Τι είναι το χαντίθ; Πώς διαβάζουμε το κείμενο, την αλυσίδα και την παραπομπή

Τι είναι το χαντίθ; Πώς διαβάζουμε το κείμενο, την αλυσίδα και την παραπομπή

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Δείτε πώς συνδέεται το χαντίθ με το Κοράνι και τη Σούννα και συγκρίνετε την αλυσίδα, τη διατύπωση και τους αριθμούς δύο χωρίων του αλ-Μπουχάρι.

Ένα χαντίθ είναι μια μαρτυρία που έχει μεταδοθεί. Στις ισλαμικές σπουδές ο όρος συχνά αναφέρεται σε μια μαρτυρία για κάτι που είπε, έκανε ή ενέκρινε ο προφήτης Μωάμεθ. Μια τυπική καταχώριση δείχνει ποιοι τη μετέδωσαν, στην αλυσίδα που ονομάζεται ισνάντ, και τι μετέδωσαν, στο κείμενο που ονομάζεται ματν. Οι σουνιτικές και σιιτικές συλλογές διατηρούν διαφορετικά σύνολα μαρτυριών. Σημαντικές σιιτικές συλλογές διατηρούν και διδασκαλίες που αποδίδονται στους ιμάμηδες.

Για μια πρώτη ανάγνωση, διαλέξτε μια μαρτυρία και βρείτε τη στη συλλογή της. Η διδασκαλία για τις πράξεις και τις προθέσεις βρίσκεται στην αρχή του Σαχίχ αλ-Μπουχάρι και εμφανίζεται ξανά παρακάτω στο ίδιο έργο. Οι δύο καταχωρίσεις έχουν κοινή βασική ιδέα. Η διαδρομή της μετάδοσης, η διατύπωση του παραδείγματος και οι αριθμοί προσφέρουν τρία συγκεκριμένα σημεία σύγκρισης.

Πώς συνδέονται το χαντίθ, η Σούννα και το Κοράνι

Το Κοράνι είναι το ιερό κείμενο του Ισλάμ, το οποίο οι μουσουλμάνοι δέχονται ως αποκάλυψη. Για την παραπομπή δίνουμε τη σούρα και τον στίχο. Στο Κοράνι 33:21, για παράδειγμα, ο Απεσταλμένος του Θεού παρουσιάζεται ως πρότυπο για τους πιστούς. Για το χαντίθ η παραπομπή δίνει τη συλλογή και τη θέση της μαρτυρίας μέσα σε αυτή. Η διαφορά φαίνεται ακόμη κι όταν τα δύο κείμενα εμφανίζονται στην ίδια σελίδα ή στο ίδιο κήρυγμα. Ο όρος μουσχάφ μπορεί να σημαίνει και το Κοράνι ως υλικό βιβλίο. Ο οδηγός για το μουσχάφ και τα φύλλα του εξηγεί αυτή τη διάκριση.

Η Σούννα συνήθως σημαίνει τον υποδειγματικό τρόπο ζωής ή την πρακτική του Προφήτη. Η εισαγωγή στο χαντίθ της Encyclopaedia Iranica εξηγεί ότι οι μαρτυρίες είναι μια από τις κύριες πηγές για να γνωρίσει κανείς αυτό το παράδειγμα. Στην ειδική ορολογία οι έννοιες ενίοτε επικαλύπτονται. Χρήσιμες είναι δύο ερωτήσεις. Τι αποδίδει η συγκεκριμένη μαρτυρία στον Μωάμεθ; Πώς αντιλαμβάνεται το παράδειγμά της μια ορισμένη ερμηνευτική παράδοση; Τα συμφραζόμενα μπορούν να δείξουν αν μια πράξη θεωρήθηκε οδηγός για μια συγκεκριμένη περίσταση ή για ευρύτερη πρακτική.

Πού βρίσκονται το ισνάντ και το ματν στη μαρτυρία για τις προθέσεις

Ανοίξτε το Σαχίχ αλ-Μπουχάρι 1, στο Βιβλίο της Αποκάλυψης. Στο αραβικό κείμενο η αλυσίδα αρχίζει με τον αλ-Χουμαϊντί. Ακολουθούν ο Σουφιάν, ο Γιαχιά ιμπν Σαΐντ, ο Μουχάμαντ ιμπν Ιμπραχίμ και ο Αλκάμα ιμπν Ουακκάς, πριν από τον Ουμάρ ιμπν αλ-Χαττάμπ. Σύμφωνα με τη μαρτυρία, ο Ουμάρ άκουσε τον Μωάμεθ να διδάσκει ότι η αξία μιας πράξης συνδέεται με την πρόθεση. Το παράδειγμα αφορά τη μετανάστευση για κοσμικό όφελος ή με σκοπό τον γάμο. Εδώ δίνεται μια παράφραση. Στον σύνδεσμο υπάρχει η πλήρης διατύπωση.

