
Wat zijn djinns in de islam? De Koran, Iblis en volksverhalen
Wat zegt de Koran over djinns? Lees over hun schepping, de luisteraars van soera 72, Iblis en het verschil tussen schrift en volksverhaal.
In de islam zijn djinns een groep geschapen wezens die in de Koran voorkomen. De tekst onderscheidt hen van mensen, maar beschrijft wel dat ze de openbaring kunnen horen en er op verschillende manieren op kunnen reageren. In vers 18:50 wordt Iblis een van de djinns genoemd. Aan het begin van soera Al-Djinn hoort een groep djinns de recitatie en komt tot geloof. In de twee passages gaat het dus over wezens die tot dezelfde groep behoren en verschillend handelen.
Het woord roept bij sommige lezers het beeld van de geest uit een lamp op. Als je wilt weten wat de Koran zegt, begin dan bij 55:14–15 over de schepping, 72:1–15 over de luisteraars en 18:50 over Iblis. Wie wil weten waarom een geest in een bepaald verhaal in een lamp zit, zoekt in de editie, vertaling of bewerking van dat verhaal. Het antwoord hangt af van het materiaal waarin het detail voor het eerst of op die manier wordt verteld.
Hoe beschrijft de Koran de schepping van djinns?
In Koran 55:14–15 staan twee opeenvolgende verzen over de schepping. Het eerste beschrijft de schepping van de mens uit klei die aan aardewerk doet denken. Het volgende noemt vuur als oorsprong van de djinns. Vertalingen leggen met verschillende woorden uit wat voor vlam de tekst bedoelt. De verzen gaan over Gods scheppingsmacht. Je kunt er een uitspraak over de oorsprong van de djinns vinden. De vorm, kleur en andere details die op een afbeelding voorkomen, worden er niet beschreven.
Koran 51:56 noemt mensen en djinns opnieuw samen. Ditmaal gaat het om het doel van de schepping en het dienen van God. Die passage is een voorbereiding op de soera waarin djinns vertellen hoe ze op de openbaring reageerden. In de uitleg van de zes islamitische geloofsartikelen lees je hoe openbaring, engelen en de Laatste Dag in de geloofsleer worden geplaatst.
In het Nederlands kun je schrijven over een djinn, enkele djinns of de hele groep. Vertalingen behouden soms het woord uit het Arabisch of kiezen een vorm die op de Arabische naam lijkt. Het woord «geest» kan ook aan de ziel van een overledene doen denken. Noteer bij het lezen daarom eerst of het vers over alle djinns spreekt, over bepaalde luisteraars of over één figuur. Zo blijft ook bij een andere vertaling zichtbaar wat de tekst precies omvat.
Wat gebeurt er in soera Al-Djinn?
Al-Djinn is soera 72 van de Koran. Aan het begin hoort de Profeet via openbaring dat een groep djinns aandachtig naar een recitatie heeft geluisterd. De luisteraars vertellen wat ze gehoord hebben. Ze zeggen dat de recitatie de weg naar het juiste handelen wijst, verklaren dat ze geloven en zeggen toe niemand naast hun Heer te stellen. Het helpt om vers 1 en 2 achter elkaar te lezen. In het eerste verschijnt de luisterende groep, in het tweede vertelt die groep hoe zij reageerde.
In 72:11 en 72:14–15 beschrijven de luisteraars verschillen onder de djinns zelf. Sommigen zijn rechtschapen en anderen volgen andere wegen. Verderop maken ze onderscheid tussen wie zich overgeeft en wie van de rechtvaardigheid afwijkt. Als je hebt gehoord dat alle djinns opstandig zijn, kun je kijken wat de luisteraars hier zelf over hun groep zeggen. Hun woorden laten ruimte voor meer dan één houding tegenover de boodschap.
Wie een vers citeert, kan ook letten op de spreker. In de opening wordt de Profeet opgedragen iets te zeggen. Daarop volgen de woorden van de luisteraars. Verderop komen er weer instructies en uitspraken over de boodschapper. Schrijf naast de tekst op wie er spreekt en welk vers je gebruikt. De gids voor soera’s, verzen en andere indelingen van de Koran legt uit hoe je een verwijzing geeft waarmee een ander dezelfde passage in een eigen uitgave kan terugvinden.
Wat doen de luisteraars in soera Al-Ahqaf?
In Koran 46:29–32 luisteren ook enkele djinns naar de Koran. Ze vragen elkaar stil te zijn en aandachtig te luisteren. Als de recitatie afgelopen is, gaan ze terug naar hun volk om het te waarschuwen. Ze zeggen een boek te hebben gehoord dat na Mozes werd neergezonden, bevestigt wat eraan voorafging en naar de waarheid leidt. Je kunt het verloop goed volgen: eerst luisteren, daarna teruggaan en vertellen wat ze gehoord hebben.
