لۇۋر بىلەن Met مۇزېيىدىكى ئۈچ ئايرىم ئەندەلۇس پىل چىشى قۇتىسى
لۇۋردىكى ئەل مۇغىرە نامى يېزىلغان پىكسىسنى Met نىڭ قاپقىقى يوقالغان ئىككى قۇتىسىدىن ئايرىڭ؛ تىزىم نومۇرى، خەت، ئۆلچەم ۋە دەۋر دەلىلىنى سېلىشتۇرۇڭ.
ئونىنچى ئەسىردىكى ئەندەلۇس پىل چىشى قۇتىلىرى شەكلى ئوخشاش كۆرۈنگەن بىلەن، ئۇلار بىرلا بۇيۇم ئەمەس. لۇۋر مۇزېيىدىكى OA 4068 نومۇرلۇق پىكسىسنىڭ ساقلانغان قاپقىقىدا ئەل مۇغىرەنىڭ ئىسمى ۋە ھىجرىيە 357-يىلى يېزىلغان. نيۇيوركتىكى Metropolitan Museum، قىسقىچە Met، يەنە 30.95.175 ۋە 1970.324.5 نومۇرلۇق ئىككى ئايرىم قۇتىنى ساقلايدۇ. بۇ ئىككىسىنىڭ ئەسلى قاپقىقى يوقالغان. شۇڭا لۇۋردىكى قاپقاقتىن ئوقۇلغان ئىسىم بىلەن يىلنى نيۇيوركتىكى ئىككى قۇتىنىڭ تىزىملىكىگە كۆچۈرۈش توغرا بولمايدۇ. ھەر بىر دەۋانى مۇزېينىڭ ئۆزى بەرگەن نومۇر ۋە ساقلىنىش ئەھۋالىغا باغلاپ ئوقۇش كېرەك.
مۇقاۋا سۈرىتى سۈنئىي ئەقىل ياردىمىدە ياسالغان مۇستەقىل تارىخىي قايتا تەسۋىر؛ ئۇ ساقلانغان مەلۇم بىر قۇتىنىڭ، ئىسپاتلانغان ئۇستا سېخىنىڭ ياكى مەلۇم قېزىش ئورنىنىڭ فوتوسى ئەمەس.
پىكسىس دېگەن نېمە، نېمىشقا قاپقاق مۇھىم؟
«پىكسىس» ئادەتتە سىلىندىر شەكىللىك كىچىك، ئەسلىدە قاپقىقى بولغان ساقلاش قۇتىسىنىڭ تۈر نامىدۇر. بۇ سۆز پەقەت ئەل مۇغىرەنىڭ قۇتىسىغىلا خاس ئىسىم ئەمەس. ئوخشىمىغان مۇزېيلاردىكى بىر قانچە پىل چىشى قۇتىسىنى شۇنداق ئاتاشقا بولىدۇ. ئوخشاش ماتېرىيال ۋە يۇمىلاق شەكىل سېلىشتۇرۇشقا ياردەم بېرىدۇ، لېكىن بىر نەرسىنىڭ كىمگە تەۋە ئىكەنلىكىنى ئۆزىلا ئىسپاتلىمايدۇ. رەسىمگە قارىغاندا مۇزېي ئىسمى، تىزىم نومۇرى، ئۆلچەم ۋە قالغان زاپچاسلارنى بىللە تەكشۈرۈش زۆرۈر.
Met دىكى كىچىك قۇتىنىڭ تىزىملىكى بۇ تۈردىكى قىممەت باھالىق قۇتىلارنىڭ خۇشپۇراق ماددىلار ياكى گىرىم بۇيۇملىرى بىلەن باغلىنىشى مۇمكىنلىكىنى چۈشەندۈرىدۇ. Cloisters دىكى يەنە بىر پىكسىسنىڭ تىزىملىكى زىبۇزىننەت ۋە گىرىم بۇيۇملىرىنىڭ ئېھتىمال ئىشلىتىلىشىنى تىلغا ئالىدۇ. بۇلار تۈرنىڭ مۇمكىن بولغان ئىقتىدارىغا ئائىت چۈشەندۈرۈش؛ ئۈچ قۇتىنىڭ ئىچىدىن شۇ نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى قېزىپ تېپىلغان دېگەن خاتىرە ئەمەس. «سېلىنغان بولۇشى مۇمكىن» دېيىش بىلەن «ئىچىدىن تېپىلدى» دېيىش پەرقلىق دەلىل تەلەپ قىلىدۇ.
