Mạng lưới Khôi phục Nhà nước Hồi giáo và những diễn biến mới nhất gây lo ngại cho các cơ quan an ninh quốc tế trong cuộc chiến chống khủng bố xuyên biên giới

Mở đầu: Mạng lưới Khôi phục Nhà nước Hồi giáo trong diện mạo mới

Bước sang đầu năm 2026, "Mạng lưới Khôi phục Nhà nước Hồi giáo" không còn đơn thuần là một tổ chức kiểm soát một vùng địa lý cụ thể như thập kỷ trước. Thay vào đó, nó đã biến mình thành một thực thể lai xuyên biên giới, dựa trên sự phi tập trung hóa trong vận hành và tính linh hoạt của kỹ thuật số. Sự chuyển đổi này đã trở thành thách thức an ninh nổi bật nhất đối với cộng đồng quốc tế nói chung và cộng đồng Hồi giáo (Ummah) nói riêng. Các nhóm này — vốn được các học giả Hồi giáo mô tả là "Khawarij thời hiện đại" — tiếp tục lợi dụng các khái niệm pháp lý Hồi giáo và làm biến dạng hình ảnh của đạo Hồi cũng như người Hồi giáo trên toàn cầu [Source](https://www.theguardian.com/world/2015/nov/23/growth-of-isis-and-islamophobia-putting-british-imams-under-huge-pressure). Những diễn biến gần đây vào đầu năm nay cho thấy một sự tái định vị chiến lược, tập trung vào các khu vực trống trải về an ninh tại Châu Phi và Trung Á, đặt lợi ích và sự ổn định của các dân tộc Hồi giáo vào tình thế nguy hiểm.

Tỉnh Khorasan: Mũi nhọn của mối đe dọa xuyên lục địa

Trong năm 2026, "Tỉnh Khorasan" (IS-K) nổi lên như một nhánh nguy hiểm nhất của mạng lưới, với khả năng thực hiện các hoạt động tinh vi ở nước ngoài. Theo báo cáo của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc công bố vào tháng 2 năm 2026 (văn bản S/2026/57), mối đe dọa từ nhánh này đã trở nên phức tạp và dữ dội hơn, khi chúng thành công trong việc chiêu mộ các tay súng từ Tajikistan, Uzbekistan và khu vực Kavkaz [Source](https://www.securitycouncilreport.org/whatsinblue/2026/02/counter-terrorism-briefing-on-the-secretary-generals-strategic-level-report-on-isil-daesh-3.php).

Hoạt động của nhánh này không chỉ giới hạn trong nội bộ Afghanistan mà còn mở rộng sang việc nhắm mục tiêu vào các lợi ích quốc tế và khu vực. Vào tháng 1 năm 2026, tổ chức này đã nhận trách nhiệm về một vụ tấn công đẫm máu vào một nhà hàng ở Kabul nơi người nước ngoài thường lui tới, phản ánh sự thất bại của chính quyền địa phương trong việc kiềm chế sự bành trướng này [Source](https://www.un.org/press/en/2026/sc15584.doc.htm). Sự trỗi dậy này gây lo ngại sâu sắc cho các quốc gia láng giềng Hồi giáo, nơi người ta lo sợ tổ chức này sẽ lợi dụng các biên giới lỏng lẻo để gieo rắc hỗn loạn ở Trung Á, phục vụ cho chương trình nghị sự của các thế lực quốc tế muốn gây bất ổn khu vực dưới chiêu bài chống khủng bố.

Châu Phi: Trung tâm trọng lực mới của mạng lưới

Trong khi ảnh hưởng của tổ chức này suy giảm tại các căn cứ truyền thống, Châu Phi vào năm 2026 đã trở thành "trái tim" cho các hoạt động của mạng lưới. Tại khu vực Sahel, cụ thể là vùng tam giác biên giới giữa Mali, Burkina Faso và Niger, "Tỉnh Sahel" (ISSP) đã thiết lập được quyền kiểm soát trên những vùng lãnh thổ rộng lớn, tận dụng sự rút lui của các lực lượng quốc tế và sự yếu kém của chính phủ địa phương [Source](https://icct.nl/publication/the-islamic-state-in-2025-an-evolving-threat-facing-a-waning-global-response/).

Trong một diễn biến đáng chú ý vào tháng 1 năm 2026, tổ chức này đã tấn công sân bay chính Niamey ở Niger. Vụ tấn công chỉ bị đẩy lùi một cách khó khăn với sự hỗ trợ của lực lượng nước ngoài, khẳng định tham vọng của tổ chức trong việc nhắm vào các cơ sở hạ tầng chủ quyền của quốc gia [Source](https://www.securitycouncilreport.org/whatsinblue/2026/02/counter-terrorism-briefing-on-the-secretary-generals-strategic-level-report-on-isil-daesh-3.php). Tại Somalia, "Tỉnh Somalia" đã trở thành một trung tâm tài chính và hậu cần kết nối các nhánh của tổ chức tại Châu Phi và Châu Á, dưới sự lãnh đạo của Abdul Qadir Mumin trong các hoạt động tài trợ toàn cầu [Source](https://www.parliament.uk/business/publications/research/key-issues-for-the-2024-parliament/defence-and-security/countering-islamic-state-daesh-in-africa-syria-and-iraq/). Sự bành trướng này không chỉ đe dọa an ninh châu lục mà còn dẫn đến các làn sóng di cư lớn của người Hồi giáo, phá hủy sinh kế của họ và biến họ thành nạn nhân của các chính sách an ninh quốc tế hà khắc.

