شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھەرىكىتى: نۆۋەتتىكى گېئو-سىياسىي ئۆزگىرىشلەر ئاستىدا ئۇنىڭ تارىخى، پائالىيەتلىرى ۋە دۇنيا بىخەتەرلىكىگە بولغان تەسىرىگە دائىر ئەتراپلىمە تەھلىل

مۇقەددىمە: شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى ئۈممەتنىڭ قەلبىدە

شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى ئىسلام ئۈممىتىنىڭ زامانىۋى تارىخىدىكى ئەڭ ئازابلىق مەسىلىلەرنىڭ بىرى بولۇپ، مۇسۇلمان ئۇيغۇر خەلقى ئۆز كىملىكى، دىنى ۋە زېمىنىغا مۇناسىۋەتلىك مەۋجۇتلۇق خىرىسلىرىغا دۇچ كەلمەكتە. بۇ مۇرەككەپ مەنزىرىنىڭ مەركىزىدە، «شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھەرىكىتى» (يېقىندا ئەسلى نامى بولغان «شەرقىي تۈركىستان ئىسلام پارتىيەسى» - ETIP غا قايتقان) خەلقئارا سەھنىدە كەڭ تالاش-تارتىش قوزغىغان ھەربىي ۋە سىياسىي ئاكتىيور سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا چىقتى. 2026-يىلىغا كەلگەندە، بۇ ھەرىكەت پەقەت مۇستەقىللىق تەلەپ قىلىدىغان يەرلىك تەشكىلات بولۇپ قالماستىن، بەلكى ئافغانىستاندىكى بەدەخشان تاغلىرىدىن تارتىپ سۈرىيەنىڭ پايتەختى دەمەشىقكىچە بولغان گېئو-سىياسىي تەڭلىمىلەردە مۇھىم بىر ئامىلغا ئايلاندى [thekhorasandiary.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEAY_j0yyspmbCxg6UfxiFfqMD23O1OLAY719y7xQTCixUuCYO1HNmpkyDgEdbt3roWHGr4WBHZUBZWbSoAb4sl1JIo9hL3Pf0w9oBhfmEwJIUw-7fGF9jeJAEqKJH5spZZphAJMHRa3bXG5xRM55LG0gfi0HeMh1EpaxyKxl0HLCrRUQyXp2984_dbrCiTH9ACgH9Zl3S7PljKj7bUVPNuZlDxqrIxgEdBuQGLBZpeBjwL).

تارىخىي يىلتىزى: يەرلىك قارشىلىقتىن خەلقئارالىشىشقىچە

بۇ ھەرىكەت 90-يىللارنىڭ ئاخىرىدا شەيخ ھەسەن مەسئۇم تەرىپىدىن قۇرۇلغان بولۇپ، ئۇ شەرقىي تۈركىستان (خىتايچە ئاتىلىشى بويىچە شىنجاڭ رايونى) خەلقىنىڭ زۇلۇمدىن قۇتۇلۇشى ۋە ئۇ يەردىكى مۇسۇلمانلارنىڭ ھوقۇقىنى قوغدايدىغان ئىسلام دۆلىتى قۇرۇشنى مەقسەت قىلغان [wikipedia.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHxMqRoNixojfm2D86AxcpBp3fRa7zBGuJHXmWpL8gJDqmgp7n0PsLz3qI7SQdRHblcxWrKv4yogBJgnq6S0SjTBi8SrewT5RZWLhluOOND4iyVCBLlqVMloI-SeLs4O4w9sH97Mf3f2AbYTZWjx5vI). 2003-يىلى مەسئۇم شېھىت بولغاندىن كېيىن، ئابدۇلھەق تۈركىستانى رەھبەرلىكنى ئۆتكۈزۈۋېلىپ، ھەرىكەتنى ئافغانىستان ۋە پاكىستاندىكى ئىستراتېگىيەلىك ئىتتىپاقداشلىقنىڭ يېڭى باسقۇچىغا ئېلىپ باردى.

