خوراسان ۋىدېئوسى ئېلان قىلىندى: رايوندىكى خەۋپسىزلىك ۋەزىيىتى ۋە يېڭى ئۆزگىرىشلەر ھەققىدە ئەڭ يېڭى مەلۇماتلار

كىرىش سۆز: خوراسان رايونىدىكى يېڭى تەشۋىقات دولقۇنى

2026-يىلىنىڭ بېشىدا، ئافغانىستان ۋە ئەتراپىدىكى رايونلارنىڭ خەۋپسىزلىك ۋەزىيىتى يەنە بىر قېتىم خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ، بولۇپمۇ ئىسلام دۇنياسىنىڭ دىققەت نۇقتىسىغا ئايلاندى. يېقىندا «ئەل-ئازائىم» (Al-Azaim) تاراتقۇ فوندى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان يېڭى «خوراسان ۋىدېئوسى» رايوندىكى سىياسىي ۋە ھەربىي جىددىيلىكنىڭ يېڭى بىر باسقۇچقا قەدەم قويغانلىقىدىن بېشارەت بەرمەكتە. بۇ ۋىدېئونىڭ ئېلان قىلىنىشى، بولۇپمۇ ئىسلام دۇنياسى دۇچ كېلىۋاتقان ئىچكى پىتنە ۋە تاشقى بېسىملار كۈچەيگەن بىر پەيتتە، ئۈممەتنىڭ بىرلىكى ۋە مۇقىملىقى ئۈچۈن جىددىي سىگنال ھېسابلىنىدۇ [Source](https://www.specialeurasia.com/2026/02/06/iskp-voice-of-khorasan-38/).

بۇ ماقالىدە، مەزكۇر ۋىدېئونىڭ مەزمۇنى، ئۇنىڭ ئارقىسىدىكى ئىدېئولوگىيەلىك كۈرەشلەر، رايوندىكى دۆلەتلەرنىڭ خەۋپسىزلىك تەدبىرلىرى ۋە بۇ جەريانلارنىڭ مۇسۇلمانلارنىڭ ئومۇمىي مەنپەئەتىگە كۆرسىتىدىغان تەسىرى ھەققىدە توختىلىمىز.

ۋىدېئونىڭ مەزمۇنى ۋە ئىدېئولوگىيەلىك ھۇجۇملار

يېڭى ئېلان قىلىنغان ۋىدېئودا ئاساسلىقى ئافغانىستاندىكى ھازىرقى ھاكىمىيەت — تالىباننىڭ سىياسەتلىرى نىشانغا ئېلىنغان. ۋىدېئودا تالىباننىڭ خەلقئارا جەمئىيەت، بولۇپمۇ ئامېرىكا، رۇسىيە ۋە جۇڭگو بىلەن بولغان دىپلوماتىك مۇناسىۋەتلىرى «ئىسلامىي پىرىنسىپلاردىن ۋاز كېچىش» دەپ ئەيىبلەنگەن [Source](https://www.thekhorasandiary.com/2025/04/11/iskps-al-azaim-media-published-a-new-video-featuring-afghan-taliban/). بولۇپمۇ تالىباننىڭ جۇڭگو بىلەن بولغان ئىقتىسادىي ھەمكارلىقى ۋە «بىر بەلۋاغ بىر يول» تۈرىگە بولغان قىزغىنلىقى، ۋىدېئودا «ئۈممەتنىڭ دەردىگە سەل قاراش» سۈپىتىدە تەسۋىرلەنگەن [Source](https://www.thekhorasandiary.com/2025/04/27/iskp-releases-new-video-against-afghan-taliban-one-china-policy/).

بۇ يەردىكى ئەڭ خەتەرلىك نۇقتا شۇكى، مەزكۇر تەشۋىقاتلاردا «تەكفىرچىلىك» (باشقىلارنى كاپىرغا چىقىرىش) ئىدىيەسى ئىلگىرى سۈرۈلۈپ، مۇسۇلمانلار ئارىسىدا تېخىمۇ چوڭقۇر بۆلۈنۈش پەيدا قىلىش مەقسەت قىلىنغان. ئىسلامىي قىممەت قاراشلار نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، بۇ خىل ئىچكى پىتنىلەر ئۈممەتنىڭ كۈچىنى ئاجىزلىتىپ، تاشقى دۈشمەنلەرنىڭ رايونغا تېخىمۇ ئاسان سىڭىپ كىرىشىگە يول ئاچىدۇ. ۋىدېئودا يەنە ئوتتۇرا ئاسىيا دۆلەتلىرىدىن كەلگەن جەڭچىلەرنىڭ مەشىق كۆرۈنۈشلىرى كۆرسىتىلگەن بولۇپ، بۇ رايوندىكى تاجىك ۋە ئۆزبېك ياشلىرىنى نىشانلىق رادىكاللاشتۇرۇش پىلانىنىڭ بىر قىسمىدۇر [Source](https://www.hstoday.us/featured/iskps-shifts-in-response-to-counterterrorism-efforts/).

