Kanga Kumaşı Nedir? Pindo, Mji ve Jina Nasıl Okunur?

Kanga Kumaşı Nedir? Pindo, Mji ve Jina Nasıl Okunur?

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Svahili kanga kumaşının bordürünü, orta alanını ve yazısını tanıyın. Doğu Afrika’dan müze örneklerini, üretici etiketini ve dikilmiş bir elbiseyi karşılaştırın.

Kanga, khanga biçiminde de yazılan baskılı pamuklu bir kumaştır. Doğu Afrika’yla, özellikle Svahili kıyıları ve Kenya ile Tanzanya’nın giyim gelenekleriyle ilişkilidir. Kumaş düz serildiğinde desenli bir bordür, orta alan ve tek satır yazı arayın. Svahilicede bunlara genellikle sırasıyla pindo, mji ve jina denir. Kanga vücuda sarılabilir, ikinci bir kumaşla birlikte giyilebilir veya evde kullanılabilir.

Bu düzen, parçaları tek tek okumayı kolaylaştırır. Smithsonian’daki 1962 tarihli sarı kumaş Tanganika Cumhuriyet Günü’ne gönderme yapar. Aynı müzede bulunan kırmızı kumaşta ise meşale ve Svahili dilinde bir atasözü vardır. Her iki parça dikdörtgen biçimlidir ve üzerinde okunabilecek yazı bulunur. Kendi kayıtları, yazının içeriğini ve kumaşın nerede üretildiği veya dolaşıma girdiği hakkında bilinenleri açıklar.

Düz serilmiş kumaşta pindo, mji ve jina nasıl bulunur?

Pindo, deseni çevreleyen bordürdür. Tam bir baskılı dikdörtgenin sınırlarını belirlemek için bordürü köşeler boyunca izleyin. Mji orta alandır. Burada bir amblem, sahne veya tekrar eden biçimler bulunabilir. Jina yazılı mesajdır ve çoğu kez alanın alt kenarına yakın durur. Wisconsin–Madison Üniversitesi Kütüphaneleri kılavuzu yazı için ujumbe terimini de verir. Bu adlar yerleşimin parçalarını anlatır. Sözün çevirisine bakmadan önce de kullanılabilir. Wisconsin–Madison Üniversitesi Kütüphaneleri, kumaş sözlüğü

Kumaşın katlanması orta motifi açıkta bırakırken bordürü veya yazıyı gizleyebilir. Bir müze fotoğrafı, çok daha uzun bir kumaştaki tekrarların yalnızca birini gösterebilir. Desenin nerede bittiğini açıklamadan önce tam görünümü arayın. Genel fotoğrafta yazının yerini bulun, ayrıntı fotoğrafında harfleri okuyun. Böylece satırı içinde yer aldığı desenle ilişkilendirebilirsiniz. Fotoğraf yalnızca köşeyi gösteriyorsa bordürün hangi kenarının göründüğünü not edin. Tam görünümü bulduğunuzda aynı ayrıntıyı doğru dikdörtgenin içine yerleştirebilirsiniz.

Yazının bir kumaşın tasarımına katıldığı başka bir örnek için Kâbe’nin Kisve kumaşları üzerine kılavuza bakın. Oradaki yazılar farklı bir tekstil geleneğine ve ortama aittir. Kanga üzerinde önce sözün kendi deseni içindeki yerini bulun, sonra o parçanın ne söylediğini katalog kaydından öğrenin.

Çiftler ve baskı tekrarları görünümü nasıl etkiler?

Phyllis Ressler, Smithsonian Folklife için yazdığı yazıda kangaların genellikle çift satıldığını anlatır. Bir çiftin bir parçası vücuda sarılıp diğeri omuzdan bırakılarak birlikte giyilebilir. Koleksiyondaki uzun bir kumaş baskının tekrarlarını koruyabilir. Ölçeği anlamak için kumaşın tamamının ölçüsünü, bir desen tekrarının uzunluğundan ayırın. Nesnenin fotoğrafı ile ölçü alanı aynı parça hakkında ayrı soruları yanıtlar. Smithsonian Folklife, Phyllis Ressler’in kanga yazısı

Ulusal Afrika Sanatı Müzesi 79-25-1 ve 79-25-2 için 114,9 × 339,7 cm toplam ölçü verir. Tek bir tekrarın uzunluğu sırasıyla 166,5 cm ve 166 cm’dir. Rakamlar genel biçimi benzer iki ayrı kumaşa aittir. Ayrıntı görüntüsünde tek bir dikdörtgen varsa tekrar uzunluğu, onu daha uzun parçanın içinde konumlandırmaya yardım eder. Tam görünümde ise toplam ölçüler müzenin kaydettiği parçanın boyutunu gösterir. Smithsonian, 79-25-1 numaralı parça ve Smithsonian, 79-25-2 numaralı parça

İki fotoğraf ekranda aynı büyüklükte açılabilir. Katalogdaki ölçüleri çıkardığınızda ilk parçanın bir tekrarının ikinciden yarım santimetre uzun olduğunu görürsünüz. Kumaşların toplam ölçüsü ise aynıdır. Her ölçüyü nesne numarasıyla birlikte yazın. Bu sayede bir fotoğraftaki dikdörtgenin bütün kumaşa mı, tek bir baskıya mı karşılık geldiğini kontrol edebilirsiniz.

