
แผ่นกรองเหยือกสมัยฟาฏิมียะฮ์จากฟุสตาต: อ่านรอยเจาะและลายสัตว์
แผ่นกรองอยู่ตรงไหนในเหยือกฟุสตาต? เทียบตัวอย่างจากพิพิธภัณฑ์เพื่อดูรอยต่อกับคอเหยือก รูทะลุ รอยกรีด และลายช้าง ละมั่ง และปลา
เริ่มจากดูว่าส่วนใดของเหยือกยังอยู่ครบ หากเห็นรูปทรงทั้งใบ ให้ไล่จากปากลงมาที่คอและบ่าซึ่งค่อย ๆ ผายออกสู่ตัวเหยือก หากเป็นชิ้นที่หลุดออกมา ให้สังเกตขอบดินรอบรู ความโค้งของผนังที่อาจยังติดอยู่ และแนวแตก ภาพมุมบนช่วยให้อ่านลายได้ชัด ส่วนภาพด้านข้างช่วยให้เห็นรอยต่อกับผนังเหยือก ชื่อในบัญชีพิพิธภัณฑ์อาจเรียกทั้งสองแบบว่าแผ่นกรอง แต่ภาพแต่ละมุมตอบคำถามต่างกัน
หาแผ่นกรองด้านในคอเหยือก
เหยือกน้ำ EA1974.34 ของแอชโมเลียน เป็นเครื่องดินเผาไม่เคลือบที่ทำในอียิปต์ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 10 และพบจากการขุดค้นที่ฟุสตาต สูง 18.2 เซนติเมตร และมีเส้นผ่านศูนย์กลางมากที่สุด 11 เซนติเมตร ชื่อวัตถุในบัญชีระบุว่ามีร่องรอยของแผ่นกรองในคอ เริ่มดูจากรูปทรงของเหยือกทั้งใบ ตัวเลข 11 เซนติเมตรบอกความกว้างที่สุดของเหยือก จึงใช้แทนความกว้างของปากหรือของแผ่นกรองไม่ได้ พิพิธภัณฑ์ระบุว่า American Research Center in Egypt เป็นผู้ขุดค้นและมอบวัตถุให้ใน ค.ศ. 1974
เศษภาชนะ 1921,0301.12 ของบริติชมิวเซียม มีแผ่นกรองติดอยู่กับเศษคอเหยือก ลายช้างประกอบขึ้นจากรูเจาะและรอยกรีด บัญชีระบุว่าเป็นเครื่องดินเผาไม่เคลือบ มีน้ำดินสีเบจอมน้ำตาลทาอยู่บนผิว ระบุแหล่งผลิตว่าอียิปต์ และอ้างทะเบียนพิพิธภัณฑ์เรื่องการขุดค้นที่ฟุสตาต ช่วงอายุที่ให้ไว้คือคริสต์ศตวรรษที่ 10 ถึง 12 รอยต่อที่ยังอยู่แสดงตำแหน่งแผ่นกรองโดยตรง ส่วนทรงเต็มใบของเหยือกชิ้นนี้ไม่หลงเหลือให้ดู
นำทั้งสองชิ้นมาอ่านคู่กัน เหยือกจากแอชโมเลียนให้เค้าโครงภาชนะและร่องรอยแผ่นกรอง เศษจากบริติชมิวเซียมให้รายละเอียดลวดลายกับผนังคอที่อยู่ติดกัน บทความเรื่องขวดของผู้แสวงบุญ ใช้แนวทางคล้ายกันเพื่อจำแนกภาชนะจากความสัมพันธ์ระหว่างตัวขวด ปาก และหูที่ยังเหลืออยู่ สำหรับเหยือกฟุสตาต ส่วนที่ควรมองหาอยู่ด้านในปากเหยือก
รูเจาะมีไว้ทำอะไร
แผ่นกรองวางขวางทางระหว่างปากกับตัวเหยือก ของเหลวผ่านรูได้เมื่อเติมหรือริน บัญชี แผ่นกรอง NM 00428/1921 ที่สตอกโฮล์ม ระบุว่าชิ้นส่วนโค้งนูนเล็กน้อยนี้อยู่บริเวณรอยต่อระหว่างคอกับบ่า และตีความว่าใช้กั้นแมลงและเศษสิ่งสกปรก บัญชีให้ช่วงอายุเป็นคริสต์ศตวรรษที่ 11 ระบุฟุสตาตเป็นที่มา และให้เส้นผ่านศูนย์กลาง 6.5 เซนติเมตร