Τα ονόματα και οι διατυπώσεις με τις οποίες καθένας δηλώνει πώς έλαβε τη μαρτυρία αποτελούν το ισνάντ. Η διδασκαλία και το παράδειγμά της αποτελούν το ματν. Από την πηγή του συντάκτη προς τον Ουμάρ διαβάζουμε τη σειρά της έκδοσης. Από τον Ουμάρ προς τον συντάκτη ακολουθούμε τη διαδρομή που, σύμφωνα με την καταχώριση, έκανε η μαρτυρία μέσα στον χρόνο. Η αγγλική μετάφραση προτάσσει τον Ουμάρ και τη διδασκαλία. Το αραβικό κείμενο δίνει και τους υπόλοιπους κρίκους. Αν μια μετάφραση αρχίζει με το όνομα ενός μόνο συντρόφου του Προφήτη, αναζητήστε τα υπόλοιπα ονόματα στο αραβικό κείμενο ή σε πληρέστερη έκδοση.

Συγκρίνετε δύο καταχωρίσεις πριν παραθέσετε μία

Το Σαχίχ αλ-Μπουχάρι 54 δίνει μια άλλη μορφή της διδασκαλίας στο Βιβλίο της Πίστης. Η αλυσίδα αρχίζει με τον Αμπντ Αλλάχ ιμπν Μασλάμα και τον Μάλικ. Οι δύο διαδρομές συναντώνται στον Γιαχιά ιμπν Σαΐντ και συνεχίζουν από κοινού μέσω του Μουχάμαντ ιμπν Ιμπραχίμ, του Αλκάμα και του Ουμάρ. Η δεύτερη μορφή αναφέρει τη μετανάστευση για χάρη του Θεού και του Απεσταλμένου του πριν από τα κοσμικά κίνητρα. Η πρώτη καταχώριση δίνει το κοσμικό παράδειγμα και παραλείπει το προηγούμενο χωρίο. Κρατώντας κάθε διατύπωση δίπλα στην παραπομπή της, βλέπουμε ακριβώς τη διαφορά.

Μια συγγενική μορφή στο Σαχίχ Μούσλιμ 1907a περιέχει και αυτή το χωρίο για τη μετανάστευση για χάρη του Θεού και του Απεσταλμένου του. Ο ιστότοπος δίνει για την ίδια καταχώριση την ένδειξη Βιβλίο 33, χαντίθ 222 και τον παλαιότερο αγγλικό αριθμό Βιβλίο 20, χαντίθ 4692. Και οι τρεις δείκτες οδηγούν στην ίδια καταχώριση στον ιστότοπο. Μια συγγενική διατύπωση σε άλλη συλλογή προσφέρει υλικό σύγκρισης. Εδώ το 1907a του Μούσλιμ και το 54 του αλ-Μπουχάρι περνούν και τα δύο από τον Μάλικ. Τα ονόματα και η διατύπωση βοηθούν να δούμε πόσο ανεξάρτητες είναι οι διαδρομές, πέρα από τους τίτλους των συλλογών.

Τι αξιολογεί η κατάταξη ενός χαντίθ

Στη συνηθισμένη σουνιτική ορολογία, σαχίχ σημαίνει έγκυρο ή αξιόπιστο, χάσαν καλό και νταΐφ αδύναμο. Μια μελέτη για τον Ιμπν αλ-Σαλάχ και τον όρο χάσαν παρακολουθεί πώς χρησιμοποιήθηκε και ορίστηκε αυτή η κατηγορία με την πάροδο του χρόνου. Μια αξιολόγηση μπορεί να εξετάζει αν η αλυσίδα έχει συνέχεια, αν οι μεταδότες θεωρούνται αξιόπιστοι και ακριβείς και αν η σύγκριση αποκαλύπτει ανωμαλία ή κρυφό ελάττωμα. Η κατάταξη αποτυπώνει την κρίση ενός λογίου για μια μαρτυρία ή διαδρομή. Τα κριτήρια και η εφαρμογή τους μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον λόγιο, το έργο και την παράδοση. Ο χαρακτηρισμός αδύναμο δηλώνει περιορισμένη τεκμηρίωση με βάση τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν. Για να κριθεί ότι κάποιος επινόησε τη μαρτυρία απαιτούνται ειδικά στοιχεία.

