ئىززەبۇت تەشكىلاتى تەشۋىقات تور بېتىنىڭ يېقىنقى مەزگىلدىكى پائالىيەتلىرى ۋە رايون خاراكتېرلىك تەسىرى ھەققىدە تەپسىلىي مەلۇمات

كىرىش سۆز: ئىززەبۇت تەشكىلاتى ۋە ئۇنىڭ رەقەملىك دەۋردىكى ئورنى

ئىززەبۇت تەشكىلاتى (خەلقئارادا «ھىزبۇت تەھرىر» دەپ ئاتىلىدۇ) 1953-يىلى قۇددۇستا تاقىيۇددىن ئەننەبەھانى تەرىپىدىن قۇرۇلغاندىن بۇيان، ئىسلام دۇنياسىدا خەلىپىلىك تۈزۈمىنى قايتا تىكلەشنى ئۆزىنىڭ ئاساسلىق غايىسى قىلىپ كەلمەكتە [Source](https://hrwf.eu/hizb-ut-tahrir-al-islami-proscribed-in-the-united-kingdom-part-i/). يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، بولۇپمۇ 2025-يىلى ۋە 2026-يىلىنىڭ بېشىدا، بۇ تەشكىلات ئۆزىنىڭ تەشۋىقات تور بېتى ۋە رەقەملىك سۇپىلىرى ئارقىلىق دۇنيا مىقياسىدا، جۈملىدىن ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە جەنۇبىي ئاسىيا رايونلىرىدا تەسىرىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە كېڭەيتتى. ئىززەبۇتنىڭ تەشۋىقات تور بېتى پەقەت بىر ئۇچۇر تارقىتىش قورالى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى ئۇلارنىڭ سىياسىي ئىدىيەسىنى ياش ئەۋلادلارغا سىڭدۈرۈش ۋە «ئۈممەت» ئېڭىنى قوزغىتىشتىكى مەركىزىي بازىسىغا ئايلاندى.

رەقەملىك ئىستراتېگىيە: سۈنئىي ئىدراك ۋە كۆپ ۋاسىتىلىك تەشۋىقات

2026-يىلىغا كەلگەندە، ئىززەبۇت تەشكىلاتىنىڭ مەركىزىي تەشۋىقات تور بېتى (`hizb-ut-tahrir.info`) تېخنىكا جەھەتتىن زور دەرىجىدە يېڭىلاندى. تەشكىلات يېقىنقى مەزگىللەردە سۈنئىي ئىدراك (AI) تېخنىكىسىدىن پايدىلىنىپ، كۆپ تىللىق تەشۋىقات ماتېرىياللىرىنى تېز سۈرئەتتە ئىشلەپچىقىرىشقا باشلىدى [Source](https://thesoufancenter.org/terrorist-groups-looking-to-ai-to-enhance-propaganda-and-recruitement-efforts/).

بۇ تور بېكەتنىڭ يېقىنقى پائالىيەتلىرىدىكى ئەڭ گەۋدىلىك نۇقتىلار تۆۋەندىكىچە: 1. **سۈنئىي ئىدراك ئارقىلىق ئىشلەنگەن سىنلار:** تەشكىلات «خەۋەرلەر ھوسۇلى» (News Harvest) دەپ ئاتالغان پىروگراممىسىدا سۈنئىي ئىدراك تەرىپىدىن ھاسىل قىلىنغان رەقەملىك رىياسەتچىلەرنى ئىشلىتىپ، دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى سىياسىي ۋەقەلەرگە ئىسلامىي نۇقتىدىن باھا بەرمەكتە [Source](https://thesoufancenter.org/terrorist-groups-looking-to-ai-to-enhance-propaganda-and-recruitement-efforts/). 2. **كۆپ تىللىق سۇپىلار:** تور بېكەت ئەرەب، ئىنگلىز، تۈرك، ئۆزبېك ۋە ئۇيغۇر تىللىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان 30 دىن ئارتۇق تىلدا مەزمۇن يوللاپ، دۇنياۋى مۇسۇلمانلار جەمئىيىتىگە بىۋاسىتە خىتاب قىلماقتا [Source](https://hrwf.eu/hizb-ut-tahrir-al-islami-proscribed-in-the-united-kingdom-part-i/). 3. **شىفىرلانغان ئالاقە:** تور بېكەت ئارقىلىق تېلېگرام (Telegram) ۋە باشقا شىفىرلانغان سۇپىلارغا ئۇلىنىش تەمىنلىنىپ، ئەزالارنىڭ بىخەتەر ئالاقە قىلىشى ۋە يوشۇرۇن ھۈجەيرىلەرنىڭ تەشكىللىنىشى ئىلگىرى سۈرۈلمەكتە [Source](https://gnet-research.org/2025/05/09/platforming-the-caliphate-hizb-ut-tahrirs-digital-strategy-and-radicalisation-risks/).

