Trung tâm Giải phóng Dân tộc Đông Turkestan nêu bật tình hình nhân đạo hiện nay và kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động ngay lập tức để bảo vệ các quyền hợp pháp trong khu vực

Trong bối cảnh sự đàn áp có hệ thống của chính quyền Trung Quốc đối với người Hồi giáo ở Đông Turkestan ngày càng gia tăng, "Trung tâm Giải phóng Dân tộc Đông Turkestan" đã đưa ra một tuyên bố toàn diện vào tháng 2 năm 2026, gióng lên hồi chuông cảnh báo về điều mà họ mô tả là "giai đoạn cuối cùng của việc xóa sổ bản sắc Hồi giáo" tại khu vực này. Động thái này diễn ra vào thời điểm các báo cáo quốc tế tiết lộ việc tiếp tục giam giữ hàng trăm nghìn người Duy Ngô Nhĩ và người gốc Turk khác trong các nhà tù và trại tập trung thiếu các tiêu chuẩn nhân đạo tối thiểu, giữa sự im lặng đáng ngờ của quốc tế và sự đồng lõa của một số cường quốc khu vực [1.3](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQG0IpIEkCcyoVVCsIa8OIFgNOeLOF-nnEKxjgEV3xqG5eGf8KW2SLGEKdN3X4H85RHf_nxPusOhVhVM9AM1qfF_2UrmwsLtDIepk2WXzKK1xothA2k3bp4cveWlu2jbDtrUqoG8Uzxf_ml9gE-tqj_nHVIAZ9hamg==).

Thực trạng bi thảm: Báo cáo của Trung tâm về tình hình đầu năm 2026

Trung tâm Giải phóng Dân tộc khẳng định rằng năm 2025 và đầu năm 2026 đã chứng kiến một bước chuyển nguy hiểm trong chính sách của Bắc Kinh, chuyển từ giai đoạn "giam giữ hàng loạt" sang giai đoạn "nô lệ hóa hợp pháp" thông qua các chương trình chuyển giao lao động cưỡng bức. Theo dữ liệu của Trung tâm được hỗ trợ bởi các báo cáo từ chuyên gia Liên Hợp Quốc công bố vào tháng 1 năm 2026, Trung Quốc đã chuyển hơn 3,34 triệu người Hồi giáo từ Đông Turkestan đi lao động cưỡng bức dưới danh nghĩa "giảm nghèo". Về bản chất, đây là các chương trình nhằm chia cắt cộng đồng Hồi giáo và buộc họ phải từ bỏ ngôn ngữ cũng như tôn giáo của mình [1.5](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFPB2zz2ae9L0CL946ztua2NnJA9hHlNAmvz_1zghd3qs4ovA8JYkkkuVqf4aKJw3VumOE2t-77O8KOxtgKwZXuRfufj_xVbrQzZjctE6vBLKtcaKRHonHlETN4o66vV6dUKRP0BvjYFBb4FgEd5xxiY_vRgRY6YzSdyl_EorT7_gW0hNBpGa5drCcwWKp-itltyitiO8lcqi2uOkUF6cAYU1wWukQnbta6QS7wCkrfdm_ZJ_HZ8EY=) [1.8](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGaizgjr-zJ_rsRcPAOu6Z1W6qxCWfBN-t7Dce-IQog15163wjNm0dl_Zm4lH58OEgf3jNoFNXCCgZbiNBysRCM68FSb7Ar5blA9yta-Hg0vM5wpZA0a2jQquD4HgmCya8Q56crMpdgpf_b3FmKyMyapXm29v3xmjHsj-g=).

