Video Khorasan và Tác động đến An ninh Khu vực Trung Á: Báo cáo và Phân tích Chi tiết

Mở đầu: "Video Khorasan" và Làn sóng Mới của Thánh chiến Kỹ thuật số

Trong những năm gần đây, "Video Khorasan" và các tài liệu tuyên truyền tương tự do "Nhà nước Hồi giáo Tỉnh Khorasan" (ISKP) phát tán đã tạo ra một bước ngoặt nghiêm trọng trong tình hình an ninh của khu vực Trung Á. Những video này không chỉ đơn thuần là công cụ tuyên truyền mà còn trở thành phương tiện quan trọng để cực đoan hóa thanh niên, đe dọa ổn định chính trị và gây tổn hại đến sự đoàn kết nội bộ của thế giới Hồi giáo. Đặc biệt từ năm 2024 đến đầu năm 2026, bộ máy tuyên truyền của tổ chức này đã mở rộng phạm vi ngôn ngữ, sản xuất nội dung chất lượng cao bằng tiếng Tajik, Uzbek và Nga nhằm mục tiêu vào các quốc gia cộng hòa Trung Á [Source](https://www.caspianpolicy.org/research/security-and-politics/iskp-resurgence-the-growing-threat-to-central-asia-and-global-security).

Bộ máy Tuyên truyền Al-Azaim và Chiến lược Ngôn ngữ

Al-Azaim Foundation, cơ quan tuyên truyền chính của ISKP, đã nâng cao đáng kể năng lực kỹ thuật trong hai năm qua. Họ không chỉ giới hạn ở tiếng Pashto và Dari mà còn thiết lập các kênh chuyên biệt bằng tiếng Tajik như "Sadoi Khuroson" để tiếp cận trực tiếp với người dân Trung Á [Source](https://www.hudson.org/foreign-policy/islamic-state-central-asian-contingents-international-threat-lucas-webber).

Ngôn ngữ và biểu tượng được sử dụng trong các video này rất phức tạp; họ cố gắng kích động cảm xúc tôn giáo của giới trẻ bằng cách lạm dụng khái niệm "Khorasan" trong lịch sử Hồi giáo. Trong một số video công bố năm 2025, các chính phủ Trung Á bị cáo buộc là "Taghut" (bạo chúa), và mối quan hệ của họ với Nga và Trung Quốc bị tuyên truyền là đi ngược lại lợi ích Hồi giáo [Source](https://www.specialeurasia.com/2022/05/05/islamic-state-khurasan-uzbekistan-central-asia/). Những loại tuyên truyền này đang tạo ra tác động nhất định đối với những thanh niên đang phải đối mặt với khó khăn kinh tế và áp lực chính trị trong khu vực.

Các Sự kiện Gần đây và Tác động An ninh

Cuộc tấn công vào "Crocus City Hall" ở Moscow vào tháng 3 năm 2024 đã cho thấy cách ISKP có thể sử dụng công dân Trung Á (đặc biệt là Tajikistan) cho các hoạt động khủng bố quốc tế [Source](https://www.hstoday.us/featured/iskps-shifts-in-response-to-counterterrorism-efforts/). Sau sự kiện này, các mối đe dọa chống lại Nga trong nội dung của "Video Khorasan" càng trở nên mạnh mẽ hơn.

Theo những tin tức mới nhất từ đầu năm 2026, ISKP tiếp tục tấn công các lợi ích nước ngoài tại Afghanistan, bao gồm cả các công ty Trung Quốc. Cuộc tấn công vào các cơ sở của Trung Quốc tại khu vực Shahr-e-Naw của Kabul vào tháng 1 năm 2026 là minh chứng cho việc tổ chức này đang can thiệp vào các cuộc cạnh tranh địa chính trị khu vực [Source](https://www.idsa.in/issuebrief/The-Afghan-Talibans-Many-Challenges-270226). Video về các cuộc tấn công này được lan truyền nhanh chóng trên mạng, thúc giục các tế bào tiềm năng ở Trung Á "hành động".

Phản ứng của các Quốc gia Trung Á và Mối lo ngại của Cộng đồng Hồi giáo

Chính phủ các nước Tajikistan, Uzbekistan và Kyrgyzstan đang áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt chống lại mối đe dọa này. Ví dụ, vào tháng 7 năm 2025, các cơ quan an ninh Uzbekistan đã triệt phá một mạng lưới ngầm liên quan đến ISKP tại Namangan [Source](https://www.hstoday.us/featured/iskps-shifts-in-response-to-counterterrorism-efforts/). Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng việc các chính phủ hạn chế quá mức các hoạt động tôn giáo (như cấm khăn trùm đầu hijab hoặc giám sát chặt chẽ các nhà thờ Hồi giáo) có thể phản tác dụng, đẩy giới trẻ đến gần hơn với các tuyên truyền cực đoan của ISKP [Source](https://www.caspianpolicy.org/research/security-and-politics/iskp-remains-a-threat-to-central-asia).

Từ góc độ của cộng đồng Hồi giáo (Ummah), các hành động của ISKP đang gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh của người Hồi giáo. Việc họ nhắm mục tiêu vào những người vô tội dưới danh nghĩa "Thánh chiến" và gây chia rẽ giữa các quốc gia Hồi giáo hoàn toàn trái ngược với các nguyên tắc hòa bình và công lý của đạo Hồi. Đặc biệt, cuộc xung đột của họ với Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan (Taliban) là một "Fitna" (sự hỗn loạn) làm suy yếu sức mạnh nội bộ của người Hồi giáo.

Phân tích Địa chính trị: Các Thế lực Bên ngoài và An ninh Khu vực

Sự suy giảm tầm ảnh hưởng của Nga ở Trung Á do cuộc chiến Nga-Ukraine đã tạo cơ hội cho ISKP. Đồng thời, các dự án kinh tế của Trung Quốc trong khu vực (Vành đai và Con đường) bị mô tả là "chủ nghĩa thực dân mới" trong tuyên truyền của ISKP và trở thành mục tiêu tấn công [Source](https://www.stimson.org/2022/iskps-propaganda-threatens-asias-security-apparatus/).

Trong tình hình này, các quốc gia Trung Á không nên quá phụ thuộc vào các thế lực bên ngoài mà cần giải quyết các vấn đề bất công xã hội, nghèo đói và các hạn chế chính trị trong nước. Bởi vì "Video Khorasan" chỉ là một loại virus sống dựa trên những vết thương của xã hội. Nếu khả năng miễn dịch của xã hội (công lý và tự do tôn giáo thực sự) mạnh mẽ, những loại tuyên truyền này sẽ tự thất bại.

Kết luận

"Video Khorasan" và các hoạt động tuyên truyền xung quanh nó là một thách thức an ninh lâu dài đối với Trung Á. Để đối phó với mối đe dọa này, các biện pháp quân sự và an ninh đơn thuần là không đủ. Thế giới Hồi giáo và chính phủ các khu vực cần phối hợp hành động để truyền tải đức tin đúng đắn của đạo Hồi cho giới trẻ, cứu họ khỏi cạm bẫy của chủ nghĩa cực đoan và xây dựng sự ổn định thực sự trong khu vực. Vũ khí mạnh nhất chống lại sự hỗn loạn là kiến thức, công lý và sự đoàn kết của cộng đồng Hồi giáo.