ئۆتكەن يىگىرمە يىلدا، بېيجىڭ 11-سېنتەبىر ۋەقەلىرىدىن پايدىلىنىپ، ھەر قانداق ئۇيغۇر ھەرىكىتىنى «تېررورلۇق» دەپ بەلگە قويدى، بۇ ھەرىكەتنى چېگرادىن سىرتقى بىخەتەر پاناھگاھلارنى ئىزدەشكە مەجبۇرلىدى. 2025-يىلى، ھەرىكەتنىڭ شۇرا كېڭىشى ئۆزلىرىنىڭ مىللىي ۋە ۋەتەنپەرۋەرلىك ئۆلچىمىنى كۈچەيتىش ئۈچۈن «شەرقىي تۈركىستان ئىسلام پارتىيەسى» (ETIP) نامىغا قايتىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى ۋە زېمىنىنى خىتاي ئىشغالىيىتىدىن ئازاد قىلىشتىكى ئاساسىي نىشانىنى تەكىتلىدى [thekhorasandiary.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEAY_j0yyspmbCxg6UfxiFfqMD23O1OLAY719y7xQTCixUuCYO1HNmpkyDgEdbt3roWHGr4WBHZUBZWbSoAb4sl1JIo9hL3Pf0w9oBhfmEwJIUw-7fGF9jeJAEqKJH5spZZphAJMHRa3bXG5xRM55LG0gfi0HeMh1EpaxyKxl0HLCrRUQyXp2984_dbrCiTH9ACgH9Zl3S7PljKj7bUVPNuZlDxqrIxgEdBuQGLBZpeBjwL).

سۈرىيەدىكى دراماتىك ئۆزگىرىش: گۇرۇھۋازلىقتىن ھەربىي ئورگانغا

2025-يىلى شام زېمىنىدا ھەرىكەتنىڭ يولىدا تۈپتىن ئۆزگىرىش يۈز بەردى. بەششار ئەسەد تۈزۈمى ئاغدۇرۇلۇپ، ئەھمەد ئەششەرئ (ئىلگىرىكى جەولانى) باشچىلىقىدىكى ئىنقىلابىي كۈچلەر دەمەشىقنى كونترول قىلغاندىن كېيىن، ئۇيغۇر جەڭچىلىرى ئىدلىبتىكى «مۇھاجىرلار» بولۇپلا قالماي، يېڭى سۈرىيە دۆلىتىنىڭ ھەربىي قۇرۇلمىسىنىڭ بىر قىسمىغا ئايلاندى.