เมื่อนำคำอธิบายเรื่องการกั้นแมลงไปใช้ ควรระบุว่าเป็นการตีความของพิพิธภัณฑ์ รูเปิดเป็นส่วนที่มองเห็นและวัดได้ ส่วนคำถามว่าเหยือกใบใดเคยบรรจุอะไรต้องอาศัยหลักฐานอื่น หากภาพไม่มีมาตราส่วน การกะขนาดรูอาจคลาดเคลื่อน เงาด้านในเหยือกทำให้รูดูมืด และร่องกรีดอาจมืดเช่นกัน ลองสังเกตว่ามีผนังด้านในของช่องที่เจาะทะลุหรือเห็นเพียงรอยบนผิว วิธีนี้ช่วยได้เมื่อขอบรูแตกเหลือเพียงบางส่วน
หากมีหลายภาพ ให้เปิดภาพทรงเต็มใบก่อนภาพรายละเอียด เมื่อมองลงไปตามแนวคอ ปากเหยือกอาจบังขอบแผ่นกรอง หรือเห็นช่องของปากซ้อนกับช่องที่เจาะ ภาพเฉียงอาจแสดงตำแหน่งแผ่นกรองได้ชัดกว่า เมื่อมีเพียงภาพแผ่นที่หลุดออกมา สามารถใช้เหยือกอีกใบประกอบการอธิบายตำแหน่งได้โดยใส่ชื่อและเลขทะเบียนให้ทั้งสองชิ้น
แยกรูที่เจาะทะลุออกจากรอยกรีดบนผิว
รอยกรีดเป็นแนวที่อยู่บนผิว ส่วนการเจาะทำให้เกิดช่องทะลุเนื้อดิน ช่างใช้ทั้งสองวิธีทำลายช้างบนแผ่นกรองของบริติชมิวเซียม แสงที่ส่องเฉียงไปตามผิวช่วยให้รอยกรีดชัดขึ้น ภาพมุมเฉียงหรือภาพด้านข้างอาจเผยขอบรูและความหนาของดินรอบ ๆ เมื่อเขียนคำอธิบาย ให้บันทึกว่าตรงไหนเป็นช่องและตรงไหนเป็นรอยบนผิวก่อน แล้วจึงอธิบายว่าทั้งสองอย่างประกอบกันเป็นรูปอะไร
แผ่นกรอง M.2002.1.129 ของพิพิธภัณฑ์ศิลปะเทศมณฑลลอสแอนเจลิส เป็นเครื่องดินเผาอียิปต์สมัยคริสต์ศตวรรษที่ 10 ถึง 12 เส้นผ่านศูนย์กลาง 5.24 เซนติเมตร บัญชีระบุวิธีแกะ กรีด และเจาะ และอธิบายลายเป็นปลาที่ว่ายอยู่ท่ามกลางลายน้ำ หากฉบับที่เปิดอ่านไม่มีภาพ ให้ระบุว่าการจำแนกลายปลามาจากคำบรรยายของภัณฑารักษ์ บทความว่าด้วยลายสัตว์ในศิลปะอิสลาม มีตัวอย่างการอ่านลายจากวัตถุที่มีหลักฐานระบุไว้เช่นกัน
เปรียบเทียบช้าง สัตว์ที่อาจเป็นละมั่ง และปลา
บริติชมิวเซียมระบุช้าง บัญชีที่สตอกโฮล์มบอกว่าเป็นสัตว์สี่ขาที่หันไปทางซ้ายและอาจเป็นละมั่ง ส่วนพิพิธภัณฑ์ในลอสแอนเจลิสระบุปลา แต่ละคำเรียกควรอยู่คู่กับชื่อสถาบันและเลขทะเบียนของชิ้นนั้น หากตัดภาพเฉพาะตัวสัตว์ ให้เก็บภาพที่เห็นตำแหน่งของสัตว์ในวงลายไว้ด้วย พื้นดินที่คงอยู่ระหว่างช่องมีส่วนกำหนดเส้นขอบของตัวสัตว์พอ ๆ กับรูรอบนอก