قاپقاقنىڭ ساقلانغان-ساقلانمىغانلىقىمۇ ناھايىتى مۇھىم. لۇۋردىكى OA 4068 نىڭ قاپقىقى ساقلىنىپ، ئۈستىدىكى خەت ئوقۇلىدۇ. Met نىڭ ئىككى قۇتىسىدىكى ئەسلى قاپقاق يوقالغان. مۇزېي باشقا ئەندەلۇس قۇتىلىرى بىلەن سېلىشتۇرۇپ، يوقالغان قاپقاقنىڭ گۈمبەزسىمان بولۇشى مۇمكىن دەپ قارىشى مۇمكىن. بىراق بۇ يوقالغان قاپقاقتا كىمنىڭ ئىسمى ياكى قايسى يىل يېزىلغانلىقىنى بۈگۈن ئوقۇغىلى بولىدۇ دېگەنلىك ئەمەس. قايتا سىزىلغان قاپقاقنى ساقلانغان ئەسلى قاپقاققا تەڭ قىلماسلىق كېرەك.
قۇرتۇبە بىلەن مەدىينەت ئەززەھرا نېمىشقا تىلغا ئېلىنىدۇ؟
قۇرتۇبە ئەندەلۇستىكى ئۇمەۋىي ھاكىمىيىتىنىڭ مەركىزى بولغان. ئابدۇراھمان ئۈچىنچى 929-يىلى خەلىپىلىكنى ئېلان قىلغان، يېقىن ئەتراپتىكى مەدىينەت ئەززەھرا بولسا ئونىنچى ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرىدا ساراي شەھىرى سۈپىتىدە راۋاجلانغان. Met نىڭ ئىسپانىيەدىكى ئۇمەۋىي سەنئىتى توغرىسىدىكى بايانى پىل چىشى قۇتىلىرىنى باشقا قىممەتلىك ساراي بۇيۇملىرى بىلەن بىر مۇھىتتا كۆرسىتىدۇ. UNESCO نىڭ مەدىينەت ئەززەھرا خاتىرىسى شەھەرنىڭ بىناسى، سۇ تەمىناتى ۋە بېزەك قالدۇقلىرىنى تونۇشتۇرىدۇ. بىر قولدا كۆتۈرۈلىدىغان قۇتا بىلەن پۈتۈن بىر شەھەر ئوخشاش نەرسە بولمىسىمۇ، ھەر ئىككىسى دەۋرنىڭ ماددىي مەدەنىيىتىنى چۈشەندۈرىدۇ.
بۇ ئومۇمىي تارىخ ئۈچ قۇتىنىڭ ھەممىسىنى بىر سېختا بىر ئۇستا ياسىغانلىقىغا دەلىل ئەمەس. لۇۋر OA 4068 نىڭ كېلىپ چىقىشىنى مەدىينەت ئەززەھرا بىلەن باغلايدۇ. Met بولسا 1970.324.5 نى قۇرتۇبەدە ياسالغان دەيدۇ؛ 30.95.175 نىڭ مەنبە ئورنىنى كەڭرەك ھالدا «ئىسپانىيە» دەپلا كۆرسىتىدۇ. ئۈچ تىزىملىكنىڭ جۇغراپىيەلىك ئېنىقلىقى پەرقلىق. شەكىل ئوخشاپ كەتتى دەپ، بەلگىلەنمىگەن قۇتىغامۇ مەلۇم بىر ساراي ياكى ئۇستا ئىسمىنى قوشۇش مەنبەدىكى چەكنى بۇزىدۇ.
