Πώς λειτουργεί το κανονάκι: χορδές, γέφυρα και μαντάλια

Πώς λειτουργεί το κανονάκι: χορδές, γέφυρα και μαντάλια

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost
0

Συγκρίνετε παλιά και σύγχρονα κανονάκια και δείτε πώς οι ομάδες χορδών, οι μεμβράνες, οι πένες και οι μικροί μοχλοί διαμορφώνουν τον ήχο.

Το κανονάκι, γνωστό και ως qanun ή kanun, είναι νυκτό έγχορδο τύπου ζίθερ με ρηχό κιβωτιόσχημο ηχείο. Οι χορδές τεντώνονται πάνω στο σώμα σε ομάδες, συχνά τρεις σε κάθε ομάδα. Ο μουσικός τις νύσσει με πένες στερεωμένες στους δείκτες. Στα όργανα με μικρούς μοχλούς, η μετακίνηση ενός μοχλού αλλάζει το τμήμα της χορδής που πάλλεται και επιτρέπει να ακουστεί άλλο τονικό ύψος στην ίδια ομάδα.

Σε μια καθαρή φωτογραφία από πάνω φαίνονται τα βασικά μέρη. Εντοπίστε τη λοξή πλευρά με τα κλειδιά κουρδίσματος. Όταν υπάρχουν μικροί μεταλλικοί μοχλοί, φαίνονται κοντά στα κλειδιά. Ακολουθήστε τις χορδές πάνω από το ξύλινο καπάκι έως τη γέφυρα. Στο απέναντι άκρο, τα πόδια της γέφυρας στηρίζονται σε τεντωμένες μεμβράνες. Το κανονάκι 89.4.330 του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης δείχνει αυτή τη γενική διάταξη και συνδέεται με ηχογράφηση σύγχρονης εκτέλεσης.

Γιατί το ηχείο έχει τραπεζοειδές σχήμα

Το σώμα έχει αρκετό πλάτος για παράλληλες σειρές χορδών διαφορετικού μήκους και αρκετά μικρό βάθος για να στηρίζεται στα γόνατα του μουσικού ή σε βάση. Πολλά όργανα έχουν περίγραμμα ορθογώνιου τραπεζίου. Η λοξή πλευρά επιτρέπει στα σημεία πρόσδεσης να ακολουθούν τη μετάβαση από τις μακριές στις κοντές χορδές. Το κανονάκι ανήκει στα ζίθερ επειδή οι χορδές εκτείνονται πάνω από το ίδιο το σώμα. Τα ραβάπ και ντουτάρ στον οδηγό μουσικών οργάνων των Ουιγούρων είναι παραδείγματα νυκτών με βραχίονα, χρήσιμα για σύγκριση. Έχουν τις δικές τους τεχνικές και το δικό τους ρεπερτόριο.

Το Μητροπολιτικό Μουσείο αναφέρει μήκος 96,6 και πλάτος 39,4 εκατοστά για το 89.4.330. Για το δεύτερο τουρκικό κανονάκι του μουσείου, 89.4.1248, από τα τέλη του 19ου αιώνα, δίνει μήκος 34 ίντσες και πλάτος 14 ίντσες. Τα δύο δελτία δίνουν διαστάσεις με διαφορετικό τρόπο και περιέχουν την ίδια σύγχρονη ηχογράφηση. Ελέγξτε πρώτα τις μονάδες και τους αριθμούς καταλόγου. Ο ήχος συνοδεύει και τα δύο δελτία ως παράδειγμα παιξίματος σε σύγχρονο όργανο, με τα ιστορικά όργανα να τεκμηριώνονται χωριστά.

Στην καρτέλα 89.4.330 δίνεται επίσης βάθος 9,3 εκατοστών. Η μέτρηση αυτή βοηθά να καταλάβετε το προφίλ του ηχείου, το οποίο σε μια κάτοψη διακρίνεται ελάχιστα. Το δελτίο 89.4.1248 αναφέρει ξύλο και μέταλλο. Κάθε κατάλογος περιγράφει τα υλικά του συγκεκριμένου αντικειμένου στο επίπεδο λεπτομέρειας που διαθέτει.