Trung tâm cũng chỉ ra rằng chính quyền Trung Quốc tiếp tục nhắm mục tiêu trực tiếp vào các nghi lễ tôn giáo, với hơn 16.000 thánh đường bị phá hủy hoặc thay đổi diện mạo. Các hoạt động như nhịn ăn, cầu nguyện bị cấm đoán và việc sở hữu kinh Quran bị coi là tội hình sự, trong nỗ lực áp đặt cái gọi là "Hán hóa Hồi giáo" – một thuật ngữ có nghĩa là làm rỗng nội dung đức tin Hồi giáo và biến nó thành công cụ lệ thuộc vào hệ tư tưởng của Đảng Cộng sản [1.7](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGhpEkbJN_LroKssas32AFkYBiURkCEiy-Vb9Ai6YZRyvJPKdkTL2joDmxNUEG10CQ353h5rtKvZjlbECvpkL27GPB1vsdvHZiRPeYEcuxYkCpztnaa4WJaileDlWvn7j6_9vq7OIwOBPjCE7VdtxTAgv7COkV1K0PnZgvf3_ALqBKpqZnH4ZJY7UjcMKAdzVMXLj6GKw0iZ8kcN-rWfwY3r78NMfeilVRgsOFcOn0J1zlPZ-JOWsqFZiSwqKFa6V97Og==).

Sự phản bội niềm tin: Trung tâm chỉ trích lập trường của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo

Một trong những điểm gây tranh cãi nhất trong tuyên bố của Trung tâm là sự chỉ trích gay gắt đối với lập trường của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC). Trung tâm đã lên án chuyến thăm của Tổng thư ký OIC, ông Hissein Brahim Taha, tới Bắc Kinh vào cuối tháng 1 năm 2026, mô tả đây là "sự phản bội máu của những người tử vì đạo và nỗi đau của những người bị giam cầm". Trung tâm giải thích rằng những tuyên bố ca ngợi sự hợp tác với Trung Quốc của tổ chức này đã mang lại cho Bắc Kinh một vỏ bọc hợp pháp để tiếp tục các tội ác diệt chủng chống lại người Duy Ngô Nhĩ [1.11](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGmSS59ZYzl83nQCu0dLl7atlbcPviB182lkZebOdDyJWrkq3z1P12vROH0sBFBV4gIbguKYqGo4xrVN1UjvgM872-3RaNl5xVhHJ-nD4NXYixber4y1uLuaUpSYc9WJ_hwsmCZUw-tBQHrEKsHPqwKK81JDGkcLhfDflexVFoksXDqTmTO48xlzDOvX8jcz_ift8pNc93j3r6bQcU=) [1.13](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFAGtpNAhr_InwiOwPZaQCV6E8Rj210jzYNhX7z22fkzVA84dCg9rCZrBcEiPr7IYAfZYMCWXaxYDP7kl_xxiPxMJXlRjnqyRuTNxfmepWU0iTz7LeFhlSoC12G6D65TlRSsX4lfXg2itKK1AnVY_DKuxbAfHmYU1O6d_a2AbzHd44PYoGKgqbUAwg7TxDxNmztSn65VPSH_0ZG4XFQYQFiMPvM69GRbFaMiiTSLQ==).

Trung tâm cho rằng cộng đồng Hồi giáo (Ummah), như một cơ thể thống nhất, không thể đứng nhìn trong khi anh em của họ ở Đông Turkestan bị ép buộc lao động cưỡng bức và con cái họ bị tách khỏi vòng tay cha mẹ để đưa vào các trại trẻ mồ côi của chính phủ nhằm tẩy não, xa rời các giá trị Hồi giáo [1.15](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE9Bq7dBCt6cxqqZVNiBpiMhOBWKzfGr8_KQUn9G7UZ9o22LnZmn9P4CTo62mBxTV8SkzC79sHvYqVLqy4I05-SOT5lp1HXXWFemdx8csA9PcKuGH7zfZJdtcTiu1VWe4EgXwM91gq6hVcxsssCYUI_uSbegOSmdoPymzGPgNSDmO7VgjqUH5w3McX9zmg_LKcppo6OsQkjNSwDgWbTN-6lGwJSrXzB2cXk5_u63ql09UKiPqRidPeKT10ef8uE3NQuMYIrEa-wNCB6C2ZwWt7t_ByxMyd0itcC_w==). Sự nhu nhược về chính trị này làm suy yếu vị thế của Ummah và khiến các giá trị thiêng liêng cũng như quyền lợi của người dân trở nên mong manh trước sự xâm phạm của các cường quốc.