ساراي ھىمايىسى قىممەتلىك ھۈنەرنىڭ قانداق مۇھىتتا پەيدا بولغانلىقىنى چۈشەندۈرىدۇ، ئەمما ھەر بىر بۇيۇمنىڭ ئىگىسىنى ۋە سوۋغا قىلىش مۇراسىمىنى ئۆزلۈكىدىن بىلدۈرمەيدۇ. بىنا بېزىكى، تۇرالغۇ قالدۇقى ۋە شەخسىي قۇتىنىڭ ئىشلىتىلىشى پەرقلىق. بىر قۇتىنىڭ ياسالغان جايى ھەققىدە يېڭى پىكىر ئوتتۇرىغا چىقسا، شۇ قۇتىنىڭ ماددىسى، خېتى، ئۇسلۇبى ۋە تارىخىي ھۆججەتلىرى ئايرىم كۆرۈلۈشى كېرەك. «ئونىنچى ئەسىرگە تەۋە» دېگەن جۈملە سېخنىڭ ئادرېسىنى بېرەلمەيدۇ.
لۇۋردىكى ئەل مۇغىرە قۇتىسى بىزگە نېمىنى بىۋاسىتە بىلدۈرىدۇ؟
لۇۋرنىڭ OA 4068 تىزىملىكى بۇ بۇيۇمنى ئەل مۇغىرەنىڭ نامى يېزىلغان پىكسىس دەپ كۆرسىتىدۇ. ساقلانغان قاپقاقنىڭ ئاستىقى چېتىدىكى ئەرەبچە خەتتە ئۇنىڭ ئىسمى، «مۆمىنلەرنىڭ ئەمىرى»نىڭ ئوغلى ئىكەنلىكى ۋە ھىجرىيە 357-يىلى بار. مۇزېي ئەسەرنى مىلادىيە 968-يىلىغا توغرىلايدۇ؛ كالېندار چۈشەندۈرۈشىدە 967–968 دېگەن ئارىلىقمۇ ئۇچرايدۇ. ئەسەر ئۈستىدىكى ئەسلى سان بىلەن باشقا كالېندارغا ئايلاندۇرۇلغان ساننى ئايرىش ئوقۇرمەننى تېخىمۇ توغرا ئۇچۇر بىلەن تەمىنلەيدۇ.
لۇۋر بۇ قۇتىنىڭ ئېگىزلىكىنى 18 سانتىمېتىر، دىئامېتىرىنى 11.8 سانتىمېتىر دەپ تىزىملىغان. ماتېرىيالى پىل چىشى بولۇپ، ئويما ۋە سىزىق ئويۇش تېخنىكىسى ئىشلىتىلگەن. ئېكراندا كىچىك بۇيۇمنى چوڭايتىپ كۆرسىتىشكە بولىدۇ؛ شۇڭا رەسىمنىڭ ئېكراندىكى چوڭلۇقى ھەقىقىي ئۆلچەمنىڭ ئورنىنى باسمايدۇ. نومۇر، ساقلانغان خەتلىك قاپقاق ۋە رەسمىي ئۆلچەم بىرلىكتە بۇ قۇتىنى Met نىڭ كىچىك قۇتىسىدىن ئايرىيدۇ.
خەت كىشىنىڭ ئىسمى ۋە يىل ئۈچۈن كۈچلۈك دەلىل، ئەمما ئىچىگە دەسلەپ نېمە سېلىنغانلىقىنى ياكى ھەر بىر ھايۋان رەسىمىنىڭ بىرلا سىياسىي مەنىسىنى كۆرسەتمەيدۇ. Smarthistory نىڭ ئەل مۇغىرە قۇتىسى توغرىسىدىكى تەتقىقاتى ئويما كۆرۈنۈشلەرگە بىر قانچە ئىزاھ بېرىدۇ. بۇلار سەنئەت تارىخىدىكى چۈشەندۈرۈش بولۇپ، قاپقاقتىكى خەتنىڭ ئۆزى ئەمەس. بۇيۇمنىڭ لۇۋر توپلىمىغا تەۋە بولۇشى بىلەن مەلۇم ۋاقىتتا قەيەردە كۆرگەزمە قىلىنىشىمۇ ئايرىم ئىش؛ ئارىيەتكە بېرىلگەن كۆرگەزمە ئورنى ئۆزگىرىشى مۇمكىن.
