Phân tích chi tiết về các hoạt động của tổ chức Nhà nước Hồi giáo trong những năm gần đây và các biện pháp ứng phó của cộng đồng quốc tế

Lời mở đầu: Diện mạo mới của "Nhà nước Hồi giáo" và mối đe dọa mang tính toàn cầu

Bước sang năm 2026, tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" (ISIS) đã hoàn toàn từ bỏ mô hình "nhà nước" kiểm soát các vùng lãnh thổ rộng lớn như năm 2014, để chuyển mình thành một mạng lưới toàn cầu phân tán nhưng cực kỳ nguy hiểm. Mặc dù tổ chức này đã bị đánh bại về mặt lãnh thổ tại vùng Baghouz, Syria vào năm 2019, nhưng độc tố tư tưởng và các nhánh khu vực của nó vẫn tiếp tục đe dọa nghiêm trọng đến sự đoàn kết của cộng đồng Hồi giáo (Ummah) và hòa bình thế giới [Source](https://icct.nl/publication/the-islamic-state-in-2025-an-evolving-threat-facing-a-waning-global-response/). Trong hai năm qua, đặc biệt là từ năm 2024, trọng tâm hoạt động của tổ chức này đã dịch chuyển từ Trung Đông sang Châu Phi và Trung Á. Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu phân tích xu hướng hoạt động của tổ chức trong những năm gần đây, các biện pháp ứng phó của cộng đồng quốc tế và trách nhiệm của thế giới Hồi giáo trong việc chống lại sự biến tướng của tư tưởng Khawarij này.

Nhánh Khorasan (ISIS-K): Những cuộc tấn công mới nhắm vào Trung Á và Nga

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất trong những năm gần đây là sự lớn mạnh của nhánh "Khorasan" (ISIS-K) có trụ sở tại Afghanistan. Vụ tấn công khủng bố xảy ra vào tháng 3 năm 2024 tại nhà hát Crocus City Hall ở thủ đô Moscow, Nga, khiến hơn 140 người thiệt mạng, đã minh chứng cho khả năng thực hiện các chiến dịch phức tạp và tầm xa của nhánh này [Source](https://www.stimson.org/2024/moscow-attack-reflects-russian-intelligence-weakness-and-isis-k-ambitions/). Cuộc tấn công này không chỉ nhắm vào Nga mà còn là một lời thách thức đối với an ninh của toàn khu vực.

Trước đó, vào tháng 1 năm 2024, một vụ nổ kép tại lễ tưởng niệm Qasem Soleimani ở thành phố Kerman, Iran đã khiến gần 100 người thiệt mạng, và ISIS-K cũng đã nhận trách nhiệm về vụ việc này [Source](https://www.theguardian.com/world/2024/mar/23/islamic-states-deadly-moscow-attack-highlights-its-fixation-with-russia). Những hành động này cho thấy ISIS đang mở rộng danh sách "kẻ thù", cố gắng kích động xung đột giáo phái trong các quốc gia Hồi giáo và lợi dụng khoảng trống quyền lực giữa các cường quốc. Mặc dù chính quyền Taliban ở Afghanistan đã thực hiện các chiến dịch trấn áp mạnh mẽ chống lại ISIS, nhưng các mạng lưới ngầm của tổ chức này vẫn tiếp tục gieo rắc mầm mống khủng bố trong khu vực.

Châu Phi: Trung tâm mới của chủ nghĩa khủng bố

Đến năm 2025, lục địa Châu Phi, đặc biệt là vùng Sahel (Mali, Niger, Burkina Faso), đã trở thành địa bàn hoạt động tích cực nhất của ISIS. Nhánh "Sahel" của ISIS (ISSP) đã tận dụng hiệu quả khoảng trống an ninh xuất hiện sau khi các lực lượng phương Tây, đặc biệt là Pháp, rút khỏi khu vực này [Source](https://www.parliament.uk/business/publications/research/briefing-papers/CBP-10234/countering-islamic-statedaesh-in-africa-syria-and-iraq-2025).

Sự bất ổn chính trị, nghèo đói và xung đột sắc tộc tại các khu vực này đã trở thành mảnh đất màu mỡ cho ISIS chiêu mộ binh sĩ. Tại miền bắc Nigeria, nhánh "Tây Phi" (ISWAP) đã củng cố nguồn tài chính bằng cách kiểm soát người dân địa phương và thu thuế. Sự bành trướng này tại Châu Phi không chỉ là mối đe dọa quân sự mà còn là một thảm họa phá hủy cấu trúc xã hội của các cộng đồng Hồi giáo địa phương [Source](https://ict.org.il/the-rise-of-the-islamic-state-in-africa-in-the-sahel-west-and-east-africa/).

Syria và Iraq: Những nỗ lực trỗi dậy của một tổ chức mất lãnh thổ

Tại Syria, những biến động chính trị dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Bashar al-Assad vào cuối năm 2024 dường như đã tạo ra cơ hội mới cho ISIS. Trong nửa đầu năm 2025, các cuộc tấn công của ISIS tại các khu vực phía đông Syria đã gia tăng đáng kể [Source](https://sfuturem.org/escalation-of-activity-by-the-islamic-state-isis-against-the-syrian-transitional-government/). Tổ chức này tiếp tục áp dụng chiến thuật "phá tường" để giải cứu các thành viên khỏi các nhà tù do Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) kiểm soát.

