شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى يېڭى بىر نۆۋەتلىك مائارىپ ۋە ئىجتىمائىي ياردەم پائالىيەتلىرىنى رەسمىي باشلىغانلىقىنى جاكارلىدى

بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم. شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ ئېتىقادى، كىملىكى ۋە ئەركىنلىكى ئۈچۈن كۈرەش قىلىۋاتقان مۇھىم تەشكىلاتلارنىڭ بىرى بولغان «شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى» (ETESA)، 2026-يىللىق يېڭى بىر نۆۋەتلىك مائارىپ ۋە ئىجتىمائىي ياردەم پائالىيەتلىرىنى رەسمىي باشلىغانلىقىنى جاكارلىدى. بۇ قارار جەمئىيەتنىڭ يېقىندا ئىستانبۇلدا ئۆتكۈزۈلگەن يىللىق خىزمەت خۇلاسە يىغىنىدا ئوتتۇرىغا قويۇلغان ئىستراتېگىيەلىك پىلانلارنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە ئەمەلىيلەشمەكتە [Source 1.9].

مائارىپ: ئۈممەتنىڭ كەلگۈسىنى قوغداشنىڭ ئاساسى

شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتىنىڭ رەئىسى مۇساجان ئەر ئەپەندىنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئېلان قىلىنغان يېڭى پىلاندا، مائارىپ خىزمىتى ئەڭ مۇھىم ئورۇنغا قويۇلغان. جەمئىيەت 2026-يىلىدا مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر پەرزەنتلىرىنىڭ مىللىي كىملىكىنى ساقلاپ قېلىش ۋە ئىسلامىي ئەخلاق بىلەن تەربىيەلىنىشى ئۈچۈن بىر يۈرۈش يېڭى دەرسلىكلەرنى ۋە تەربىيەلەش كۇرسلىرىنى يولغا قويىدۇ [Source 1.3].

بۇ مائارىپ پىلانى تۆۋەندىكى نۇقتىلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: 1. **قۇرئان كەرىم ۋە دىنىي بىلىملەر:** ياش ئەۋلادلارنىڭ ئېتىقادىنى مۇستەھكەملەش ئۈچۈن قۇرئان تىلاۋىتى، ئەقىدە ۋە فىقھى دەرسلىرىنى سىستېمىلىق داۋاملاشتۇرۇش. 2. **ئانا تىل ۋە تارىخ:** ئۇيغۇر تىلىنى قوغداش ۋە شەرقىي تۈركىستاننىڭ ھەقىقىي تارىخىنى ئۆگىتىش ئارقىلىق، خىتاينىڭ مەدەنىيەت قىرغىنچىلىقىغا قارشى تۇرۇش [Source 1.10]. 3. **ئالىي مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرىغا ياردەم:** تۈركىيە ۋە باشقا دۆلەتلەردە ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارغا ئوقۇش مۇكاپات پۇلى بېرىش ۋە ئۇلارنىڭ ئىلمىي تەتقىقاتلىرىنى قوللاش [Source 1.7].

جەمئىيەت رەھبەرلىرىنىڭ تەكىتلىشىچە، مائارىپ پەقەت بىلىم ئېلىشلا ئەمەس، بەلكى بىر مىللەتنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ساقلاپ قېلىشتىكى ئەڭ كۈچلۈك قورالدۇر. خىتاي كوممۇنىست رېجىمىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا مەسچىتلەرنى چېقىش، دىنىي كىتابلارنى چەكلەش ۋە «ئىسلامنى خىتايلاشتۇرۇش» سىياسىتىگە قارشى، مۇھاجىرەتتىكى بۇ مائارىپ ھەرىكىتى ئۈممەتنىڭ بىر گەۋدە ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان مۇھىم بىر قادامدۇر [Source 1.14].

ئىجتىمائىي ياردەم ۋە ھەمكارلىق: ئىسلامىي قېرىنداشلىقنىڭ ئەمەلىيىتى

يېڭى نۆۋەتلىك پائالىيەتلەرنىڭ يەنە بىر مۇھىم تۈۋرۈكى ئىجتىمائىي ياردەم خىزمەتلىرىدۇر. شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى 2026-يىلىدا ياردەمگە موھتاج ئائىلىلەر، يېتىم-يېسىرلار ۋە تۇل ئاياللارنى قوللاش كۆلىمىنى تېخىمۇ كېڭەيتىدىغانلىقىنى جاكارلىدى [Source 1.8].