2026-يىلىنىڭ بېشىدا ئېلان قىلىنغان دوكلاتلاردا، ئىسلام تۈركىستان پارتىيەسى جەڭچىلىرىنىڭ سۈرىيە دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىقىغا «84-دىۋىزىيە» نامى بىلەن رەسمىي قوشۇلغانلىقى كۆرسىتىلدى [independentarabia.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHLphoquMGKmgwwAECi2ygnsT_Ca5wsPXb6El-HZ8A64Ldp1nBGHFuIWAF3K4lnp4Kr7kq5MCQwYkOoWgz8yP-jGHYQn9eu_lKmM2AebzEyr_1kYmr0_V_DSWT2DXKQbsuPsY3-POxeIUO74pgoPKsb2sJDu-UxkKViZXIECWxTXbzfJsmQ13SASrT_IwvTlPhMP3iI75hYOBy_Ploi7zzGQW9iH9hWoZhVbwm1QRbH9PDAUBPmpUpLKykhYE3kgQOqtmsmlaRLC095TkjZnsEZ82_p1Q9ujNieZ2mtLAhw-uCvi3IFvBlQvUhHwRpIZS59ANOJ8S0l9QBAOrPw9WBGxCkHHw3__hLOqxnIBIBgDIcCsi3EWYfV9jOsJWi9MfdTpihBoMJdanQIyCw9d93-kP30Wwnj5EXdQV_jBLi2_0x9ixHqLQB-6MB2QysdFkE1cx3apHh6d2yFGtnUOS8lZWacSI4Ra1mCQf_1Vi-thioMghgY5qRbxQk6JF6QdPmNmm3hpC6bEOI-pRRS4LIQR4Cj3SqPsXNbQdNAJnFsjEDT8d4ZrHn_aA6A0gXJl2iRewLFzBIyKWvtPtTTUm6eCwnmDrqF_7hjki5oUG0UIeMU56Qy8k38HKJfdg==). بۇ تەرەققىيات بېيجىڭدا قاتتىق ئەندىشە قوزغىدى، خىتاي يېڭى سۈرىيە ھۆكۈمىتىدىن تېررورلۇققا قارشى تۇرۇش ۋە ئۆز زېمىنىنىڭ خىتاي بىخەتەرلىكىگە تەھدىت سېلىشىغا يول قويماسلىق مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلىشنى تەلەپ قىلدى [alaraby.co.uk](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQErrIwznoDFcChMsff3t6Q3EE9MKmijQgJDCVqf_i_cBT8C67uTJ6jfElPiuF93tIRpj4tvVT6VBvT4jAYBSxnN3BTQPfX7VPSeksD1pu7pEklXATPupGQTFymCKzTRLWFW-QoeBU0hgb02xtJZf2YQSmSuVjDNDa0UnxaFSEZbjG82KI8QVF0Jj8pI4MPtueHlSFLfEn_mTETyguzMSjVcxlAmw9ltN9LQ2MKndJXAAtJPwrwNLfX60xLORzGbEF8RJeUn1RB3cIQ9gM3znI0jz1qRPz06oVxkYLlrLyytT5uVcohQsPg9-WZMPIsrQ2DL1_H5xRe_BoAOYlcoCcExILZiqd3L60W4a-VvJh2SKHAN8p5FQN-6uz6Ne7DwtFeKcbCFUDRJ3aQvMM3RhZIEv08_fFyEHerPFTy1Nh4JEP1lvbS1iH20oAVXNHYavVbxbP5KTwKw0CSlYTtiX6WZiW4Iq3l9Lw305MxfpFW5aNjedg727DQIUdKLHmF-XvmZ0dKCV7tfqikFRrqyXRFr988qkpcTXhZ8CRSWAyoK5WDfH-CCdWtsNuYRHQ==). قانداقلا بولمىسۇن، نۆۋەتتىكى سۈرىيە رەھبەرلىكى ئازادلىق ئۇرۇشلىرىدا زور قۇربانلىقلارنى بەرگەن بۇ جەڭچىلەرنى خىتاينىڭ غايەت زور ئىقتىسادىي بېسىمىغا قارىماي، ئاسانلا تاشلىۋېتىشكە بولمايدىغان سادىق ئىتتىپاقداش دەپ قارايدىغاندەك قىلىدۇ.

ئافغانىستان مەسىلىسى: تالىبان ئېتىقادىي ۋەدىسى بىلەن سىياسىي ئەمەلىيەتچىلىك ئارىسىدا

