Surah, ayah, juz và hizb trong Kinh Qur’an khác nhau thế nào?
Phân biệt chương, câu và các phần đọc Kinh Qur’an. Tìm 2:142 và đầu juz 30, rồi đối chiếu dấu phân phần giữa các ấn bản.
Bốn thuật ngữ chỉ những đơn vị nào?
| Thuật ngữ | Đơn vị | Ví dụ |
|---|---|---|
| Surah | Một chương có tên trong thứ tự 114 chương thường dùng | Al-Baqarah là chương 2 |
| Ayah | Một câu có số theo vị trí trong chương | 2:142 là câu 142 của Al-Baqarah |
| Juz | Một trong ba mươi phần đọc | Juz 2 mở đầu ở giữa Al-Baqarah |
| Hizb | Một trong sáu mươi phần nhỏ hơn theo cách chia đang xét | Khi đánh số liên tục, hizb 3 mở đầu juz 2 |
Số chương và số câu kết hợp với nhau để định vị chính xác một đoạn văn bản. Juz và hizb chia chính văn bản đó thành các phần đọc. Vì vậy, một câu trên bản điện tử có thể đi kèm tên chương, số câu, số juz và số trang. Khi kiểm tra lời trích dẫn, hãy dùng chương và câu. Khi sắp xếp nhiều buổi đọc, có thể bắt đầu từ dấu chỉ juz hoặc hizb.
Ví dụ, hai người muốn chia nhau hai nửa của juz 2 có thể nhận mỗi người một hizb. Sau đó, để cùng bàn về một câu, họ có thể ghi tên chương và số câu. Cách ghi đó vẫn hữu ích nếu một người đọc bản in chữ lớn còn người kia mở ứng dụng.
Cách đọc ký hiệu chương và câu
Trong Qur’an 2:142, số đầu tiên chỉ chương thứ hai, Al-Baqarah. Số thứ hai chỉ câu 142 trong chương ấy. Tìm chương theo tên hoặc số trong mục lục, rồi dò số câu trong chương. Khi sang chương tiếp theo, số câu bắt đầu lại. Trong bản in, một câu có thể dài nhiều dòng, và một dòng có thể chứa phần của nhiều câu. Hãy tìm số ở dấu cuối câu hoặc mở thẳng câu đó trong bản điện tử.
Tên surah có thể dùng để dẫn cả chương. Trên Quran.com, Al-Fatihah là chương đầu và có bảy câu được đánh số. Muốn đọc đủ bảy câu, hãy mở theo tên chương. Muốn gửi riêng câu thứ năm, hãy ghi 1:5. Nếu đang đối chiếu bản dịch, hãy ghi thêm tên người dịch hoặc ấn bản. Hai bản dịch của cùng một câu có thể chọn từ khác nhau.
Tên chương có thể xuất hiện dưới dạng tên dịch hoặc nhiều cách chuyển tự. Al-Baqarah, al-Baqara và tên tiếng Anh The Cow đều chỉ chương 2 trong mục lục thông dụng. Số chương giúp đối chiếu khi tài liệu học và ứng dụng dùng cách viết khác nhau. Khoảng 2:142–145 bao gồm từ câu 142 đến câu 145 trong cùng chương. Khi đoạn đọc kéo sang chương khác, ghi đủ số chương và câu ở cả đầu và cuối.
Vì sao một juz có thể bắt đầu giữa một chương?
Ba mươi juz chia văn bản thành các phần có độ dài tương đối gần nhau. Các chương dài ngắn khác nhau, nên một chương dài có thể trải qua nhiều juz. Trên Quran.com, juz 1 mở bằng Al-Fatihah rồi sang Al-Baqarah. Juz 2 bắt đầu ở 2:142 và juz 3 ở 2:253. Cả ba đều chứa một phần của Al-Baqarah. Nếu được giao đọc toàn chương, đọc xong juz 2 mới hoàn thành một đoạn.
