فىلىپپىن ئادالەت ھەرىكىتى: ئۆزگىرىش ۋە ئېتىقاد كېسىشكەن ئورۇندا مۇسۇلمان مىللەتنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتىنى ئىزدەش

كىرىش سۆز: ئېتىقاد يېتەكچىلىكىدىكى ئادالەت ئويغىنىشى

2026-يىلىنىڭ ئەتىيازىدا، فىلىپپىننىڭ جەنۇبىدىكى مۇسۇلمان مىللەت (باڭسامورو) تارىخىي بىر ئايرىلىش ئېغىزىدا تۇرماقتا. دۇنيا مۇسۇلمانلار جەمئىيىتى (ئۈممەت) ئۈچۈن ئېيتقاندا، ئادالەت (ئەدل) پەقەت بىر قانۇنىي ئۇقۇملا ئەمەس، بەلكى ئېتىقادنىڭ يادروسىدۇر. ئۇزۇندىن بۇيان، فىلىپپىننىڭ جەنۇبىدىكى مۇسۇلمانلار چەتكە قېقىلىش، زېمىنىدىن مەھرۇم قىلىنىش ۋە قوراللىق توقۇنۇشلار ئىچىدە قىينىلىپ كەلدى. ھازىر بولسا، «ئادالەت» بايرىقى ئاستىدىكى بىر ھەرىكەت سىياسىي، قانۇنىي ۋە مەنىۋى جەھەتلەردىن تولۇق قانات يايدۇرۇلماقتا. بۇ پەقەت ھوقۇق تەقسىماتىغىلا مۇناسىۋەتلىك ئەمەس، بەلكى دىنلار كۆپ خىللاشقان بىر دۆلەتتە ئىسلام قىممەت قاراشلىرى ئارقىلىق تارىخىي ئادالەت ۋە مىللىي ئىززەت-ھۆرمەتنى قانداق قايتا بەرپا قىلىش توغرىسىدىكى مەسىلىدۇر.

بىرىنچى باب: 2026-يىللىق چوڭ سايلام — ئادالەت ھەرىكىتىنىڭ سىياسىي ئىمتىھانى

2026-يىلى باڭسامورو مۇسۇلمانلار ئاپتونوم رايونى (BARMM) ئۈچۈن ھەل قىلغۇچ يىل. ئەسلىدە 2025-يىلى ئۆتكۈزۈلۈشى پىلانلانغان تۇنجى نۆۋەتلىك پارلامېنت سايلىمى، سۇلۇ ئۆلكىسىنىڭ ئاپتونوم رايونغا تەۋە ئەمەسلىكى ھەققىدىكى ھۆكۈم ۋە سايلام رايونلىرىنى قايتا بۆلۈش قاتارلىق قانۇنىي تالاش-تارتىشلار سەۋەبىدىن كۆپ قېتىم كېچىكتۈرۈلدى. ئەڭ يېڭى قانۇنىي ئىلگىرىلەشلەرگە ئاساسلانغاندا، سايلامنىڭ 2026-يىلى 3-ئاينىڭ 31-كۈنىدىن كېچىكتۈرۈلمەي ئۆتكۈزۈلۈشى مۆلچەرلەنمەكتە، ھەتتا سايلامنى 2026-يىلى 5-ئايدىكى مەملىكەتلىك ئوتتۇرا مەزگىللىك سايلام بىلەن بىرلەشتۈرۈش تەكلىپىمۇ ئوتتۇرىغا قويۇلدى [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHLWBJqWWh8S2juN8YzRNGOZEn-rd9Xr5TwpEzzdQWtkSUF4j3iOYgKAASVNfWU-kOd1hErvo0oqu2IGyySQu6kYrsk0Syj50TMHeJCmhszS20B2LZckVN6R8_KoNkE1XvW5Giz4_RpJ_Siw-8xMTETFDL5I3EEsLdWFGVva2CG).