ئافغانىستاندا ۋەزىيەت تېخىمۇ مۇرەككەپ. ئافغانىستان ئىسلام ئەمىرلىكى (تالىبان) خەلقئارالىق ئېتىراپقا ئېرىشىش ۋە «بىر بەلۋاغ بىر يول» تەشەببۇسى دائىرىسىدە خىتاي مەبلىغىنى جەلپ قىلىشقا تىرىشىۋاتقان بولسىمۇ، ئۇيغۇر «مۇھاجىرلار» مەسىلىسىدە ئەخلاقىي ۋە سىياسىي مەسىلىگە دۇچ كەلمەكتە.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ 2026-يىلى فېۋرالدىكى دوكلاتىغا قارىغاندا، ئابدۇلھەق تۈركىستانى يەنىلا كابۇلدا تۇرۇپ، ھەرىكەتنىڭ سۈرىيە ۋە ئافغانىستاندىكى ئىشلىرىنى باشقۇرماقتا [fdd.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFH5NxfNTyX4NGhWVkQmkPpsG-2E56NU7-ezfhfAE84-uCWJta-HMJq1XQ81FLSm-7fhEImXo5bJ2or9ri4bzBJWSHA_vXHLeVRUTiWAFv32YLlGpokF88NpFAC4ZrI-_2AO6-SCFbyoUxkkjbSZFpuR_jzuoBquKl9l0uK7_IUaeZFOWB4E_xZK6UCs0w8qFtS4doZc1rc0v8fv-Al9d5fgy5UYCdZd76ziZNJr7O7S-1g). ئوخشاش دوكلاتتا 2025-يىلى ھەرىكەتنىڭ 250 ئەزاسىنىڭ تالىبان ساقچى قىسىملىرىغا قوشۇلغانلىقى، بۇنىڭ ئايرىۋېتىشكە تەس بولغان بىر خىل ئورگانىك بىرىكىشنى ئەكس ئەتتۈرىدىغانلىقى كۆرسىتىلدى [eurasiareview.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFUue453VrG_nEc2knjmjYJ8sILiVL9tdnNxt6xnpe0rghFiri8Ghdj_a-S-8AWdNamdWvIwTOmCAjUHYufKinQ7wXnEPBdmB0A7wJ6pg0QYsozporcat7Jaxp5Pu0z8kVpzsWvxGDLEClo3VxTgFexAefuJwv-l3C4g94oLx9_fbuy35n7rIRNUNU3OsBXwTfnpLopgf-XDR7XI597nJk=). تالىباننىڭ ئۆز زېمىنىدىن قوشنا دۆلەتلەرگە ھېچقانداق تەھدىت يوقلىقىنى ئىنكار قىلىدىغان رەسمىي باياناتلىرىغا قارىماي، بېيجىڭ يەنىلا ھەرىكەت بىلەن «تۈپتىن ئۈزۈل-كېسىل ئالاقىنى ئۈزۈش»نى تەلەپ قىلماقتا، تالىبان بولسا بۇنى ئۆز ئىگىلىك ھوقۇقىغا دەخلى-تەرۇز قىلىش ۋە ئۇرۇش يىللىرىدا ئۆزىگە ياردەم بەرگەنلەرگە بولغان ساداقەتسىزلىك دەپ قارايدۇ [news.cn](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFiHEylGz4VwGjU553qUk6DQVmbkKEZ84Ioptnr-buQhiKjgJRUnFiZmcImwhWUjzc_TylxccP4ZRbeBPDe18SEhFHhMVFGWm_JTU3rrnUpdU2TWtu0EH5HtXCBQh2gZQXr8dN5EEnsNtsw5xI=).

دۇنيا بىخەتەرلىكى ۋە ئىسلامىي نۇقتىئىنەزەرگە بولغان تەسىرى

ئىسلام ئۈممىتى نۇقتىئىنەزىرىدىن ئېيتقاندا، ھەرىكەتنىڭ پائالىيىتىنى شەرقىي تۈركىستاندىكى پاجىئەلىك ئىنسانىي ۋەزىيەتتىن ئايرىپ قارىغىلى بولمايدۇ. دۇنيا بىخەتەرلىك تەرەپلىرىگە ئەھمىيەت بېرىۋاتقاندا، چوڭ كۈچلەر خىتاينىڭ مىليونلىغان مۇسۇلمانغا قاراتقان سىستېمىلىق باستۇرۇش، تۈركۈملەپ تۇتۇپ تۇرۇش ۋە دىنىي كىملىكنى يوقىتىش سىياسەتلىرىگە كۆز يۇمماقتا [hrw.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHRnEuO923HxFyZkrI8JtjFuU_a8mHtPDCA5y0m93oGHLEuUc28VeMvfgomDf_0ELOtDf2Rwbu42NIOhr4NiVvLQDQX0q0hcwIGWCCkiDWNGBHlO-e9PZukc6CchyGI8m14GNydRa6Ro8Y9dubKE6GpXLHo-lMckA==).