Met نىڭ 30.95.175 نومۇرلۇق كىچىك قۇتىسى نېمىسى بىلەن پەرقلىنىدۇ؟
Met نىڭ 30.95.175 تىزىملىكى ئەسەرنى «Cylindrical Box (Pyxis)» دەپ ئاتايدۇ. مۇزېي ئۇنى كەڭ دائىرىدە ئونىنچى ئەسىرگە تەۋە، كېلىپ چىققان يېرىنى ئىسپانىيە دەپ كۆرسىتىدۇ. ئېگىزلىكى 6.7 سانتىمېتىر، دىئامېتىرى 8.3 سانتىمېتىر. لۇۋرنىڭ 18 سانتىمېتىر ئېگىز OA 4068 قۇتىسىغا سېلىشتۇرغاندا روشەن كىچىك. Met نىڭ تىزىملىكى بۇ بۇيۇمنى ئەل مۇغىرەنىڭ قۇتىسى دەپ ئاتىمايدۇ ۋە ئۇنىڭدا 968-يىللىق خەت ساقلانغان دەپ يازمايدۇ.
بۇ كىچىك قۇتىنىڭ ئەسلى قاپقىقى يوقالغان. Met باشقا ئەندەلۇس مىساللىرىغا قاراپ، يوقالغان قاپقاقنىڭ بەلكىم گۈمبەزسىمان بولغانلىقىنى تەخمىن قىلىدۇ. بۇ قېلىپ توغرىسىدىكى سېلىشتۇرما، قاپقاقتا ساقلانغان خەتنىڭ كۆچۈرۈلمىسى ئەمەس. قاپقاقتا بىرەر ئىسىم ياكى يىل بار ئىدىمۇ، ئۇنى ھازىر شۇ قۇتىنىڭ ئۆزىدىن بىلىش مۇمكىن ئەمەس. لۇۋرنىڭ نامى ۋە 968-يىلىنى Met نىڭ بوش قالغان جايىغا كۆچۈرۈش بولمىغان دەلىلنى بار قىلىپ كۆرسىتىدۇ.
بەزى تور ئۇلانمىلىرى توغرا Met بېتىگە باشلىسىمۇ، كۆرۈنىدىغان ئۇلانما ئىسمىنى خاتا ھالدا «Pyxis of al-Mughira» دەپ قويىدۇ. ئادرېسنىڭ توغرىلىقى ئۇنىڭ چۈشەندۈرۈشىنىڭمۇ توغرىلىقىنى بىلدۈرمەيدۇ. نىشان بەتتە مۇزېي ئىسمى، نومۇر، ئۆلچەم، قاپقاقنىڭ ئەھۋالى ۋە دەۋر بەلگىلەش ئۇسۇلىنى بىللە تەكشۈرۈش كېرەك. Met نىڭ كىچىك قۇتىسى توغرىسىدىكى خاتىرە لۇۋردىكى باشقا قۇتىنىڭ خېتىنى ئىسپاتلايدىغان مەنبە ئەمەس.
Cloisters دىكى 1970.324.5 نىڭ قايسى قىسمى ساقلانغان؟
Met نىڭ Cloisters بۆلۈمىدە ساقلانغان 1970.324.5 نومۇرلۇق پىكسىس ئۈچىنچى ئايرىم بۇيۇمدۇر. مۇزېي ياسالغان جايىنى قۇرتۇبە، دەۋرىنى تەخمىنەن 950–975-يىللار دەپ بېرىدۇ. ئومۇمىي ئۆلچىمى 11.7 × 10.5 سانتىمېتىر. بۇ 30.95.175 نىڭ باشقا ئۆلچىمىمۇ ئەمەس، OA 4068 نىڭ باشقا نامىمۇ ئەمەس. ئىككى قۇتا بىر مۇزېيغا تەۋە بولسىمۇ، تىزىم نومۇرى ۋە ساقلانغان ئىسپاتى ئايرىم تۇرىدۇ.