Πώς μετράμε χορδές και ομάδες

Μια ομάδα χορδών αντιστοιχεί σε μία θέση νότας. Μια τριπλή ομάδα προσθέτει τρεις φυσικές χορδές στο σύνολο και μία θέση στη διάταξη. Το Μητροπολιτικό Μουσείο περιγράφει 72 χορδές σε 24 ομάδες στο δικό του παράδειγμα. Το αιγυπτιακό κανονάκι 0845118 του Kunstmuseum Den Haag έχει 78 χορδές σε 26 τριπλές ομάδες. Το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού αναφέρει 24, 25 ή 26 ομάδες των δύο ή τριών χορδών, με σύνολο συχνά γύρω στις 75. Για να συγκρίνετε δύο όργανα, σημειώστε τόσο τον αριθμό των ομάδων όσο και τον συνολικό αριθμό των χορδών.

Μπορεί να υπάρχει εξαίρεση στο ένα άκρο του ίδιου οργάνου. Η καταχώριση W 9 της εκπαιδευτικής συλλογής του Πανεπιστημίου του Βύρτσμπουργκ περιγράφει κανονάκι του Turhan Tezelli με 24 ομάδες από νάιλον χορδές. Κάθε ομάδα έχει τρεις χορδές, με εξαίρεση εκείνη του χαμηλότερου φθόγγου, που έχει δύο. Το μήκος του παλλόμενου τμήματος κυμαίνεται από 775 έως 148 χιλιοστά. Πριν μετρήσετε τις ομάδες σε φωτογραφία, συγκρίνετε το άκρο των μακριών χορδών με το άκρο των κοντών. Ο αριθμός των κλειδιών και ο αριθμός των θέσεων νότας απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις.

Τι κάνουν η γέφυρα και η μεμβράνη

Η χορδή πάλλεται όταν τη νύσσει ο μουσικός και μεταφέρει την κίνησή της στη γέφυρα. Στο κανονάκι τα πόδια της γέφυρας μπορούν να στηρίζονται σε τεντωμένες μεμβράνες ενσωματωμένες στο καπάκι. Το Μητροπολιτικό Μουσείο περιγράφει το γνώρισμα αυτό στο τουρκικό παράδειγμα και αναφέρει το δέρμα ψαριού ως παραδοσιακό υλικό. Το Βύρτσμπουργκ αναφέρεται σε μεμβράνες περγαμηνής και τεκμηριώνει γέφυρα με τέσσερα πόδια στο W 9. Οι δύο καταχωρίσεις βοηθούν να αναγνωρίσουμε τη λειτουργία της μεμβράνης και να εξετάσουμε χωριστά το υλικό κάθε οργάνου.

Ο πρόλογος του A Treatise on Qanun Musical Ornaments περιγράφει ένα όργανο όπου η γέφυρα στηρίζεται πάνω από πέντε ορθογώνια τμήματα δέρματος ψαριού. Στη φωτογραφία εντοπίστε πρώτα τη μακριά γέφυρα και τα ορατά πόδια. Έπειτα δείτε αν ξεχωρίζουν οι επιφάνειες κάτω από αυτά από το ξύλινο καπάκι. Μια διάτρητη ροζέτα ανήκει σε άλλο μέρος της κατασκευής. Ο καλός φωτισμός βοηθά να ξεχωρίσετε τις θέσεις. Για να αναγνωρίσετε με ακρίβεια τα υλικά χρειάζεται συνήθως το δελτίο του αντικειμένου.