ھەرىكەتنىڭ مەۋجۇتلۇقىنىڭ داۋاملىشىشى ۋە 2026-يىلى ھەربىي ئىقتىدارىنىڭ تەرەققىي قىلىشى خەلقئارا ئادالەتنىڭ يوقلۇقىنىڭ تەبىئىي نەتىجىسىدۇر. ئامېرىكا 2020-يىلى خىتاي بىلەن بولغان رىقابىتىگە مۇناسىۋەتلىك سىياسىي مەقسەتلەر ئۈچۈن بۇ ھەرىكەتنى تېررورلۇق تىزىملىكىدىن چىقىرىۋەتكەن بولسىمۇ [shaam.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFFhwio93eDJHnBAGiiepwm77oKXhNn0-G7mx66FBc21M5xBv1zhHCV3OxrFHBJevJBhQ59kC0bIQ77XFsb8CoVOFsLXh2qmMWUcR8UKX43kyyS0EDpcIdBZZH-DzHkW5iOK6SFMYwgUijoAXVB8L_p5m75JY7uzYjIHHky8XP37FPFjkYNZyfrl1IztC1a1NbtFzPtiTylfvMsYRIai_V8OQLlQlHcsgRBuiSAjSFOiC_KobGl6wW1B3Zx3OJoyYQosgB1EIYmVp78wimhJrTXCOmnIuC2NGSM7nlXAxZomp9T3ggC1aDoEn63TbARxt9TjELeK3HIfDpKQaXOti5kZeQR7dqSqXc373Boacup6BxaIoDJc9lvs4cLiA224xBeke14fq4lzusBTbZqZZMUq6HVkeL6hfmiAOdlAzNnACTmdgHhOnoaBtyZqOFvOndFuNU2p82TfMMM3DTcHiev2LBWX0GEQmu0MA4irRSrEcPuUuvhw3pemH1FKQqn7NTBIwEPamNNW-o6IpSUde4QSoMDsgZZIDCPdUVFEtQqsOuOdMsT5SLkVaDGfewezCfj_zP5QcaaBX5ZHVkN_9mBky8V7a-TRNIWg6gT-WGZ5s0nCDkZqGBK3M4f_CofzooEbguM-zxnBzwWh-tPB6P2PP3IRA_0moFi8eDlfU5tmWHhwaRSyPw4PZviApXVoPguorsVVg==)، ئىسلام ئۈممىتى ئۇيغۇرلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇقىنى قوللاش بىلەن ئىسلام دۆلەتلىرىنىڭ مۇقىملىقىنى ساقلاش ۋە ۋاكالەتچى ئۇرۇشلارغا سۆرەپ كىرىلىشتىن ساقلىنىش ئوتتۇرىسىدا تەڭپۇڭلۇقنى ساقلايدىغان ئەتراپلىمە قاراشنى قوللىنىشى كېرەك.