บัญชีสตอกโฮล์มอ้างเศษอีกชิ้นที่มีลายละมั่งและกำหนดอายุจากเหรียญเพื่อเปรียบเทียบ ควรเก็บความต่างระหว่างชิ้นที่ใช้เปรียบเทียบกับชิ้นที่กำลังดู หลักฐานเหรียญในข้อความนี้เป็นข้อมูลของวัตถุเปรียบเทียบ เมื่อทำคำบรรยายสั้น คำว่าอาจเป็นละมั่งจึงถ่ายทอดระดับความมั่นใจของบัญชีได้ตรงกว่าใส่ชื่อสัตว์อย่างเด็ดขาด
ตัวสัตว์อยู่ในพื้นที่วงกลมที่มีขอบเขต ลองแยกขอบนอก แนวรูซ้ำ และรูปกลางแผ่น บทความว่าด้วยลายเรขาคณิต เสนอวิธีตามหาจุดศูนย์กลางและการซ้ำก่อนตั้งชื่อลาย ส่วนงานวิจัย Fatimid Period Jug Strainers of Fustat เทียบชิ้นงานในพิพิธภัณฑ์เมโทรโพลิทันและแหล่งสะสมอื่น โดยพิจารณาลายเรขาคณิต พืช รูปสิ่งมีชีวิต และจารึก การเปรียบเทียบช่วยให้เห็นช่วงของแบบที่มีการบันทึก ส่วนวัตถุชิ้นหนึ่งให้หลักฐานของลายที่ปรากฏบนชิ้นนั้น
กำกับขนาดและวัสดุไว้กับชิ้นที่วัดจริง
แผ่นกรอง FSC-P-1025.501 ของ Smithsonian National Museum of Asian Art ระบุว่าเป็นวัตถุจากอียิปต์ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 10 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 11 พิพิธภัณฑ์ให้ขนาดรวมเป็นสูง 2.9 กว้าง 6.1 และลึก 6 เซนติเมตร เปรียบเทียบกับตัวเลขเส้นผ่านศูนย์กลางเพียงค่าเดียวในบัญชีลอสแอนเจลิสและสตอกโฮล์ม คำว่าเส้นผ่านศูนย์กลางกับขนาดรวมอธิบายคนละอย่าง ขอบ ผนังที่ติดมา หรือรอยแตกเปลี่ยนค่าที่วัดได้แม้บริเวณลายจะดูใกล้เคียงกัน
แยกเนื้อภาชนะออกจากการแต่งผิว เศษของบริติชมิวเซียมมีน้ำดินทาสีอ่อนและระบุว่าไม่เคลือบ เหยือกของแอชโมเลียนก็เป็นเครื่องดินเผาไม่เคลือบ ภาชนะประเภทอื่นอาจมีชั้นเคลือบหรือลายที่ให้ผลต่างออกไป ดู บทความว่าด้วยเครื่องดินเผาแต่งผิวเหลือบโลหะ เพื่อเทียบวิธีแต่งผิว สำหรับชิ้นจากฟุสตาต ให้ลงโครงสร้างรูเจาะ เนื้อดิน และชั้นผิวที่พิพิธภัณฑ์บันทึกไว้เป็นคนละรายการ
ถ้าเปรียบเทียบขนาดจากภาพ ให้ดูว่ามาตราส่วนอยู่ระนาบเดียวกับแผ่นหรือไม่ ภาพที่ถ่ายลงไปในคออาจทำให้ปากที่อยู่ใกล้กล้องดูใหญ่ ส่วนแผ่นที่อยู่ลึกลงไปดูเล็ก ภาพด้านข้างช่วยให้เห็นว่ามีผนังเดิมติดอยู่เท่าใด หากบัญชีให้เพียงขนาดรวม ให้ใช้ป้ายกำกับตามบัญชี และหากจะตัดภาพเพื่อแสดงลาย ควรเก็บอีกภาพที่เห็นขอบหรือแนวแตกที่สัมพันธ์กับขนาดนั้น
อ่านหลักฐานการขุดค้นควบคู่กับประวัติการสะสม