بۇ ساھەدىكى خىزمەتلەر تۆۋەندىكىچە پىلانلانغان: * **يېتىملارنى بېقىش:** ئاتا-ئانىسى شەرقىي تۈركىستاندىكى لاگېرلارغا سولانغان ياكى شېھىت بولغان پەرزەنتلەرنىڭ تۇرمۇش ۋە ئوقۇش چىقىمىنى تولۇق ئۈستىگە ئېلىش. * **ساغلاملىق ياردىمى:** كېسەلچان مۇھاجىرلارنىڭ داۋالىنىش ئىشلىرىغا ياردەم بېرىش ۋە تۈركىيەدىكى سەھىيە ئورگانلىرى بىلەن ماسلىشىش [Source 1.8]. * **ئاياللارنى قۇدرەتلەندۈرۈش:** ئۇيغۇر خانىم-قىزلىرىنىڭ ئىجتىمائىي ۋە ئىقتىسادىي جەھەتتىن ئۆزىنى قامدىيالىشى ئۈچۈن ھۈنەر-سەنئەت كۇرسلىرىنى ئېچىش [Source 1.4].

بۇ ياردەم پائالىيەتلىرى ئىسلام دىنىدىكى «زاكات» ۋە «سەدىقە» پىرىنسىپلىرى ئاساسىدا ئېلىپ بېرىلىدىغان بولۇپ، مۇسۇلمانلار ئارىسىدىكى ئۆزئارا ياردەملىشىش روھىنى جانلاندۇرۇشنى مەقسەت قىلىدۇ. جەمئىيەت 2025-يىللىق خىزمەت دوكلاتىدا، مىڭلىغان ئائىلىگە ماددىي ۋە مەنىۋى ياردەم يەتكۈزۈلگەنلىكىنى، 2026-يىلىدا بۇ ساننى تېخىمۇ ئاشۇرۇشنى نىشان قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى [Source 1.15].

خەلقئارالىق ۋەزىيەت ۋە شەرقىي تۈركىستان دەۋاسى

نۆۋەتتە شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى خەلقئارا سەھنىدە ئىنتايىن نازۇك بىر باسقۇچقا كەلدى. خىتاينىڭ ئىقتىسادىي ۋە سىياسىي بېسىمىغا قارىماي، شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى خەلقئارا شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلار بىرلىكى (IUETO) بىلەن بىرلىكتە، ئىسلام دۇنياسىنىڭ دىققىتىنى بۇ زۇلۇمغا تارتىش ئۈچۈن تىرىشچانلىق كۆرسەتمەكتە [Source 1.4].

2026-يىلى 1-ئايدىكى يىغىندا تەكىتلەنگىنىدەك، جەمئىيەت پەقەت تۈركىيەدىلا ئەمەس، بەلكى ئوتتۇرا شەرق، جەنۇبىي ئاسىيا ۋە شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرىدىمۇ تەشۋىقات پائالىيەتلىرىنى كۈچەيتىپ، مۇسۇلمان خەلقلەرنىڭ شەرقىي تۈركىستان دەۋاسىنى قوللىشىنى قولغا كەلتۈرۈشنى نىشانلىماقتا [Source 1.4]. بولۇپمۇ خىتاينىڭ مەسچىتلەرنى چېقىش ۋە دىنىي ئەركىنلىكنى بوغۇش قىلمىشلىرىنى پاش قىلىش ئارقىلىق، ئۈممەتنىڭ ۋىجدانىنى ئويغىتىش خىزمىتى داۋاملىشىدۇ [Source 1.14].

خۇلاسە: ئۈممەتنىڭ مەسئۇلىيىتى

شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتىنىڭ بۇ يېڭى نۆۋەتلىك پائالىيەتلىرى، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ساقلاپ قېلىش يولىدىكى بىر ئۈمىد چىرىغىدۇر. مائارىپ ئارقىلىق ئەقىدە ۋە كىملىكنى قوغداش، ئىجتىمائىي ياردەم ئارقىلىق قېرىنداشلىق رىشتىنى چىڭىتىش — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئىسلامىي مەسئۇلىيەتنىڭ بىر قىسمىدۇر.

پۈتۈن دۇنيادىكى مۇسۇلمانلار، بولۇپمۇ زىيالىيلار ۋە خەير-ساخاۋەت ئەھلىلىرى، شەرقىي تۈركىستانلىق قېرىنداشلىرىنىڭ بۇ مۇبارەك خىزمەتلىرىگە ماددىي ۋە مەنىۋى جەھەتتىن سادىق بولۇشى كېرەك. شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئازادلىقى ۋە ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئەركىن ئىبادەت قىلىش ھوقۇقىغا ئېرىشىشى، پۈتۈن ئۈممەتنىڭ ئورتاق غەلىبىسى بولغۇسى. ان شاء الله.