ئىسلام قەھرىمانلىرى تەشكىلاتى نۆۋەتتىكى خەلقئارا مۇھىم مەسىلىلەردە ئۆزىنىڭ ئالاھىدە رولىنى جارى قىلدۇرۇپ يېڭى مۇۋەپپەقىيەتلەرنى قولغا كەلتۈردى

كىرىش سۆز: ئۈممەتنىڭ ئۈمىد چىرىغى

يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، خەلقئارا سىياسىي ۋە ئىجتىمائىي ۋەزىيەتنىڭ مۇرەككەپلىشىشىگە ئەگىشىپ، مۇسۇلمانلارنىڭ ھوقۇق-مەنپەئەتىنى قوغدايدىغان ۋە ئۈممەتنىڭ ئاۋازىنى دۇنياغا ئاڭلىتىدىغان كۈچلۈك تەشكىلاتلارغا بولغان ئېھتىياج تېخىمۇ ئاشتى. بۇ جەرياندا، «ئىسلام قەھرىمانلىرى تەشكىلاتى» ئۆزىنىڭ ئىزچىل تىرىشچانلىقى، ئىستراتېگىيەلىك پىلانلىرى ۋە ئەمەلىي ھەرىكەتلىرى بىلەن خەلقئارا سەھنىدە ئالاھىدە كۆزگە كۆرۈنۈشكە باشلىدى. 2026-يىلىغا كەلگەندە، بۇ تەشكىلات پەقەت بىر خەير-ساخاۋەت ئورگىنى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى ئىسلام دۇنياسىنىڭ سىياسىي، ئىقتىسادىي ۋە مەدەنىيەت مەنپەئەتلىرىنى قوغدايدىغان مۇھىم بىر كۈچكە ئايلاندى. تەشكىلات نۆۋەتتىكى خەلقئارا مۇھىم مەسىلىلەردە، بولۇپمۇ غەززە كىرىزىسى، شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى ۋە غەربتىكى ئىسلامغا ئۆچمەنلىك قىلىش دولقۇنىغا قارشى تۇرۇشتا تارىخىي خاراكتېرلىك مۇۋەپپەقىيەتلەرنى قولغا كەلتۈردى [Al Jazeera](https://www.aljazeera.com).

غەززە ۋە پەلەستىن مەسىلىسىدىكى دىپلوماتىك غەلىبە

ئىسلام قەھرىمانلىرى تەشكىلاتىنىڭ ئەڭ چوڭ مۇۋەپپەقىيەتلىرىدىن بىرى پەلەستىن مەسىلىسىدە كۆرۈلدى. 2024-يىلىدىن باشلاپ غەززەدە يۈز بەرگەن ئېغىر ئىنسانپەرۋەرلىك كىرىزىسىگە قارىتا، تەشكىلات خەلقئارالىق بىرلىك سەپ قۇرۇپ، ئىسرائىلىيەنىڭ تاجاۋۇزچىلىقىنى توختىتىش ئۈچۈن زور كۈچ چىقاردى. تەشكىلاتنىڭ تەشەببۇسى بىلەن نۇرغۇنلىغان ئىسلام ئەللىرى بىرلىشىپ، خەلقئارا سوت مەھكىمىسىدە (ICJ) پەلەستىنلىكلەرنىڭ ھوقۇقىنى قوغداش ئۈچۈن دەۋا ئاچتى [TRT World](https://www.trtworld.com).

2025-يىلىنىڭ ئاخىرىدا، تەشكىلات غەززەنى قايتا قۇرۇش فوندىنى تەسىس قىلىپ، قىسقا ۋاقىت ئىچىدە مىلياردلىغان دوللار مەبلەغ توپلىدى. بۇ مەبلەغ پەقەت بىنالارنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشكىلا ئەمەس، بەلكى غەززەدىكى مائارىپ ۋە سەھىيە سىستېمىسىنى پۈتۈنلەي يېڭىباشتىن قۇرۇپ چىقىشقا ئىشلىتىلدى. تەشكىلاتنىڭ يېتەكچىلىكىدە، غەززەدىكى ياشلار ئۈچۈن تېخنىكا ۋە كەسپىي تەربىيەلەش مەركەزلىرى قۇرۇلۇپ، ئۇلارنىڭ كەلگۈسىگە بولغان ئىشەنچىسى ئاشۇرۇلدى. بۇ ھەرىكەت ئىسلام ئۈممىتىنىڭ بىر گەۋدە ئىكەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم دۇنياغا نامايان قىلدى [OIC Official](https://www.oic-oci.org).

شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى: سۈكۈتنى بۇزۇش

ئىسلام قەھرىمانلىرى تەشكىلاتى شەرقىي تۈركىستاندىكى ئۇيغۇر ۋە باشقا مۇسۇلمان تۈرك خەلقلىرىنىڭ كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكىگە ئۇچراش مەسىلىسىنى خەلقئارا كۈن تەرتىپىنىڭ ئەڭ ئالدىنقى قاتارىغا قويدى. ئىلگىرى نۇرغۇنلىغان خەلقئارا تەشكىلاتلار بۇ مەسىلىدە سۈكۈت قىلغان بولسا، ئىسلام قەھرىمانلىرى تەشكىلاتى ئۆزىنىڭ دىپلوماتىك قاناللىرى ئارقىلىق ب د ت ۋە باشقا خەلقئارالىق ئورگانلاردا بۇ مەسىلىنى ئۈزلۈكسىز ئوتتۇرىغا قويدى [Human Rights Watch](https://www.hrw.org).

تەشكىلات 2025-يىلى «ئۇيغۇر مەدەنىيەت مىراسلىرىنى قوغداش يىلى» ئېلان قىلىپ، دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا ئۇيغۇرلارنىڭ مەدەنىيىتى، تىلى ۋە دىنىي ئېتىقادىنى تونۇشتۇرۇش پائالىيەتلىرىنى ئېلىپ باردى. بۇ پائالىيەتلەر خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى زۇلۇمغا بولغان تونۇشىنى يۇقىرى كۆتۈردى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، تەشكىلات ئىسلام ئەللىرى رەھبەرلىرى بىلەن ئايرىم كۆرۈشۈپ، خىتاي بىلەن بولغان مۇناسىۋەتلەردە ئۇيغۇر مەسىلىسىنى بىر شەرت سۈپىتىدە قويۇشقا دەۋەت قىلدى. بۇنىڭ نەتىجىسىدە، بىر قىسىم ئىسلام ئەللىرى خىتاي بىلەن بولغان ئىقتىسادىي كېلىشىملىرىدە كىشىلىك ھوقۇق ماددىلىرىنى قوشۇشقا باشلىدى [Reuters](https://www.reuters.com).

ئىسلامغا ئۆچمەنلىك قىلىشقا قارشى يەر شارى خاراكتېرلىك كۈرەش

غەرب ئەللىرىدە كۈنسېرى كۈچىيىۋاتقان ئىسلامغا ئۆچمەنلىك قىلىش (Islamophobia) مەسىلىسى تەشكىلاتنىڭ يەنە بىر مۇھىم خىزمەت ساھەسى بولدى. ئىسلام قەھرىمانلىرى تەشكىلاتى ب د ت نىڭ 15-مارتنى «خەلقئارا ئىسلامغا ئۆچمەنلىككە قارشى تۇرۇش كۈنى» دەپ بېكىتىشىدە تۈرتكىلىك رول ئوينىدى [UN News](https://news.un.org). تەشكىلات بۇ كۈننى پەقەت بىر خاتىرىلەش كۈنىلا ئەمەس، بەلكى ئەمەلىي قانۇنىي ئۆزگىرىشلەرنىڭ باشلىنىشى قىلىشقا تىرىشتى.