نۆۋەتتىكى ۋە كەلگۈسى خىرىسلار

ھەرىكەت بۈگۈنكى كۈندە ئېغىر خىرىسلارغا دۇچ كەلمەكتە، بۇلارنىڭ ئەڭ مۇھىمى: 1. **چېگرا ھالقىغان بېسىم:** خىتاينىڭ بىخەتەرلىك ۋە ئەدلىيە كېلىشىملىرى ئارقىلىق قازاقىستان ۋە تۈركىيە قاتارلىق قوشنا دۆلەتلەردە ئۇيغۇر پائالىيەتچىلىرىنى قوغلىشىنى كېڭەيتىشى [muslimnetwork.tv](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFGZeO7pqVwR_Pso6p7UyqFWR9anhXvSkW-61iKXwMsdUJHRQuUn9jDa8W7dWrhiI-wqxX5ySnxImneDg0-UNj-zfzUM4Ly9VeI-vQnRI0Kjqmln2D6SHkq36_cVujlDTwVxfDfXLeHRJLcvqZ4wgZs-Vl_wNMCujIdWIGKI7zGo_y7amRqUR0RgSO9hO9ZlgU5u-hNoDho). 2. **سىياسىي قورالغا ئايلىنىش:** چوڭ كۈچلەرنىڭ ئۇيغۇر مەسىلىسىنى يېڭى سوغۇق ئۇرۇشتىكى بېسىم قورالى سۈپىتىدە ئىشلىتىش ئۇرۇنۇشى، بۇ مەسىلىنى ئەخلاقىي ۋە دىنىي مەزمۇنىدىن مەھرۇم قىلىشى مۇمكىن. 3. **بىرىكىش ۋە مۇستەقىللىق:** سۈرىيەدە، ھەرىكەتنىڭ دۆلەتلىك ئارمىيەگە قوشۇلۇشى ئۇنىڭ شەرقىي تۈركىستانغا مۇناسىۋەتلىك ئەسلى كۈنتەرتىپىنى ساقلاپ قېلىش ئىقتىدارىغا قارىتا سوئاللارنى پەيدا قىلماقتا [independentarabia.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHLphoquMGKmgwwAECi2ygnsT_Ca5wsPXb6El-HZ8A64Ldp1nBGHFuIWAF3K4lnp4Kr7kq5MCQwYkOoWgz8yP-jGHYQn9eu_lKmM2AebzEyr_1kYmr0_V_DSWT2DXKQbsuPsY3-POxeIUO74pgoPKsb2sJDu-UxkKViZXIECWxTXbzfJsmQ13SASrT_IwvTlPhMP3iI75hYOBy_Ploi7zzGQW9iH9hWoZhVbwm1QRbH9PDAUBPmpUpLKykhYE3kgQOqtmsmlaRLC095TkjZnsEZ82_p1Q9ujNieZ2mtLAhw-uCvi3IFvBlQvUhHwRpIZS59ANOJ8S0l9QBAOrPw9WBGxCkHHw3__hLOqxnIBIBgDIcCsi3EWYfV9jOsJWi9MfdTpihBoMJdanQIyCw9d93-kP30Wwnj5EXdQV_jBLi2_0x9ixHqLQB-6MB2QysdFkE1cx3apHh6d2yFGtnUOS8lZWacSI4Ra1mCQf_1Vi-thioMghgY5qRbxQk6JF6QdPmNmm3hpC6bEOI-pRRS4LIQR4Cj3SqPsXNbQdNAJnFsjEDT8d4ZrHn_aA6A0gXJl2iRewLFzBIyKWvtPtTTUm6eCwnmDrqF_7hjki5oUG0UIeMU56Qy8k38HKJfdg==).

خۇلاسە: ئۇنتۇلغان بىر مەسىلىگە قارىتا زاماننىڭ ۋەزىپىسى

شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھەرىكىتى، ئۆزىنى ئوراپ تۇرغان بارلىق مۇرەككەپلىكلەر بىلەن بىرگە، ياردەمگە مۇھتاج مۇسۇلمان خەلقىگە قىلىنغان زۇلۇمغا قارشى بىر نىدا بولۇپ قالماقتا. 2026-يىلىغا كىرگىنىمىزدە، ھەل قىلىش چارىسىنىڭ بېيجىڭ قوللىنىۋاتقان ساپ بىخەتەرلىك ئۇسۇللىرىدا ئەمەس، بەلكى شەرقىي تۈركىستاندىكى ئىنسانىي پاجىئەنىڭ يىلتىزىنى داۋالاشتا ئىكەنلىكى ئايدىڭلاشتى. ئىسلام دۇنياسى، خەلقلىرى ۋە ھۆكۈمەتلىرى شۇنى تونۇپ يېتىشى كېرەككى، ئۇيغۇر مەسىلىسىنى تاشلىۋېتىش ئۈممەت گەۋدىسىنىڭ بىر ئەسلى قىسمىنى تاشلىۋەتكەنلىكتۇر، ئادالەت ئىقتىسادىي مەنپەئەت ياكى گېئو-سىياسىي تەڭپۇڭلۇق ئاستىدا پارچىلىنىپ كەتمەيدۇ. شەرقىي تۈركىستان ئىسلام دۇنياسىنىڭ ۋىجدانى ئۈچۈن بىر سىناق بولۇپ قالىدۇ، ئۇنىڭ ھەرىكىتى بولسا يوقىلىشنى رەت قىلغان بىر خەلقنىڭ ئىرادىسىنىڭ ئىپادىسى بولۇپ قالىدۇ.