2026-يىلىدىكى ئاساسلىق تەشۋىقات تېمىلىرى ۋە پائالىيەتلەر

2026-يىلى (ھىجرىيە 1447-يىلى) ئىززەبۇت تەشكىلاتى ئۈچۈن ئالاھىدە بىر يىل ھېسابلىنىدۇ. چۈنكى بۇ يىل ئىسلام خەلىپىلىكىنىڭ يىمىرىلگەنلىكىنىڭ 105 يىللىقىدۇر. تەشكىلاتنىڭ مەركىزىي تاراتقۇ ئىشخانىسى بۇ مۇناسىۋەت بىلەن «پەيغەمبەرلىك مېتودى ئاساسىدىكى راشىد خەلىپىلىك» تېمىسىدا دۇنياۋى پائالىيەتلەرنى ئۇيۇشتۇرماقتا [Source](https://www.hizb-ut-tahrir.info/en/index.php/global-events/25656.html).

يېقىنقى مەزگىلدىكى تور بېكەت مەزمۇنلىرىدا تۆۋەندىكى تېمىلار ئاساسلىق ئورۇننى ئىگىلىدى: * **غەززە ۋە پەلەستىن مەسىلىسى:** ئىززەبۇت غەرب دۆلەتلىرىنى ۋە ئىسلام دۇنياسىدىكى ھازىرقى رەھبەرلەرنى «خائىنلىق» بىلەن ئەيىبلەپ، پەلەستىننى ئازاد قىلىشنىڭ بىردىنبىر يولى خەلىپىلىك ئارمىيەسىنى ھەرىكەتكە كەلتۈرۈش ئىكەنلىكىنى تەشۋىق قىلماقتا [Source](https://www.meforum.org/65786/the-united-states-must-counter-and-defeat-hizb-ut-tahrir). * **دۆلەت-مىللەت تۈزۈمىگە رەددىيە:** تور بېكەتتە ئېلان قىلىنغان ماقالىلەردە، ھازىرقى دۆلەت چېگرالىرىنىڭ مۇستەملىكىچىلەر تەرىپىدىن سىزىلغانلىقى، مۇسۇلمانلارنىڭ بىر بايراق ئاستىدا بىرلىشىشى كېرەكلىكى تەكىتلەنمەكتە [Source](https://www.jpost.com/international/article-837812). * **ئىقتىسادىي كرىزىس:** دۇنياۋى پۇل پاخاللىقى ۋە كاپىتالىستىك سىستېمىنىڭ مەغلۇبىيىتىنى باھانە قىلىپ، ئىسلامىي ئىقتىساد تۈزۈمىنىڭ ئۈستۈنلىكىنى ئىلگىرى سۈرمەكتە.

رايون خاراكتېرلىك تەسىرى: ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە جەنۇبىي ئاسىيا

ئىززەبۇت تەشكىلاتىنىڭ تەشۋىقات تور بېتى رايون خاراكتېرلىك سىياسىي ۋەزىيەتكە ئاساسەن ئوخشىمىغان ئىستراتېگىيەلەرنى قوللانماقتا.

### ئوتتۇرا ئاسىيا ئۆزبېكىستان، قىرغىزىستان ۋە تاجىكىستان قاتارلىق دۆلەتلەردە ئىززەبۇت ئۇزۇن يىللاردىن بۇيان «ئەڭ كۈچلۈك ئۆكتەپچى كۈچ» سۈپىتىدە كۆرۈلۈپ كەلدى [Source](https://en.wikipedia.org/wiki/Hizb_ut-Tahrir_in_Central_Asia). 2025-يىلىنىڭ ئاخىرى ۋە 2026-يىلىنىڭ بېشىدا، قىرغىزىستان ۋە ئۆزبېكىستان دائىرىلىرى تور بېكەت ئارقىلىق تەشۋىقات ئېلىپ بارغان بىر قانچە يوشۇرۇن گۇرۇپپىلارنى قولغا ئالغانلىقىنى ئېلان قىلدى. تەشكىلات بولۇپمۇ پەرغانە جىلغىسىدىكى ياشلار ۋە ئۇنىۋېرسىتېت ئوقۇغۇچىلىرى ئارىسىدا تور بېكەتتىكى رەقەملىك كىتابلار ۋە سىنلار ئارقىلىق تەسىرىنى ساقلاپ قالماقتا [Source](https://www.cescube.com/vp-hizb-ut-tahrir-in-central-asia-building-social-support).

