Μάχη της Τάφρου: Η πολιορκία της Μεδίνας το 627 και οι πηγές

Μάχη της Τάφρου: Η πολιορκία της Μεδίνας το 627 και οι πηγές

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost
0

Το Κοράνι 33, τα αριθμημένα χαντίθ και η ιστορική έρευνα για την πολιορκία της Μεδίνας, την αποχώρηση της συμμαχίας και τα επόμενα γεγονότα.

Η Μάχη της Τάφρου ήταν πολιορκία της Μεδίνας από συμμαχία με επικεφαλής τους Κουράις της Μέκκας. Συνήθως χρονολογείται στο 627 μ.Χ., το πέμπτο έτος της Εγίρας. Ονομάζεται επίσης Μάχη των Συμμάχων ή Αλ-Αχζάμπ. Η συμμαχία αποχώρησε χωρίς να καταλάβει τη Μεδίνα. Στη σούρα Αλ-Αχζάμπ 33:9–25, το Κοράνι περιγράφει τον φόβο κατά την πολιορκία και την ανατροπή της κατάστασης. Τα εδάφια 26–27 περνούν σε ένα επόμενο, συνδεδεμένο επεισόδιο. Τα χαντίθ διασώζουν αφηγήσεις για τη δουλειά μέσα στο κρύο και το μοίρασμα φαγητού. Κάποια ονόματα και λεπτομέρειες που συνδέονται σήμερα με την πολιορκία προέρχονται από βιογραφικές και ιστορικές αφηγήσεις που μεταδόθηκαν αργότερα.

Γιατί έχει δύο ονόματα η ίδια πολιορκία;

Χάντακ είναι η αραβική λέξη για την τάφρο από την οποία προέρχεται το συνηθέστερο όνομα. Αλ-Αχζάμπ είναι οι σύμμαχοι, οι ομάδες που συνασπίστηκαν εναντίον της Μεδίνας. Τα δύο ονόματα εμφανίζονται μαζί στον τίτλο του σχετικού κεφαλαίου του Σαχίχ αλ-Μπουχάρι. Το ένα συνδέεται με ένα στοιχείο της άμυνας της πόλης και το άλλο προσδιορίζει τη συμμαχία που την πολιόρκησε. Ο τίτλος και η αριθμημένη αφήγηση εμφανίζονται στο Σαχίχ αλ-Μπουχάρι 4099.

Αλ-Αχζάμπ είναι επίσης ο τίτλος της 33ης σούρας του Κορανίου, η οποία περιλαμβάνει και άλλα θέματα. Η λέξη βρίσκεται στο 33:22, σε ένα εδάφιο για το πώς αντέδρασαν οι πιστοί όταν είδαν τους συμμάχους. Μεταφράσεις χρησιμοποιούν λέξεις που αντιστοιχούν σε συμμάχους, φυλές ή συνασπισμένες δυνάμεις. Αν ένα εγχειρίδιο έχει διαφορετική λέξη από μια μετάφραση, μπορείτε να ανατρέξετε στη θέση του όρου στο πρωτότυπο. Η αραβική μορφή και η σημασία βρίσκονται στην καταχώριση λέξη προς λέξη για το 33:22 στο Quranic Arabic Corpus.

Σε μια σημείωση για το ιστορικό γεγονός μπορούν να μπουν και τα δύο ονόματα. Για τη σούρα, προσθέστε και το εδάφιο που θέλετε να συζητήσετε. Όποιος έχει μάθει το επεισόδιο με μία μόνο ονομασία θα μπορέσει έτσι να βρει την ίδια ενότητα.

Πού εντάσσεται το επεισόδιο στην πρώιμη ιστορία της Μεδίνας;

Η Μεδίνα έγινε η έδρα της κοινότητας μετά την Εγίρα, τη μετανάστευση από τη Μέκκα το 622. Όταν η συμμαχία έφτασε στην όαση το 627, η κοινότητα του Μωάμεθ και οι Κουράις βρίσκονταν ήδη σε σύγκρουση για αρκετά χρόνια. Η Μπαντρ, που συνήθως χρονολογείται το 624, ήταν προγενέστερη σύγκρουση. Η Ουχούντ ακολούθησε το 625. Στην περίπτωση της Τάφρου, η πίεση έφτασε στον ίδιο τον τόπο όπου ζούσε η κοινότητα. Τα άρθρα για την Εγίρα από τη Μέκκα στη Μεδίνα και τη μάχη της Μπαντρ περιγράφουν πώς εντοπίζονται οι τόποι και οι ημερομηνίες των προηγούμενων επεισοδίων.