بۇ ئەسەرنىڭمۇ ئەسلى قاپقىقى يوقالغان. Met باشقا قۇتىلارغا ئاساسەن، يوقالغان قاپقاقتا ئىگىسىنىڭ ئىسمى ۋە يىل بولۇشى مۇمكىن دەپ قارايدۇ. «مۇمكىن» دېگەن سۆزنى چىقىرىۋېتىشكە بولمايدۇ؛ بۇ قۇتىنىڭ قاپقىقىدا ساقلانغان خەت يوق. تەخمىنەن 950–975 دېگەن ئارىلىق لۇۋردىكى خەتتىن ئوقۇلغان ئېنىق 968-يىلنىڭ ئورنىغا قويۇلمايدۇ. بولمىغان قاپقاقتىن بىر يىلنى ئوقۇغانдай يېزىش مەنبەنى خاتا چۈشەندۈرىدۇ.
Met بۇ قۇتىنىڭ گەۋدىسىدە ئۈزۈم شاخلىرى ئارىسىدىكى قۇش، شىر ۋە كېيىكلەرنى تەسۋىرلەيدۇ؛ كېيىنكى ياۋروپا رومانسكىي پىل چىشى ئويمىلىرى ۋە قوليازمىلىرى بىلەن ئۇسلۇب جەھەتتىن سېلىشتۇرىدۇ. ئۇسلۇبنى سېلىشتۇرۇش كېيىنكى مەلۇم بىر رەسسام بۇ قۇتىنى ئۆز كۆزى بىلەن كۆرگەنلىكىگە دەلىل ئەمەس. باشقا ۋاقىت ۋە ماتېرىيالدىكى مىساللارنى ئىسلام سەنئىتىدىكى ئادەم ۋە ھايۋانلار توغرىسىدىكى ئۇيغۇرچە ماقالە بىلەن سېلىشتۇرغىلى بولىدۇ؛ سېلىشتۇرغاندا دەۋر ۋە ئىشلىتىلىش پەرقىنىمۇ ساقلاش كېرەك.
ئۈچ قۇتىنىڭ ئۆلچىمى، ۋاقتى ۋە ساقلىنىشىنى قانداق سېلىشتۇرىمىز؟
ئاۋۋال OA 4068، 30.95.175 ۋە 1970.324.5 نومۇرلىرىنى ئايرىم يېزىۋېلىڭ. ئاندىن ھەر بىرىگە مۇزېينى ۋە قالغان زاپچاسنى ماسلاشتۇرۇڭ. لۇۋر بۇيۇمىدا ئىسىم ۋە ھىجرىيە 357-يىلى يېزىلغان قاپقاق بار. كىچىك Met قۇتىسىنىڭ ئەسلى قاپقىقى يوق، قالغان قىسمىغا ئەل مۇغىرەنىڭ ئىسمى باغلانمىغان. Cloisters قۇتىسىمۇ قاپقاقسىز، ئەمما گەۋدىسىدىكى ھايۋان ۋە ئۈزۈم شاخلىرىنى كۆرگىلى بولىدۇ. «ئەندەلۇس پىكسىسى» تۈر نامى ھەر بىر نەرسىنىڭ ئۆزىگە خاس نومۇرىنى ئالماشتۇرمايدۇ.
ئېگىزلىك، دىئامېتىر ۋە ئومۇمىي ئۆلچەم بىرلا خىل سان ئەمەس. لۇۋر ئېگىزلىك 18 ۋە دىئامېتىر 11.8 سانتىمېتىر دەيدۇ؛ كىچىك Met قۇتىسىدا بۇ سانلار 6.7 ۋە 8.3. Cloisters نىڭ خاتىرىسى 11.7 × 10.5 سانتىمېتىر ئومۇمىي ئۆلچەمنى بېرىدۇ. تور سۈرىتىدە بىر قۇتا قاپقىقى بىلەن، يەنە بىرى قاپقاقسىز بولۇشى مۇمكىن؛ ھەممىسى بىر كەڭلىككە چوڭايتىپ كۆرسىتىلىدۇ. سۈرەت پىكسېلىغا قاراپ ھەقىقىي چوڭلۇق چىقارماي، مۇزېي تىزىملىكىدىكى ئۆلچەم نامىنى ئوقۇڭ.