Πώς αλλάζουν το τονικό ύψος οι μικροί μοχλοί

Οι μοχλοί βρίσκονται κοντά στα κλειδιά, στη λοξή πλευρά. Όταν ένας μοχλός σηκώνεται, δημιουργεί ένα νέο σημείο επαφής. Μικραίνει έτσι το τμήμα της χορδής που πάλλεται ανάμεσα στο σημείο και τη γέφυρα, οπότε ανεβαίνει το τονικό ύψος. Τα κλειδιά ρυθμίζουν το βασικό κούρδισμα. Οι μοχλοί επιτρέπουν στον μουσικό να επιλέγει ανάμεσα στις διαθέσιμες νότες κατά την εκτέλεση. Ο τουρκικός όρος είναι mandal. Στις αραβικές πηγές εμφανίζονται οι μορφές orabe ή orab.

Η έκταση της αλλαγής εξαρτάται από τον σχεδιασμό και τις θέσεις των μοχλών. Η μελέτη του Stefan Pohlit για τα κανονάκια του Julien Jalāl Ed-Dine Weiss συγκρίνει συστήματα και καταγράφει αλλαγές που αποσκοπούσαν σε συγκεκριμένα μουσικά διαστήματα. Ο αριθμός των μοχλών σε ένα όργανο δεν προβλέπει τις νότες ενός άλλου κατασκευαστή. Εξετάστε πόσοι μοχλοί αντιστοιχούν σε κάθε ομάδα χορδών και πόσο κοντά είναι τα σημεία επαφής. Οι λεπτομέρειες αυτές εξηγούν πώς επιτυγχάνονται οι αλλαγές τονικού ύψους.

Η παρουσία μοχλών βοηθά επίσης να αναγνωρίσετε συγκεκριμένα όργανα. Το Kunstmuseum αναφέρει ρητά ότι το αιγυπτιακό όργανο του 19ου αιώνα δεν διαθέτει σύγχρονους μοχλούς. Μια εικόνα της πλευράς με τα κλειδιά προσθέτει έτσι χρήσιμη πληροφορία δίπλα στη χρονολογία. Συγκρίνετε τη χρονολογία, την κατάσταση και τα τεκμηριωμένα μέρη με βάση το δικό του δελτίο.

Πώς ο μουσικός νύσσει τις χορδές και πλάθει τη μελωδία

Το Βύρτσμπουργκ περιγράφει πένες στερεωμένες με δαχτυλίδια στους δείκτες και των δύο χεριών. Το Μητροπολιτικό Μουσείο επίσης αναφέρει πένες στους δείκτες. Ο πρόλογος της πραγματείας δίνει παράδειγμα πενών σε μεταλλικά δαχτυλίδια και περιγράφει εναλλαγές ή επαναλήψεις φθόγγων καθώς και παίξιμο σε οκτάβες. Οι τεχνικές βοηθούν να εξηγήσουμε τη διαφορά ανάμεσα στην αρχή ενός μεμονωμένου φθόγγου και σε μια φράση με στολίσματα. Μια κίνηση κοντά στους μοχλούς μπορεί να αφορά την επιλογή τονικού ύψους. Η νύξη της χορδής προκαλεί την έναρξη του ήχου.

Το τουρκικό makam και το αραβικό maqam περιλαμβάνουν τρόπους ανάπτυξης της φράσης και έμφαση σε ορισμένες νότες, μαζί με τα διαθέσιμα τονικά ύψη. Ο οδηγός για τα Δώδεκα Μουκάμ των Ουιγούρων παρουσιάζει μια χωριστά τεκμηριωμένη παράδοση με συγγενή μουσική ορολογία. Κρατήστε κάθε ρεπερτόριο στο δικό του πλαίσιο και μαζί με τους δικούς του εκτελεστές. Το άρθρο για τις συναθροίσεις Meshrep και ο οδηγός της λατρευτικής ποίησης και μουσικής των Βαλούχων δείχνουν άλλες περιπτώσεις όπου ο ήχος του οργάνου και το πλαίσιο της εκτέλεσης τεκμηριώνονται χωριστά.