Đàn áp xuyên biên giới: Truy đuổi các nhà hoạt động ở nước ngoài

Báo cáo của Trung tâm không chỉ giới hạn ở trong nước mà còn nêu bật hiện tượng "đàn áp xuyên biên giới" đang gia tăng. Vào tháng 2 năm 2026, các tổ chức nhân quyền đã ghi nhận những nỗ lực của Trung Quốc nhằm gây áp lực lên các nhà hoạt động Duy Ngô Nhĩ ở Paris và các thành phố châu Âu khác, thông qua việc đe dọa gia đình họ ở quê nhà hoặc cố gắng tuyển dụng họ làm gián điệp trong chính cộng đồng của mình [1.8](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGaizgjr-zJ_rsRcPAOu6Z1W6qxCWfBN-t7Dce-IQog15163wjNm0dl_Zm4lH58OEgf3jNoFNXCCgZbiNBysRCM68FSb7Ar5blA9yta-Hg0vM5wpZA0a2jQquD4HgmCya8Q56crMpdgpf_b3FmKyMyapXm29v3xmjHsj-g=). Sự bành trướng an ninh này của Trung Quốc là sự vi phạm trắng trợn chủ quyền của các quốc gia và đe dọa sự an toàn của những người Hồi giáo di cư đã trốn chạy để bảo vệ đức tin của mình.

Trung tâm cũng cảnh báo về việc sử dụng công nghệ giám sát của Trung Quốc, chẳng hạn như camera của "Hikvision" và "Dahua", vốn đã được chứng minh là có liên quan đến hệ thống giám sát toàn diện ở Đông Turkestan. Các thiết bị này vẫn đang được xuất khẩu và sử dụng tại nhiều quốc gia trên thế giới, giúp Bắc Kinh dễ dàng truy đuổi những người bất đồng chính kiến ở khắp mọi nơi [1.8](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGaizgjr-zJ_rsRcPAOu6Z1W6qxCWfBN-t7Dce-IQog15163wjNm0dl_Zm4lH58OEgf3jNoFNXCCgZbiNBysRCM68FSb7Ar5blA9yta-Hg0vM5wpZA0a2jQquD4HgmCya8Q56crMpdgpf_b3FmKyMyapXm29v3xmjHsj-g=).

Lời kêu gọi hành động ngay lập tức: Các yêu cầu của Trung tâm đối với cộng đồng quốc tế