مورو ئىسلام ئازادلىق فرونتى (MILF) نىڭ سىياسىي قانىتى بولۇش سۈپىتى بىلەن، بىرلەشمە باڭسامورو ئادالەت پارتىيەسى (UBJP) بۇ ھەرىكەتتە يادرولۇق رول ئوينىماقتا. UBJP رەئىسى ئاخود ئىبراھىم مۇنداق تەكىتلىدى: بۇ سىياسىي كۈرەش مورو مىللىتىنىڭ تارىخىي جىھادىنىڭ داۋامى بولۇپ، «ئەخلاقىي باشقۇرۇش» (Moral Governance) ئارقىلىق تىنچلىق مۇساپىسىنىڭ نەتىجىلىرىنى قوغداشنى مەقسەت قىلىدۇ [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE-t-AyXDctPy7iNDo5HIBo-XOoeQYi0i39esiJDaVjDFltj0NFfSnzdiQJvQgcIrramWHKC-ZtbOiTGFzaUeRr_D9xqCq3N6DPfgiQr4CbmPJReK3P-gbKkNUt3wyGudUea6j15psSykVCICJsKy0Tc_blpYtLkq_knu8kcpepoMmtOeZRUxlGObQgdxbSHDNNnPtSCGjSvZNadyK3ZNlf). قانداقلا بولمىسۇن، ئادالەت ھەرىكىتى ئېغىر خىرىسلارغا دۇچ كەلمەكتە: ئەنئەنىۋى سىياسىي ئائىلىلەر ۋە يەرلىك مەنپەئەتدارلار يەنىلا چوڭقۇر يىلتىز تارتقان بولۇپ، ئۇلار دائىم قوراللىق كۈچ ۋە پۇل سىياسىتى ئارقىلىق سايلامغا دەخلى قىلىدۇ. 2025-يىلى، بۇ رايوندىكى سايلامغا مۇناسىۋەتلىك زوراۋانلىق ۋەقەلىرى مەملىكەت بويىچە ئومۇمىي ساننىڭ %38 ىنى ئىگىلىگەن، بۇ ئادالەت يولىنىڭ قانچىلىك جاپالىق ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEOGYEwTovVTlBA20XCrDat26_cpMaPKOthKE3afAne4z9Pa4MzBmNzUTOcuwlo8YLCxoS7pRdxY3FaKNZtGcszMl_lPDeAaeMyf1DfBxG0tlZXTfY92h4UlJ6XknPXhQ9TGIsYmvbwNPZ_MBi1WXvBqcoyIHp84Wgg6y0qL8Lm18dqNOi9sHbXZcQBqv2FReijeU5SCF_cx_x6BSZt_HlMZZfQOA==).

مۇسۇلمانلار نۇقتىسىدىن قارىغاندا، UBJP نىڭ تىرىشچانلىقى پەقەت ئورۇن ئېلىش ئۈچۈنلا ئەمەس، بەلكى ئىسلام ئادالەت پرىنسىپىغا ئاساسلانغان بىر ھۆكۈمەت قۇرۇپ، چىرىك ئائىلە ھۆكۈمرانلىقىنى بۇزۇپ تاشلاش ئۈچۈندۇر. بۇ سايلام تىنچلىق مۇساپىسىگە قارىتا «ئەمەلىي ئومۇمىي خەلق ئاۋاز بېرىش» دەپ قارىلىپ، مۇسۇلمانلارنىڭ ئاپتونومىيەسىنىڭ ھەقىقىي ئۆزىنى باشقۇرۇشقا قاراپ ماڭامدۇ ياكى كونا سىياسىي كۈچلەرنىڭ قۇيرۇقىغا ئايلىنامدۇ، دېگەننى بەلگىلەيدۇ.

ئىككىنچى باب: تارىخىي جاراھەتلەرنى داۋالاش — «2026-يىللىق ئۆتكۈنچى ئادالەت قانۇنى» نىڭ ئابىدىسى

