تۇنجى قېتىم جۈمە نامىزىغا بارغاندا نېمىلەرنى بىلىش كېرەك

تۇنجى قېتىم جۈمە نامىزىغا بارغاندا نېمىلەرنى بىلىش كېرەك

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

تۇنجى جۈمە نامىزى ئۈچۈن خۇتبە ۋە جامائەت ۋاقتىنى ئايرىم تەكشۈرۈش، تاھارەت، مەسچىتكە كىرىش، مېھمان بولۇپ كۆرۈش ۋە كېچىكسە ياردەم سوراش ھەققىدىكى ئەمەلىي قوللانما.

تۇنجى قېتىم جۈمە نامىزىغا بارماقچى بولسىڭىز، ئەڭ ئاۋۋال ئۆزىڭىز بارىدىغان مەسچىتنىڭ شۇ جۈمە كۈنىدىكى ئۇقتۇرۇشىنى تېپىڭ. خۇتبە قاچان باشلىنىدىغانلىقىنى ۋە ئىمامغا ئەگىشىپ ئوقۇلىدىغان ئىككى رەكئەت جامائەت نامىزى قاچان باشلىنىدىغانلىقىنى ئايرىم سوراڭ. كۈندىلىك پېشىن ۋاقتىنى كۆرۈشنىڭ ئۆزى خۇتبىگە ئۈلگۈرۈش ئۈچۈن يېتەرلىك ئەمەس. كىرىش ئېغىزى، ئاياغ قويىدىغان جاي، تاھارەت ئېلىش ئورنى ۋە بىر نەچچە قېتىملىق جامائەت بار-يوقلۇقىنىمۇ بىلىۋېلىڭ. ئەگەر نامازغا قاتناشماي، پەقەت كۆزىتىپ ئۆگەنمەكچى بولسىڭىز، شۇ ۋاقىتتا مېھمان قوبۇل قىلىنامدۇ ۋە قەيەردە ئولتۇرۇشقا بولىدۇ، دەپ ئايرىم رۇخسەت سوراڭ.

قۇرئاننىڭ جۈمە سۈرىسى 62:9-ئايىتى جۈمە كۈنى نامازغا چاقىرىق قىلىنغاندا ئاللاھنى ياد ئېتىشكە بېرىش ھەققىدە سۆزلەيدۇ. بۇ ئايەت جۈمە ئىبادىتىنىڭ ئاساسىنى كۆرسىتىدۇ، لېكىن سىز تۇرىدىغان شەھەردىكى مەلۇم بىر مەسچىتنىڭ بۇ ھەپتىلىك سائىتىنى بەلگىلىمەيدۇ. بۇ ماقالە يولغا چىقىشتىن تارتىپ نامازدىن كېيىنكى سوئاللارغىچە بولغان ئەمەلىي تەرتىپنى چۈشەندۈرىدۇ؛ كېسەللىك، سەپەر ياكى نامازغا كېچىكىپ قوشۇلۇشقا ئوخشاش شەخسىي دىنىي ھۆكۈملەرنى ئۆزىڭىزنىڭ ئەھۋالىنى بىلىدىغان لاياقەتلىك ئىمامدىن سوراش كېرەك.

پېشىن ۋاقتى، خۇتبە ۋاقتى ۋە جامائەت ۋاقتىنى ئايرىڭ

مەسچىتنىڭ ئېلانىدا «پېشىن»، «جۈمە»، «خۇتبە»، «ئەزان»، «ئىقامەت» ياكى «جامائەت» دېگەن سۆزلەر ئۇچرىشى مۇمكىن. پېشىننىڭ ۋاقتى كىرىشى بىلەن خۇتبەنىڭ باشلىنىشى بىرلا ئىش ئەمەس. بەزى مەسچىتلەردە ئاساسلىق خۇتبىدىن بۇرۇن يەرلىك تىلدا چۈشەندۈرۈش بولىدۇ؛ يەنە بەزىلىرىدە ئىككىنچى قېتىملىق جۈمە نامىزى بار. شۇڭا بىرلا سائەت يېزىلغان ئېلانغا قاراپ ئۇنىڭ نېمىنى بىلدۈرىدىغانلىقىنى پەرەز قىلماڭ. سورىغاندا «بۇ ۋاقىت خۇتبە باشلىنىدىغان ۋاقىتمۇ، ياكى ئىككى رەكئەت ناماز باشلىنىدىغان ۋاقىتمۇ؟» دەپ ئېنىق ئايرىڭ.