Kết thúc tuyên bố, Trung tâm Giải phóng Dân tộc Đông Turkestan đã đưa ra lời kêu gọi khẩn cấp bao gồm các điểm cốt lõi: 1. **Công nhận quốc tế:** Yêu cầu tất cả các quốc gia và tổ chức quốc tế chính thức công nhận những gì đang xảy ra ở Đông Turkestan là tội ác diệt chủng và tội ác chống lại loài người [1.6](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHnB_9vWCdV3jUD5BABjde0xID-IvxsMY_CEcJpJjdxtsxFbEocWr1VEOqbFhurKidS8Nc777XVBGa4RjW-COXUH8iwCx-2t6koaDhtwPBmul1eDScp73U2zNLZvYPGj35v1vYgwOIhrBLiwayhBUfldjqQBHM4de116ZP40bUObmNkWijyzA==). 2. **Tẩy chay kinh tế:** Kêu gọi các công ty toàn cầu và các nhà đầu tư cắt đứt liên kết với chuỗi cung ứng Trung Quốc bị vấy bẩn bởi lao động cưỡng bức, đặc biệt là trong lĩnh vực dệt may và điện tử [1.5](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFPB2zz2ae9L0CL946ztua2NnJA9hHlNAmvz_1zghd3qs4ovA8JYkkkuVqf4aKJw3VumOE2t-77O8KOxtgKwZXuRfufj_xVbrQzZjctE6vBLKtcaKRHonHlETN4o66vV6dUKRP0BvjYFBb4FgEd5xxiY_vRgRY6YzSdyl_EorT7_gW0hNBpGa5drCcwWKp-itltyitiO8lcqi2uOkUF6cAYU1wWukQnbta6QS7wCkrfdm_ZJ_HZ8EY=). 3. **Bảo hộ pháp lý:** Yêu cầu các quốc gia Hồi giáo cung cấp nơi tị nạn an toàn và bảo hộ pháp lý cho những người Turkestan đang chạy trốn, đồng thời từ chối dẫn độ họ về Trung Quốc dưới bất kỳ lý do nào [1.12](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHsGWuII75kMfnH7eNklRO9R8DOFb6UaF0dAh2r7VOK1do5-EDQawQ_Na4BaIDuAvaPCo5f4elMbEJdpLKo3oXzyKEFEUSwtNDvd-3ekQrk4dtPN2qZG6UXereIZ_B9ETB0lKNhj6W_PgbSekZBWH_Ixi3fbvNZHGmYkzyQvDKNZ7yqf_DX1S7zo7v00-3A4B_My7Db5AeUBWw8F0xMuZoVwTMl2Yv4cto_1N-sxmTgAfYZw9qxcQsZcnqlXerPveNtGg==). 4. **Tiếp cận độc lập:** Gây áp lực buộc Bắc Kinh cho phép các quan sát viên quốc tế và chuyên gia Liên Hợp Quốc tiếp cận khu vực một cách vô điều kiện và độc lập, tránh xa các chuyến tham quan dàn dựng do chính quyền tổ chức [1.10](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFWcd3PCbT3hpD0UoUxC0JMhLfPGaKx0MXcvrKzyCY6lO-povmZB7mHfEqqPW7SaizR9bUrreCbfTJXARDeMdlxmzbKbrblI8oXzCqiGYsK_st1MBjlOeR__Olrjc46GSkc5wNzIHXk97qoj5xHtZ5a1Axhlmuj5WZU1u2kapVpONmAC5Y0PbDozE3FZNq-Lnl5AlwdZK6J8y6SY-wvOogHI635pT9DKDJV7XW66hg-HpN4J8t74bxIsg==).

Kết luận: Vấn đề Đông Turkestan là vấn đề của toàn Ummah

Những gì Trung tâm Giải phóng Dân tộc Đông Turkestan đưa ra không chỉ đơn thuần là một báo cáo nhân quyền, mà là một tiếng kêu cứu gửi đến lương tri của thế giới Hồi giáo. Việc Trung Quốc tiếp tục các chính sách định cư và đàn áp không chỉ đe dọa sự tồn vong của người Duy Ngô Nhĩ mà còn là một nhát dao đâm vào trái tim của các giá trị Hồi giáo vốn luôn kêu gọi bảo vệ người bị áp bức. Các quyền hợp pháp của người dân Đông Turkestan trong việc tự quyết và bảo vệ tôn giáo, văn hóa của mình là những quyền không thể thương lượng, và hành động ngay lập tức là cách duy nhất để ngăn chặn một thảm họa nhân đạo mà lịch sử có thể không bao giờ xóa nhòa được [1.9](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHfE1iDI8-ZOD42xQqkxwyGfaGT1m_EUNS7gRxCbliAC62NGBs7cxqZqHuZMG8Ky2JW9qx9N68NcgOGuxCCbNMwPKzoAjjdiew9CV_YZ60IJYsnEoM2bg==) [1.17](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHNfZY3cIBTfDJy2qo2TO0CvhUtXUZgeU27ARr4__NHx_sw5gpmWMBFE6ND-ICE6NqS1ilFuTxARWIkGY1-SAkn_zNOeTk02ygPV4DI8NKmsSREZ0Xwy6c98Xw3MzwvR_WmPazepXLv_MYKMdaMZStIJ11Atec-zJwuen5tQseA1fD5etvZbcVX3U3uHphuYRITsricGANQEOTFOlgLjP5xgcwTQEJK9t0SXtk8oDRNzNiQoU4kQELYatEL-YBk_jh7kPoLXfDIc4Yq5g0fJT4PweYYGKkH2LgiKAmknjO7kRZWofuuOtEixSEzviCVzgHDSIgoHMSJVv5UJ8_XYIfVnS79QQmXPzxnV2XB3ygwJywA9nE=).