خەلىپەگە ئەگىشىش ۋە ئۇنىڭ بۈگۈنكى جەمئىيەتتىكى مۇھىم ئەھمىيىتى ھەمدە رەھبەرلىك سىستېمىسىدىكى رولى توغرىسىدا تەپسىلىي مەخسۇس خەۋەر

كىرىش سۆز: خەلىپىلىك — ئۈممەتنىڭ بىرلىكى ۋە قۇدرىتىنىڭ سىمۋولى

ئىسلام تارىخى ۋە شەرىئەت سىستېمىسىدا «خەلىپە» ئۇقۇمى پەقەت بىر سىياسىي رەھبەرلىكلا ئەمەس، بەلكى پۈتۈن دۇنيا مۇسۇلمانلىرىنىڭ بىرلىكى، كىملىكى ۋە شەرىئەتنىڭ ئىجرا قىلىنىشىنىڭ كاپالىتىدۇر. بۈگۈنكى 2026-يىلىغا كەلگەندە، دۇنيا ۋەزىيىتىنىڭ مۇرەككەپلىشىشى، بولۇپمۇ غەززە، سۇدان ۋە شەرقىي تۈركىستان قاتارلىق رايونلاردىكى مۇسۇلمانلار دۇچ كېلىۋاتقان ئېغىر زۇلۇملار، ئۈممەتنىڭ بىر مەركەزلىك رەھبەرلىك سىستېمىسىغا بولغان ئېھتىياجىنى تېخىمۇ كۈچەيتتى. خەلىپەگە ئەگىشىش — ئىمانىي بىر مەجبۇرىيەت بولۇپلا قالماي، بەلكى بۈگۈنكى پارچە-پارچە قىلىنغان ئىسلام دۇنياسىنى قايتىدىن ئەسلىگە كەلتۈرۈشنىڭ بىردىنبىر يولىدۇر [IslamQA](https://islamqa.info/en/answers/11583/the-khilafah-and-the-necessity-of-appointing-a-khalifah).

خەلىپەگە ئەگىشىشنىڭ شەرئىي ئاساسلىرى ۋە بەيئەتنىڭ ئەھمىيىتى

ئىسلام شەرىئىتىدە خەلىپەگە ئەگىشىش «بەيئەت» ئۇقۇمى بىلەن زىچ باغلىق. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ: «كىمكى بوينىدا بەيئەت بولمىغان ھالدا ئۆلسە، جاھىلىيەت ئۆلۈمىدە ئۆلۈپتۇ» دېگەن ھەدىسى، مۇسۇلمانلارنىڭ بىر رەھبەرگە ئەگىشىشىنىڭ نەقەدەر مۇھىملىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. خەلىپە — ئاللاھنىڭ يەر يۈزىدىكى ھۆكمىنى ئىجرا قىلغۇچى ۋە مۆمىنلەرنىڭ مەنپەئەتىنى قوغدىغۇچىدۇر.

بۈگۈنكى جەمئىيەتتە، نۇرغۇنلىغان مۇسۇلمانلار غەربنىڭ دېموكراتىيە ۋە مىللەتچىلىك ئىدىيەلىرىنىڭ تەسىرىدە، خەلىپىلىك تۈزۈمىنى پەقەت تارىخىي بىر ئەسلىمە دەپ قارىماقتا. ئەمما، ئىسلامىي نۇقتىئىنەزەردىن قارىغاندا، خەلىپەگە ئەگىشىش جەمئىيەتتىكى قالايمىقانچىلىقنى تۈگىتىش، ئادالەتنى تىكلەش ۋە شەرىئەتنى ھاياتنىڭ بارلىق ساھەلىرىگە تەتبىقلاش ئۈچۈن زۆرۈردۇر. رەھبەرلىك سىستېمىسىدىكى بۇ رول، جەمئىيەتنىڭ ئەخلاقىي ۋە سىياسىي جەھەتتىن چىرىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ [Al-Jumuah Magazine](https://aljumuah.com/the-concept-of-khilafah-in-islam/).