كامبرىج مەركىزىي مەسچىتىنىڭ ۋاقىت بېتى ئۆز مەسچىتىدىكى ئىككى جامائەت ئۈچۈن خۇتبە باشلىنىدىغان ۋاقىتلارنى ئايرىم يازىدۇ. شەرقىي لوندون مەسچىتىنىڭ جەدۋىلى ئۆزىنىڭ جۈمە خۇتبىسى بىلەن جامائەت نامىزىنىڭ ۋاقتىنى پەرقلەندۈرىدۇ. بىرمىڭھام مەركىزىي مەسچىتىنىڭ جۈمە ئۇقتۇرۇشى ئۆز كۈنىدىكى ئوردۇچە ۋە ئىنگلىزچە سۆزنى ئاساسلىق ئەرەبچە خۇتبىدىن ئايرىيدۇ. بۇلار شۇ مەسچىتلەرنىڭ ئۆزىگە خاس ئېلانلىرى؛ سىز بارماقچى بولغان باشقا بىر مەسچىتنىڭ ۋاقتى، تىلى ياكى قېتىم سانى دېگەنلىك ئەمەس.

مەسىلەن، بىرمىڭھامنىڭ 2026-يىلى 9-ئاينىڭ 25-كۈنىگە بېغىشلانغان ئېلانىدا ئىنگلىزچە ۋە ئوردۇچە سۆز 13:00، ئاساسلىق ئەرەبچە خۇتبە 13:30 دەپ ئايرىلغان. بۇ تارىخى ئېلان پەقەت بىر سائەت سانىنى كۆرۈپ يولغا چىققان كىشى نېمە ئۈچۈن خاتا چۈشىنىشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسىتىدۇ؛ ئۇ كېلەر جۈمە ياكى باشقا دۆلەتتىكى مەسچىتنىڭ كۈچكە ئىگە جەدۋىلى ئەمەس. ھەر قانداق مىسالدا ئۇقتۇرۇشنىڭ كۈنىنى ۋە سائەتنىڭ قايسى باسقۇچقا باغلانغانلىقىنى بىللە ئوقۇڭ.

مەسچىتكە تېلېفون قىلسىڭىز ياكى خادىمغا يېزىپ سورىسىڭىز، قايسى جۈمە كۈنى بارىدىغانلىقىڭىزنى ئېيتىڭ. خۇتبەنىڭ باشلىنىشى، جامائەتنىڭ باشلىنىشى، ئىككىنچى قېتىم بار-يوقلۇقى، قايسى ئىشىكتىن كىرىدىغانلىقىڭىز ۋە تاھارەت ئورنىنى بىر قەغەزگە يېزىڭ. ئىجتىمائىي تاراتقۇدىكى كونا رەسىم، بايرام نامىزىنىڭ باشقا ئۇقتۇرۇشى ياكى باشقا رايوندىكى مەسچىتنىڭ سائىتىگە تايانماڭ. كېيىنكى ھەپتە يەنە بارسىڭىز، ۋاقىتنى قايتا تەكشۈرۈڭ.

نامازغا قاتنىشىشمۇ ياكى مېھمان بولۇپ كۆرۈشمۇ

مۇسۇلمان بولۇپ جۈمە نامىزىغا قاتنىشىدىغان كىشىگە تاھارەت، مۇۋاپىق ناماز ئورنى ۋە سەپكە قوشۇلۇش مۇھىم. پەقەت مەسچىتنىڭ ئىچىنى كۆرۈپ ئۆگەنمەكچى بولغان مېھمانغا بولسا باشقا سوئاللار كېرەك: مەسچىت قايسى ۋاقىتتا زىيارەتكە ئوچۇق، ناماز ۋاقتىدا كۆزىتىشكە رۇخسەت بارمۇ، رۇخسەت بولسا قەيەردە تۇرۇش كېرەك؟ بىر كۈنى بىنانى زىيارەت قىلىشقا بولىدىغانلىقى جۈمە كۈنى ئادەم كۆپ بولغان ناماز زالىغا كىرىشكە بولىدىغانلىقىنى ئىسپاتلىمايدۇ.