Στην εισαγωγή του Σαχίχ Μούσλιμ, ο συντάκτης συζητά τη χρήση των μαρτυριών και τους όρους αποδοχής ορισμένων τύπων μετάδοσης. Η μελέτη της I-Wen Su για την αξιολόγηση των μεταδοτών από τον αλ-Τζουζτζάνι εξετάζει πώς ένας κριτικός αξιολογούσε τους ανθρώπους και όσα μετέδιδαν. Η μελέτη του Τζόναθαν Α. Κ. Μπράουν για την κριτική του κειμένου παρακολουθεί συζητήσεις για τα συμπεράσματα που μπορεί κανείς να αντλήσει από το περιεχόμενο. Η αναγνώριση των ονομάτων είναι το πρώτο βήμα για να καταλάβουμε την αξιολόγηση.

Αν μια έκδοση αναφέρει κατάταξη, σημειώστε ποιος την έδωσε και πού βρίσκεται. Ο τίτλος κεφαλαίου του συντάκτη, το σχόλιο του σύγχρονου εκδότη και τα λόγια που αποδίδονται σε ένα πρόσωπο έχουν διαφορετική προέλευση. Όταν δύο παρόμοιες μεταφράσεις έχουν διαφορετική αξιολόγηση, αρχίστε από την παραπομπή και την αλυσίδα. Ίσως αντιστοιχούν σε διαφορετικές μορφές του κειμένου. Αν είναι ίδιες, αναφέρετε τα ονόματα και το σκεπτικό των λογίων στον βαθμό που τα καταγράφουν οι πηγές.

Γιατί έχουν σημασία η συλλογή και η ερμηνευτική παράδοση

Το Σαχίχ αλ-Μπουχάρι και το Σαχίχ Μούσλιμ είναι βασικές σουνιτικές συλλογές. Το Αλ-Κάφι, που συνέταξε ο αλ-Κουλαϊνί, είναι σημαντική συλλογή του δωδεκαϊμαμικού σιιτισμού. Η καταχώριση της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Πρίνστον για χειρόγραφο του Αλ-Κάφι προσδιορίζει τον πρώτο και τον τρίτο τόμο. Περιγράφει έργο που καλύπτει θεολογία και νομική σκέψη. Ο τίτλος της συλλογής μάς λέει πού βρίσκεται μια μαρτυρία. Η καταχώριση δείχνει πιο συγκεκριμένα σε ποιον αποδίδονται τα λόγια ή οι πράξεις.

Στη μελέτη του για τις πρώιμες σιιτικές πηγές χαντίθ, ο Κουμάιλ Ρατζάνι εξετάζει τη σημασία των μεταδόσεων που αποδίδονται στους ιμάμηδες αλ-Μπακίρ και αλ-Σαντίκ. Σε μια μελέτη περίπτωσης συγκρίνει ομάδα μαρτυριών του Αλ-Κάφι με υλικό ισμαηλιτικού έργου, ώστε να ερευνήσει παλαιότερες γραπτές πηγές. Πρόκειται για σύγκριση καθορισμένων ομάδων κειμένων για ένα ιστορικό ερώτημα. Για την παραδοσιακή αξιολόγηση μιας συγκεκριμένης μαρτυρίας χρειάζεται παραπομπή σε έργο που εξετάζει τη μαρτυρία αυτή.

Άλλη η χρονολογία της μαρτυρίας και άλλη του χειρογράφου

Η καταχώριση EAP1216/3/1/1 της Βρετανικής Βιβλιοθήκης περιγράφει έναν χάρτινο τόμο του Σαχίχ αλ-Μπουχάρι στο πρόγραμμα για τις βιβλιοθήκες της Τζέρμπα. Καταγράφει τον τόμο 6, 228 χάρτινα φύλλα και χρονολόγηση στον 18ο ή 19ο αιώνα. Τα στοιχεία αφορούν τον συγκεκριμένο χειρόγραφο τόμο. Για να μάθουμε αν περιέχει κάποιο χωρίο, πρέπει να τον εξετάσουμε. Ο αριθμός των ψηφιακών αρχείων, το πλήθος των φύλλων και ο αριθμός ενός χαντίθ σε μια έκδοση είναι διαφορετικά στοιχεία.