Mesajı çevresindeki görselle birlikte okuyun

Smithsonian’ın 79-25-1 numaralı parçasının ortasında bir daire vardır. İçinde kalp, çiçek ve birbirini çapraz kesen iki fildişi görülür. Tasarım Cumhuriyet Günü’ne gönderme yapar ve 9 Aralık 1962 tarihini içerir. Müzenin çevirisine göre, alttaki Svahili cümle birliği cumhuriyetin sevinciyle ilişkilendirir. Merkezi sarı bir zemin ve desenli bir bordür çevreler. Kayıt kumaşı Tanganika’yla ilişkilendirir. Tarih ve amblem, yazıyı belirli bir kamusal anma bağlamında okumaya yardım eder. Ulusal Afrika Sanatı Müzesi, Cumhuriyet Günü kangası

79-25-2 numaralı kumaşta müze, eti kızartan kişinin etin kokusunu aldığına ilişkin Svahili atasözünün üzerinde bir meşale tarif eder. Kumaş kırmızı zeminli, siyah beyaz desenli bir bordüre sahiptir. Müzenin bunu atasözü olarak tanımlaması yazının türünü verir. Çeviri sözün düz anlamını açıklayabilir. Belirli bir kullanımda ne anlama geldiğini görmek için kumaşı kimin seçtiği ve hangi bağlamda görüldüğü hakkında kaynak gerekir. Ulusal Afrika Sanatı Müzesi, meşaleli ve atasözlü kanga

Textile Research Centre koleksiyonu başka örnekler de verir. Kenya’dan gelen 2010 tarihli TRC 2013.0123, Afrika’ya sevgiyi dile getirir. Tanzanya’dan gelen 2015 tarihli TRC 2015.0345 üzerinde mutlu bir düğün günü dileği vardır. Bu örnekler ortak bir duygudan belirli bir güne yönelik kutlamaya kadar uzanan yazıları gösterir. Fotoğraf altyazısında yorumun yanına envanter numarasını yazın. Okur böylece hangi kumaşa bakacağını bilir. Textile Research Centre, koleksiyondan örnekler

Kısa bir görsel açıklamasında önce fotoğrafta görülen biçimi belirtin. Kırmızı kumaşta meşalenin altında bir satır yazı vardır. Satırın atasözü olduğunu müze belirtiyor. Anlamı aktarırken bu kaydı kaynak gösterin. Sarı kumaşta ise baskıdaki tarih, müzenin çevirisinin yanına konabilir. Böylece okur satırın yerini görüntüde, anlamını da nesne kaydında bulabilir. TRC 2013.0123 gibi bir numarayı tarih olarak okumayın. Örnekte kumaşın tarihi 2010, numarası ise 2013.0123’tür. Tarihi ve kayıt numarasını ayrı yazmak, Afrika’ya sevgiyi dile getiren kumaşı düğün dileği taşıyan diğer örnekle karıştırmayı önler.

Kumaş nerede üretildi ve hangi pazar için hazırlandı?

Smithsonian, kırmızı kanga 79-25-2 üzerinde şirket adı ve Japonya’nın Wakayama bölgesindeki bir yer bilgisi içeren kâğıt etiket kaydeder. Kumaş Kenya pazarı için Japonya’da üretilmiştir. İki yer ayrı soruları yanıtlar. Üreticinin işareti imalat hakkında kanıt olabilir. Pazar kaydı ise kumaşın nerede dolaşıma sokulmasının amaçlandığını gösterir. Smithsonian, 79-25-2’nin üretim ve pazar kaydı

1962 tarihli sarı örneğin dokuma kenarında Darüsselam’daki bir adı içeren ticari yazı vardır. Müzenin coğrafya alanında Tanzanya yazarken, desen açıklaması Tanganika’ya yapılan göndermeyi anlatır. Karşılaştırma yaparken kenar yazısını, kayıtta belirtilen yeri ve desenin andığı olayı bir arada kaydedin. Her biri başka türde bir coğrafi ipucudur. Smithsonian, 79-25-1 için coğrafya ve dokuma kenarı notu

Doğu Afrika kıyılarındaki alışverişin çok daha uzun bir geçmişi vardır. Kilwa Kisiwani ve Hint Okyanusu’nda mevsimlik deniz ulaşımı hakkındaki yazılar kıyının ticaretle nasıl bağlandığını gösterir. Yirminci yüzyıla ait baskılı bir kumaşın kendi güzergâhı için nesne kaydı ve üretici etiketi kanıt sağlar. Notlarınızda bir yer adının kâğıt etikette mi, dokuma kenarında mı, yoksa müzenin pazar açıklamasında mı yer aldığını yazabilirsiniz. Örneğin, Wakayama kırmızı kumaşın etiketine, Darüsselam sarı kumaşın kenarına aittir.

