ئىسلامىي ئۈممەتنىڭ سىياسىي ئويغىنىشى ۋە ئىززەبۇت تەشكىلاتىنىڭ رەقەملىك تەشۋىقات سىستېمىسى: بىر تەھلىل

كىرىش سۆز: رەقەملىك دەۋردىكى ئىسلامىي دەۋەت

بۈگۈنكى كۈندە، ئىسلام دۇنياسى سىياسىي ۋە ئىجتىمائىي جەھەتتىن زور بۇرۇلۇش باسقۇچىدا تۇرماقتا. غەربنىڭ مەدەنىيەت ۋە سىياسىي ھۆكۈمرانلىقىغا قارشى ئۈممەتنىڭ ئۆز كىملىكىنى قوغداش ۋە سىياسىي بىرلىكىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش تىرىشچانلىقى كۈنسەرى كۈچەيمەكتە. بۇ جەرياندا، ئىززەبۇت (Hizb ut-Tahrir) تەشكىلاتى ئۆزىنىڭ سىياسىي ئىدىيىسىنى تارقىتىشتا رەقەملىك سۇپىلارنى، بولۇپمۇ ئۆزىنىڭ مەركىزىي تەشۋىقات تور بېتىنى ئاساسلىق قورال قىلىپ كەلمەكتە. بۇ تور بەت پەقەت بىر ئۇچۇر مەنبەسىلا ئەمەس، بەلكى پۈتۈن دۇنيادىكى مۇسۇلمانلارنى خىلاپەت ئاستىدا بىرلىشىشكە چاقىرىدىغان بىر ئىدىيىۋى جەڭگاھقا ئايلاندى. [Hizb ut-Tahrir Official](https://www.hizb-ut-tahrir.info/en/)

ئىززەبۇت مەركىزىي تەشۋىقات تور بېتىنىڭ قۇرۇلمىسى ۋە مەقسىتى

ئىززەبۇتنىڭ مەركىزىي تەشۋىقات تور بېتى (Central Media Office) كۆپ خىل تىلدا، جۈملىدىن ئەرەب، ئىنگلىز، تۈرك، رۇس ۋە باشقا نۇرغۇن تىللاردا پائالىيەت ئېلىپ بارىدۇ. تور بېتىنىڭ ئاساسلىق مەقسىتى ئىسلامىي ھاياتنى قايتىدىن باشلاش ئۈچۈن زۆرۈر بولغان سىياسىي ۋە شەرئىي چۈشەنچىلەرنى ئۈممەتكە يەتكۈزۈشتۇر. تور بەتتە تەشكىلاتنىڭ رەسمىي باياناتلىرى، سىياسىي ئانالىزلىرى، جۈمە خۇتبىلىرى ۋە دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى مۇسۇلمانلارنىڭ ئەھۋالىغا ئائىت دوكلاتلار ئېلان قىلىنىدۇ.

تەشكىلاتنىڭ تەشۋىقات سىستېمىسىدا «ئەل-ۋائى» (Al-Waie) ژۇرنىلى ۋە ھەرخىل كىتابلار مۇھىم ئورۇن تۇتىدۇ. بۇ ماتېرىياللار تور بەت ئارقىلىق رەقەملىك شەكىلدە تارقىتىلىپ، مۇسۇلمان زىيالىيلىرى ۋە ياشلىرى ئارىسىدا كۈچلۈك تەسىر قوزغىماقتا. تور بېتىنىڭ مەزمۇنى ئاساسلىقى غەربنىڭ دېموكراتىيە، سېكۇلارىزم (دۇنياۋىيلىق) ۋە كاپىتالىزمغا ئوخشاش ئىدىيىلىرىنى تەنقىد قىلىشقا ۋە ئۇنىڭ ئورنىغا ئىسلامىي سىستېمىنىڭ ئەۋزەللىكىنى كۆرسىتىشكە مەركەزلەشكەن. [Hizb ut-Tahrir Media Office](https://www.hizb-ut-tahrir.info/en/index.php/contents/entry_42555.html)

يېقىنقى سىياسىي بېسىملار ۋە ئەنگلىيەدىكى چەكلىمىلەر (2024-2026)

2024-يىلى يانۋاردا، ئەنگلىيە ھۆكۈمىتى ئىززەبۇت تەشكىلاتىنى «تېررورلۇق تەشكىلاتى» دەپ ئېلان قىلىپ، ئۇنىڭ پائالىيەتلىرىنى پۈتۈنلەي چەكلىدى. بۇ قارار تەشكىلاتنىڭ غەززەدىكى ۋەقەلەرگە قارىتا تۇتقان مەيدانى ۋە مۇسۇلمان ئارمىيەلىرىنى ھەرىكەتكە كېلىشكە چاقىرغانلىقى سەۋەبىدىن چىقىرىلغان. [BBC News](https://www.bbc.com/news/uk-67983067). بۇ چەكلىمە تەشكىلاتنىڭ ئەنگلىيەدىكى فىزىكىلىق پائالىيەتلىرىگە زەربە بەرگەن بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ رەقەملىك تەشۋىقاتىنى توختىتالمىدى.