Μια ένδειξη για την πόλη βρίσκεται μέσα στο εδάφιο. Στο 33:13 μια ομάδα απευθύνεται στους κατοίκους της Γιαθρίμπ, το όνομα που χρησιμοποιείται εδώ για τη Μεδίνα. Άλλοι ζητούν άδεια να φύγουν και επικαλούνται ότι τα σπίτια τους είναι εκτεθειμένα. Το κείμενο αμφισβητεί τη δικαιολογία. Έτσι διατηρούνται το παλιό όνομα και οι διαφορετικές στάσεις ενώπιον της κρίσης. Ο ιστορικός Ayman S. Ibrahim τοποθετεί την Τάφρο στο πέμπτο έτος της Εγίρας ή 627, τη Χουνταϊμπίγια στο 628 και την κατάληψη της Μέκκας στο 630. Βλ. Κοράνι 33:13 και κεφάλαιο του Ibrahim στο Muhammad’s Military Expeditions.

Σε μια χρονογραμμή βάλτε δίπλα στο έτος τον συγγραφέα που το δίνει. Η Γιαθρίμπ είναι όνομα σε λόγια που παρατίθενται στο εδάφιο. Το 627 είναι αποτέλεσμα ιστορικής χρονολόγησης. Καταγράφοντας και την ισλαμική χρονολογία, μπορείτε να συγκρίνετε μια μελέτη που προτιμά τα έτη της Εγίρας με μια μελέτη που ξεκινά από το κοινό ημερολόγιο.

Τι λέει η σούρα Αλ-Αχζάμπ για την πολιορκία;

Στην αρχή του Κορανίου 33:9–27 οι πιστοί καλούνται να θυμηθούν τη βοήθεια του Θεού όταν ήρθαν δυνάμεις εναντίον τους. Το εδάφιο 9 αναφέρει άνεμο και δυνάμεις που δεν έβλεπαν. Τα εδάφια 10 και 11 περιγράφουν μεγάλο φόβο και σκληρή δοκιμασία. Οι εικόνες ταραγμένων ματιών και καρδιών που φτάνουν στον λαιμό μεταφέρουν την εμπειρία της πίεσης. Αργότερα περιγράφονται διάφορες αντιδράσεις μέσα στην πόλη, μαζί με την επιθυμία να φύγουν κάποιοι και την αποφασιστικότητα άλλων που έβλεπαν τη δοκιμασία υπό το πρίσμα της πίστης τους.

Διαβάστε στη σειρά τα εδάφια 21–24. Στο 21 ο Αγγελιαφόρος παρουσιάζεται ως παράδειγμα. Το 22 καταγράφει την αντίδραση των πιστών όταν είδαν τους συμμάχους. Στο 23 κατονομάζονται ως προς τη στάση τους εκείνοι που κράτησαν τις δεσμεύσεις τους. Η αλληλουχία δείχνει γιατί το κείμενο διαβάζεται σε θρησκευτικά συμφραζόμενα για ζητήματα εμπιστοσύνης, συμπεριφοράς και συνέπειας. Ο οδηγός για τις σούρες και τα εδάφια εξηγεί πώς μια παραπομπή όπως 33:22 βρίσκει το ίδιο μέρος σε διαφορετικές εκδόσεις.

Προσέξτε επίσης ποια πρόσωπα περιγράφονται κάθε φορά. Το 9–11 απευθύνεται στους πιστούς και μνημονεύει τον φόβο. Στο 13 διασώζονται διαφορετικά λόγια από το εσωτερικό της πόλης και στο 22 επανέρχεται η αντίδραση των πιστών που βλέπουν τη συμμαχία. Έτσι κάθε σύντομο απόσπασμα μένει στη δική του σκηνή.