ئەنگلىيە مۇسۇلمانلار كېڭىشىنىڭ Visit My Mosque مېھمان قوللانمىسى ئوچۇق ئىشىك پائالىيىتى بىلەن باشقا كۈنى ئالدىن ئالاقىلىشىپ بېرىشنى ئايرىيدۇ. بۇ ئەنگلىيەدىكى پائالىيەتنىڭ چۈشەندۈرۈشى بولۇپ، دۇنيادىكى بارلىق مەسچىتلەرنىڭ جۈمە سىياسىتى ئەمەس. يەنە بىر ئېنىق مىسالدا، ئامېرىكىنىڭ مونرو شەھىرىدىكى ئەھمەدىيە جامائىتىگە تەۋە بەتۇل ئىھسان مەسچىتىنىڭ ئۆز بېتى مېھمانلارنىڭ جۈمە پائالىيىتىنى كۆزىتىشىگە تەكلىپ قىلىدۇ ۋە كۈتۈۋالىدىغان كىشىلەر بارلىقىنى يازىدۇ. بۇ رۇخسەت پەقەت شۇ ئورۇننىڭ ئېلانى؛ ئۇنى ئۆزىڭىز بارىدىغان مەسچىتنىڭ رۇخسىتى دەپ قارىماڭ.

مېھمان بولسىڭىز، «مەن نامازغا قاتناشماي، جۈمە پائالىيىتىنى جىم تۇرۇپ چۈشىنىپ باقماقچى. بۇ جۈمە كۈنى كىرىشكە بولامدۇ؟ بولسا قايسى ئىشىكتىن كىرىپ قەيەردە ئولتۇراي؟» دەپ قىسقا سورىشىڭىز بولىدۇ. بالا بىلەن بارسىڭىز، چاقلىق ئورۇندۇق يولىغا ئېھتىياجىڭىز بولسا ياكى تىل جەھەتتە ياردەم كېرەك بولسا، ئالدىن ئېيتىڭ. كىرىشكە رۇخسەت بېرىلىشى سۈرەتكە تارتىشقا ياكى باشقىلارنىڭ سۈرىتىنى ئېلان قىلىشقا ئاپتوماتىك رۇخسەت ئەمەس؛ خادىم ۋە تەسىرلىنىدىغان كىشىلەرنىڭ رازىلىقىنى ئايرىم سوراڭ.

يولغا چىقىشتىن بۇرۇن تاھارەت، كىيىم ۋە كىرىش يولىنى ئويلاڭ

يول ۋاقىتتىن باشقا، ئىشىك تېپىش، ئاياغنى ئورۇنلاشتۇرۇش، زۆرۈر بولسا تاھارەت ئېلىش ۋە خۇتبە باشلىنىشتىن بۇرۇن ئولتۇرۇشقا ۋاقىت قالدۇرۇڭ. ئۇيغۇرچە تاھارەت قوللانمىسى ئادەتتىكى قەدەملەرنى ۋە مەزھەپلەر ئارىسىدىكى پەرقلەرنى چۈشەندۈرىدۇ. تاھارەت نامازغا دىنىي جەھەتتىن تەييارلىق بولۇپ، ئادەتتىكى قول يۇيۇشنىڭلا باشقا نامى ئەمەس. يارا، باغلاق، ھەرىكەت قىيىنچىلىقى ياكى ئۆزىڭىزنىڭ تاھارەت ھالىتى ھەققىدە شەخسىي سوئالىڭىز بولسا، ئىشەنچلىك دىنىي ئۇستازغا ئەھۋالنى تەپسىلىي ئېيتىڭ. پەقەت كۆرگۈچى بولۇپ كەلگەن مېھماننىڭ ناماز ئوقۇغۇچى بىلەن ئوخشاش دىنىي تەييارلىق قىلىشى شەرت، دەپمۇ ئومۇملاشتۇرماڭ.