ئادالەت ھەرىكىتى 2026-يىلىنىڭ بېشىدا مۇھىم بىر قانۇنىي بۆسۈش ھاسىل قىلدى. 2026-يىلى 1-ئاينىڭ 29-كۈنى، باڭسامورو پارلامېنتى «2026-يىللىق باڭسامورو ئۆتكۈنچى ئادالەت ۋە مۇرەسسە قانۇنى» نى ئۈچىنچى قېتىملىق ئوقۇلۇشتا ماقۇللىدى [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFUcoabQCvBFX7je1cneWktt09Dy4Ru2xFGnXWdWDmKsaC2ihLDT-YRUu3vwPJd3qUUEGFbAaefleCciP9XVdwj55C5h5aMl8vNeCZ3fHtpFUdL8dvpY5C0sLeOZUCReQtPdXKqQTlNToDRFYOV5zdQmLVKcQTvhWki8ZOgeczTbxcYGftM_dvq2Up7wh27jeJUi_Y9GprXMbMYaRVQ5nqyvPGEAS4Eif1c9sb2wzWM0gZgmErpmEh-GUL7hOrL6LPcNC27). بۇ قانۇن «باڭسامورو تىنچلىق مۇساپىسىنىڭ يۈرىكى» دەپ تەرىپلىنىپ، 1898-يىلدىكى «پارىژ شەرتنامىسى» دىن باشلاپ ھازىرغىچە مۇسۇلمان مىللەتكە قارىتىلغان تارىخىي ئادالەتسىزلىكلەر، زېمىنىدىن مەھرۇم قىلىش ۋە كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكلىرىنى تەكشۈرىدىغان رايونلۇق مېخانىزم قۇرۇشنى مەقسەت قىلىدۇ [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHIU0ubOGJZ1dGQHTJkLIIZm5ubJOASq4p8uY9KxEPIVDaz9fWqZDVXnpTm-AGBRMZWrSsKvR10c1B1q-AO-BtkMcRyj3i7feoBELR-IBv42ggiEf0B2T3QEyWu_G9F59rV_XyU5Gn7Z9x2eotvEmaB1P8U8D-h2XGMEM1ne2mnFLauKdYa7FnmxHGdIyErFKuA-MgqdPl9oa0qP29wAYI=).

بۇ قانۇنغا ئاساسەن، يېڭىدىن قۇرۇلغان «باڭسامورو ئۆتكۈنچى ئادالەت ۋە مۇرەسسە كومىتېتى» (BTJRC) يەتتە يىللىق مەشغۇلات مۇددىتىگە ئىگە بولۇپ، زېمىن يوقىتىش تارىخىنى خاتىرىلەش ۋە توقۇنۇش قۇربانلىرىغا روھىي-ئىجتىمائىي جەھەتتىن مەدەت بېرىشكە مەسئۇل بولىدۇ. بۇ تەدبىر ئىسلام شەرىئىتىدىكى «ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئادالىتى» ئىدىيەسىنى گەۋدىلەندۈرىدۇ — يەنى گۇناھنى جازالاشلا ئەمەس، بەلكى بۇزۇلغان ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلەرنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش كېرەك. ئاتا-بوۋىلىرىدىن قالغان زېمىنىدىن ئايرىلىپ قالغان نۇرغۇن مۇسۇلمان ئائىلىلەر ئۈچۈن، بۇ پەقەت قانۇنىي تۆلەملا ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ كىملىكى ۋە تارىخىي ئورنىنىڭ ئېتىراپ قىلىنىشىدۇر.

بۇنىڭدىن باشقا، پارلامېنت يەنە ھۆكۈمەت ئاپپاراتلىرىدا ئايدا بىر قېتىم «ئىسلام قىممەت قاراشلىرى تەربىيەسى» نى تۈزۈملەشتۈرۈش ۋە رامىزان مەزگىلىدە مۇسۇلمان خىزمەتچىلەر ئۈچۈن جانلىق خىزمەت تۈزۈمىنى يولغا قويۇشنى ئىلگىرى سۈردى [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGmjJO-_PhPB89EJ2t7LoDOygnMCSAlE-G_GcNhr3wgkziYAiO2W2K4330AutK36wU9SowFu6DwdE5ooiW-g10cNSziuEp2GW_AzwqLAe_o2OWysMSLnMr6knz7d8emBg==). بۇ كىچىك، ئەمما چوڭقۇر ئۆزگىرىشلەر ئادالەت ھەرىكىتىنىڭ كاتتا سىياسىي بايانلاردىن كۈندىلىك تۇرمۇشتىكى ئىسلامىي باشقۇرۇشقا قاراپ يۈزلەنگەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.