Δύο ηχογραφήσεις δίπλα στα όργανα

Η ηχογράφηση του Μητροπολιτικού Μουσείου από το 2018 αναφέρει τον Tamer Pinarbasi στο κανονάκι, τον Ara Dinkjian στο ούτι και τον Glen Velez στο τύμπανο με στεφάνη. Πρόκειται για σύνολο. Ακούστε πώς συνδυάζονται τα νυκτά έγχορδα με το τύμπανο και αποφύγετε να αποδώσετε την έναρξη κάθε ήχου στο κανονάκι. Η ηχογράφηση βρίσκεται στο δελτίο ιστορικού αντικειμένου ως παράδειγμα σύγχρονης εκτέλεσης. Ο τίτλος και οι εκτελεστές παρατίθενται χωριστά.

Η καταχώριση του Βύρτσμπουργκ παραπέμπει σε ηχογράφηση του 2016 με τον Salah Eddin Maraqa να παίζει ταξίμι στο μακάμ Huzzām με το ίδιο το W 9. Η συλλογή κατονομάζει τον μουσικό, το όργανο και την ημερομηνία. Έτσι μπορούμε να συνδέσουμε τη γέφυρα, τις ομάδες χορδών και τους μοχλούς που έχουν καταγραφεί με τον ήχο του συγκεκριμένου οργάνου. Σε άρθρο ή σημείωση μαθήματος, χαρακτηρίστε τη μία ηχογράφηση ως σύγχρονη εκτέλεση συνόλου από το Μητροπολιτικό Μουσείο και την άλλη ως ηχογράφηση του W 9. Κάθε ηχογράφηση συνδέεται με την εικόνα δίπλα της με διαφορετικό τρόπο.

Πώς συγκρίνουμε χρονολογία, μέρη και κατάσταση

Αρχίστε από τον αριθμό καταλόγου και τη χρονολογία του αντικειμένου. Σημειώστε το σχήμα του ηχείου, τις ομάδες χορδών, τη θέση της γέφυρας και τυχόν μοχλούς που αναφέρει το δελτίο. Αν υπάρχουν φωτογραφίες από διαφορετικές γωνίες, κοιτάξτε πρώτα την πλευρά των κλειδιών και ύστερα το στήριγμα κάτω από τη γέφυρα. Χρησιμοποιήστε τις μετρήσεις με τις ονομασίες και τις μονάδες που δίνει το ίδρυμα. Καταγράψτε χωριστά τη χρονολογία του οργάνου και της ηχογράφησης.

Οι γραπτές μαρτυρίες για την ονομασία, η χρονολογία ενός σωζόμενου αντικειμένου και η υιοθέτηση ενός συστήματος μοχλών είναι διαφορετικά είδη τεκμηρίων. Το Μητροπολιτικό Μουσείο συζητά την ιστορία της λέξης και του τραπεζοειδούς οργάνου στην ίδια καταχώριση. Οι συλλογές της Χάγης και του Βύρτσμπουργκ επιτρέπουν να συγκρίνουμε συγκεκριμένα όργανα με ή χωρίς μοχλούς. Σε μια λεζάντα, κατονομάστε το καταγεγραμμένο γνώρισμα που τεκμηριώνει την περιγραφή και παραπέμψτε στις μελέτες για τη γενικότερη προέλευση του οργάνου.

Για τη σύγκριση υλικών και πρακτικών, ο οδηγός για την ένθετη διακόσμηση χατάμ παρουσιάζει τον στολισμό ενός λαούτου με δοξάρι και ενός τυμπάνου. Η ιστορία των οθωμανικών καφενείων περιγράφει χώρους παραστάσεων στην πόλη. Ο οδηγός για τα φύλλα εξάσκησης στην καλλιγραφία δείχνει ίχνη εκμάθησης μιας άλλης τέχνης και ο οδηγός γεωμετρικών μοτίβων εξηγεί πώς ακολουθούμε μια μορφή που επαναλαμβάνεται σε μια επιφάνεια.

Όργανα, ηχογραφήσεις και μελέτες