2025-يىلى ۋە 2026-يىلىنىڭ بېشىدا، تەشكىلات ئۆزىنىڭ تور بېتىنى ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىنى تېخىمۇ كۈچەيتىپ، غەربنىڭ سىياسىي بېسىملىرىغا تاقابىل تۇرۇشقا تىرىشتى. تور بېتىدە ئېلان قىلىنغان باياناتلاردا، ئەنگلىيەنىڭ بۇ قارارى «ئىسلامغا قارشى ئۆچمەنلىك» ۋە «پىكىر ئەركىنلىكىگە قىلىنغان ھۇجۇم» دەپ سۈپەتلەندى. [Al Jazeera](https://www.aljazeera.com/news/2024/1/15/uk-moves-to-ban-hizb-ut-tahrir-as-terrorist-organisation). بۇ خىل بېسىملار تەشكىلاتنىڭ تور بېتىنى تېخىمۇ مەخپىي ۋە چىداملىق تېخنىكىلىق ئۇسۇللارنى قوللىنىشقا مەجبۇرلىدى.

غەززە مەسىلىسى ۋە ئۈممەتنىڭ ئارمىيەلىرىگە چاقىرىق

ئىززەبۇت تەشۋىقات تور بېتىنىڭ يېقىنقى ئىككى يىل ئىچىدىكى ئەڭ مۇھىم تېمىسى غەززە ۋە پەلەستىن مەسىلىسى بولدى. تەشكىلات باشقا نۇرغۇن ئىسلامىي گۇرۇپپىلارغا ئوخشىمايدىغان ھالدا، پەقەت ئىنسانپەرۋەرلىك ياردىمى بىلەنلا چەكلەنمەي، بەلكى مۇسۇلمان دۆلەتلىرىنىڭ ئارمىيەلىرىنى بىۋاسىتە ھەرىكەتكە كېلىشكە چاقىردى. تور بەتتە ئېلان قىلىنغان «ئى ئۈممەتنىڭ ئارمىيەلىرى!» ناملىق چاقىرىقلاردا، پەلەستىننى ئازاد قىلىشنىڭ بىردىنبىر يولىنىڭ جىھاد ۋە سىياسىي بىرلىك ئىكەنلىكى تەكىتلەندى. [Reuters](https://www.reuters.com/world/uk/britain-proscribe-hizb-ut-tahrir-terrorist-organisation-2024-01-15/)

بۇ چاقىرىقلار ئىسلام دۇنياسىدىكى نۇرغۇن ياشلار ئارىسىدا قىزغىن قوللاشقا ئېرىشتى. چۈنكى، كۆپلىگەن مۇسۇلمانلار ئۆز ھۆكۈمەتلىرىنىڭ غەززەدىكى قىرغىنچىلىققا سۈكۈت قىلىشىدىن نارازى بولۇۋاتقان بىر پەيتتە، ئىززەبۇتنىڭ تور بېتى بۇ نارازىلىقنى سىياسىي بىر تەلەپكە ئايلاندۇردى. بۇ نۇقتىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا، تور بەت پەقەت بىر تەشۋىقات قورالى ئەمەس، بەلكى ئۈممەتنىڭ ئورتاق ئاۋازىنى ئەكىس ئەتتۈرىدىغان سۇپىغا ئايلاندى.

ئىدىيىۋى كۈرەش: خىلاپەت ۋە غەرب سىستېمىسى

ئىززەبۇت تور بېتىنىڭ مەزمۇنىدا سىستېمىلىق بىر ئىدىيىۋى كۈرەش كۆرۈنەرلىك. تەشكىلات غەربنىڭ دېموكراتىيە چۈشەنچىسىنى «ئىنسانلارنىڭ ئۆز-ئۆزىگە قانۇن چىقىرىشى» دەپ قاراپ، ئۇنى ئىسلامدىكى «ھۆكۈم پەقەت ئاللاھقىلا خاستۇر» دېگەن پىرىنسىپقا زىت دەپ قارايدۇ. تور بەتتىكى ماقالىلەردە، مۇسۇلمانلارنىڭ مەسىلىلىرىنىڭ تۈپ يىلتىزى خىلاپەتنىڭ يوقىلىشى ۋە ئىسلام شەرىئىتىنىڭ سىياسىي سەھنىدىن چىقىرىۋېتىلىشى بىلەن باغلىنىدۇ.