پاكىز، ھايالىق ۋە ئولتۇرۇشقا قۇلايلىق كىيىم تاللاڭ؛ مەسچىتنىڭ ئۆزى بەرگەن كۆرسەتمە بولسا شۇنىڭغا ئەمەل قىلىڭ. نۇرغۇن مەسچىتلەردە گىلەملىك ناماز ئورنىغا كىرىشتىن بۇرۇن ئاياغ سېلىنىدۇ، لېكىن ئاياغنى قايسى چېگرادا سېلىش بىنانىڭ قۇرۇلمىسىغا باغلىق. Midland ئىسلام مەركىزىنىڭ زىيارەت قەغىزى ئاياغ، تېلېفوننى جىم قىلىش ۋە ناماز ئوقۇۋاتقان كىشىنىڭ ئالدىدىن ئۆتمەسلىك ھەققىدە ئېنىق كۆرسەتمە بېرىدۇ. ئۇ قەغەز باشقا مەسچىتنىڭ خەرىتىسى ئەمەس؛ بەلگە ۋە شۇ جايدىكى خادىمنىڭ سۆزىگە قاراپ ماڭىڭ.

چوڭ سومكا، كىچىك بالا ياكى يۈرۈش قىيىنچىلىقى بار كىشى بىلەن بارسىڭىز، كىرىش يولى ۋە ئولتۇرۇش ئورنىنى ئالدىن سوراڭ. ئىشىك ئالدىغا ئاياغ ياكى سومكا قويۇپ يولنى توسماڭ. ئادەم كۆپەيگەندىن كېيىن پۈتۈن زالنى كېسىپ ئۆتۈپ ئورۇن ئىزدەش باشقىلارنىڭ خۇتبە ئاڭلىشىغا دەخلى قىلىشى مۇمكىن. بالدۇرراق يېتىش ھەرقانداق مەسچىت ئۈچۈن بىر مۇقىم «قانچە مىنۇت» قائىدىسى ئەمەس، بەلكى ئۆزىڭىزنىڭ يولى ۋە شۇ ئورۇننىڭ تەرتىپىگە قاراپ يېتەرلىك ۋاقىت قالدۇرۇشتۇر.

ئەزان، خۇتبە، ئىقامەت ۋە ئىككى رەكئەتنىڭ تەرتىپى

ئەزان نامازغا چاقىرىقتۇر. خۇتبە جۈمە كۈنىدىكى ۋەز بولۇپ، كۆپ جايدا ئىككى قىسىم ۋە ئارىسىدا قىسقا ئولتۇرۇش بار. خۇتبىدىن كېيىن ئىقامەت جامائەت نامىزىنىڭ باشلىنىشىغا يېقىنلاشقانلىقىنى بىلدۈرىدۇ؛ ئاندىن كىشىلەر سەپ بولۇپ تۇرۇپ ئىمامغا ئەگىشىپ جۈمەنىڭ ئىككى رەكئەت نامىزىنى ئوقۇيدۇ. Midland مەركىزىنىڭ قەغىزى ئۆز زىيارەتچىلىرىگە چاقىرىق، ئىككى قىسىملىق خۇتبە، قىسقا ئارىلىق ۋە جامائەت نامىزىنىڭ كېلىشىنى چۈشەندۈرىدۇ. سىز ئەرەبچە ياكى باشقا تىلدىكى ھەر بىر جۈملىنى چۈشەنمىسىڭىزمۇ، بۇ چوڭ تەرتىپنى بىلىش قايسى باسقۇچتا ئىكەنلىكىڭىزنى بىلدۈرىدۇ.

خۇتبىدىن بۇرۇن يەرلىك تىلدا سۆز، نامازدىن بۇرۇن ياكى كېيىن قىسقا ئۇقتۇرۇش بولۇشىمۇ مۇمكىن. بىرمىڭھامنىڭ ئېلانى مۇشۇنداق ئايرىشنىڭ بىر مىسالى، ئەمما باشقا مەسچىتنىڭ قانچە مىنۇت داۋام قىلىدىغانلىقىنى شۇنىڭدىن ھېسابلىغىلى بولمايدۇ. ئەزان بىلەن ئىقامەت ھەققىدىكى ئۇيغۇرچە ماقالە ئىككى چاقىرىقنىڭ مەنىسىنى تېخىمۇ تەپسىلىي چۈشەندۈرىدۇ؛ ئەمما ئۇمۇ سىزنىڭ بۇ ھەپتىلىك جۈمە سائىتىڭىزنىڭ ئورنىنى باسمايدۇ. ئىككى خۇتبە ئارىسىدىكى قىسقا ئارىلىقنى پۈتۈن پائالىيەت تۈگىدى دەپ خاتا چۈشەنمەڭ.