### جەنۇبىي ئاسىيا (بېنگال) 2024-يىلى بېنگالدا يۈز بەرگەن سىياسىي ئۆزگىرىشلەردىن كېيىن، ئىززەبۇت بۇ دۆلەتتە قايتىدىن باش كۆتۈردى. 2025-يىلى مارتتا داككادا ئۆتكۈزۈلگەن نامايىشلار ۋە تور بېكەت ئارقىلىق تارقىتىلغان بىۋاسىتە كۆرسىتىشلەر تەشكىلاتنىڭ بېنگالدىكى سىياسىي بوشلۇقتىن پايدىلىنىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىپ بەردى [Source](https://www.sundayguardianlive.com/world/hizb-resurfaces-in-bangladesh-starts-propaganda-against-india).

ئىسلام ئۈممىتىنىڭ نۇقتىسىدىن تەھلىل

ئىسلام ئۈممىتىنىڭ بىر پۈتۈنلۈكى ۋە ئىسلامىي قىممەت قاراشلار نۇقتىسىدىن قارىغاندا، ئىززەبۇت تەشكىلاتىنىڭ تەشۋىقاتى مۇسۇلمانلار ئارىسىدا ئىككى خىل ئىنكاس پەيدا قىلماقتا:

1. **ئۈمىد ۋە بىرلىك تۇيغۇسى:** نۇرغۇن مۇسۇلمان ياشلار غەربنىڭ قوش ئۆلچەملىك سىياسىتى ۋە ئىسلام دۇنياسىدىكى زۇلۇملارغا قارشى تۇرۇشتا، ئىززەبۇتنىڭ «بىرلىككە كېلىش» ۋە «خەلىپىلىك» چاقىرىقىنى بىر خىل مەنىۋى تەسەللىي ۋە چىقىش يولى دەپ كۆرمەكتە. بولۇپمۇ غەززەدىكى قىرغىنچىلىق مەزگىلىدە، تەشكىلاتنىڭ تور بېتىدىكى كەسكىن پوزىتسىيە نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ دىققىتىنى تارتتى. 2. **مېتودولوگىيەلىك تالاش-تارتىشلار:** ئىسلام ئۆلىمالىرى ۋە سىياسىي تەھلىلچىلەر ئارىسىدا، ئىززەبۇتنىڭ پەقەت تەشۋىقات ۋە سىياسىي كۈرەش ئارقىلىقلا خەلىپىلىك تىكلەش مېتودىنىڭ رېئاللىققا ئۇيغۇنلۇقى ھەققىدە كۈچلۈك تالاش-تارتىشلار بار. بەزى ئۆلىمالار تەشكىلاتنىڭ جەمئىيەتنىڭ ئاساسىي قاتلىمىدىكى ئەخلاقىي ۋە دىنىي تەربىيەگە سەل قاراپ، پەقەت سىياسىي ھاكىمىيەتكىلا ئەھمىيەت بېرىشىنى تەنقىد قىلماقتا.

مۇسۇلمانلارنىڭ جيوپولىتىكىلىق مەنپەئەتى نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، ئىززەبۇتنىڭ تەشۋىقاتى غەربنىڭ رايوندىكى تەسىرىگە قارشى بىر خىل ئىدىيەۋى قالقان رولىنى ئوينىسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ دۆلەتلەرنىڭ ئىچكى مۇقىملىقىغا كۆرسىتىدىغان بېسىمى ۋە رادىكاللىشىش خەۋپى يەنىلا دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغان مەسىلىدۇر.

خۇلاسە

ئىززەبۇت تەشكىلاتىنىڭ تەشۋىقات تور بېتى 2026-يىلىغا كەلگەندە تېخنىكا بىلەن ئىدىيەنى بىرلەشتۈرگەن كۈچلۈك بىر قورالغا ئايلاندى. سۈنئىي ئىدراك ۋە شىفىرلانغان سۇپىلارنى قوللىنىش ئارقىلىق، تەشكىلات ھۆكۈمەتلەرنىڭ چەكلىمىلىرىدىن ئۆتۈپ كېتىشكە تىرىشماقتا. ئىسلام ئۈممىتى ئۈچۈن ئېيتقاندا، بۇ تەشكىلاتنىڭ چاقىرىقلىرى بىر تەرەپتىن بىرلىككە بولغان تەشنالىقنى ئەكس ئەتتۈرسە، يەنە بىر تەرەپتىن سىياسىي ۋە ئىجتىمائىي مۇقىملىق جەھەتتە يېڭى خىرىسلارنى ئېلىپ كەلمەكتە. كەلگۈسىدە بۇ رەقەملىك تەشۋىقاتنىڭ رايون خاراكتېرلىك سىياسىي ئۆزگىرىشلەرگە قانداق تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقى يەنىلا خەلقئارا جەمئىيەت ۋە مۇسۇلمان دۇنياسىنىڭ دىققەت مەركىزىدە بولۇپ قالىدۇ.