ۋاقىت دەلىلىمۇ پەرقلىق. OA 4068 نىڭ 357-يىلى ئەسلى بۇيۇمدىكى خەتتە بار. 30.95.175 نىڭ «ئونىنچى ئەسىر»ى مۇزېينىڭ كەڭ دەۋر تەۋەلىكى. 1970.324.5 نىڭ «تەخمىنەن 950–975»ى سېلىشتۇرمىغا تايانغان ئارىلىق. كېيىنكى ئىككى ۋاقىتنىڭ كەڭ بولۇشى بۇ ئەسەرلەرنىڭ سەنئەت قىممىتىنى تۆۋەنلەتمەيدۇ؛ پەقەت قاپقاق يوقالغانلىقى سەۋەبىدىن بىۋاسىتە ئۇچۇر ئاز ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ. «تەخمىنەن» ۋە «بەلكىم» دېگەن سۆزلەر توغرا باياننىڭ بىر قىسمى.
پىل چىشى ۋە ئويما نەقىش بىزگە نېمىلەرنى بىلدۈرىدۇ؟
پىل چىشى كىچىك ئەگرى يۈزىگە ئىنچىكە ئويما ئىشلىگىلى بولىدىغان ماتېرىيال. سىلىندىر قۇتىنى ئايلاندۇرغاندا يېڭى بېزەك بۆلەكلىرى كۆرۈنىدۇ. لۇۋر OA 4068 دە ئويما بىلەن سىزىق ئويۇشنى تىزىملىغان؛ Cloisters قۇتىسىدا ھايۋان ۋە ئۆسۈملۈك شاخلىرى بار. بۇلار ماددا ۋە ساقلانغان كۆرۈنۈش توغرىسىدىكى ئۇچۇر. بۇ ئۇچۇرلاردىن بارلىق ئۇستىلارنىڭ ئىسمى، سېختىكى ھەر بىر قەدەم ياكى ھەر بىر قۇتىدا ئوخشاش مېتال قاپقاق تۇتقۇچى بار ئىدى دەپ چىقارغىلى بولمايدۇ.
Victoria and Albert Museum نىڭ ئىسلامىي ئوتتۇرا شەرق توپلىمى مەدىينەت ئەززەھرا بىلەن مۇناسىۋەتلىك، تەخمىنەن 969–970-يىللارغا توغرىلانغان يەنە بىر پىكسىسنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ سېلىشتۇرۇشتىكى تۆتىنچى، مۇستەقىل نەرسە؛ ئالدىنقى ئۈچ بۇيۇمنىڭ باشقا ئىسمى ئەمەس. ئوخشاش تۈردىكى بىر قانچە ئەسەرنىڭ بولۇشى بۇ ھۈنەرنىڭ بىر دانە داڭلىق قۇتىدىنلا ئىبارەت ئەمەسلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئەمما قىممەتلىك ماتېرىيالغا قاراپ ھەر بىر ئەسەرنى كىمنىڭ كىمگە قايسى مۇراسىمدا بەرگەنلىكىنى بىلگىلى بولمايدۇ.
Cloisters قۇتىسىدىكى ئۈزۈم شاخلىرىنى ئەرەبىسكا ۋە ئۆسۈملۈك نەقىشى توغرىسىدىكى ئۇيغۇرچە بايان بىلەن سېلىشتۇرۇشقا بولىدۇ. بۇ تەكرارلىنىدىغان سىزىق ۋە يۈز بوشلۇقىنىڭ قانداق تەشكىللەنگەنلىكىنى چۈشەندۈرىدۇ. بىراق ھەر بىر يوپۇرماق ياكى ھەر بىر كېيىك ھەممىلا قۇتىدا بىرلا سىياسىي شەخسنىڭ بەلگىسى دېگەن مۇقىم قائىدە يوق. مەلۇم بىر كۆرۈنۈشنىڭ مەنىسىنى ئوتتۇرىغا قويغاندا شۇ ئەسەرنىڭ ۋاقتى، ھەقىقىي ئويمىسى ۋە مۇناسىۋەتلىك يازما مەنبە بىللە كۆرسىتىلىشى كېرەك.