سۆز قىلغۇچى مۇنبەر دەپ ئاتىلىدىغان جايغا چىقىشى مۇمكىن؛ مىھراب بىلەن قىبلە تېمى نامازنىڭ يۆنىلىشىنى چۈشەندۈرۈشكە ياردەم بېرىدۇ. ئۇيغۇرچە مەسچىت بىناكارلىق لۇغىتى بۇ سۆزلەرنى ئايدىڭلاشتۇرىدۇ. بىر بىنانىڭ مۇنارى ياكى مۇنبىرىنى كۆرەلمىگەنلىكىڭىز كىرىش ئېغىزىنى پەرەز قىلىشقا سەۋەب ئەمەس؛ ئەڭ يېڭى بەلگە ۋە مەسئۇل كىشىلەرنىڭ كۆرسەتمىسىگە قارىڭ.

خۇتبە جەريانىدا قانداق ئولتۇرۇش ۋە ھەرىكەت قىلىش كېرەك

خۇتبە باشلانغاندا تېلېفون ئاۋازىنى ئۆچۈرۈپ، يېنىڭىزدىكى ئادەم بىلەن پاراڭنى توختىتىڭ. چۈشەنمىگەن سۆزنى شۇ پەيتتە تەرجىمە قىلىپ بېرىشنى قايتا-قايتا تەلەپ قىلماڭ؛ كېيىن سوئال سوراشقا بولىدۇ. كېچىكىپ كەلگەن بولسىڭىز، ئولتۇرغانلارنىڭ ئۈستىدىن ئاتلاپ ئالدىنقى سەپكە بارماڭ ۋە ناماز ئوقۇۋاتقان ئادەمنىڭ ئالدىدىن كېسىپ ئۆتمەڭ. خۇتبە ئارىسىدىكى قىسقا توختاشمۇ باشقىلارنى سۈرەتكە تارتىش ياكى بىمالال مېڭىش رۇخسىتى ئەمەس.

ئەگەر كۆزىتىش ئۈچۈن قوبۇل قىلىنغان مېھمان بولسىڭىز، بەلگىلەنگەن ئورۇندا تۇرۇڭ. ئۆزىڭىزنى سەپكە قوشۇشقا مەجبۇر ھېس قىلماڭ. نامازغا قاتنىشىدىغان بولسىڭىز، ئىقامەتتىن بۇرۇن قەيەردە تۇرۇشنى قىسقا سوراش ئەڭ ئاسان. ئۆزىڭىزگە ماس ئورۇن تاپالمىسىڭىز، ئەپچىللىك بىلەن خادىمدىن ياردەم سوراڭ؛ ناماز باشلانغاندا سەپ ئارىسىدا ئۇزۇن سۆھبەت قىلماڭ. بىر كىشىنىڭ ئورۇندۇقتا ئولتۇرۇپ ناماز ئوقۇشى ياكى باشقا يەرگە يۆنەلتىلىشىنىڭ شەخسىي سەۋەبلىرىنى پەرەز قىلماڭ.

ئامېرىكىدىكى بەتۇل ئىھسان مەسچىتىنىڭ مېھمان بېتى ئۆز ناماز زالىدا سۈرەتكە تارتىش ئۈچۈن رۇخسەت تەلەپ قىلىدىغانلىقىنى ئوچۇق يازىدۇ. بۇ بىر ئورۇننىڭ قائىدىسى، لېكىن رۇخسەتنى ئالدىن سوراش نېمە ئۈچۈن كېرەكلىكىنى كۆرسىتىدۇ. مەكتەپ تاپشۇرۇقى، ئاخبارات ياكى شەخسىي خاتىرە ئۈچۈن رەسىمگە ئېھتىياجىڭىز بولسا، مەقسىتىڭىزنى مەسچىتكە ئالدىن ئېيتىڭ؛ ناماز ئۈستىدىكى كىشىلەرنى توختىتىپ چۈشەندۈرۈش ياكى سۈرەتكە چۈشۈشنى تەلەپ قىلماڭ.