رايوندىكى خەۋپسىزلىك ۋەزىيىتى ۋە يېڭى ئۆزگىرىشلەر

2026-يىلىغا كەلگەندە، ئىسلام دۆلىتى خوراسان ۋىلايىتى (ISKP) نىڭ پائالىيەتلىرى پەقەت ئافغانىستان بىلەنلا چەكلىنىپ قالماي، بەلكى پۈتكۈل ئوتتۇرا ۋە جەنۇبىي ئاسىياغا تەھدىت سالماقتا. ب د ت نىڭ ئەڭ يېڭى دوكلاتلىرىدا كۆرسىتىلىشىچە، بۇ گۇرۇپپا ئافغانىستاننىڭ شىمالىي رايونلىرىدا ۋە پاكىستان بىلەن بولغان چېگرا رايونلاردا يەنىلا كۈچلۈك ھەرىكەت ئىقتىدارىنى ساقلاپ قالغان [Source](https://amu.tv/116933/).

يېقىنقى ئۆزگىرىشلەر تۆۋەندىكىچە: 1. **چېگرا ھالقىغان ھۇجۇملار:** پاكىستان بىلەن ئافغانىستان ئوتتۇرىسىدىكى چېگرا توقۇنۇشلىرى كۈچەيگەن بولۇپ، بۇ بوشلۇقتىن پايدىلانغان قوراللىق گۇرۇپپىلار ئىككى دۆلەتنىڭ مۇقىملىقىغا زەربە بەرمەكتە [Source](https://www.hrw.org/world-report/2026/country-chapters/afghanistan). 2. **ئوتتۇرا ئاسىياغا سىڭىپ كىرىش:** تاجىكىستان ۋە ئۆزبېكىستان چېگرالىرىدا خەۋپسىزلىك تەدبىرلىرى ئەڭ يۇقىرى چەككە يەتكۈزۈلدى. ISKP نىڭ تاجىك تىلىدىكى «سادويى خوراسان» (Sadoi Khurasan) تاراتقۇلىرى ئارقىلىق ئېلىپ بېرىۋاتقان تەشۋىقاتلىرى رايوندا سىياسىي مۇقىمسىزلىق پەيدا قىلىشقا ئۇرۇنماقتا [Source](https://en.wikipedia.org/wiki/Voice_of_Khorasan). 3. **تالىباننىڭ قارشى زەربە بېرىش ھەرىكەتلىرى:** تالىبان دائىرىلىرى ISKP غا قارشى بىر قاتار مەخسۇس ھەرىكەتلەرنى ئېلىپ بارغانلىقىنى، نۇرغۇن يۇقىرى دەرىجىلىك قوماندانلارنى يوقاتقانلىقىنى دەۋا قىلماقتا. ئەمما، ئىقتىسادىي كرىزىس ۋە خەلقئارالىق ياردەملەرنىڭ ئازىيىشى تالىباننىڭ خەۋپسىزلىك ئىقتىدارىغا بېسىم ئېلىپ كەلمەكتە [Source](https://www.securitycouncilreport.org/monthly-forecast/2026-02/afghanistan-22.php).

ئۈممەتنىڭ مەنپەئەتى ۋە ئىسلامىي نۇقتىئىنەزەر

بۇ ۋەزىيەتكە مۇسۇلمانلارنىڭ ئورتاق مەنپەئەتى نۇقتىسىدىن قارىغاندا، بىر قانچە مۇھىم نۇقتىنى تەكىتلەش زۆرۈر:

