Historia proroka Ibrahima w Koranie

Historia proroka Ibrahima w Koranie

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Odszukaj koraniczne fragmenty o Ibrahimie, od sporu o bożki i wznoszenia fundamentów Kaaby po próbę z udziałem syna, którego imienia wersety nie podają.

Prorok Ibrahim, nazywany również Abrahamem, wzywa swój lud do oddawania czci wyłącznie Bogu. Wraz z synem Ismailem wznosi fundamenty Świętego Domu. Przechodzi także próbę, w której bierze udział syn niewymieniony w tym miejscu Koranu z imienia. Poszczególne sceny znajdują się w kilku surach. Można w nich przeczytać, jak Ibrahim pyta o przedmiot kultu, modli się za rodzinę i miasto oraz ufa Bogu w obliczu niebezpieczeństwa.

Dwa numery wersetów pomagają rozdzielić szczegóły, które często pojawiają się razem w ustnych opowieściach. W 2:127 z Ibrahimem pracuje Ismail, zwany także Izmaelem. W 37:102–107 Ibrahim mówi synowi o swoim śnie. Wersety zwracają się do chłopca, lecz nie podają jego imienia. Ishak, nazywany też Izaakiem, w kilku innych miejscach pojawia się z imienia. Na przykład w 11:71 żona Ibrahima dowiaduje się, że urodzi się Ishak. Każda z tych informacji dotyczy określonej sceny.

Kim jest Ibrahim w Koranie?

Sura Marjam przedstawia Ibrahima jako człowieka prawdomównego i proroka w 19:41–50. Następna rozmowa pokazuje, ile kosztuje go szczerość. Pyta ojca, dlaczego oddaje cześć temu, co nie słyszy, nie widzi i nie potrafi mu pomóc. Ojciec grozi mu, jeśli nie ustąpi. Ibrahim żegna się, życząc pokoju, mówi, że poprosi Pana o przebaczenie dla ojca, a następnie odchodzi od swojego ludu i przedmiotów jego kultu. Spór zaczyna się w domu i odbija się na relacji ojca z synem.

Koran 3:65–68 przedstawia inny aspekt miejsca Ibrahima w dziejach religii. Wersety przypominają, że Torę i Ewangelię objawiono po jego czasach. Określają go jako hanifa, oddanego jednemu Bogu i poddanego Jego woli. W centrum tego fragmentu jest to, do kogo zwraca się Ibrahim. W islamie należy on do kolejnych pokoleń wysłanników. Przewodnik po sześciu artykułach wiary w islamie wyjaśnia miejsce proroków i wysłanników wśród tych wierzeń.

O co Ibrahim pyta swój lud w sporze o bożki?

W 6:74–83 Ibrahim pyta ojca i swój lud o bożki, którym oddają cześć. Później obserwuje gwiazdę, księżyc i słońce. Wszystkie po kolei zachodzą. Zwrot następuje w 6:79, gdy Ibrahim deklaruje, że zwraca się ku Stwórcy nieba i ziemi. Werset 6:83 mówi, że Bóg dał mu argument do rozmowy z ludem. Jeśli czyta się do końca, widać, jak jego słowa o ciałach niebieskich wiążą się z rozmową o kulcie.

W 21:51–73 dochodzi do otwartego sporu. Ibrahim pyta ludzi, dlaczego tak przywiązali się do posągów. Odpowiadają, że tak samo postępowali ich przodkowie. Kiedy znajdują większość posągów rozbitą, Ibrahim zwraca ich uwagę na największy, który nadal stoi. Mówi, że powinni zapytać same posągi, jeśli potrafią mówić. Ludzie muszą przyznać, że figury nie mogą odpowiedzieć. W końcu domagają się, żeby go spalić. W wersecie 69 Bóg poleca ogniowi, by był dla Ibrahima chłodny i bezpieczny.

Spór pojawia się również w 37:83–98. Dwa fragmenty pokazują, że lud polega na dziele własnych rąk, a Ibrahim oddaje cześć jego Stwórcy. W surze 21 rozmówcy przez chwilę dostrzegają sens jego pytania, po czym wracają do dawnego stanowiska. Ibrahim wychodzi z zagrożenia dzięki Bogu. Wersety pozwalają prześledzić argumentację i zobaczyć finał bez przypisywania temu wydarzeniu daty czy imienia jakiegoś króla.