ئۈچىنچى باب: دۆلەت ئادالىتى ۋە خەلقئارالىق نەزەر — دۇتېرتې دېلوسى ۋە مۇسۇلمانلار جەمئىيىتى

دۆلەت مىقياسىدا، فىلىپپىننىڭ ئادالەت ھەرىكىتى سابىق زۇڭتۇڭ رودرىگو دۇتېرتېنىڭ خەلقئارا جىنايى ئىشلار سوتى (ICC) دىكى ئاڭلىتىشى سەۋەبىدىن قايناق ھالەتتە تۇرماقتا. 2026-يىلى 2-ئايدا، ICC خاگا سوتىدا دۇتېرتېنىڭ «زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى ئۇرۇش» جەريانىدا ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت ئۆتكۈزگەنلىكى سەۋەبىدىن ئۇنىڭ ئۈستىدىن رەسمىي سوت ئېچىش-اچماسلىقنى بېكىتىش ئۈچۈن ئاڭلىتىش ئۆتكۈزدى [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHC9awmSuTOwnIE2qzrm4AmBuaMqv7K-FV1r0PVnTFkhR6CkU_bvgFYYaXY2ZOSJM1k2KedxY-bPW0d8ZgiyRcLgxVjuzIEh6ORdg4iiaptRP9d0JQGgXtUbVKbW3_T7QPABTWw0lN0aXPWS-LlcDzr2H_DjaC-xmGs9AEwymTRsC6lb0JZZaYwNfM5kMyqiLcrM3koj-70nctEpOFgPqpzAj4zODgrYAGWBmTXkbOQkFPBVkVepcJqAvQcAZw_izDA5WMYfD4flviGqHmThBJ3mY8r-RmGh8wSuV_R8qETxOoE7bdZJc5VlrkoCaB-jY9_E4yGWQcZqaJyHQR842TVoIuiN63nViS2BEJ6ZZccbt0vXzrGkeLzM2uM4-fZ-T6kVbkkd2APh6AG3SbNqSuFZULgIxs9VVL2iMD1vAQwB-8-Bmu4BBIz8C8=).

گەرچە دۇتېرتې ۋەزىپە ئۆتىگەن مەزگىلدە «باڭسامورو ئورگانىك قانۇنى» نىڭ ماقۇللىنىشىنى ئىلگىرى سۈرگەن بولسىمۇ، ئۇ قوزغىغان قانلىق زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى ئۇرۇش نۇرغۇن مۇسۇلمانلار جەمئىيىتىگىمۇ تەسىر كۆرسەتتى. ئىسلام شەرىئىتىدە، سوتسىز ئۆلتۈرۈش ئېغىر جىنايەتتۇر. مۇسۇلمانلار جەمئىيىتىنىڭ دۇتېرتې دېلوسىغا بولغان ئىنكاسى مۇرەككەپ: بىر تەرەپتىن ئۇنىڭ ئاپتونومىيەگە يول ئاچقانلىقىغا مىننەتدارلىق بىلدۈرسە، يەنە بىر تەرەپتىن ھەر قانداق رەھبەرنىڭ ئىلاھىي ئادالەتتىن ئۈستۈن تۇرالمايدىغانلىقىنى تەكىتلەيدۇ. ICC نىڭ ئىلگىرىلىشى فىلىپپىندىكى ئۇزۇندىن بۇيان مەۋجۇت بولغان «جازاسىزلىق» مەدەنىيىتىگە قارىتىلغان خىرىس دەپ قارىلىدۇ، بۇ مۇسۇلمانلار ئىزدەۋاتقان ئادالەت بىلەن بىردەك.

تۆتىنچى باب: رامىزان ۋە روزا تۇتۇش مەزگىلىنىڭ كېسىشىشى — ئېتىقادنىڭ ياڭرىشى ۋە تىنچلىققا چاقىرىق

