Τι είναι το χατάμ κάρι και πώς γίνεται η περσική μαρκετερί

Τι είναι το χατάμ κάρι και πώς γίνεται η περσική μαρκετερί

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Δείτε πώς οι τριγωνικές ράβδοι γίνονται λεπτές ένθετες πλάκες. Συγκρίνετε κουτιά, μια κορνίζα, έναν κεμαντσέ και ένα τομπάκ από μουσεία.

Το χατάμ κάρι (khatam kari) είναι περσική τεχνική μαρκετερί, στην οποία μικροσκοπικά τεμάχια από διαφορετικά υλικά σχηματίζουν γεωμετρικά μοτίβα στην επιφάνεια ενός αντικειμένου. Στην τριγωνική παραλλαγή ο τεχνίτης διατάσσει μακριές ράβδους με τριγωνική διατομή και τις συγκεντρώνει σε δέσμη. Μια εγκάρσια τομή αποκαλύπτει το σχέδιο. Οι διαδοχικές τομές δίνουν λεπτές φέτες με το ίδιο μοτίβο, που προσαρμόζονται σε ξύλινη επιφάνεια. Τα μικρά τρίγωνα που φαίνονται στο έτοιμο κουτί είναι οι διατομές των ράβδων που αποκαλύφθηκαν με την κοπή.

Τα μουσειακά αντικείμενα δείχνουν πώς η μέθοδος εφαρμόζεται σε διάφορα σχήματα. Ένα κουτί έχει πλατύ καπάκι και στενές πλευρές. Σε μια κορνίζα το μοτίβο περιβάλλει την εικόνα. Σε ένα μουσικό όργανο μπορεί να καλύπτει τμήματα του καμπύλου σώματος. Οι καταχωρίσεις εξηγούν επίσης γιατί έχει σημασία ο κατάλογος των υλικών. Σε μια φωτογραφία μπορείτε να περιγράψετε ένα τρίγωνο ως ανοιχτόχρωμο. Για να αναγνωρίσετε το υλικό του, χρειάζεστε στοιχεία για το συγκεκριμένο αντικείμενο.

Πώς σχηματίζουν μοτίβο οι τριγωνικές ράβδοι

Φανταστείτε ότι κοιτάζετε κατά μέτωπο την άκρη ενός κοντού τριγωνικού πρίσματος. Βλέπετε ένα τρίγωνο. Βάλτε μερικά πρίσματα το ένα δίπλα στο άλλο και κοιτάξτε ξανά τις άκρες. Τα περιγράμματα και τα χρώματα σχηματίζουν πλέον μια μεγαλύτερη μορφή. Η μορφή συνεχίζεται σε όλο το μήκος της δέσμης όσο οι ράβδοι διατηρούν τις σχετικές τους θέσεις. Η σχέση ανάμεσα στην άκρη της δέσμης και την όψη της λεπτής επένδυσης βοηθά να κατανοήσουμε τη μέθοδο. Το Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου περιγράφει πώς οι τεχνίτες διατάσσουν κομμάτια με χρωματικές αντιθέσεις, πιέζουν και κολλούν το σύνολο και συνδυάζουν μικρότερες δέσμες για να δημιουργήσουν πιο περίπλοκα μοτίβα. Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου, έκθεση και περιγραφή της τεχνικής χατάμ κάρι

Εντοπίστε ένα μοτίβο και δείτε ποια σχήματα επιτρέπουν να επαναληφθεί. Η έκθεση δίνει ως παράδειγμα ένα εξάκτινο αστέρι μέσα σε εξάγωνο. Στο ολοκληρωμένο σχέδιο, τα τρίγωνα του αστεριού μπορεί να ξεχωρίζουν περισσότερο από τα σχήματα ανάμεσα στα γειτονικά αστέρια. Ακολουθήστε και αυτά τα ενδιάμεσα σχήματα. Δείχνουν πώς η επανάληψη μιας μονάδας γεμίζει μια ταινία ή μια ευρύτερη επιφάνεια. Ο οδηγός για τα αστερόμορφα πολύγωνα και τα επαναλαμβανόμενα γεωμετρικά μοτίβα εξηγεί πώς να διαβάσετε τη μεγαλύτερη διάταξη αφού αναγνωρίσετε τα μικρά στοιχεία της.