บริติชมิวเซียมอ้างทะเบียนพิพิธภัณฑ์เมื่อระบุแหล่งพบที่ฟุสตาต แอชโมเลียนบอกชื่อองค์กรผู้ขุดค้นและลงรายการการรับมอบใน ค.ศ. 1974 แยกต่างหาก บทความของ Queensland Museum เรื่องวัตถุของ de Tournouër อธิบายวัตถุกลุ่มหนึ่งจากฟุสตาตผ่านจดหมายที่เกี่ยวกับการบริจาค กล่าวถึงแผ่นกรองน้ำดินเผาที่เคยอยู่ระหว่างคอและบ่าของเหยือก รวมทั้งการขุดบริเวณบ้านและเส้นทางการสะสมที่เกี่ยวข้องกับอาลี เบย์ บาห์กัต อ้างจดหมายตามชนิดของหลักฐาน หากจะระบุชั้นดินของเศษชิ้นใด ต้องมีหลักฐานเจาะจงถึงชิ้นนั้น
เขียนช่วงอายุ แหล่งผลิตที่เสนอ แหล่งพบ และการเข้ามาอยู่ในพิพิธภัณฑ์ไว้คนละช่อง บัญชีอาจบอกว่าผลิตในอียิปต์โดยไม่มีชื่อแหล่งขุดค้น ปีที่รับมอบบอกว่าพิพิธภัณฑ์ได้วัตถุเมื่อใด ส่วนอายุยุคกลางเป็นคำตอบเรื่องช่วงที่วัตถุถูกสร้าง การเก็บป้ายกำกับของแต่ละช่องช่วยให้ชื่อสถานที่หรือปีไม่ถูกนำไปใช้อธิบายคนละเหตุการณ์
เขียนคำบรรยายให้ตรงกับส่วนที่ยังเหลือ
เริ่มด้วยชื่อวัตถุ ชื่อสถาบัน และเลขทะเบียน ระบุว่าภาพแสดงเหยือกที่มีร่องรอย เศษคอที่แผ่นเจาะรูยังติดอยู่ หรือแผ่นที่ลงทะเบียนแยกชิ้น ระบุว่ารอยใดเกิดจากการเจาะหรือการกรีดตามที่ข้อมูลรองรับ ใส่ช่วงอายุและขนาดพร้อมหน่วยและชื่อมิติที่วัด ถ้าต้นทางใช้คำว่าอาจเป็นละมั่ง ให้รักษาคำแสดงความไม่แน่นอนนี้ไว้
เมื่อใช้สองภาพ ภาพด้านข้างอาจอธิบายตำแหน่ง ส่วนภาพด้านบนแสดงลาย ใช้ภาพรวมบอกว่ารายละเอียดที่ขยายมาจากจุดใด เหยือกของแอชโมเลียนแสดงรูปทรงที่ยังอยู่ เศษของบริติชมิวเซียมระบุตำแหน่งแผ่นของชิ้นนั้นเอง รายการลอสแอนเจลิส สตอกโฮล์ม และสมิธโซเนียนเพิ่มข้อมูลขนาดและลายให้เปรียบเทียบ เมื่อต้องจัดวางวัตถุจากหลายสถาบันไว้ด้วยกัน คำบรรยายใต้ภาพแต่ละภาพควรพากลับไปถึงทะเบียนของตัวเอง
ทะเบียนวัตถุและงานอ่านเพิ่มเติม
- Ashmolean, EA1974.34 บันทึกเหยือกน้ำและร่องรอยในคอ
- British Museum, 1921,0301.12 บันทึกลายช้างบนแผ่นกรองที่ติดอยู่กับเศษคอ
- Medelhavsmuseet, NM 00428/1921 ระบุสัตว์ที่อาจเป็นละมั่งและข้อเสนอเรื่องหน้าที่
- LACMA, M.2002.1.129 ระบุวิธีทำลายและลายปลา
- Fatimid Period Jug Strainers of Fustat เปรียบเทียบลายจากหลายแหล่งสะสม
- Smithsonian, FSC-P-1025.501 ระบุขนาดรวม แหล่งที่มา และช่วงอายุ
- Queensland Museum, วัตถุของ de Tournouër อธิบายประวัติการสะสมและตำแหน่งแผ่นกรอง