ھايۋان رەسىمىنىڭ مەنىسى ھەمىشە بىرلا بولامدۇ؟
OA 4068 قاپقىقىدىكى ئىسىم ۋە يىلنى ئوقۇغىلى بولىدۇ، ئەمما ئۇ خەت ھەر بىر ئويۇلغان ھايۋاننىڭ مەنىسىنى چۈشەندۈرمەيدۇ. Cloisters قۇتىسىدا قۇش، شىر ۋە كېيىكلەر كۆرۈنىدۇ، يوقالغان قاپقاقتىن قوشۇمچە خەت ئېلىش مۇمكىن ئەمەس. ساراي سىياسىتى ياكى سۇلالە بەلگىسى ھەققىدىكى پىكىر كۆرۈنۈش ۋە تارىخىي ئارقا كۆرۈنۈش ئۈستىدىكى ئىزاھ بولالايدۇ. ئۇنى نەرسىنىڭ ئۈستىگە ئېنىق يېزىلغان سۆز دەپ تونۇشتۇرۇش توغرا ئەمەس. ئاۋۋال قايسى نەرسىدە قايسى رەسىم كۆرۈنگەنلىكىنى، ئاندىن ئىزاھنىڭ دەلىلىنى بايان قىلىش كېرەك.
سارايغا ئائىت دۇنياۋى بۇيۇمدا ئادەم ياكى ھايۋان سۈرىتى بولۇشى «ئىسلام سەنئىتىدە جانلىق ھېچقاچان تەسۋىرلەنمەيدۇ» دېگەن ئومۇمىي دەۋانى رەت قىلىدۇ. ئەمما شەخسىي قۇتىدىكى قائىدىنى بارلىق ئىبادەت بىنالىرىغا ياكى بارلىق دەۋرلەرگە يايغىلى بولمايدۇ. خىربەت ئەل مەفجەر موزايكىسى توغرىسىدىكى ئۇيغۇرچە ماقالە باشقا ۋاقىت ۋە جايدىكى ساراي سەنئىتىنى سېلىشتۇرۇشقا ياردەم بېرىدۇ. ئىككىسىدە ھايۋان كۆرۈندى دەپ، ئۇلار بىر سېختا ياسالغان بولمايدۇ.
سامەررادىكى ئويۇلغان ستۇككو بېزىكى باشقا ماتېرىيالدىكى تەكرار نەقىشنى كۆرۈش ئىمكانىنى بېرىدۇ. Met قۇرتۇبە سارىيى بىلەن ئىسلام دۇنياسىنىڭ باشقا مەركەزلىرى ئارىسىدىكى كەڭ مەدەنىيەت مۇناسىۋەتلىرىنى بايان قىلىدۇ. لېكىن بۇ ئومۇمىي مۇناسىۋەت مەلۇم بىر قۇرتۇبە ئۇستىسى سامەررادىكى مەلۇم بىر تامنى كۆرۈپ كۆچۈرگەنلىكىنى ئىسپاتلىمايدۇ. كونكرېت تەسىر يولى توغرىسىدىكى دەۋاغا ۋاقىت تەرتىپى، ئالاقە يولى ۋە مۇستەقىل سېلىشتۇرما لازىم.
