
Maqam Ibrahim bij de Kaäba en het gebed na de tawaf
Waar staat Maqam Ibrahim en waarom bidden pelgrims na de tawaf? Lees de Koranverzen, het verslag van Jabir en aanwijzingen voor drukke momenten.
Maqam Ibrahim, ook de standplaats van Abraham genoemd, is de steen waarop Ibrahim volgens de islamitische overlevering stond toen hij met zijn zoon Ismail het Heilige Huis bouwde. De steen staat dicht bij de Kaäba in een doorzichtig omhulsel in de Grote Moskee van Mekka. De Koran noemt de plaats twee keer. In Jabirs verslag over de hadj van de profeet Mohammed gaat de profeet na de tawaf naar de standplaats en bidt hij met de steen tussen hem en de Kaäba. Als je het omhulsel kunt herkennen, kun je die passage met de plek verbinden, ook als het er druk is.
Waar Maqam Ibrahim staat en hoe je het herkent
Zoek aan de oostkant van de Kaäba naar een kleine vrijstaande constructie tegenover de deur. Ze staat op de mataf, de open binnenplaats waar pelgrims de tawaf verrichten door rond de Kaäba te lopen. Door het glas is de beschermde steen te zien. Zoek op een overzichtsfoto eerst de muur en de deur van de Kaäba. Kijk daarna naar buiten, de binnenplaats op. Op een foto van dichtbij zie je de details van het omhulsel. Een ruime opname laat zien hoe het ten opzichte van de looproute staat. Onze gids over de ligging en kenmerken van de Kaäba geeft een overzicht van het geheel.
De geïllustreerde gids voor de Grote Moskee van het Saoedische ministerie van Hadj en Umrah heeft aparte onderdelen voor de Zwarte Steen en de standplaats van Abraham. De gids beschrijft twee ovale uithollingen in de steen van de standplaats en toont het omhulsel vanuit verschillende hoeken. Als je een foto van een onderschrift voorziet, noem dan precies wat te zien is. In een overzicht van de binnenplaats zie je het omhulsel zelf. Om iets over de uithollingen te zeggen, helpt een foto van de steen of de beschrijving van de gids.
De Zwarte Steen zit in een hoek van de Kaäba en markeert het begin en einde van iedere ronde. Maqam Ibrahim staat verderop op de binnenplaats en is verbonden met het gebed dat op de rondes volgt. Op een uitgesneden foto kun je daarom eerst kijken of het onderwerp in de muur zit of vrijstaat. De gids over de Zwarte Steen gaat in op de rol van dat andere herkenningspunt tijdens de tawaf.
Wat de Koran zegt over de standplaats van Abraham
Al-Baqara 2:125 beschrijft het Huis als een plaats waar mensen naar terugkeren en als een veilige toevlucht. In hetzelfde vers wordt de standplaats van Abraham een plaats voor gebed genoemd. Daarna volgt de opdracht aan Ibrahim en Ismail om het Huis te zuiveren voor mensen die eromheen lopen, daar verblijven om te aanbidden, buigen en zich neerwerpen. Lees het hele vers om te zien hoe de standplaats wordt genoemd in een passage over gezamenlijke aanbidding bij het Huis.
Al Imran 3:97 noemt de standplaats onder de duidelijke tekenen die met het Huis verbonden zijn. Het vers spreekt ook over bedevaart als plicht voor mensen die ertoe in staat zijn. Het voorgaande vers plaatst het Huis in Bakka. De twee passages geven elk een ingang. Al-Baqara verbindt de standplaats met gebed. Al Imran noemt haar in een passage over het heiligdom en de bedevaart.
Afhankelijk van de vertaling lees je bijvoorbeeld ‘standplaats van Abraham’ of ‘plaats waar Abraham stond’. Ibrahim en Abraham duiden hier dezelfde profeet aan. Noteer voor een gezamenlijke leesbijeenkomst het versnummer naast de bewoording die je editie gebruikt. Iemand met een andere vertaling kan dan dezelfde passage vinden, ook als de naam anders gespeld wordt. Met de nummers kun je bovendien terug naar de juiste plaats wanneer je daarna over de bouw of de hadj leest.
Waarom de steen met Ibrahim en Ismail verbonden is
Al-Baqara 2:127 vertelt dat Ibrahim en Ismail de fundamenten van het Huis oprichten en Allah vragen hun werk te aanvaarden. Het vers geeft dus zowel de bouw als hun smeekgebed weer. Wie wil weten waar het detail over de steen als steun vandaan komt, kan met dit vers beginnen en daarna het uitgebreidere verslag in de hadithverzameling lezen.
In Sahih al-Bukhari 3364 vertelt Ibn Abbas dat Ismail stenen voor Ibrahim bracht. Toen de muren hoog werden, bracht Ismail een steen waarop Ibrahim kon staan om verder te bouwen. Het verslag verwijst naar hetzelfde smeekgebed als 2:127. In de islamitische overlevering gelden de uithollingen in de steen die nu wordt bewaard als de voetafdrukken van Ibrahim. Het beschreven gebruik van de steen en de overgeleverde herkomst van de afdrukken verklaren de naam.
