شەرقىي تۈركىستان خەيرىيە فوندى ئىجتىمائىي پاراۋانلىق ۋە مائارىپ ساھەسىدىكى كۆرۈنەرلىك خىزمەتلىرى ئارقىلىق خەلقنىڭ ئالقىشىغا ئېرىشمەكتە

كىرىش سۆز: ئۈممەتنىڭ ئۈمىد چىرىغى

شەرقىي تۈركىستان خەلقى ئۆزلىرىنىڭ ئەڭ ئېغىر تارىخىي سىناقلىرىنى باشتىن كەچۈرۈۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە، مۇھاجىرەتتىكى خەيرىيە ۋە مائارىپ ئورگانلىرىنىڭ رولى پەقەتلا ماددىي ياردەم بىلەن چەكلەنمەستىن، بەلكى بىر مىللەتنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ساقلاپ قېلىشتىكى ئىستراتېگىيەلىك تۈۋرۈككە ئايلانماقتا. بۇ ئورگانلار ئىچىدە «شەرقىي تۈركىستان خەيرىيە فوندى» (East Turkistan Charity Foundation) ئۆزىنىڭ ئۇزۇن يىللىق مۇلازىمەت تارىخى، سىستېمىلىق مائارىپ پىلانلىرى ۋە كەڭ كۆلەملىك ئىجتىمائىي پاراۋانلىق پائالىيەتلىرى بىلەن خەلقنىڭ قەلبىدىن چوڭقۇر ئورۇن ئالدى. ئىسلامىي قېرىنداشلىق ۋە ئىنسانىي ھەمكارلىق روھىنى ئاساس قىلغان بۇ فوند، بولۇپمۇ تۈركىيەدىكى ئۇيغۇر جەمئىيىتىنىڭ ئىجتىمائىي قۇرۇلمىسىنى كۈچلەندۈرۈشتە ئاكتىپ رول ئوينىماقتا [1.2](https://dtv.org.tr).

مائارىپ: كېلەچەك ئەۋلادلارنىڭ كىملىك قورغىنى

شەرقىي تۈركىستان خەيرىيە فوندىنىڭ ئەڭ مۇھىم خىزمەت ساھەلىرىدىن بىرى مائارىپ بولۇپ، بۇ ساھەدە ئېلىپ بېرىلىۋاتقان خىزمەتلەر 2025-يىلى ۋە 2026-يىلىنىڭ بېشىدا يېڭى بىر بالداققا كۆتۈرۈلدى. فوندنىڭ مائارىپ ئىستراتېگىيەسى ئۇيغۇر پەرزەنتلىرىنىڭ ھەم زامانىۋى پەنلەردە يېتىشىپ چىقىشىنى، ھەم ئۆزلىرىنىڭ دىنىي ۋە مىللىي كىملىكىنى ئۇنتۇپ قالماسلىقىنى نىشان قىلىدۇ.

2026-يىلى 17-يانۋار ئىستانبۇلدا ئۆتكۈزۈلگەن يىللىق خىزمەت خۇلاسە يىغىنىدا ئاشكارىلىنىشىچە، فوند مائارىپ ساھەسىدە تۆۋەندىكىدەك كۆرۈنەرلىك نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرگەن: 1. **ئوقۇش مۇكاپات پۇلى:** تۈركىيەدىكى ھەر قايسى ئۇنىۋېرسىتېتلاردا ئوقۇۋاتقان يۈزلەرچە ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىغا قەرەللىك ئوقۇش مۇكاپات پۇلى بېرىلمەكتە. بۇ پروگرامما ئوقۇغۇچىلارنىڭ ماددىي قىيىنچىلىقتىن قۇتۇلۇپ، پۈتۈن زېھنى بىلەن ئوقۇشىغا پۇرسەت يارىتىپ بەرمەكتە [1.4](https://dukva.org). 2. **تىل ۋە مەدەنىيەت دەرسلىرى:** ئۆسمۈرلەر ئۈچۈن ئانا تىل (ئۇيغۇر تىلى) ۋە ئىسلامىي ئەخلاق دەرسلىرى سىستېمىلىق تەشكىللەنمەكتە. بۇ خىزمەتلەر مۇھاجىرەتتە ئۆسۈپ يېتىلىۋاتقان ئەۋلادلارنىڭ ئاسىمىلىياتسىيە بولۇپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ كۈچلۈك قورال ھېسابلىنىدۇ [1.8](https://eastturkistanassociation.com). 3. **كەسپىي تەربىيەلەش:** ياشلارنىڭ جەمئىيەتتە ئۆز پۇتىدا تۇرالىشى ئۈچۈن تۈرلۈك كەسپىي تېخنىكا كۇرسلىرى ئېچىلغان بولۇپ، بۇ ئارقىلىق مۇھاجىرلارنىڭ ئىقتىسادىي مۇستەقىللىقى كاپالەتكە ئىگە قىلىنماقتا.

