ئەكبەر شاھنىڭ ھەمزەنامە تۈرى: 1400 رەسىملىك داستان

«ھەمزەنامە» (Hamzanama) 1560-يىللاردا بۈيۈك مۇغۇللار ئىمپېراتورى ئەكبەر شاھنىڭ بۇيرۇقى بىلەن باشلانغان، ئون يىلدىن ئارتۇق ۋاقىت سەرپ قىلىنغان غايەت زور بەدىئىي تۈردۇر. بۇ تۈر جەريانىدا ئەمىر ھەمزەنىڭ ئەفسانەۋى سەرگۈزەشتىلىرى تەسۋىرلەنگەن 1400 ئەتراپىدا چوڭ تىپتىكى رەسىم يارىتىلغان.

مۇقاۋا سۈرىتى سۈنئىي ئەقىل ياردىمىدە ئىجاد قىلىنغان تارىخىي قايتا تەسۋىر بولۇپ، مەلۇم بىر يادىكارلىق، ئۇستا ياكى ئەسەرنىڭ فوتوسى ئەمەس.

ماتېرىيال، قۇرۇلۇش ۋە ئىشلىتىش

بۇ رەسىملەر ئادەتتىكى قەغەزگە ئەمەس، بەلكى پاختا رەخت ئۈستىگە سىزىلىپ، ئارقا تەرىپىگە پارسچە تېكىستلەر يېزىلغان قەغەزلەر چاپلانغان. پارس ۋە ھىندىستانلىق رەسساملارنىڭ بىرلىكتە ئىشلىشى نەتىجىسىدە، سەپەۋىيلەرنىڭ نەپىس سىزىق ئۇسلۇبى بىلەن ھىندىستاننىڭ ئوچۇق رەڭلىرى ۋە ھەرىكەتچان ئېنېرگىيەسى بىرلىشىپ، يېڭى بىر مۇغۇل سەنئەت ئۇسلۇبى شەكىللەنگەن.

قانداق توغرا تونۇيمىز؟

بۇ يەردىكى ئەڭ مۇھىم پەرقلەندۈرۈش شۇكى، «ھەمزەنامە» تارىخىي شەخس ئەمىر ھەمزەنىڭ ھەقىقىي تەرجىمىھالى ئەمەس، بەلكى جىنلار، جادۇگەرلەر ۋە ئەفسانەۋى مەخسۇقلار بىلەن تولغان خەلق داستانىدۇر. ساقلىنىپ قالغان رەسىملەرنىڭ كۆپىنچىسىدە ئىمزا بولمىغاچقا، ئۇلارنى يەككە رەسساملارنىڭ ئەمگىكى ئەمەس، بەلكى سەنئەتخانىنىڭ كوللېكتىپ ئىجادىيىتى دەپ چۈشىنىش كېرەك.

مەنبەلەر

• The Met: Hamzanama Folio — commission, scale, artists and production.
• The Met: Art of the Mughals before 1600 — Akbar's atelier and artistic synthesis.
• British Museum: Hamzanama Painting — cotton support, date and dispersed folio evidence.