Το χατάμ περιλαμβάνει περισσότερα από ένα είδη διατομής. Στη μελέτη τους για την παραγωγή στο Ιράν, οι Αχμανταλί Ασαντί και Αϊλίν Ομιντβάρ διακρίνουν το τριγωνικό χατάμ, με μικρότερη μονάδα το τρίγωνο, από το τετράγωνο χατάμ, με μικρότερη μονάδα το τετράγωνο. Εδώ εξετάζουμε κυρίως τον τριγωνικό τύπο. Σε μια φωτογραφία όπου φαίνεται μόνο ένα μεγάλο αστέρι, το σχήμα της πιο μικρής μονάδας μπορεί να είναι δυσδιάκριτο. Ένα κοντινό πλάνο μιας κορυφής δείχνει πώς συναντώνται εκεί περισσότερα μικρά τεμάχια. Ασαντί και Ομιντβάρ, μελέτη της κατασκευής χατάμ στο Ιράν

Πώς η δέσμη γίνεται λεπτή επένδυση

Μια τομή κάθετη στις ράβδους δίνει μια φέτα με την ίδια διάταξη χρωμάτων και σχημάτων που φαίνεται στο άκρο της δέσμης. Μια επόμενη τομή μπορεί να δώσει άλλη φέτα με το ίδιο σχέδιο. Η κατασκευή από κάτω καθορίζει το σχήμα του αντικειμένου και οι φέτες συνθέτουν τη διακοσμημένη επιφάνεια. Το Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου περιγράφει πώς στερεώνονται οι φέτες πριν από την τελική επίστρωση με λάκα. Αναφέρει επίσης ότι μια φέτα μπορεί να μαλακώσει ώστε να ταιριάξει σε καμπύλη. Οι Ασαντί και Ομιντβάρ περιγράφουν την πίεση της δέσμης, την κοπή σε λωρίδες και την προσθήκη ενός λεπτού στρώματος ξύλου στην πίσω πλευρά τους για στήριξη πριν τις εφαρμόσουν στο αντικείμενο. Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου, κατασκευή και φινίρισμα και Ασαντί και Ομιντβάρ, σχήματα 13–15

Στο καπάκι, ακολουθήστε ένα πλατύ πεδίο με αστέρια ως την ταινία στο χείλος. Η ταινία μπορεί να επαναλαμβάνει μικρότερο μοτίβο ή να αλλάζει τη φορά του σχεδίου. Μια γωνία προσφέρει άλλη οπτική για το πώς διαιρείται η επιφάνεια. Εξετάστε χωριστά το καπάκι και το πλαϊνό, και δείτε αν αλλάζει η κλίμακα ή η φορά εκεί όπου συναντιούνται. Μια καθαρή φωτογραφία δείχνει τέτοιες αλλαγές ακόμη και όταν οι ενώσεις ανάμεσα στις φέτες διακρίνονται δύσκολα.

Από μακριά, το σχέδιο μπορεί να θυμίζει άλλο είδος ψηφιδωτού. Στο ψηφιδωτό από πλακίδια ζελίζ, οι ορατές γραμμές μπορεί να είναι τα όρια ξεχωριστά κομμένων τεμαχίων εφυαλωμένης κεραμικής που συναρμολογούνται σε ένα πάνελ. Στον τύπο χατάμ που εξετάζουμε, τα ορατά τρίγωνα είναι διατομές ράβδων που είχαν ενωθεί πριν κοπούν. Και στις δύο περιπτώσεις, αξίζει να δείτε πού συναντώνται τα μικρά μέρη. Έτσι διαπιστώνετε ποιο τμήμα του μοτίβου είχε ήδη σχηματιστεί στη δέσμη, ποιο προέκυψε κατά τη διάταξη των φετών και πού το χείλος του αντικειμένου ορίζει τα όρια του σχεδίου.