Chiến trường Syria: Khoảng trống sau khi chế độ sụp đổ

Syria đã chứng kiến những biến động kịch tính sau khi chế độ Assad sụp đổ vào tháng 12 năm 2024. Tổ chức Nhà nước Hồi giáo đã cố gắng lợi dụng khoảng trống an ninh để tái xây dựng các tế bào của mình. Mặc dù tần suất các vụ tấn công đã giảm so với những năm đỉnh cao, nhưng tổ chức này vẫn thực hiện hơn 150 vụ tấn công tại các khu vực khác nhau của Syria trong nửa cuối năm 2025 và đầu năm 2026 [Source](https://www.harmoon.org/research/escalation-of-islamic-state-operations-in-syria-after-the-fall-of-the-regime/).

Một trong những diễn biến an ninh nổi bật nhất vào tháng 1 năm 2026 là việc bắt đầu chuyển hàng ngàn tù nhân thuộc tổ chức này từ các nhà tù ở Đông Bắc Syria sang Iraq, nhằm giảm bớt áp lực an ninh và ngăn chặn các cuộc vượt ngục tập thể mà tổ chức này đang lên kế hoạch [Source](https://www.aljazeera.net/encyclopedia/2014/10/11/%D8%AA%D9%86%D8%B8%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D9%86%D8%B4%D8%A3%D8%AA%D9%87).

Công nghệ và Trí tuệ nhân tạo: Vũ khí kỹ thuật số của mạng lưới

Cuộc đối đầu không còn chỉ dừng lại ở quân sự mà đã chuyển sang không gian mạng. Vào tháng 2 năm 2026, các quan chức Liên Hợp Quốc đã cảnh báo về việc mạng lưới này ngày càng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiền điện tử để tạo điều kiện cho việc chiêu mộ và tài trợ [Source](https://www.un.org/press/en/2026/sc15584.doc.htm). Mạng lưới nhắm vào thanh niên Hồi giáo thông qua các nền tảng mạng xã hội mã hóa, sử dụng những lời lẽ đầy cảm xúc kết nối các vấn đề chính nghĩa của cộng đồng với hệ tư tưởng lệch lạc của chúng. Sự xâm nhập kỹ thuật số này đòi hỏi nhận thức về cả giáo luật và công nghệ từ các tổ chức Hồi giáo để bảo vệ thanh niên khỏi rơi vào bẫy cực đoan.

Tác động đối với cộng đồng Hồi giáo: Cái bẫy của chứng bài Hồi giáo và sự kỳ thị an ninh

Từ góc độ Hồi giáo chân chính, sự tồn tại và bành trướng của mạng lưới này là một thảm họa đối với người Hồi giáo ở cả phương Tây và phương Đông. Mỗi hành động khủng bố do các nhóm này thực hiện đều tạo cớ cho các trào lưu cực hữu ở phương Tây leo thang những lời lẽ "bài Hồi giáo" (Islamophobia) [Source](https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/islamophobia-what-islamic-state-really-wants). Vào năm 2026, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy sự gia tăng thái độ thù địch đối với người Hồi giáo ở Châu Âu và Hoa Kỳ, nơi các cộng đồng Hồi giáo bị đối xử như một "vấn đề an ninh" thay vì là những công dân đối tác [Source](https://lordashcroftpolls.com/2026/02/if-a-good-independent-came-id-give-him-a-chance-ive-given-labour-chances-my-focus-groups-of-muslim-voters/).

Chiến lược của tổ chức này về cơ bản dựa trên việc tạo ra sự rạn nứt giữa người Hồi giáo và xã hội của họ, điều mà chúng gọi là "xóa bỏ vùng xám". Do đó, việc chống lại mạng lưới này là một sự cần thiết về mặt giáo luật để bảo vệ sự toàn vẹn của đạo Hồi, cũng như bảo vệ tính mạng và danh dự của người Hồi giáo đang bị xâm phạm nhân danh tôn giáo một cách sai trái.

Kết luận: Hướng tới một tầm nhìn Hồi giáo toàn diện trong đối phó

Việc đối phó với "Mạng lưới Khôi phục Nhà nước Hồi giáo" vào năm 2026 đòi hỏi nhiều hơn là các cuộc không kích và hợp tác tình báo quốc tế. Nó đòi hỏi một chiến lược xuất phát từ chính trái tim của cộng đồng Hồi giáo, dựa trên: 1. **Phản bác tư tưởng:** Tăng cường vai trò của các học giả chân chính trong việc vạch trần những sai lầm của tư tưởng cực đoan. 2. **Phát triển và Công lý:** Giải quyết các bất công về chính trị và kinh tế tại các khu vực như Sahel, vốn là mảnh đất màu mỡ cho việc chiêu mộ. 3. **Chủ quyền quốc gia:** Củng cố các tổ chức của các quốc gia Hồi giáo để lấp đầy các khoảng trống an ninh và ngăn chặn sự can thiệp từ bên ngoài.

Cộng đồng Hồi giáo là đối tượng chịu thiệt hại đầu tiên từ chủ nghĩa khủng bố xuyên biên giới này, và cũng chính họ là những người có khả năng nhổ tận gốc nó nếu ý chí được thống nhất để bảo vệ tôn giáo và tương lai của các thế hệ mai sau.