ئۈچ قۇتا توغرىسىدا بۈگۈن نېمىلەرنى بىلمەيمىز؟
Met نىڭ يوقالغان ئىككى قاپقىقىدا بىرەر ئىسىم ياكى يىل بار ئىدىمۇ، ئېنىق بىلمەيمىز. قۇتىنىڭ شەكلىدىنلا ئەسلىدىكى ئىچىگە سېلىنغان ماددىنىمۇ بەلگىلىيەلمەيمىز. لۇۋردىكى قاپقاق ئىسىم ۋە يىلنى ساقلىغان بولسىمۇ، ئۇ كېيىنكى ھەر بىر ئىگىسىنىڭ تارىخىنى ياكى ھەر بىر ئويما كۆرۈنۈشنىڭ مەنىسىنى تولۇق بايان قىلمايدۇ. داڭلىق بىر بۇيۇمنىڭ مەلۇماتىنى باشقا بۇيۇمدىكى بوشلۇققا قويۇش ئۈچىلىسىنى خاتا چۈشەندۈرۈشكە ئېلىپ بارىدۇ. نامەلۇمنى نامەلۇم دەپ يېزىش ئىشەنچلىك تارىخ بايانىنىڭ بىر قىسمى.
بىر سۈرەتنىڭ يېنىدا «ئەل مۇغىرەنىڭ پىكسىسى» دېگەن نامنى كۆرسىڭىز، تۆت نەرسىنى تەكشۈرۈڭ: تىزىم نومۇرى OA 4068 مۇ؟ خەتلىك ساقلانغان قاپقاق چۈشەندۈرۈلگەنمۇ؟ ئۆلچەم لۇۋر تىزىملىكىگە ماس كېلەمدۇ؟ توپلامنىڭ ئىگىسى لۇۋرمۇ؟ نومۇر 30.95.175 ياكى 1970.324.5 بولسا، شۇ Met قۇتىسىنىڭ ئۆز خاتىرىسىدىن باشلاڭ. ئىشلىتىلىشى ياكى يوقالغان قاپقىقى توغرىسىدىكى سوئاللار قالسىمۇ، بۇ ئۇسۇل ئۈچ ھەقىقىي نەرسىنى بىر-بىرىدىن ئايرىپ تونۇشقا ياردەم بېرىدۇ.
مەنبەلەر
- لۇۋر، ئەل مۇغىرەنىڭ نامىدىكى پىكسىس OA 4068 — قاپقاق خېتى، ھىجرىيە 357-يىلى، پىل چىشى ماددىسى، ئۆلچەم ۋە مەدىينەت ئەززەھرا مەنبەسى ئۈچۈن بىۋاسىتە مۇزېي تىزىملىكى.
- Metropolitan Museum، سىلىندىر قۇتا 30.95.175 — كىچىك، ئىسمى ئېنىقلانمىغان قۇتىنىڭ كەڭ دەۋرى، ئۆلچىمى، يوقالغان قاپقىقى ۋە مۇمكىن ئىقتىدارىغا ئائىت بىۋاسىتە خاتىرە.
- Metropolitan Museum Cloisters، پىكسىس 1970.324.5 — قۇرتۇبە، تەخمىنەن 950–975-يىللار، ئۆلچەم ۋە ھايۋان نەقىشلىرى ئۈچۈن بىۋاسىتە مۇزېي خاتىرىسى.
- Metropolitan Museum، ئىسپانىيەدىكى ئۇمەۋىي سەنئىتى — ساراي ۋە قىممەتلىك ھۈنەرنىڭ تارىخىي ئارقا كۆرۈنۈشى؛ ھەر بىر قۇتىنىڭ ئىگىسىنى ئايرىم ئىسپاتلىمايدۇ.
- UNESCO دۇنيا مىراس مەركىزى، مەدىينەت ئەززەھرا — ئونىنچى ئەسىردىكى ساراي شەھىرى ۋە ساقلانغان قۇرۇلۇش قالدۇقلىرىغا ئائىت ئورگان مەنبەسى.
- Victoria and Albert Museum، ئىسلامىي ئوتتۇرا شەرق توپلىمى — تەخمىنەن 969–970-يىللارغا باغلانغان يەنە بىر پىكسىسنى ئايرىم سېلىشتۇرما بۇيۇم سۈپىتىدە كۆرسىتىدۇ.
- Smarthistory، ئەل مۇغىرەنىڭ پىكسىسى — لۇۋر قۇتىسىنىڭ كۆرۈنۈشلىرىگە سەنئەت تارىخىي ئىزاھ؛ ئەسلى ئىچىدىكى نەرسىلەرگە بىۋاسىتە ئىسپات ئەمەس.