Zet in je aantekeningen drie verwijzingen naast elkaar. In het vers vind je de fundamenten en het smeekgebed. In de overlevering van Ibn Abbas vind je de steen als steun tijdens de bouw. In de geïllustreerde gids zie je de constructie die bezoekers nu in de binnenplaats aantreffen. De leesgids bij het verhaal van Ibrahim in de Koran plaatst de bouw naast andere gebeurtenissen uit zijn leven.
Wat Jabir vertelt over het gebed na de tawaf
In het verslag over de hadj van de profeet Mohammed in Sahih Muslim 1218a beschrijft Jabir zeven rondes om de Kaäba. Daarna gaat de profeet naar de standplaats en reciteert hij het gedeelte uit 2:125 dat deze plaats met gebed verbindt. De tekst plaatst de standplaats tussen de profeet en de Kaäba en noemt twee rakaat, of twee eenheden van ritueel gebed. De profeet keert zich naar het Huis met de standplaats voor zich.
Het verslag gaat na het gebed verder en komt later bij Safa. Die volgorde maakt het makkelijker het voorval in het langere verhaal te plaatsen. Eerst zijn er de rondes, dan het gebed dat met de standplaats verbonden is. Verderop komen Safa en Marwa aan bod, de twee plaatsen waartussen de sa'i wordt verricht. Markeer bij de eerste lezing waar de profeet bij de standplaats komt en waar hij naar Safa vertrekt. De regels ertussen laten zien waar het gebed in de bedevaart past.
De hadjgids van Nusuk volgt dezelfde volgorde voor de tawaf bij aankomst. Bij die stap noemt de gids twee rakaat achter Maqam Ibrahim als dat mogelijk is. Een kaartje voor onderweg kan de stap ‘gebed na de tawaf’ noemen en de standplaats als oriëntatiepunt aangeven. Wie de volgorde leert, heeft zo zowel een herkenningspunt als een plaats voor het gebed in het schema.
Waar je kunt bidden als het rond de standplaats druk is
Als er ruimte is, kun je achter de standplaats bidden met de Kaäba voor je. De bedevaartgids van Ibn Baz bij het Saoedische presidium voor religieuze zaken geeft aan dat je de twee rakaat elders in de moskee mag bidden als dat achter de standplaats door drukte of een soortgelijke reden niet goed mogelijk is. De gids van het ministerie vraagt pelgrims om de aanwijzingen van de veiligheidsmedewerkers te volgen en andere mensen ruimte te geven.
De plaats waar je bidt kan afhangen van het soort tawaf en de religieuze autoriteit die je volgt. Het hadjhandboek van ayatollah Ali al-Sistani onderscheidt het gebed na een verplichte tawaf van het gebed na een vrijwillige tawaf. Voor de verplichte tawaf geeft het een volgorde van beschikbare plaatsen wanneer de voorgeschreven plek onbereikbaar is. Wie die leidraad volgt, kan het hoofdstuk voor vertrek met de religieuze begeleider doornemen. Geef bij een vraag aan om welke tawaf het gaat en welke ruimte beschikbaar is.
Houd in de binnenplaats de route voor lopende mensen vrij. Voltooi de rondes, volg de medewerkers of de borden om uit de stroom te komen en zoek een geschikte plek. Wie met een grote groep reist, kan een toegestane ontmoetingsplek buiten de doorgang bij het omhulsel afspreken. Mensen die nog lopen moeten door kunnen en wie al bidt heeft ruimte om zich heen nodig. Onze stapsgewijze umrahgids laat zien waar dit gebed thuis hoort binnen de hele bedevaart.
Waarom oude foto's een ander omhulsel tonen
De constructie rond de steen is in de loop van de tijd veranderd. De tentoonstellingstekst van de Diriyah Biennale Foundation beschrijft een vroeger vrijstaand gebouw, de maqsura. Een deel werd gebruikt voor gebed, een ander deel bevatte de steen. Volgens de tekst leidde drukte op de binnenplaats tot de verwijdering van dit gebouw en de plaatsing van een doorzichtige beschermkap. Een foto van het vroegere gebouw en een foto van het huidige omhulsel kunnen dus verschillende momenten in de geschiedenis van dezelfde plaats tonen.
Volgens de tentoonstellingstekst werd de kleinere constructie met een verguld hekwerk in oktober 1967 onthuld, onder koning Faisal. De chronologie van de veranderingen bij Saudipedia noemt de aanpassing uit 1967 en beschrijft later werk aan de metalen constructie en het voetstuk onder koning Fahd. De bronnen laten zien hoe men de steen in verschillende perioden beschermde en presenteerde. Controleer bij een museumfoto het bijschrift om te weten welke constructie is afgebeeld en wanneer die gebruikt werd.
Om de standplaats te vinden, is de deur van de Kaäba het handigste herkenningspunt. Bij een leesgroep geven 2:125 en 3:97 de vermeldingen in de Koran, Bukhari 3364 het verslag over de bouw en Muslim 1218a het gebed uit Jabirs verslag. Op de binnenplaats houd je de looproute vrij en volg je de aanwijzingen van de moskee bij het zoeken naar een gebedsplek. Zo kun je de plek op een kaart, in een tekst of tijdens je bezoek in verband brengen met wat erover is overgeleverd.