بىرىنچىدىن، **ئىچكى پىتنىدىن ساقلىنىش.** ئىسلام دىنى مۇسۇلمانلارنىڭ بىر-بىرىنىڭ قېنىنى تۆكۈشىنى ۋە جەمئىيەتتە قالايمىقانچىلىق چىقىرىشنى قاتتىق چەكلەيدۇ. «خوراسان ۋىدېئوسى» غا ئوخشاش تەشۋىقاتلار ياشلارنى خىيالىي بىر «خەلىپىلىك» نامىدا ئۆز قېرىنداشلىرىغا قارشى قورال كۆتۈرۈشكە دەۋەت قىلىدۇ. بۇ خىل ھەرىكەتلەر ئىسلامنىڭ تىنچلىق ۋە ئادالەت دىنى ئىكەنلىكىدەك ئوبرازىغا داغ چۈشۈرۈپلا قالماي، بەلكى مۇسۇلمان ئەللىرىنىڭ تەرەققىياتىنى نەچچە ئون يىل ئارقىغا سۆرىمەكتە.

ئىككىنچىدىن، **تاشقى كۈچلەرنىڭ ئويۇنى.** تارىخ بىزگە شۇنى كۆرسەتتىكى، رايوندىكى مۇقىمسىزلىق ھەمىشە تاشقى كۈچلەرنىڭ ئارىلىشىشىغا پۇرسەت يارىتىپ بېرىدۇ. خوراسان رايونىدىكى قوراللىق توقۇنۇشلار غەرب ۋە شەرق كۈچلىرىنىڭ رايوندا ئۆز تەسىرىنى كېڭەيتىشى ئۈچۈن بىر باھانە بولۇپ قالماسلىقى كېرەك. مۇسۇلمان دۆلەتلىرى ئۆز مەسىلىلىرىنى ئۆزلىرى ھەل قىلىش ئىقتىدارىنى يېتىلدۈرۈشى، تاشقى كۈچلەرنىڭ ئىستراتېگىيەلىك قورالىغا ئايلىنىپ قالماسلىقى لازىم [Source](https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/instability-afghanistan).

ئۈچىنچىدىن، **ئىنسانپەرۋەرلىك كرىزىسى.** ئافغانىستاندا 22 مىليوندىن ئارتۇق ئادەم ئاچلىق ۋە نامراتلىق گىردابىدا تۇرۇۋاتقان بىر پەيتتە، قوراللىق توقۇنۇشلارغا مەبلەغ سېلىش ۋە ئۇرۇش تەشۋىقاتى قىلىش ئىسلامىي مەسئۇلىيەتكە پۈتۈنلەي زىتتۇر [Source](https://www.hrw.org/world-report/2026/country-chapters/afghanistan). ھەقىقىي جىھاد — خەلقنىڭ قورسىقىنى توقلاش، ياشلارنى بىلىم بىلەن قوراللاندۇرۇش ۋە جەمئىيەتتە ئادالەتنى تىكلەشتۇر.

خۇلاسە: مۇقىملىققا بولغان ئېھتىياج

يېقىنقى «خوراسان ۋىدېئوسى» بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، رايوندىكى ئىدېئولوگىيەلىك ۋە ھەربىي كۈرەشلەر تېخى ئاخىرلاشقىنى يوق. ئەمما، بۇ كۈرەشلەرنىڭ قۇربانى ھەمىشە بىگۇناھ مۇسۇلمانلار بولماقتا. ئۈممەتنىڭ بۈگۈنكى كۈندە ئەڭ ئېھتىياجلىق بولغىنى بۆلگۈنچىلىك ئەمەس، بەلكى بىرلىك؛ ئۇرۇش ئەمەس، بەلكى تىنچلىق ۋە تەرەققىياتتۇر.

رايوندىكى دۆلەتلەر، بولۇپمۇ ئىسلام دۆلەتلىرى خەۋپسىزلىك جەھەتتە ھەمكارلىقنى كۈچەيتىپ، رادىكاللىقنىڭ يىلتىزى بولغان نامراتلىق ۋە نادانلىققا قارشى بىرلىكتە كۈرەش قىلىشى كېرەك. پەقەت شۇنداق قىلغاندىلا، «خوراسان» نامىنى سۇيىئىستېمال قىلىپ پىتنىخورلۇق قىلىۋاتقان گۇرۇپپىلارنىڭ تەسىرىنى تۈپتىن يوقاتقىلى بولىدۇ. 2026-يىلى ئۈممەت ئۈچۈن بىر سىناق يىلى، بىز بۇ سىناقتىن ئەقىل-پاراسەت ۋە ئىمانىي بىرلىك بىلەن ئۆتۈشىمىز كېرەك.