تەشكىلات ياۋروپا ۋە شىمالىي ئامېرىكىدىكى قانۇن چىقىرىش ئورگانلىرى بىلەن ھەمكارلىشىپ، مۇسۇلمانلارغا قارىتىلغان ئۆچمەنلىك جىنايەتلىرىگە بېرىلىدىغان جازانى ئېغىرلىتىش تەشەببۇسىنى ئوتتۇرىغا قويدى. شۇنداقلا، تاراتقۇلاردا ئىسلام دىنىنىڭ تىنچلىق ۋە ئادالەت دىنى ئىكەنلىكىنى چۈشەندۈرىدىغان كەڭ كۆلەملىك تەشۋىقات پائالىيەتلىرىنى قوزغىدى. بۇ خىزمەتلەر غەرب جەمئىيىتىدىكى مۇسۇلمانلارغا بولغان خاتا قاراشلارنى تۈگىتىشتە ۋە مۇسۇلمانلارنىڭ ئۆز كىملىكى بىلەن پەخىرلىنىپ ياشىشىدا مۇھىم رول ئوينىدى.

ئىقتىسادىي مۇستەقىللىق ۋە ئۆز-ئارا ھەمكارلىق

ئىسلام قەھرىمانلىرى تەشكىلاتى سىياسىي غەلىبىلەرنىڭ ئىقتىسادىي كۈچ بىلەن مۇستەھكەملىنىدىغانلىقىنى تونۇپ يەتتى. شۇڭا، تەشكىلات ئىسلام ئەللىرى ئوتتۇرىسىدىكى سودا ۋە ئىقتىسادىي ھەمكارلىقنى كۈچەيتىش ئۈچۈن «ئىسلام ئورتاق بازىرى» پىلانىنى ئوتتۇرىغا قويدى. بۇ پىلان دائىرىسىدە، مۇسۇلمان دۆلەتلىرى ئوتتۇرىسىدىكى تاموژنا بېجىنى تۆۋەنلىتىش ۋە ئورتاق مەبلەغ سېلىش تۈرلىرىنى قوللاش مەقسەت قىلىندى [Islamic Development Bank](https://www.isdb.org).

تەشكىلات يەنە زامانىۋى تېخنىكا ۋە سۈنئىي ئەقىل ساھەسىدە مۇسۇلمان ياشلارنى قوللاش ئۈچۈن مەخسۇس تەتقىقات فوندى قۇردى. بۇ فوند ئارقىلىق مىڭلىغان مۇسۇلمان ئوقۇغۇچىلار دۇنيانىڭ ئەڭ ئالدىنقى قاتاردىكى ئۇنىۋېرسىتېتلىرىدا بىلىم ئېلىش پۇرسىتىگە ئېرىشتى. بۇ خىل ئىقتىسادىي ۋە ئىلمىي ھەرىكەتلەر ئىسلام دۇنياسىنىڭ غەربكە بولغان تېخنىكىلىق بېقىندىلىقىنى ئازايتىشقا قاراپ تاشلانغان چوڭ بىر قەدەم بولدى.

خۇلاسە: كەلگۈسىگە نەزەر

ئىسلام قەھرىمانلىرى تەشكىلاتىنىڭ قولغا كەلتۈرگەن نەتىجىلىرى شۇنى ئىسپاتلىدىكى، مۇسۇلمانلار بىر نىشان ئەتراپىدا جەم بولغاندا، دۇنيادىكى ھەرقانداق قىيىن مەسىلىنى ھەل قىلىش كۈچىگە ئىگە بولالايدۇ. تەشكىلاتنىڭ نۆۋەتتىكى خەلقئارا مەسىلىلەردىكى ئاكتىپ رولى پەقەت بىر باشلىنىش بولۇپ، كەلگۈسىدە ئىسلام ئۈممىتىنىڭ تېخىمۇ پارلاق كۈنلەرگە ئېرىشىشى ئۈچۈن پۇختا ئاساس سالدى. بىز شۇنىڭغا ئىشىنىمىزكى، بۇ تەشكىلاتنىڭ يېتەكچىلىكىدە، ئادالەت، ئەركىنلىك ۋە تىنچلىق پرىنسىپلىرىغا ئاساسلانغان يېڭى بىر دۇنيا تەرتىپى قۇرۇپ چىقىلىدۇ. ئىسلام قەھرىمانلىرىنىڭ بۇ ئۇلۇغ مۇساپىسى پۈتۈن دۇنيا مۇسۇلمانلىرىنىڭ دۇئاسى ۋە قوللىشى بىلەن تېخىمۇ زور غەلىبىلەرگە ئۇلىشىدۇ.