Τι μας λέει το χρώμα για τα υλικά

Το ξύλο, το οστό και το μέταλλο μπορούν όλα να συμμετέχουν στο μοτίβο. Ο Τζαβάντ Γκολμοχαμαντί εξετάζει την ιστορική χρήση ξύλων με χρωματικές αντιθέσεις και υλικών όπως το οστό, το ελεφαντόδοντο, ο ορείχαλκος και το ασήμι. Η ποικιλία αυτή αφορά την τεχνική συνολικά. Ο κατάλογος ενός αντικειμένου μπορεί να αναφέρει λιγότερα υλικά ή γενικούς όρους, όπως ξύλο ή οστό ζώου, χωρίς να προσδιορίζει είδος. Σε μια φωτογραφία, περιγράψτε το τρίγωνο ως ανοιχτόχρωμο ή με μεταλλική όψη μέχρι να επιβεβαιώσετε το υλικό στην καταχώριση. Οι αντανακλάσεις, ο φωτισμός και το φινίρισμα επηρεάζουν το πώς φαίνεται μια μικρή περιοχή. Γκολμοχαμαντί, μελέτη της ιρανικής διακοσμητικής επένδυσης χατάμ κάρι

Διαβάστε τον κατάλογο υλικών μαζί με την περιγραφή κάθε μέρους. Το Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου αναφέρει ξύλο, ορείχαλκο και οστό ζώου για το κουτί φύλαξης από το Ισφαχάν. Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αναφέρει διάφορα ξύλα, οστό, ορείχαλκο και δέρμα για το τύμπανο από το Σιράζ. Η περιγραφή του τυμπάνου προσδιορίζει το οστό, το ξύλο και τον ορείχαλκο ως υλικά του ψηφιδωτού. Το δέρμα καταγράφεται για το όργανο συνολικά. Όποιος διαβάζει μόνο τον κατάλογο μπορεί να παραβλέψει τη διαφορά. Σε μια ανδαλουσιανή πυξίδα από ελεφαντόδοντο, το σκαλισμένο ελεφαντόδοντο σχηματίζει το δοχείο και φέρει το ανάγλυφο. Η καταχώριση και η κατασκευή βοηθούν να αναγνωρίσετε αν το υλικό αποτελεί το σώμα, διακοσμεί ένα μέρος ή επιτελεί και τις δύο λειτουργίες. Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου, λεζάντες αντικειμένων και Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, τομπάκ από το Σιράζ

Τι να συγκρίνετε στο κουτί και στην κορνίζα

Το Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου παρουσιάζει ένα κουτί φύλαξης, μια θήκη για πένες και μια κορνίζα από το Ισφαχάν του 20ού αιώνα. Οι λεζάντες και των δύο κουτιών αναφέρουν ξύλο, ορείχαλκο και οστό ζώου. Η καταχώριση της κορνίζας προσθέτει την υδατογραφία. Ακολουθήστε την επανάληψη του μοτίβου κατά μήκος μιας πλευράς της κορνίζας και δείτε πώς αλλάζει κατεύθυνση στη γωνία. Το μουσείο δίνει έναν κατάλογο υλικών για την κορνίζα. Διαβάστε τον μαζί με τη φωτογραφία, για να εντοπίσετε πού τελειώνει η διακοσμημένη παρυφή και πού αρχίζει η εικόνα. Το μακρόστενο αντικείμενο καταγράφεται ως θήκη για πένες και το χατάμ ονομάζει τη διακόσμησή του. Ο οδηγός για τις θήκες καλαμντάν και τα εργαλεία γραφής εξετάζει τι μπορεί να δείξει το σχήμα και ο τρόπος που ανοίγει μια θήκη. Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου, κουτιά και κορνίζα του Ισφαχάν