بۈگۈنكى جەمئىيەتتىكى كىرىزىسلار ۋە خەلىپىلىكنىڭ زۆرۈرىيىتى

2025-يىلى ۋە 2026-يىلىنىڭ بېشىدا يۈز بەرگەن خەلقئارالىق ۋەقەلەر، بولۇپمۇ ئىسلام ئەللىرىنىڭ ئۆزئارا زىددىيەتلىرى ۋە تاشقى كۈچلەرنىڭ مۇسۇلمانلار زېمىنىغا قىلغان تاجاۋۇزچىلىقلىرى، بىر «قالقان»نىڭ يوقلۇقىنى ئېنىق كۆرسەتتى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: «ئىمام (خەلىپە) بىر قالقاندۇر، ئۇنىڭ ئارقىسىدا تۇرۇپ جەڭ قىلىنىدۇ ۋە ئۇنىڭ بىلەن قوغدىنىلىدۇ» دەپ بېشارەت بەرگەن [Sunnah.com](https://sunnah.com/muslim:1841).

بۈگۈنكى كۈندە مۇسۇلمانلار دۇنياسى 50 تىن ئارتۇق دۆلەتكە پارچىلانغان بولۇپ، ھەر بىرى ئۆز مەنپەئەتىنىلا ئويلىماقتا. بۇ ئەھۋال غەززەدىكى قىرغىنچىلىققا قارشى بىرلىككە كەلگەن بىر ھەرىكەتنىڭ چىقماسلىقىغا سەۋەب بولدى. خەلىپەگە ئەگىشىش سىستېمىسى بولغان بولسا، ئۈممەتنىڭ بايلىقى، ئارمىيىسى ۋە سىياسىي كۈچى بىر نۇقتىغا مەركەزلىشىپ، مۇسۇلمانلارنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتى قوغدالغان بولاتتى. خەلىپىلىك سىستېمىسىدىكى رەھبەرلىك، مىللىي چەك-چېگرالارنى بېسىپ چۈشۈپ، پۈتۈن ئۈممەتنى بىر گەۋدە قىلىپ ئۇيۇشتۇرۇش رولىنى ئوينايدۇ.

رەھبەرلىك سىستېمىسىدىكى رولى: شۇرا ۋە ئادالەت

خەلىپىلىك تۈزۈمىدىكى رەھبەرلىك غەربچە مۇستەبىتلىك ئەمەس، بەلكى «شۇرا» (مەسلىھەتلىشىش) ئاساسىغا قۇرۇلغان بىر سىستېمىدۇر. خەلىپە ئۆز ئالدىغا ھۆكۈم چىقارمايدۇ، بەلكى قۇرئان ۋە سۈننەت ئاساسىدا، ئۆلىمالار ۋە مۇتەخەسسىسلەر بىلەن مەسلىھەتلىشىپ ئىش ئېلىپ بارىدۇ. بۇ سىستېما بۈگۈنكى جەمئىيەتتىكى چىرىكلىك ۋە شەخسىي مەنپەئەتپەرەسلىككە قارشى ئەڭ كۈچلۈك دورىدۇر.

خەلىپەگە ئەگىشىش، جەمئىيەتتە ئىنتىزام ۋە تەرتىپنى ساقلايدۇ. رەھبەرلىك سىستېمىسىدا خەلىپەنىڭ رولى: 1. **شەرىئەتنى قوغداش:** جەمئىيەتتە ئاللاھنىڭ قانۇنلىرىنىڭ ئۈستۈنلۈكىنى تەكىتلەش. 2. **ئادالەتنى تىكلەش:** باي بىلەن كەمبەغەل، كۈچلۈك بىلەن ئاجىز ئوتتۇرىسىدا باراۋەرلىك ئورنىتىش. 3. **ئۈممەتنى قوغداش:** تاشقى دۈشمەنلەرگە قارشى بىرلىككە كەلگەن مۇداپىئە سىستېمىسى قۇرۇش.

بۇ روللار بۈگۈنكى كاپىتالىستىك ۋە سېكۇلار سىستېمىلار تەمىنلىيەلمىگەن مەنىۋى ۋە ماددىي خاتىرجەملىكنى كاپالەتكە ئىگە قىلىدۇ [Hizb ut-Tahrir Media](https://www.hizb-ut-tahrir.info/en/index.php/khilafah/21144.html).