Τι λένε οι αφηγήσεις για τη δουλειά, την πείνα και ένα κοινό γεύμα;

Στο αλ-Μπουχάρι 4099 ο Άνας θυμάται ένα κρύο πρωινό. Περιγράφει ότι εργάζονταν μαζί οι μουχάτζιρουν, οι μετανάστες, και οι ανσάρ, οι βοηθοί τους στη Μεδίνα. Αναφέρει κούραση, πείνα και μια προσευχή του Μωάμεθ και για τις δύο ομάδες. Οι ονομασίες προσεγγίζουν την κοινωνική ιστορία της πόλης. Άνθρωποι που ήρθαν στη Μεδίνα και άνθρωποι που τους υποδέχθηκαν εμφανίζονται σε μια κοινή εργασία. Είναι μια μικρή σκηνή που δεν μπορεί να προσφέρει μια χρονογραμμή.

Αλλού, ο Τζαμπίρ ιμπν Αμπντάλα βλέπει ότι ο Μωάμεθ πεινά και μιλά με τη σύζυγό του για φαγητό. Η δική της εργασία στην προετοιμασία του γεύματος αποτελεί μέρος της αφήγησης. Στην αρχή ο Τζαμπίρ σχεδιάζει να καλέσει τον Μωάμεθ και λίγους ακόμη. Έπειτα, κατά τον αφηγητή, πολλοί έφαγαν από το λίγο φαγητό, κάτι που παρουσιάζεται ως ευλογία. Η ιστορία διατηρεί μνήμες έλλειψης τροφής, εργασίας στο σπίτι και μοιράσματος. Ο αριθμός στην αφήγηση αφορά όσους έφαγαν. Δείτε το Σαχίχ αλ-Μπουχάρι 4102.

Οι δυο αφηγήσεις μπορούν να συνοδεύουν ένα μάθημα για την καθημερινή ζωή. Σημειώστε το όνομα Άνας δίπλα στην εργασία μέσα στο κρύο και Τζαμπίρ δίπλα στο γεύμα. Οι αριθμοί βοηθούν τους αναγνώστες να επιστρέψουν χωριστά σε κάθε σκηνή.

Πώς έληξε η πολιορκία;

Η συμμαχία αποχώρησε. Στο Κοράνι 33:25 ο Θεός γυρίζει πίσω τις αντίπαλες δυνάμεις χωρίς να πετύχουν ό,τι επιδίωκαν και απαλλάσσει τους πιστούς από τη μάχη. Διαβάστε το μαζί με τον άνεμο και τις αόρατες δυνάμεις στο εδάφιο 9. Τα δύο χωρία ερμηνεύουν την ανακούφιση της Μεδίνας ως θεϊκή βοήθεια και δίνουν το θρησκευτικό νόημα της έκβασης. Η ιστορική χρονολόγηση της αποχώρησης αναζητείται στα έργα των ιστορικών.

Η ιστορικός Lena Salaymeh, σε διατριβή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ για τις πρώιμες ισλαμικές νομικές και ιστορικές πηγές, περιγράφει μια παρατεταμένη πολιορκία από συμμαχία υπό τους Κουράις. Αναφέρει ότι, σύμφωνα με παλαιότερες αφηγήσεις, την αναχώρηση συνόδεψε σκληρός καιρός. Πρόκειται για ανάγνωση παραδόσεων από σύγχρονη ιστορικό. Ο άνεμος και η βοήθεια στο Κοράνι έχουν δικό τους ρόλο μέσα στη σούρα. Βλ. τη διατριβή της Salaymeh, κεφάλαιο 1, ενότητα I.

