρά που ανασυνθέτουν ερευνητές μπορεί να συγκεντρώσει πολλές τέτοιες παρατηρήσεις από διαφορετικές γραπτές πηγές. Μελέτη στο Journal of Global History, για παράδειγμα, παρουσιάζει σε διάγραμμα τα ετήσια ύψη πλημμύρας από το 1001 έως το 1522 σε πήχεις προοθωμανικού τύπου. Η λεζάντα του σχήματος κατονομάζει χρονικά και μεταγενέστερες συλλογές που χρησιμοποιήθηκαν ως πηγές. Το εύρος των χρονολογιών και η ονομασία της μονάδας βοηθούν τον αναγνώστη να καταλάβει τι ακριβώς παριστάνει ο κοινός άξονας του διαγράμματος. Cambridge University Press, σχήμα 4 και σημειώσεις πηγών

Άλλα έργα μέτρησης κατά μήκος του Νείλου δείχνουν γιατί έχει σημασία να καταγράφεται και ο τόπος. Στο Τελ Τιμάι, στο Δέλτα του Νείλου, αρχαιολόγοι ανέσκαψαν φρεάτιο από ασβεστόλιθο και το μελέτησαν ως νειλόμετρο της ελληνορωμαϊκής πόλης Θμούις. Η ομάδα συσχετίζει τη μορφή του με τις τοπικές υδάτινες οδούς. Το Τελ Τιμάι ανήκει σε άλλον τόπο και άλλη περίοδο από τη Ράουντα. Κάθε εγκατάσταση παρέχει στοιχεία για το πώς παρακολουθούσε τη στάθμη μια συγκεκριμένη κοινότητα στο δικό της περιβάλλον. Silverstein και συνεργάτες, ανασκαφή και συγκριτική μελέτη του νειλομέτρου της Θμούιδος

Πώς να διαβάσετε ένα σχέδιο ή μια φωτογραφία της Ράουντα

Αρχίστε από τα πλευρικά ανοίγματα. Βεβαιωθείτε αν έχετε μπροστά σας κατακόρυφη τομή ή φωτογραφία προς το εσωτερικό του φρεατίου. Στην τομή ακολουθήστε κάθε σήραγγα ως τον θάλαμο και εντοπίστε τη στήλη στο κέντρο του. Στη φωτογραφία παρατηρήστε πρώτα τα σκαλοπάτια και τα χείλη των επιπέδων για να καταλάβετε το βάθος. Έπειτα αναζητήστε τις χαραγές. Μια σύγχρονη φωτογραφία τεκμηριώνει τη μορφή του κτίσματος. Για το ύψος μιας συγκεκριμένης πλημμύρας χρειάζεται ιστορική γραπτή μέτρηση.

Πριν σημειώσετε έναν αριθμό, προσδιορίστε αν δηλώνει τη στάθμη σε ορισμένη ημερομηνία, το μήκος της στήλης ή μια ένδειξη που συνδέεται με δημόσια τελετουργία στην ιστορική μαρτυρία. Κρατήστε την πληροφορία αυτή δίπλα στην τιμή. Όταν συγκρίνετε πηγές, σημειώστε το ίδρυμα ή τον συγγραφέα και το είδος του τεκμηρίου. Μια περιγραφή του κτίσματος, μια μεμονωμένη παρατήρηση και μια μεταγενέστερη σειρά πολλών μετρήσεων απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις. Για παράδειγμα, το σχέδιο δείχνει πού βρίσκεται ένα στόμιο, η φωτογραφία πού στρέφει η σκάλα και ένα χρονολογημένο κείμενο μέχρι πού έφτασε το νερό.

Καταχωρίσεις του μνημείου, σχέδια και ιστορικές μελέτες