جامائەت سەپكە تۇرغاندا ۋە ناماز تۈگىگەندە

خۇتبە تۈگىگەندىن كېيىن مۇسۇلمان قاتناشقۇچىلار سەپكە تۇرۇپ ئىمامغا ئەگىشىپ ئىككى رەكئەت ناماز ئوقۇيدۇ. بوش ئورۇن تاپقاندا ئالدىغا بېسىپ ئۆتمەي، باشقىلارغا يول قويۇپ تۇرۇڭ. ھەر بىر ھەرىكەتنى ئىمامدىن بۇرۇن باشلاشقا ئۇرۇنماڭ. قولنى تۇتۇش ياكى قوشۇمچە ئەمەللەرگە مۇناسىۋەتلىك پەرقلەرنى كۆرسىڭىز، تۇنجى كۈننىڭ ئۆزىدە باشقىلارغا ھۆكۈم چىقارماڭ؛ ئۆزىڭىزگە مۇناسىۋەتلىك سوئالنى كېيىن شۇ جامائەتتىكى بىلىملىك كىشىدىن سوراڭ.

جامائەتنىڭ ئىككى رەكئەت نامىزى تۈگىگەندىن كېيىن بەزىلەر دۇئا قىلىدۇ، بەزىلەر يەنە ناماز ئوقۇيدۇ، يەنە بەزىلەر چىقىپ كېتىدۇ. ئۇيغۇرچە دۇئا بىلەن نامازنىڭ پەرقى ھەققىدىكى ماقالە بۇ ئىككى ئىشنىڭ مەنىسىنى ئايرىپ بېرىدۇ. ھەممىنىڭ بىرلا ۋاقىتتا ئورنىدىن تۇرۇشىنى كۈتمەڭ؛ چىقىش يولى ۋە ئاياغ جايىدا باشقىلارغا ئورۇن بېرىڭ. ئەگەر يەنە بىر قېتىملىق جۈمە پائالىيىتى بولسا، كېيىنكى كىشىلەرنىڭ كىرىشىنى توسمايدىغان يەردە سۆزلىشىڭ.

ئۇيغۇرچە ياكى ئۆزىڭىز ياخشى بىلىدىغان تىلدا چۈشەندۈرۈش كېرەك بولسا، خۇتبە ۋاقتىدا يېنىڭىزدىكىدىن تەرجىمە تەلەپ قىلىشنىڭ ئورنىغا، پائالىيەتتىن كېيىن بۇنداق ياردەمنى كىم بېرەلەيدىغانلىقىنى سوراڭ. مەسچىتتە ئۇنداق كىشى بولماسلىقى مۇمكىن؛ ئالدىن سورىغاندا باشقا ۋاقىت ياكى يېزىقچە مەنبە كۆرسىتىشى مۇمكىن. بىر مەسچىتتىكى تىل ياكى ئاياللار بوشلۇقى توغرىسىدىكى ئېلاننى باشقا بىر بىنانىڭ تەرتىپى دەپ ئالماڭ.

كېچىكسىڭىز ئالدى بىلەن قايسى باسقۇچ ئىكەنلىكىنى بىلىۋېلىڭ

«كېچىكىش» خۇتبە باشلانغاندىن كېيىن يېتىش، جامائەت نامىزى باشلانغاندا يېتىش ياكى ھەممە ئىش تۈگىگەندىن كېيىن يېتىشتىن بىرى بولۇشى مۇمكىن. ئىشىككە يەتكەندە يۈگۈرمەڭ؛ ھازىر نېمە بولۇۋاتقانلىقىنى ۋە قەيەرگە بېرىش كېرەكلىكىنى خادىمدىن جىم سوراڭ. ئادەم تولغان سەپنى بېسىپ ئۆتمەڭ. پەقەت مېھمان بولسىڭىز، ئوتتۇرىدا كىرىپ كۆزىتىشكە يەنىلا رۇخسەت بار-يوقلۇقىنى ئايرىم بىلىڭ. پائالىيەت باشلىنىشتىن بۇرۇن بېرىلگەن بىر ئۇچۇر شۇ پەيتتە بوش ئورۇن بارلىقىغا كاپالەتلىك قىلمايدۇ.