Τι λένε οι πηγές για το επεισόδιο των Μπανού Κουράιζα μετά την αποχώρηση;

Το Κοράνι 33:26–27 περιγράφει τη μοίρα μιας ομάδας από τους Λαούς του Βιβλίου, η οποία προσδιορίζεται στο κείμενο με βάση τη στήριξη προς τη συμμαχία. Αναφέρονται νεκροί, αιχμάλωτοι και περιουσία που περνά σε άλλα χέρια. Τα εδάφια δεν δίνουν το όνομα ή έναν αριθμό. Τα χαντίθ και η βιογραφική παράδοση συνδέουν το επόμενο επεισόδιο με τους Μπανού Κουράιζα, συγκεκριμένη εβραϊκή φυλή της Μεδίνας του έβδομου αιώνα. Η κατηγορία υποστήριξης αφορά εκείνη τη σύγκρουση και εκείνη την ομάδα. Η Salaymeh εξετάζει χωριστά όσα ακολουθούν την αποχώρηση στην ενότητα V του πρώτου κεφαλαίου.

Ο Αμπού Σαΐντ αλ-Χούντρι αφηγείται στο Σαχίχ αλ-Μπουχάρι 4121 ότι οι Μπανού Κουράιζα αποδέχθηκαν την κρίση του Σαάντ ιμπν Μουάδ. Η απόφαση που μεταδίδει η αφήγηση ήταν να σκοτωθούν οι μαχητές και να αιχμαλωτιστούν οι απόγονοί τους. Δεν προσφέρει αριθμητικό σύνολο ή κατάλογο θυμάτων. Μπορείτε να αποδώσετε την περιγραφή των θανάτων και της αιχμαλωσίας στο Κοράνι και την ταυτότητα του προσώπου που έκρινε στο χαντίθ. Μεταγενέστεροι νομικοί διαφώνησαν για την κατάταξη του επεισοδίου. Η Salaymeh μελετά τη διαφωνία ως ζήτημα ιστορίας του δικαίου.

Πώς συγκρίνουν οι ιστορικοί τις σωζόμενες αφηγήσεις;

Οι Andreas Görke και Gregor Schoeler εξετάζουν εκδοχές παραδόσεων που συνδέονται με τον Χισάμ ιμπν Ούρουα και τον πατέρα του Ούρουα. Μελετούν επίσης υλικό του αλ-Ζούχρι που σώζεται από διαφορετικούς μεταδότες και επισημαίνουν ότι συχνά δεν κατονομάζει τις πηγές του. Εξετάζουν πώς μεταφέρθηκε η εκτενέστερη αφήγηση του Ιμπν Ισχάκ. Δύο μεταγενέστερα κείμενα μπορεί να διασώζουν διαφορετικές εκδοχές κοινού υλικού. Γι’ αυτό η ομοιότητα των λέξεων κρίνεται μαζί με την ιστορία της μετάδοσης. Βλ. το κεφάλαιό τους για την Τάφρο και τους Μπανού Κουράιζα.

Δύο αφηγήσεις για την προσευχή δίνουν σαφές παράδειγμα. Το αλ-Μπουχάρι 4119 ονομάζει την απογευματινή προσευχή σε οδηγία που αφορά τη μετάβαση στους Μπανού Κουράιζα. Το Μούσλιμ 1770 ονομάζει τη μεσημεριανή. Και τα δύο αναφέρουν ότι οι άνθρωποι κατανόησαν διαφορετικά την οδηγία και ότι ο Μωάμεθ δεν επέπληξε καμία ομάδα. Και στις δύο καταγεγραμμένες αλυσίδες μετάδοσης υπάρχουν ο Νάφι και ο Τζουγουαϊρίγια ιμπν Ασμά. Ο αναγνώστης μπορεί να σημειώσει χωριστά την ομοιότητα της αλυσίδας και τη διαφορά στα λόγια. Ο οδηγός ανάγνωσης παραπομπών σε χαντίθ εξηγεί πώς να ελέγξετε τη συλλογή, τον αριθμό και το μεταδιδόμενο κείμενο.

Σε μια σύντομη παρουσίαση αρχίστε από τη χρονολογία, την πολιορκία της Μεδίνας και την αποχώρηση. Για τον φόβο και την ανακούφιση δώστε τη σούρα 33. Για την πρωινή εργασία ή το γεύμα αναφέρετε το συγκεκριμένο χαντίθ, και για μια ιστορική ερμηνεία τον ερευνητή. Η ακριβής διάρκεια, ο αριθμός θυμάτων και η ταυτότητα εκείνου που πρότεινε πρώτος την τάφρο χρειάζονται το καθένα τη δική του πηγή.