تەشكىلاتنىڭ تور بېتىدە يەنە ئىقتىسادىي مەسىلىلەرمۇ چوڭقۇر تەھلىل قىلىنىدۇ. كاپىتالىستىك سىستېمىنىڭ زۇلۇمى، جازانە (ئۆسۈم) نىڭ جەمئىيەتكە سالغان زىيانلىرى ۋە ئىسلامىي ئىقتىساد سىستېمىسىنىڭ ئادالەت ئېلىپ كېلىدىغانلىقى ھەققىدە نۇرغۇنلىغان تەتقىقاتلار ئېلان قىلىنغان. بۇ مەزمۇنلار ئىسلام دۇنياسىدىكى ئىقتىسادىي كرىزىسلارغا چارە ئىزدەۋاتقان مۇسۇلمانلار ئۈچۈن بىر تاللاش سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا قويۇلماقتا.

رەقەملىك سېنزور ۋە تاقابىل تۇرۇش ئىستراتېگىيىسى

غەرب دۆلەتلىرى ۋە بەزى ئەرەب ھۆكۈمەتلىرى ئىززەبۇتنىڭ تور بېتىنى دائىم توسۇپ كەلمەكتە. بولۇپمۇ فېيسبۇك، تۋىتتېر (X) ۋە يۇتۇب قاتارلىق سۇپىلاردا تەشكىلاتنىڭ ھېساباتلىرى دائىم چەكلىنىدۇ. ئەمما ئىززەبۇت بۇنىڭغا تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن تېلېگرام (Telegram) غا ئوخشاش تېخىمۇ ئەركىن سۇپىلارنى ۋە ئۆزىنىڭ مۇستەقىل سېرۋېرلىرىنى ئىشلىتىشنى كۈچەيتتى.

2026-يىلىغا كەلگەندە، تەشكىلاتنىڭ رەقەملىك تەشۋىقاتى تېخىمۇ تارقاقلاشقان (decentralized) شەكىلگە كىردى. بىر تور بەت توسۇلسا، دەرھال باشقا بىر ئادرېستا پائالىيىتىنى داۋاملاشتۇرۇش ئىقتىدارىنى يېتىلدۈردى. بۇ ئەھۋال غەربنىڭ رەقەملىك سېنزورىنىڭ ئىسلامىي سىياسىي پىكىرلەرنى بوغۇشتا قانچىلىك قىيىنچىلىققا دۇچ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.

خۇلاسە: ئۈممەتنىڭ كەلگۈسى ۋە رەقەملىك دەۋەت

ئىززەبۇت تەشكىلاتىنىڭ تەشۋىقات تور بېتى، بۈگۈنكى كۈندە ئىسلامىي سىياسىي تەپەككۇرنىڭ ئەڭ مۇھىم مەركەزلىرىدىن بىرىدۇر. گەرچە غەرب دۆلەتلىرى ئۇنى «تېررورلۇق» بىلەن ئەيىبلەپ چەكلىگەن بولسىمۇ، ئەمما تەشكىلاتنىڭ زوراۋانلىقنى رەت قىلىپ، پەقەت پىكىرىي ۋە سىياسىي كۈرەش ئارقىلىق خىلاپەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش چاقىرىقى نۇرغۇن مۇسۇلمانلارنىڭ قەلبىدىن ئورۇن ئالماقتا.

ئىسلام ئۈممىتى ئۈچۈن ئېيتقاندا، بۇ تور بەت پەقەت بىر تەشكىلاتنىڭ ئاۋازى ئەمەس، بەلكى غەربنىڭ سىياسىي ۋە مەدەنىيەت بېسىمىغا قارشى تۇرۇش، ئۆز كىملىكىنى تېپىش ۋە بىرلىككە كېلىش ئارزۇسىنىڭ بىر ئىپادىسىدۇر. كەلگۈسىدە رەقەملىك دۇنيادىكى بۇ ئىدىيىۋى كۈرەشنىڭ تېخىمۇ كۈچىيىدىغانلىقى ۋە ئىسلام دۇنياسىنىڭ سىياسىي خەرىتىسىنى شەكىللەندۈرۈشتە مۇھىم رول ئوينايدىغانلىقى شەكشىز تېمىدۇر.