نامازغا كېچىكىپ قوشۇلغان مۇسۇلماننىڭ نېمە قىلىشى ئۇنىڭ قايسى رەكئەتتە قوشۇلغانلىقى، ئەگىشىدىغان دىنىي قارىشى ۋە شەخسىي ئەھۋالىغا باغلىق بولىدۇ. ئىمام سالام بەرگەندىن كېيىن، لاياقەتلىك ئىمام ياكى دىنىي ئۇستازغا خۇتبىگە ئۈلگۈرگەن-ئۈلگۈرمىگەنلىكىڭىزنى ۋە جامائەتنىڭ قايسى پەيتىدە قوشۇلغانلىقىڭىزنى ئېنىق ئېيتىڭ. سەپەردە ياكى كېسەل بولغان بولسىڭىز، ئۇنىمۇ بىلدۈرۈڭ. قىسقا ئىنتېرنېت جاۋابى سىزنىڭ بارلىق تەپسىلاتىڭىزنى كۆرەلمەيدۇ؛ شۇڭا ئۇنىڭدىن ئۆز ئالدىڭىزغا شەخسىي پەتىۋا چىقارماڭ.

ئەگەر جامائەت پۈتۈنلەي تۈگىگەن بولسا، شۇ مەسچىتتە يەنە بىر قېتىم بار-يوقلۇقىنى سوراڭ. كامبرىجدىكى ئىككى خۇتبە ۋاقتى سىز بارغان مەسچىتتىمۇ ئىككىنچى قېتىم بارلىقىنىڭ دەلىلى ئەمەس. نېمە سەۋەبتىن كېچىككەنلىكىڭىزنىمۇ ئايرىڭ: كۈندىلىك پېشىن ۋاقتىنى خۇتبەنىڭ ۋاقتى دەپ ئوقۇدىڭىزمۇ، ياكى خۇتبە ۋاقتىنى ناماز باشلىنىدىغان ۋاقىت دەپ ئوقۇدىڭىزمۇ؟ كېيىنكى جۈمەدە توغرا ئۇقتۇرۇشنى تەكشۈرسىڭىز، بۇ خاتالىقنى تەكرارلىمايسىز.

كېيىنكى جۈمە ئۈچۈن توغرا ئۇچۇرنى ساقلاڭ

نامازدىن كېيىن پىدائى ياكى خادىمدىن بىر-ئىككى ئېنىق سوئال سوراڭ: «كېلەر جۈمىنىڭ خۇتبە ۋاقتى قەيەردە ئېلان قىلىنىدۇ؟» «تاھارەت ۋە كىرىش ئېغىزى قەيەردە؟» «مەن چۈشەنمىگەن بۆلەكنى كېيىن كىم چۈشەندۈرۈپ بېرەلەيدۇ؟» مېھمان بولسىڭىز، ئايرىم زىيارەت ياكى سۆھبەت ۋاقتىنى سوراڭ. ئادەم كۆپ چىقىۋاتقاندا ئىشىكنى توسۇپ ئۇزۇن سۆزلىشىشنىڭ ئورنىغا، مۇۋاپىق جايغا يۆتكىلىڭ.

بارغان مەسچىتنىڭ ئۆز جۈمە ئۇقتۇرۇشىغا ئۇلىنىشنى ساقلاپ قويۇڭ ۋە قايسى ئىشىك، قايسى قېتىم ۋە قايسى تىل سىزگە پايدىلىق بولغانلىقىنى يېزىڭ. كېلەر ھەپتە سۆزلەيدىغان كىشى، ئۆي، تىل ياكى سائەت ئۆزگىرىشى مۇمكىن. مۇقىم چوڭ تەرتىپ خۇتبەدىن كېيىن جامائەت نامىزىنىڭ كېلىشىدۇر؛ ئەمەلىي ۋاقىت بىلەن يولنى بولسا شۇ مەسچىتنىڭ يېڭى ئۇقتۇرۇشى بەلگىلەيدۇ. تۇنجى جۈمە بىر سىناق ئەمەس؛ توغرا ئۇچۇرنى تېپىش ۋە مۇۋاپىق ئادەمدىن سوراش كېيىنكى قېتىم ئىشەنچىڭىزنى ئاشۇرىدۇ.

مەنبەلەر