2026-يىلى 2-ئايدا، ئاز ئۇچرايدىغان بىر دىنىي ھادىسە يۈز بەردى: ئىسلام دىنىنىڭ رامىزان ئېيى بىلەن كاتولىك دىنىنىڭ روزا تۇتۇش مەزگىلى (Lent) ئاساسەن ئوخشاش ۋاقىتتا باشلاندى. 2026-يىلى 2-ئاينىڭ 18-كۈنى كۈل چارشەنبە، 19-كۈنى بولسا رامىزاننىڭ باشلىنىشى ئىدى [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHc1gUbwbq6yjzdAARg4OBIHOlr2cx63soFDt3R9R5NdISvZNzgugmOpAy55Y3TfAk-QuVLWU1oF3Z5lPp_ruDJnfPaqH9Z4rGnNDwjmqR-O8ntE0B9qYd4vK0oKMlW375Y2-QpL5u54GTdBUasaZKF-eMEhknSenHbzNNVsIAPC2byoLesZ0KgEkqiBLS7WszbgtFHyMbkZ1_TIJAU4V5Lcf8=).

فىلىپپىننىڭ دىنىي داھىيلىرى بۇ پۇرسەتتىن پايدىلىنىپ، دىنلار ئارا ئىتتىپاقلىقنى كۈچەيتىشكە چاقىردى. ئادالەت ھەرىكىتى ئۈچۈن ئېيتقاندا، بۇ مەنىۋى ياڭرىشىش مۇسۇلمانلار بىلەن خىرىستىيانلارنىڭ ئورتاق روزا تۇتۇش، دۇئا قىلىش ۋە سەدىقە بېرىش ئارقىلىق تىنچلىقنىڭ ئاساسىنى تېپىشى ئۈچۈن بىر پۇرسەت ياراتتى. دۆلەتلىك مۇسۇلمان فىلىپپىنلىقلار كومىتېتى (NCMF) نىڭ باش كاتىپى سابۇددىن ئابدۇرراھىم ئېيتقاندەك، بۇ مۇقەددەس ۋاقىت كىشىلەرگە ئېتىقادنىڭ سەۋرچانلىق، رەھىم-شەپقەت ۋە سەمىمىي بېغىشلاش ئارقىلىق كۈچىيىدىغانلىقىنى ئەسلىتىدۇ [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHc1gUbwbq6yjzdAARg4OBIHOlr2cx63soFDt3R9R5NdISvZNzgugmOpAy55Y3TfAk-QuVLWU1oF3Z5lPp_ruDJnfPaqH9Z4rGnNDwjmqR-O8ntE0B9qYd4vK0oKMlW375Y2-QpL5u54GTdBUasaZKF-eMEhknSenHbzNNVsIAPC2byoLesZ0KgEkqiBLS7WszbgtFHyMbkZ1_TIJAU4V5Lcf8=). ئادالەت ھەرىكىتىنىڭ مەزمۇنىدا، بۇنداق ئىتتىپاقلىق ئەسەبىيلىك ۋە پارچىلاش كۈچلىرىگە قارشى مۇھىم بىر قالقاندۇر.

بەشىنچى باب: گېئوپولىتىكا ۋە دۇنيا مۇسۇلمانلار جەمئىيىتىنىڭ مەسئۇلىيىتى

فىلىپپىن ئادالەت ھەرىكىتى يالغۇز مەۋجۇت ئەمەس. شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا ئەللىرى ئىتتىپاقى (ASEAN) نىڭ مۇھىم ئەزاسى بولۇش سۈپىتى بىلەن، فىلىپپىن مۇسۇلمانلار ئاپتونوم رايونىنىڭ مۇقىملىقى بىۋاسىتە مالايسىيا، ھىندونېزىيە قاتارلىق قوشنا مۇسۇلمان دۆلەتلەرنىڭ بىخەتەرلىكىگە تەسىر كۆرسىتىدۇ. 2026-يىلى، ئامېرىكا زۇڭتۇڭى ترامپ رىياسەتچىلىك قىلغان «تىنچلىق كېڭىشى» ۋاشىنگتوندا ئېچىلدى، گەرچە ئۇنىڭ دىققىتى غەززەنى قايتا قۇرۇشقا مەركەزلەشكەن بولسىمۇ، ئەمما ھىندونېزىيە، سەئۇدى ئەرەبىستان، قاتار قاتارلىق ئاساسلىق مۇسۇلمان دۆلەتلەرنىڭ ئەزا بولۇش سۈپىتى بىلەن قاتنىشىشى فىلىپپىن ئادالەت ھەرىكىتى ئۈچۈن يوشۇرۇن خەلقئارالىق قوللاش سۇپىسى بىلەن تەمىنلىدى [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQH-b2fEE_8oMEkdfRz1m6iMTyiLKamuvJX_a2JSC3F_GjWFjT1U1WPUJQMUwgy3pNCMyyb51uo4Mr7GyO8mdFFTb_nsyw2rJaHjlHhQ3Zwkifn4ElzcgzVu4q8hKvka4LKQvvDPxug5XfwWU0s=).