Zakończenie 21:51–73 mówi również o tym, co dzieje się po scenie z ogniem. Ibrahim i Lut zostają ocaleni i udają się do krainy pobłogosławionej dla ludów. Ishak i Jakub są wymienieni jako dary. Wersety opisują przywódców, którzy wskazują ludziom drogę z polecenia Boga, i łączą ich zadanie z dobrymi uczynkami, modlitwą i jałmużną. Spór o to, kto zasługuje na cześć, przechodzi w opis tego, co robią ludzie oddający cześć Bogu. Obok próby syna jest to inny obraz odpowiedzialności przekazywanej w rodzinie.

Kim są Ismail i Ishak?

Ibrahim wymienia obu synów w modlitwie w 14:35–41. W wersecie 39 dziękuje Bogu, że w podeszłym wieku obdarzył go Ismailem i Ishakiem. Prosi także o bezpieczeństwo miasta, o uchronienie siebie i dzieci przed bałwochwalstwem oraz o wytrwałość w modlitwie dla siebie i potomków. Część rodziny osiedlił w dolinie pozbawionej upraw w pobliżu Świętego Domu. Prosi Boga, by skierował ku nim serca ludzi. W modlitwie pojawiają się warunki życia rodziny oraz cel, dla którego Ibrahim tam ją osiedlił, aby odprawiała modlitwę.

Synowie pojawiają się w innych okolicznościach. W 11:69–76 goście przynoszą dobrą nowinę. Ibrahim podaje im jedzenie i czuje niepokój, gdy widzi, że nie wyciągają po nie rąk. Goście go uspokajają, a jego żona dowiaduje się o narodzinach Ishaka i o tym, że po nim pojawi się Jakub, zwany też Yaqubem. Jej zdziwienie na wieść o dziecku w podeszłym wieku pozwala zrozumieć reakcję w tej scenie. Natomiast w 2:127 przy Świętym Domu z Ibrahimem pracuje Ismail. Znaczenie imion wynika z brzmienia konkretnego fragmentu.

Który syn występuje w opowieści o ofierze?

W 37:83–113 Ibrahim prosi o prawe dziecko i otrzymuje dobrą nowinę, że będzie miał cierpliwego syna. Później opowiada synowi o śnie, w którym składa go w ofierze, i pyta o jego zdanie. Chłopiec odpowiada, że ojciec ma uczynić to, co mu nakazano, a on sam, jeśli Bóg zechce, zachowa cierpliwość. Bóg zwraca się następnie do Ibrahima, potwierdza, że spełnił wizję, i nazywa to, co zaszło, wyraźną próbą. Syn zostaje ocalony dzięki zastępczej ofierze. W tej scenie istotne są dwa głosy. Syn wysłuchuje snu ojca, odpowiada własnymi słowami i sam deklaruje gotowość do wytrwania.

Wersety 37:102–107 nie podają imienia chłopca. Później werset 37:112 zapowiada Ishaka jako sprawiedliwego proroka. Wielu muzułmanów zna syna z opowieści o śnie jako Ismaila. Średniowieczny komentator Ibn Kasir identyfikuje go w ten sposób w komentarzu do 37:99–113. Jednym z argumentów jest odczytanie zapowiedzi Ishaka po próbie jako osobnej nowiny. Reuven Firestone w badaniu dziejów interpretacji wskazuje przekazy mówiące o Ishaku oraz przekazy mówiące o Ismailu. Oba odczytania należą do historii komentarzy. Brak imienia w 37:102–107 można sprawdzić w samym tekście.

Forma zapisu imion zależy od języka wydania. Abraham, Izmael i Izaak to odpowiedniki form Ibrahim, Ismail i Ishak. Gdy tłumacz umieści imię w nawiasie kwadratowym lub poda je w przypisie, warto porównać je z otaczającymi wersetami. W 37:102 Ibrahim zwraca się do chłopca jako do syna. W 37:107 mowa o wielkiej ofierze, bez określenia zwierzęcia jako barana. Ilustrowana lub ustna opowieść może w obu miejscach wzbogacić opis o szczegóły niewymienione w wersecie.