Kanga nasıl giyilir ve kullanılır?

Ressler, kanganın etek, şal ve baş örtüsü olarak giyilmesini ve evde kumaş olarak kullanılmasını anlatır. Kumaşın hediye edilmesi ve aile içinde saklanması da yazısında yer alır. Textile Research Centre, bir çiftin bir parçasının sarılması ve diğerinin omuzdan bırakılması için örnekler verir. Kat yeri ve kumaşın konumu, baskının ne kadarının görüleceğini değiştirir. Giyilmiş kumaşın fotoğrafı bir düzeni belgeleyebilir. O anın bağlamını veya amaçlanan mesajı açıklamak için kullanıma ilişkin bir altyazı, görüşme ya da başka kaynak gerekir. Smithsonian Folklife, kanga giymek ve hediye etmek ve Textile Research Centre, kumaşı giyme biçimleri

Bordür ve orta alan farklı tekniklerle düzenlenebilir. Suzani nakışı rehberi, ayrı ayrı nakışlanan parçaların daha büyük bir desen oluşturmak üzere nasıl birleştirildiğini gösterir. Kangada tek bir dikdörtgenin baskılı bordürünü izleyin. Sonra kumaş giyildiğinde desenin görünürlüğünü değiştiren bir dikiş ya da kat yeri arayın.

Düz serilmiş bir kumaşın fotoğrafında yazının tamamı görünebilir. Aynı kumaş sarılarak giyildiğinde satırın bir bölümü katın altında kalabilir. Görselin gösterdiği kat yerini ve açıkta kalan deseni kaydedin. Ardından duruma ilişkin bir açıklama varsa onunla karşılaştırın. Böylece fotoğraftaki görünümün, yazının okunabilen bölümünü nasıl etkilediğini tarif edebilirsiniz.

Baskı elbiseye dönüştüğünde ne değişir?

New Mexico State University’nin üniversite müzesi, kanga kumaşından ilham alan 2014.01.01 numaralı bir elbiseyi belgeler. Elbise, Tanzanya doğumlu tasarımcı Christine Mhando’nun kurduğu ChiChiA London markasındandır. Müze canlı pembe pamuklu kumaşta üst üste gelen siyah büyük harfli Svahili yazıyı tarif eder. Kumaş kesilip dikilmiş, bel pensleri, geniş yaka açıklığı ve ön belde kısa bir peplumu olan diz boyu elbise yapılmıştır. Desen bedene oturan giysi üzerinde dağılır. Yazılar kesim hatları ve dikişlerle karşılaşır. New Mexico State University, Kangadan esinlenen elbise

Elbisenin bütününü gösteren fotoğrafı düz serilmiş kumaşla karşılaştırın. Dikdörtgen kumaşta bordür tam desenin kenarlarını belli eder. Elbisede bir yazı satırının dikişle buluştuğu veya giysinin başka parçasında sürdüğü yeri izleyin. Karşılaştırma, biçimin kesim ve dikişle nasıl değiştiğini gösterir. Baskılı malzemenin önceki kullanımı için o giysiye ilişkin kaynak gerekir.

Bir karşılaştırma fotoğrafında düz kumaşın köşesini ve elbise üzerindeki bir yazı satırını işaretleyebilirsiniz. Köşe, basılı çerçevenin nereden döndüğünü gösterir. Elbisenin dikişi, kesilmiş parçaların nerede birleştiğini gösterir. Böyle bir açıklama okurun aynı tür baskının düz kumaşta ve dikilmiş giyside nasıl farklı alanlara yerleştiğini görmesine yardımcı olur.

Fotoğraf veya müze etiketinden kanga nasıl kaydedilir?

Nesne numarası ve kumaşın görünür kısmıyla başlayın. Bordürü, orta alanı ve yazının yerini tarif edin. Toplam ölçüyü ve varsa tekrar uzunluğunu bulun. Katalogda adı geçen yerin üretim, hedef pazar veya olay için mi verildiğini belirtin. Yazıyı aktarırken yayımlanmış bir okuma ya da çeviri kullanın ve kimin sağladığını yazın. Bu ayrıntılar benzer renklerdeki ya da desenlerdeki nesneleri karşılaştırmayı mümkün kılar.

Örneğin 79-25-1 için tarihi, amblemi ve müzenin çevirisini aynı notta tutun. 79-25-2 için meşaleyi, atasözünü ve kâğıt etiketi kaydedin. Fotoğraf bir ayrıntı gösteriyorsa orta alanı mı, yazı satırını mı, dokuma kenarını mı gösterdiğini ekleyin. Böylece başka bir okur hem görüntüdeki yeri hem de açıklamanın geldiği müze kaydını bulabilir.

Koleksiyon kayıtları ve rehberler