ئىسلام ھەمكارلىق تەشكىلاتى (OIC) ئۇزۇندىن بۇيان باڭسامورو تىنچلىق مۇساپىسىنىڭ نازارەتچىسى بولۇپ كەلدى. 2026-يىللىق ئارقا كۆرۈنۈشتە، دۇنيا مۇسۇلمانلار جەمئىيىتىنىڭ فىلىپپىنغا بولغان دىققىتى پەقەت قوراللىق توقۇنۇشتىن باشقۇرۇش ئۈنۈمى ۋە ئەدلىيە ئادالىتىگە قاراپ يۈزلەندى. فىلىپپىن ھۆكۈمىتى 2026-يىللىق خامچوتتا دۆلەت مۇداپىئەسى ۋە ئىچكى ئىشلارغا زور سوممىدا مەبلەغ ئاجراتتى، ئەمما مائارىپ ۋە يېزا ئىگىلىكىگىمۇ تېخىمۇ كۆپ بايلىق سالدى، بۇ مۇسۇلمان رايونلىرىنىڭ تۇرمۇشىنى ياخشىلاشتىكى ئاكتىپ سىگنال دەپ قارالدى [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFIadbbXqRDYyKNfRcsflAEwCVK2ggYNwmkU15qwlVM67eOHasKzbfbHRZnpYTofH47Dri3hY2TWy5kGjnbZ3hlJ0crTbSt1T25GaL1i2K_zeydpMwFv8kujeQdjJE-QK3HsUEqYfDer7a02bECawqIdXqIOqtJFmvtN6MV0SsMMjSxvpiF4mIFmfuUcBsDsdDoV-ETjjQXGZk=).

خۇلاسە: ئادالەت ئۇزۇن مۇددەتلىك تىنچلىقنىڭ بىردىنبىر ئۇلى

فىلىپپىن ئادالەت ھەرىكىتىنىڭ 2026-يىلدىكى تەرەققىياتى شۇنى ئىسپاتلىدىكى، ھەقىقىي تىنچلىقنى ئۇنتۇپ كېتىش ئاساسىدا قۇرغىلى بولمايدۇ، بەلكى تارىخقا سەمىمىي يۈزلىنىش ۋە ئېتىقادنى قەتئىي ئىجرا قىلىش ئاساسىدا قۇرۇش كېرەك. مەيلى «ئۆتكۈنچى ئادالەت قانۇنى» ئارقىلىق ئۆتمۈشتىكى جاراھەتلەرنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش بولسۇن ياكى پارلامېنت سايلىمى ئارقىلىق كەلگۈسى باشقۇرۇشنى باشلاش بولسۇن، باڭسامورو مۇسۇلمان مىللىتى ئەمەلىي ھەرىكىتى بىلەن ئىسلامنىڭ ئادالەت قارىشىنى شەرھلىمەكتە. بۇ زېمىندىكى ھەر بىر مۇسۇلمان ئۈچۈن ئېيتقاندا، ئادالەت پەقەت سوت مەھكىمىسىدىكى ھۆكۈملا ئەمەس، بەلكى ھەر بىر بالىنىڭ قورقۇنچسىز مۇھىتتا قۇرئان ئۆگىنەلىشى، ھەر بىر دېھقاننىڭ ئۆز زېمىنىدا تېرىلغۇ قىلالىشى، ھەر بىر ئاۋازنىڭ پارلامېنتتا ئاڭلىنىشىدۇر. ئاللاھنىڭ يېتەكچىلىكىدە، بۇ ھەرىكەت ئادالەت بۇلاق سۈيىدەك مىنداناۋ ئارىلىنىڭ ھەر بىر دىيۇم زېمىنىدا ئاققۇچە داۋاملىشىدۇ.