Leg dit naast het begin van soera 72. Soera 72 geeft de luisteraars langer het woord, onder meer wanneer ze vertellen over verschillen tussen djinns. In soera 46 volg je de luisteraars tot zij hun volk toespreken. Begin in een leesgroep met het vers waarin elke passage het luisteren vermeldt. Lees daarna wat er in elk hoofdstuk op volgt. De vergelijking vraagt geen exacte datering van de ontmoeting of namen voor de mensen of wezens die daar waren.
Is Iblis een djinn of een engel?
Koran 18:50 noemt Iblis een van de djinns. In hetzelfde vers is de opdracht om zich voor Adam neer te buigen aan de engelen gericht, en Iblis gehoorzaamt niet. Dat Iblis in dezelfde scène voorkomt als de engelen verklaart de vraag over zijn identiteit. De volledige tekst laat zien aan wie het bevel is gericht en geeft tegelijk aan hoe Iblis wordt omschreven.
Iblis is een eigennaam. De luisteraars in hoofdstuk 72 spreken over geloof en overgave binnen een groep. Het woord duivels kan in weer een andere context voorkomen. Koran 6:112 spreekt over duivels onder mensen en djinns in verband met misleidende woorden. In een aantekening bij dat vers past die term bij de inhoud. Voor de hele groep of de bepaalde luisteraars van een andere soera kun je de naam djinns aanhouden.
Als een uitleg een hadith over de engelen aanhaalt, vraag dan van welke bundel en welke overlevering het citaat komt. De gids over de tekst en overlevering van hadiths laat zien hoe het nummer in een bundel werkt en waarin het verschilt van het nummer van een soera en vers in de Koran.
Wat zegt het verhaal van Salomo over kennis van het verborgene?
Volgens Koran 34:12–14 werken sommige djinns met Gods toestemming voor Salomo. Na zijn dood weten ze aanvankelijk niet wat er is gebeurd. Een beestje knaagt aan zijn staf en als Salomo valt, wordt zijn dood zichtbaar. Het laatste vers geeft er een uitleg bij. Als de djinns het verborgene hadden gekend, zouden ze hebben doorzien wat er was gebeurd en niet zijn blijven werken in de omstandigheden die het vers beschrijft.
Lees bij een bewering over de kennis van djinns door tot vers 14. Het begin vertelt wat bepaalde djinns met Gods toestemming konden doen, het einde toont wat zij niet wisten. De gebeurtenis waarvan ze geen kennis hadden vond vlak bij hen plaats. Het detail over de staf verklaart waarom die gebeurtenis uiteindelijk zichtbaar wordt. Daarmee valt ook na te gaan of een navertelling de betekenis van het vers juist weergeeft.
Hoe verhouden volksverhalen en andere bronnen zich tot elkaar?
Een geest uit een lamp doet denken aan vertalingen of bewerkingen van Duizend-en-een-nacht. De rol van de figuur is in de tekst van het betreffende verhaal terug te vinden. In Islam, Arabs, and the Intelligent World of the Jinn behandelt Amira El-Zein djinns in religieuze en culturele tradities. De beschrijving van de universiteitsuitgever geeft het onderwerp van het onderzoek aan. Voor haar uitleg van een bepaalde passage is de passage in de studie zelf nodig.
De catalogusbeschrijving T-S Ar.34.153 van het Princeton Geniza Project geeft een voorbeeld uit een materiële bron. Het gaat om een Arabisch handschriftfragment in de universiteitsbibliotheek van Cambridge. De catalogus noemt verwijzingen naar djinns, duivels en bewoordingen uit de Koran. De signatuur identificeert het fragment. Voor de precieze formulering van een Koranvers kun je de tekst bij het versnummer openen en aangeven welke vertaling je gebruikt.
Een museumcatalogus kan een afbeelding dateren of aangeven in welke streek of werkplaats zij is gemaakt. Je kunt dan beschrijven hoe iemand in die omgeving de figuur in beeld bracht. Noteer voor een vergelijking met een religieuze tekst eerst het soort object, de datering en de herkomst. In mensen en dieren in islamitische kunst staan voorbeelden van wat zulke museumgegevens kunnen aantonen.
Met welke passages kun je beginnen?
Lees 55:14–15 en 51:56 naast elkaar. Schrijf op waar het over de oorsprong gaat en waar het over het doel van de schepping gaat. Lees vervolgens 72:1–15 en zoek wat de luisteraars over zichzelf en over anderen in hun groep zeggen. In 46:29–32 lees je wat de luisteraars na afloop doen. Sluit af met 18:50 voor de identiteit van Iblis en 34:12–14 voor het verborgen feit dat de werkers van Salomo pas later ontdekken.
Bewaar bij een religieuze bron de verwijzing en het onderwerp van de omringende regels. Schrijf bij een studie, handschrift of verhaal op wie de auteur is, welke uitgave of collectie je gebruikt en om welk soort bron het gaat. Als een versie een naam, handeling of vermogen toevoegt, kun je zo terugvinden waar het detail staat en wat het aangehaalde materiaal er werkelijk over zegt.