Tại Iraq, sứ mệnh quân sự của liên minh quốc tế do Mỹ dẫn đầu đã chính thức kết thúc vào tháng 9 năm 2025, chuyển sang hình thức hợp tác an ninh song phương [Source](https://www.state.gov/joint-statement-announcing-the-timeline-for-the-end-of-the-military-mission-of-the-global-coalition-to-defeat-isis-in-iraq/). Mặc dù quân đội Iraq liên tục thực hiện các cuộc truy quét tàn dư của ISIS, nhưng các tế bào ngầm của tổ chức này vẫn tồn tại ở các vùng núi và sa mạc. Tình trạng này một lần nữa chứng minh rằng các quốc gia Hồi giáo cần tăng cường hợp tác lẫn nhau thay vì dựa vào các lực lượng bên ngoài để bảo vệ an ninh của chính mình.

Góc nhìn Hồi giáo: ISIS — Nhát dao đâm vào trái tim của Ummah

Dưới góc độ luật Sharia và quan điểm của các học giả, tổ chức ISIS chính là những kẻ "Khawarij" của thời đại chúng ta. Hành động của chúng hoàn toàn trái ngược với các nguyên tắc nhân đạo, công lý và hòa bình của Hồi giáo. Các tổ chức Hồi giáo uy tín nhất thế giới, bao gồm Đại học Al-Azhar, Hội đồng Học giả Tối cao Saudi Arabia và Liên minh Thế giới các Học giả Hồi giáo, đã tuyên bố ISIS là "kẻ thù của Hồi giáo" [Source](https://www.wilsoncenter.org/article/muslims-against-isis-part-1-clerics-scholars).

ISIS đã gây ra thiệt hại lớn nhất cho chính người Hồi giáo. Tuyệt đại đa số những người thiệt mạng trong các cuộc tấn công của chúng là những người Hồi giáo vô tội. Ngoài ra, những hành động tàn bạo của chúng đã khiến làn sóng "Islamophobia" (nỗi sợ hãi Hồi giáo) gia tăng ở phương Tây, dẫn đến việc người Hồi giáo bị gạt ra ngoài lề xã hội và hình ảnh của Hồi giáo bị hoen ố. Nếu Jihad thực sự là chống lại sự áp bức và thiết lập công lý, thì hành động của ISIS lại là gây ra sự hỗn loạn (fitna), sát hại người vô tội và chia rẽ cộng đồng [Source](https://www.independent.co.uk/news/world/asia/70000-indian-muslim-clerics-issue-fatwa-against-isis-the-taliban-alqaeda-and-other-terror-groups-a6770241.html).

Các biện pháp ứng phó của cộng đồng quốc tế và các trò chơi chính trị

Cộng đồng quốc tế đang đấu tranh chống lại ISIS trên các lĩnh vực quân sự, kinh tế và kỹ thuật số. Theo các báo cáo của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đã có một số tiến bộ trong việc ngăn chặn tuyên truyền của ISIS trên không gian mạng và cắt đứt các nguồn tài chính của chúng [Source](https://www.securitycouncilreport.org/what-in-blue/2026/02/counter-terrorism-briefing-on-the-secretary-generals-strategic-level-report-on-isil-daesh-3.php). Tuy nhiên, sự cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc (như cuộc chiến tại Ukraine và sự đối đầu Mỹ-Trung) đang làm suy yếu sự hợp tác quốc tế trong cuộc chiến chống khủng bố.

Từ góc độ của người Hồi giáo, các chính sách chống khủng bố của các nước phương Tây thường tồn tại "tiêu chuẩn kép". Một mặt họ tấn công ISIS, nhưng mặt khác lại phớt lờ những nguyên nhân gốc rễ của khủng bố như bất công chính trị, tàn dư của chủ nghĩa thực dân và các vấn đề nhức nhối của Ummah như vấn đề Palestine. Sự phiến diện này đã tạo cơ hội cho các tổ chức khủng bố đưa ra những tuyên bố giả dối rằng "chúng tôi đang đấu tranh cho công lý" [Source](https://www.un.org/press/en/2025/sc15584.doc.htm).

Kết luận: Sự cứu rỗi của Ummah nằm ở sự đoàn kết và nhận thức

Việc đối phó với mối đe dọa từ tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" không thể chỉ thực hiện bằng sức mạnh quân sự. Đây là một cuộc chiến về tư tưởng. Để chống lại sự cực đoan trong nội bộ, các xã hội Hồi giáo cần trang bị cho thanh thiếu niên những kiến thức Hồi giáo đúng đắn, thiết lập công lý xã hội và nâng cao khả năng tự quyết định vận mệnh chính trị của mình.

Sự diệt vong của các tổ chức gây loạn như ISIS phụ thuộc vào sự đoàn kết của Ummah, sự dẫn dắt đúng đắn của các học giả và việc chấm dứt các bất công trên phạm vi toàn cầu. Chúng ta không được quên rằng Hồi giáo là tôn giáo được gửi xuống như một sự thương xót cho nhân loại, và khủng bố chính là sự phản bội lớn nhất đối với lòng thương xót đó.