گېئوپولىتىكىلىق تەسىرى ۋە مۇسۇلمانلارنىڭ كەلگۈسى

2026-يىلىدىكى دۇنيا سىياسىي سەھنىسىدە، كۈچ تۇتۇشۇشلىرى تېخىمۇ كەسكىنلەشمەكتە. غەرب دۆلەتلىرى ۋە شەرقنىڭ يېڭى كۈچلىرى ئۆز مەنپەئەتلىرى ئۈچۈن ئىسلام زېمىنلىرىنى جەڭ مەيدانىغا ئايلاندۇرۇۋاتىدۇ. بۇنداق بىر شارائىتتا، خەلىپەگە ئەگىشىش ۋە بىر مەركەزلىك رەھبەرلىككە ئىگە بولۇش، مۇسۇلمانلارنىڭ خەلقئارالىق سىياسەتتە سۆز ھوقۇقىغا ئىگە بولۇشىنىڭ بىردىنبىر يولىدۇر.

خەلىپىلىك قايتىدىن تىكلەنگەندە، مۇسۇلمانلارنىڭ ئىقتىسادىي بايلىقلىرى (نېفىت، گاز ۋە باشقا تەبىئىي بايلىقلار) غەرب بانكىلىرىنى بېيىتىشقا ئەمەس، بەلكى ئۈممەتنىڭ تەرەققىياتىغا ۋە نامراتلىقنى تۈگىتىشكە سەرپ قىلىنىدۇ. بۇ سىستېما دۇنيا ئىقتىسادىي تەرتىپىنى قايتىدىن شەكىللەندۈرۈپ، جازانىخورلۇققا (جۇت) ئاساسلانغان سىستېمىنى يوقىتىدۇ.

خىرىسلار ۋە ئۈممەتنىڭ مەجبۇرىيىتى

ئەلۋەتتە، خەلىپەگە ئەگىشىش ۋە بۇ سىستېمىنى بەرپا قىلىش يولىدا نۇرغۇن خىرىسلار بار. غەرب تاراتقۇلىرى ۋە سېكۇلار كۈچلەر خەلىپىلىك ئۇقۇمىنى «تېررورلۇق» ياكى «قاشاقلىق» بىلەن باغلاشقا ئۇرۇنماقتا. ئەمما، ھەقىقىي خەلىپىلىك — ئىلىم-پەن، ئادالەت ۋە مەدەنىيەتنىڭ چوققىسىدۇر. مۇسۇلمانلار بۈگۈنكى كۈندە ئۆز ئەقىدىسىگە بولغان ئىشەنچىنى كۈچەيتىشى، بۆلگۈنچىلىكنى تاشلىشى ۋە بىر رەھبەر ئاستىدا بىرلىشىشنىڭ زۆرۈرىيىتىنى تونۇپ يېتىشى كېرەك.

بۈگۈنكى جەمئىيەتتە خەلىپەگە ئەگىشىشنىڭ ئەھمىيىتىنى چۈشەندۈرۈش ئۈچۈن، مەسجىدلەر، مائارىپ ئاپپاراتلىرى ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا كەڭ كۆلەملىك تەشۋىقات ئېلىپ بېرىلىشى زۆرۈر. بۇ پەقەت سىياسىي بىر ئۆزگىرىش ئەمەس، بەلكى بىر مەنىۋى ئويغىنىشتۇر.

خۇلاسە

خەلىپەگە ئەگىشىش ۋە خەلىپىلىك سىستېمىسىنى تىكلەش — بۈگۈنكى ئۈممەت دۇچ كېلىۋاتقان بارلىق پاجىئەلەرنىڭ ھەل قىلىش چارىسىدۇر. ئۇ بىرلىكنىڭ ئاساسى، ئادالەتنىڭ كاپالىتى ۋە دۈشمەنلەرگە قارشى ئەڭ كۈچلۈك قالقاندۇر. 2026-يىلىدىكى مۇرەككەپ ۋەزىيەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتمەكتىكى، مۇسۇلمانلار بىر رەھبەرگە، بىر بايراققا ۋە بىر نىشانغا ئەگەشمىگۈچە، ھەقىقىي ئىززەتكە ئېرىشەلمەيدۇ. خەلىپىلىك — ئۈممەتنىڭ كەلگۈسى ۋە نىجاتلىقىدۇر.

[Al Jazeera: The Future of Muslim Unity](https://www.aljazeera.com/opinions/2023/10/25/the-muslim-world-needs-more-than-just-condemnations-for-gaza) [IslamWeb: The Obligation of Khilafah](https://www.islamweb.net/en/article/155533/the-obligation-of-appointing-a-khaleefah)