Το Μουσείο Τέχνης του Σαν Ντιέγκο χρονολογεί το κουτί χατάμ με αριθμό 1932.25 στον 19ο αιώνα και το αποδίδει στο Ιράν, πιθανότατα στο Σιράζ. Στο πεδίο των υλικών αναφέρεται ξύλο με μαρκετερί. Η λεζάντα επισημαίνει και τη γραφή που συνοδεύει το ένθετο μοτίβο. Ξεκινήστε από το κεντρικό τμήμα του καπακιού και συγκρίνετέ το με τις γύρω ταινίες και την μπροστινή όψη. Έτσι μπορείτε να περιγράψετε τη θέση της γραφής μέσα στο σύνολο. Στη λεζάντα μιας φωτογραφίας διατηρήστε το «πιθανότατα» δίπλα στο Σιράζ. Η έκθεση περιγράφει υλικά που μπορεί να χρησιμοποιηθούν γενικά στην τεχνική, ενώ η καταχώριση του κουτιού είναι πιο συνοπτική. Μουσείο Τέχνης του Σαν Ντιέγκο, λεζάντα για το κουτί 1932.25 στην έκθεση Art of Iran

Πού να κοιτάξετε σε ένα λαούτο με δοξάρι και ένα τύμπανο

Στη φωτογραφία του κεμαντσέ του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης, με αριθμό 1998.72, εντοπίστε το στρογγυλεμένο σώμα του εγχόρδου που παίζεται με δοξάρι και συγκρίνετέ το με τα υπόλοιπα μέρη. Το μουσείο το χρονολογεί περίπου στο 1880 και καταχωρίζει την Τεχεράνη ως τόπο. Η περιγραφή εντοπίζει μικροσκοπικά κομμάτια ξύλου, οστού και ορείχαλκου στο χατάμ κάρι. Για ολόκληρο το όργανο αναφέρονται ξύλο, μέταλλο, οστό και χορδές από έντερο. Η κοντινή εικόνα του σώματος βοηθά στην εξέταση του μοτίβου και η γενική λήψη δείχνει πού βρίσκονται οι διακοσμημένες περιοχές. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, κεμαντσές 1998.72

Το τομπάκ του ίδιου μουσείου, με αριθμό 89.4.1310, προέρχεται από το Σιράζ και χρονολογείται στα τέλη του 19ου αιώνα. Το μουσείο περιγράφει αστέρια, ρόμβους και επιγραφές σε λεπτοδουλεμένο ψηφιδωτό από οστό, ξύλο και ορείχαλκο. Βρείτε έναν ρόμβο και αναζητήστε άλλους στην ίδια ταινία. Δείτε πού τοποθετούνται η γραφή και τα άλλα μοτίβα εκεί όπου αλλάζει το περίγραμμα του τυμπάνου. Στο έγχορδο και στο τύμπανο, το μοτίβο ακολουθεί καμπύλη επιφάνεια. Μια ταινία που φαίνεται στενότερη σε μετωπική λήψη μπορεί απλώς να στρέφεται μακριά από την κάμερα. Χρησιμοποιήστε μια άλλη γωνία ή ένα κοντινό πλάνο πριν αποφανθείτε για το πλάτος της. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, τομπάκ 89.4.1310