Η καταχώριση του Πρίνστον χρονολογεί το χειρόγραφο του Αλ-Κάφι στο 1667. Εντοπίζει τον τίτλο στο κολοφώνιο του τρίτου τόμου, στο φύλλο 339a. Το κολοφώνιο είναι μια σημείωση που συχνά βρίσκεται προς το τέλος του χειρογράφου και μπορεί να αναφέρει τον τίτλο ή την εποχή της αντιγραφής. Ο οδηγός για τα κολοφώνια και τις σημειώσεις κτήσης εξηγεί ποια συμπεράσματα μπορούν να στηρίξουν οι διαφορετικές σημειώσεις. Η χρονολόγηση ενός αντιγράφου το εντάσσει στην ιστορία της ανάγνωσης και της αντιγραφής. Για τη συγκρότηση της συλλογής ή την προέλευση μιας μαρτυρίας χρειάζονται στοιχεία για εκείνα τα παλαιότερα στάδια.

Σε ψηφιακή αναπαραγωγή χρησιμοποιήστε τον κωδικό καταλόγου για να εντοπίσετε το χειρόγραφο και τον αριθμό φύλλου για το χωρίο. Ο οδηγός για τις γραφές των αραβικών χειρογράφων βοηθά στην αναγνώριση της γραφής. Μια άλλη μαρτυρία είναι η ιτζάζα, η άδεια μετάδοσης ενός έργου. Μπορεί να ονομάζει το έργο, τον δάσκαλο και τον παραλήπτη και τεκμηριώνει μια φάση της μετάδοσης του έργου. Το ισνάντ ενός χαντίθ δείχνει τη διαδρομή μιας συγκεκριμένης μαρτυρίας. Αν υπάρχουν και τα δύο στοιχεία, καταγράψτε σε ποιο κείμενο και σε ποια πρόσωπα αναφέρεται το καθένα.

Πώς γράφουμε παραπομπή που μπορεί να ελέγξει ο αναγνώστης

Ξεκινήστε με τη συλλογή και την έκδοση ή τον ιστότοπο. Καταγράψτε το βιβλίο ή κεφάλαιο, τον αριθμό και κάθε γράμμα ή σημείο που ανήκει σε αυτόν. Αν η έκδοση δίνει πολλούς αριθμούς, κρατήστε και τις ενδείξεις τους. Μια ιστοσελίδα μπορεί να εμφανίζει παλιά αγγλική αρίθμηση μαζί με νεότερη. Η παραπομπή Σαχίχ αλ-Μπουχάρι 54, Βιβλίο της Πίστης, Βιβλίο 2, χαντίθ 47, βοηθά στην αναγνώριση της καταχώρισης ακόμη και σε έκδοση που χρησιμοποιεί τον παλιό αγγλικό αριθμό 52 στο ίδιο βιβλίο.

Αν χρησιμοποιήσετε δημοσιευμένη μετάφραση, κατονομάστε τον μεταφραστή εφόσον τον προσδιορίζει η πηγή. Αν συνοψίζετε με δικά σας λόγια, σημειώστε ότι παραφράζετε. Διαβάστε πριν και μετά την επιλεγμένη πρόταση, ιδίως όταν εμφανίζεται μόνη σε μια ανάρτηση. Το παράδειγμα της μετανάστευσης στη μαρτυρία για τις προθέσεις δείχνει ότι η ίδια εξωτερική πράξη μπορεί να έχει διαφορετικά κίνητρα. Ο εντοπισμός του παραδείγματος δείχνει ποια διδασκαλία συνοψίζει η σύντομη φράση.

Για πρώτη σύγκριση, ανοίξτε τις καταχωρίσεις 1 και 54 του αλ-Μπουχάρι δίπλα δίπλα. Σημειώστε τα ονόματα, τα λόγια για τη μετανάστευση και τις ενδείξεις των αριθμών. Έτσι θα εντοπίσετε μια κοινή διαδρομή, μια διαφορά στο κείμενο και έναν τρόπο επιστροφής σε κάθε καταχώριση. Τα ίδια βήματα χρησιμεύουν και σε άλλα χαντίθ.

Πηγές για τις μαρτυρίες και τα χειρόγραφα