Co robią Ibrahim i Ismail przy Kaabie?

W 2:124–129 Ibrahim i Ismail wznoszą fundamenty Domu. W czasie pracy proszą Boga, by ją przyjął. Proszą także, by oni sami i ich potomkowie byli Mu poddani, by wskazał im obrzędy kultu i posłał wysłannika spośród ich potomków. Nieco wcześniej Dom jest przedstawiony jako miejsce, do którego ludzie powracają i w którym są bezpieczni. Opis łączy pracę Ibrahima i Ismaila z życiem tych, którzy później będą się tu gromadzić w celach religijnych.

Tradycja islamska utożsamia ten Dom z Kaabą w Mekce. W 2:127 chodzi o fundamenty. Werset nie podaje daty budowy i nie opisuje przemian, dzięki którym budowla przybrała dzisiejszy kształt. Kierunek modlitwy, czyli kibla, jest osobnym tematem 2:144–150. Wersety nakazują modlącym się zwrócić ku Świętemu Meczetowi. Metropolitan Museum of Art przechowuje mozaikową niszę modlitewną z Isfahanu. Pokazuje ona, w jaki sposób w późniejszych czasach wskazywano kierunek w meczecie lub szkole religijnej. Nisza pomaga wiernym ustawić się we właściwą stronę podczas modlitwy do Boga.

Jak historia wiąże się z hadżdżem i Id al-Adha?

Koran 22:26–37 łączy Ibrahima z miejscem Domu i wezwaniem do pielgrzymki. Pierwsze wersety nakazują mu oczyścić Dom dla tych, którzy będą go okrążać, modlić się na stojąco, kłaniać się i padać na twarz. Ma również ogłosić pielgrzymkę. Przy opisie ofiar pojawia się dzielenie żywnością i podkreślona zostaje pobożność wobec Boga. Wiele wieków później na osmańskim kaflu przedstawiono Kaabę w centrum sanktuarium. Muzeum Brytyjskie datuje kafel na połowę XVII wieku i rozważa, czy mógł upamiętniać pielgrzymkę. Przedmiot pozwala sprawdzić, jak artyści późniejszej epoki ukazywali miejsce ważne dla tradycji pielgrzymkowej.

Muzułmanie wspominają próbę Ibrahima podczas Id al-Adha, Święta Ofiarowania. Pielgrzymka i święto są ze sobą związane i mają odmienny zasięg. Hadżdż obejmuje obrzędy w Mekce i jej okolicach. Id al-Adha obchodzą również muzułmanie, którzy pozostają w domu. Przewodnik po pięciu filarach islamu wyjaśnia hadżdż jako formę oddawania czci Bogu. Porównanie Id al-Fitr i Id al-Adha wyjaśnia miejsce święta w kalendarzu muzułmańskim i jego związek z dzieleniem się.

Od których wersetów zacząć lekturę?

Zacznij od 19:41–50, żeby przeczytać rozmowę Ibrahima z ojcem. Następnie przeczytaj 6:74–83 i 21:51–73, aby prześledzić spór o oddawanie czci. W 14:35–41 jest modlitwa za miasto i rodzinę. W 2:124–129 pojawia się praca z Ismailem. Przeczytaj 37:99–113 za jednym razem, żeby zobaczyć przejście od prośby o dziecko do snu, końca próby i późniejszej wzmianki o Ishaku. Na koniec zajrzyj do 22:26–37, gdzie Dom pojawia się przy wyjaśnianiu pielgrzymki i ofiar.

Ta kolejność zestawia powiązane fragmenty na potrzeby pierwszej lektury. Kolejność sur, kolejność tematyczna i chronologia historyczna odpowiadają na odmienne pytania. Wewnątrz pojedynczej sceny widać następstwo zdarzeń. Ibrahim pyta swój lud przed groźbą spalenia, a sen opowiada przed zakończeniem próby. Przechodząc do kolejnej sceny w innej surze, Koran często nie podaje daty ani odstępu między wydarzeniami. Można zapisać, kogo wymieniono z imienia, co zostało powiedziane i jak dany fragment się kończy. W ten sposób łatwiej śledzić powracające wątki i zachować szczegóły każdej sceny.

Fragmenty i dokumenty do dalszej lektury