Gần cuối Kinh Qur’an, nhiều chương ngắn nằm trong một phần đọc. Juz 30, thường gọi là Juz Amma, bắt đầu ở 78:1 của An-Naba và kéo dài đến chương cuối, An-Nas. Nếu chọn mục số 30 trong danh sách chương của cùng trang web, bạn sẽ mở Ar-Rum. Nếu chọn số 30 trong danh sách juz, bạn sẽ mở An-Naba. Hai danh sách đánh số hai đơn vị khác nhau.
Nếu dừng giữa juz 2, có thể ghi «juz 2, đọc tiếp từ 2:145». Số juz cho biết phần đang đọc, còn số câu giúp mở lại đúng chỗ trên một thiết bị khác. Nếu một nhóm đọc cùng một chương trong nhiều buổi, nên thống nhất câu đầu và câu cuối của từng buổi. Như vậy, người dùng những bản có cách dàn trang khác nhau vẫn có thể đọc cùng một đoạn.
Hizb và dấu chỉ các phần tư
Trong hệ thống sáu mươi hizb mà cơ quan kiểm định văn bản Qur’an của Indonesia mô tả và Quran Foundation dùng trong phần điều hướng, mỗi juz có hai hizb. Nếu đánh số liên tục, juz 1 chứa hizb 1 và 2, juz 2 chứa hizb 3 và 4, còn juz 30 chứa hizb 59 và 60. Khi một nhóm nói «hizb thứ hai của juz 2», theo cách đánh số đó là hizb 4.
Rub al-hizb là một phần tư của hizb. Trong cách chia này, mỗi hizb có bốn phần tư và mỗi juz có tám phần như vậy. Ấn bản có thể đánh dấu đầu hizb và các điểm ở một phần tư, một nửa và ba phần tư. Hướng dẫn của Indonesia nêu ví dụ là hình sao tám cánh và cho biết hình thức có thể thay đổi theo ấn bản. Dấu trong dòng giúp tìm đúng chỗ. Chú thích ngoài lề có thể cho biết đó là loại ranh giới nào. Nếu chỉ thấy hoa văn, hãy xem phần giải thích ký hiệu của cuốn đang dùng.
Tên của những phần nhỏ có thể khác nhau giữa các truyền thống in và chép tay. Thư viện Anh mô tả một bản chép tay từ Aceh có dấu chỉ các phần tám của juz. Những dấu đó giúp người đọc có nhiều chỗ dừng hơn. Khi hẹn đọc «một phần tư», hãy nói rõ là một phần tư juz hay một phần tư hizb. Có thể ghi thêm câu đầu để mọi người mở đúng chỗ.
Khi hai ấn bản đặt ranh giới ở những câu khác nhau
Số trang phụ thuộc vào cách trình bày của mushaf, tức bản Qur’an viết hoặc in. Trên Quran.com, 3:92 và 3:93 đều ở trang 62 của ấn bản được dùng trên hai trang tra cứu đó. Câu thứ nhất nằm trong juz 3 và câu thứ hai mở đầu juz 4. Phần cuối của một juz và phần đầu của juz tiếp theo có thể nằm trên cùng một trang.
Câu được chọn làm đầu juz cũng có thể thay đổi. Bảng 2 của hướng dẫn kiểm định mushaf chuẩn Indonesia đặt đầu juz 4 tại lời văn tương ứng với 3:92. Danh sách Quran.com bắt đầu juz 4 tại 3:93, muộn hơn một câu. Cả hai câu thuộc chương Ali Imran. Nếu người dạy yêu cầu bắt đầu từ juz 4 và một người đọc từ câu trước, hãy đối chiếu danh sách phần đọc của hai ấn bản đang dùng. Khi cần cả nhóm đọc cùng một đoạn, hãy ghi câu đầu và câu cuối bên cạnh số juz.
Trong lớp dùng chung một ấn bản, lời nhắc «mở trang 62» có thể đủ để cả lớp tìm chỗ đọc. Khi chuyển qua bản song ngữ, bản in chữ lớn hoặc điện thoại, chương và câu giúp tìm cùng đoạn dễ hơn. Trên trang An-Naba, Quran.com hiển thị lời mở đầu trước câu có số đầu tiên. Để tìm câu thứ nhất, hãy theo ký hiệu 78:1. Bài giải thích về basmala trình bày lời mở đầu đó.