Τι τεκμηριώνουν οι ιστορικές πηγές

Το Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου συνδέει την ανάπτυξη της τεχνικής επί Σαφαβιδών με τη στήριξη του εργαστηριακού έργου και με τον ρόλο του Ισφαχάν ως κέντρου παραγωγής. Ο Γκολμοχαμαντί εντοπίζει παλαιότερα τεκμήρια στον 14ο αιώνα και εξετάζει τη χρήση της τεχνικής κατά την εποχή των Σαφαβιδών και τη συνέχισή της στους νεότερους χρόνους. Οι Ασαντί και Ομιντβάρ αναγνωρίζουν εξαγωνική ένθεση χατάμ στο πλαίσιο ενός εξωτερικού πάνελ σε αναλόγιο για χειρόγραφο του Κορανίου, χρονολογημένο στο 761 της Εγίρας, δηλαδή το 1360 μ.Χ. Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης καταγράφει το ιρανικό αναλόγιο, αριθμός 10.218, ως σκαλιστό και ζωγραφισμένο ξύλο τικ με ενθέσεις. Η ταυτοποίηση των ερευνητών αφορά μια λεπτομέρεια του πλαισίου στο εξωτερικό πάνελ. Η χρονολογία του αναλογίου δίνει ένα ιστορικό σημείο αναφοράς, ενώ τα μεταγενέστερα εκθέματα δείχνουν την εφαρμογή της τεχνικής αιώνες αργότερα. Μουσείο Θρησκειών του Κόσμου, πλαίσιο της εποχής των Σαφαβιδών · Γκολμοχαμαντί, ιστορική μελέτη · Ασαντί και Ομιντβάρ, σχήμα 4 · Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, αναλόγιο χειρογράφου 10.218

Κρατήστε κάθε γεωγραφική ένδειξη μαζί με την καταχώριση του αντικειμένου. Η Τεχεράνη είναι ο τόπος που αναφέρεται για τον κεμαντσέ. Η φράση «πιθανότατα Σιράζ» δείχνει τον βαθμό βεβαιότητας του μουσείου του Σαν Ντιέγκο για το κουτί. Το Ισφαχάν αναφέρεται στις λεζάντες των τριών αντικειμένων του 20ού αιώνα. Ο συνδυασμός τόπου και χρονολογίας επιτρέπει συγκρίσεις ανάμεσα σε διαφορετικά εργαστήρια και εποχές. Τα αντικείμενα και οι μελέτες τεκμηριώνουν την πορεία της τέχνης για αρκετούς αιώνες. Οι ακριβείς συνθήκες της επινόησής της παραμένουν ανοιχτές στην έρευνα.

Πώς να περιγράψετε ένα αντικείμενο χατάμ από φωτογραφίες

Ξεκινήστε από το σύνολο για να αναγνωρίσετε αν βλέπετε καπάκι, πλαϊνό, παρυφή κορνίζας ή σώμα τυμπάνου. Περάστε σε κοντινή λήψη και ακολουθήστε ένα τρίγωνο ή κάποιο άλλο μικρό τεμάχιο. Βρείτε το μοτίβο που βοηθά να σχηματιστεί και την κατεύθυνση της επανάληψής του. Στη γωνία ή στην ταινία, ακολουθήστε το εξωτερικό όριο της διακόσμησης. Με αυτή τη σειρά μπορείτε να περιγράψετε το μοτίβο και την προσαρμογή του στο σχήμα, έχοντας υπόψη ότι κάθε επιφάνεια μπορεί να έχει διαφορετική επανάληψη.

Τέλος, γράψτε το όνομα του αντικειμένου, το ίδρυμα και τον αριθμό καταλόγου εφόσον υπάρχει. Προσθέστε τη χρονολογία και τον τόπο με επιφυλάξεις όπως «περίπου» και «πιθανότατα». Δώστε τα υλικά με την ίδια ακρίβεια όπως ο κατάλογος και σημειώστε τις λεπτομέρειες που η καταχώριση τοποθετεί ρητά. Η περιγραφή «ξύλο με μαρκετερί, Ιράν, πιθανότατα Σιράζ, 19ος αιώνας» επιτρέπει να αναγνωρίσουμε το κουτί του Σαν Ντιέγκο και να σχολιάσουμε τη γραφή χωριστά. Αν το κοντινό πλάνο δείχνει ένα ανοιχτόχρωμο αστέρι χωρίς προσδιορισμό υλικού, περιγράψτε το χρώμα και το σχήμα.

Καταχωρίσεις μουσείων και έρευνα για το χατάμ κάρι