Người đọc tìm ranh giới thế nào trong bản chép tay?
Cách chia có thể thể hiện qua cách đóng thành nhiều tập hoặc bằng dấu trong một tập. Bài khảo cứu của Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan về các bản Qur’an sớm mô tả những bản chép tay chia thành ba mươi phần, cùng những hoa thị nhỏ và dấu khác ở cuối câu. Nếu bộ sách gồm nhiều tập, người đọc có thể lấy tập chứa phần cần đọc. Trong một tập duy nhất, dấu ngoài lề và trong dòng giúp quay về điểm đã dừng mà không cần đếm tờ.
Bản Or 15227 của Thư viện Anh, được chép ở Patani vào thế kỷ XIX, có một họa tiết ngoài lề ở đầu juz 28, trùng với phần mở đầu của Al-Mujadilah. Thư viện mô tả một kiểu trình bày dùng trong các bản chép tay khu vực này. Một juz chiếm mười tờ, tức hai mươi trang, và mỗi trang kết thúc khi một câu kết thúc. Số trang đó thuộc kiểu trình bày được mô tả.
Trong bản Java khoảng năm 1800, Add. 12312, họa tiết bán nguyệt ở hai mép ngoài của cặp trang mở báo hiệu đầu juz 2. Ba vòng tròn đỏ xếp chồng trong văn bản chỉ đúng vị trí. Hoa văn giúp tìm cặp trang, còn dấu trong dòng chỉ chỗ bắt đầu. Ký hiệu 14v–15r trong mục lục chỉ hai mặt đối diện của hai tờ liền nhau. Khi ghi chép, hãy lưu cả vị trí trong bản và chương, câu trong văn bản. Hướng dẫn về nguồn gốc và mục lục bản chép tay giải thích cách dùng ký hiệu lưu trữ và các bằng chứng khác để nhận diện từng bản.
Dùng ký hiệu nào khi đọc hoặc chia sẻ một đoạn?
Để dẫn một câu cụ thể, hãy ghi chương và câu. Để chia phần đọc, dùng juz hoặc hizb. Nếu đọc theo bản thu âm, hãy ghi số câu đầu cùng tên tệp hoặc tên đoạn thu. Bản thu theo juz có thể mở ở giữa một chương. Bản thu toàn bộ một surah mở từ đầu chương ấy. Bài giải thích hai danh xưng hafiz và qari giúp hiểu tên gọi có thể xuất hiện trong phần ghi công.
Hãy thử tìm 2:142 theo hai đường. Mở Al-Baqarah trong danh sách chương rồi đến câu 142. Sau đó mở juz 2 trong danh sách phần đọc và xem câu được đánh số đầu tiên. Cả hai đường đến cùng một vị trí trong ấn bản được dùng làm ví dụ. Tiếp theo, mở 3:92 và 3:93. Hai câu nằm liền nhau trong cùng chương, trên cùng trang, với số juz khác nhau. Việc đối chiếu cho thấy mỗi loại số giúp tìm điều gì.
Nguồn và ấn bản tham khảo
- Bách khoa thư Hồi giáo của Quỹ Tôn giáo Thổ Nhĩ Kỳ có mục surah và ayah giải thích hai đơn vị.
- Danh sách surah của Quran.com cho biết thứ tự chương. Các liên kết đến chương, câu và juz trong bài cho phép làm lại từng ví dụ.
- Hướng dẫn kiểm định của LPMQ Indonesia ghi nhận dấu và ranh giới của mushaf chuẩn Indonesia trong các mục về juz, hizb và bảng 2.
- Tài liệu trình bày trang của Quran Foundation nêu các đơn vị được đánh số và giải thích vì sao số trang phụ thuộc ấn bản.
- Nghiên cứu của Thư viện Anh về dấu juz ở Đông Nam Á xác định các bản Patani, Java và vị trí dấu.
- Khảo cứu về Qur’an thời kỳ đầu của Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan giới thiệu bản chia thành nhiều phần và dấu cuối câu.