ئىجتىمائىي پاراۋانلىق: مېھىر-شەپقەتنىڭ ئەمەلىي ئىپادىسى

فوندنىڭ ئىجتىمائىي پاراۋانلىق خىزمەتلىرى «ئۈممەت بىر گەۋدە» دېگەن ئالىي پىرىنسىپ ئاستىدا ئېلىپ بېرىلماقتا. بولۇپمۇ يېتىم-يېسىرلار، تۇل ئاياللار ۋە ئىقتىسادىي جەھەتتىن قىيىنچىلىقى بار ئائىلىلەر فوندنىڭ ئاساسلىق ياردەم نىشانىدۇر.

يېقىنقى خەۋەرلەرگە قارىغاندا، فوند 2025-يىللىق رامازان ۋە قۇربان ھېيت مەزگىللىرىدە كەڭ كۆلەملىك ياردەم پائالىيەتلىرىنى ئۇيۇشتۇرغان. ئىستانبۇلنىڭ فاتىھ، زەيتىنبۇرنۇ ۋە سەفاكۆي رايونلىرىدا ياشايدىغان مىڭلىغان ئۇيغۇر ئائىلىلىرىگە ئاشلىق ۋە ماددىي ياردەملەر تارقىتىلغان [1.14](https://istiqlalhaber.com). شۇنداقلا، فوندنىڭ «يېتىملارنى بېقىش» پروگراممىسى دائىرىسىدە، ئاتا-ئانىسى لاگېرلاردا قالغان ياكى شېھىت بولغان بالىلارنىڭ بارلىق تۇرمۇش ۋە ئوقۇش چىقىمى فوند تەرىپىدىن ئۈستىگە ئېلىنماقتا.

بۇ خىزمەتلەر پەقەتلا ماددىي ياردەم بولۇپ قالماستىن، بەلكى روھىي جەھەتتىن سۇنۇقچىلىققا ئۇچرىغان مۇھاجىرلارغا نىسبەتەن چوڭ بىر تەسەللىي ۋە ئۈمىد مەنبەسىدۇر. ئىسلام دىنىنىڭ خەيرىيە روھىنى ئەكس ئەتتۈرگەن بۇ پائالىيەتلەر، خەلقنىڭ فوندقا بولغان ئىشەنچىسىنى تېخىمۇ ئاشۇرماقتا.

2026-يىلىدىكى يېڭى خىرىسلار ۋە ئىستراتېگىيەلىك ئۇچرىشىشلار

2026-يىلىنىڭ بېشى ئۇيغۇر جەمئىيىتى ئۈچۈن بىر قەدەر جىددىي ۋەزىيەت بىلەن باشلاندى. 2026-يىلى 24-يانۋار كۈنى ئىستانبۇل ساباھاتتىن زايىم ئۇنىۋېرسىتېتىدا شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنىڭ رەھبەرلىرى ۋە زىيالىيلارنىڭ قاتنىشىشى بىلەن بىر مەسلىھەت يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى [1.9](https://uygurnews.com). بۇ يىغىندا شەرقىي تۈركىستان خەيرىيە فوندى ۋە باشقا مۇناسىۋەتلىك ئورگانلار تۆۋەندىكىدەك مۇھىم مەسىلىلەرنى كۈنتەرتىپكە قويدى:

1. **G87 كودى مەسىلىسى:** تۈركىيەدىكى بىر قىسىم ئۇيغۇرلارنىڭ تۇرۇشلۇق رۇخسىتى ۋە ۋەتەنداشلىق ئىشلىرىغا توسالغۇ بولۇۋاتقان «دۆلەت بىخەتەرلىكىگە تەھدىت» (G87) كودىنىڭ كەلتۈرۈپ چىقىرىۋاتقان قىيىنچىلىقلىرى مۇزاكىرە قىلىندى. فوند بۇ جەھەتتە قانۇنىي مەسلىھەت بېرىش ۋە ئائىلىلەرگە ياردەم قىلىش خىزمىتىنى كۈچەيتىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. 2. **خىتاينىڭ سىڭىپ كىرىشىگە قارشى تۇرۇش:** خىتاينىڭ چېگرا ھالقىغان بېسىمى ۋە تۈركىيەنىڭ خىتاي پۇقرالىرىغا ۋىزىسىز سىياسەت قوللىنىش ئېھتىماللىقىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ بىخەتەرلىكىگە ئېلىپ كېلىدىغان خەۋپلىرى ھەققىدە ئاگاھلاندۇرۇش بېرىلدى [1.9](https://uygurnews.com). 3. **تەشكىلىي ھەمكارلىق:** شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرى ئوتتۇرىسىدىكى ماسلىشىشنى كۈچەيتىپ، خەلقئارالىق سەھنىلەردە ئۇيغۇر دەۋاسىنى تېخىمۇ كۈچلۈك ئاڭلىتىش قارار قىلىندى.

دىنىي ۋە مەدەنىيەت قىممەت قاراشلىرىنى قوغداش

شەرقىي تۈركىستان خەيرىيە فوندى ئۆز خىزمەتلىرىدە «شەرقىي تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكى» بىلەن زىچ ھەمكارلىق ئورناتقان [1.14](https://istiqlalhaber.com). بۇ ھەمكارلىق مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارنىڭ دىنىي ئېتىقادىنى توغرا مەنبەلەردىن ئۆگىنىشىگە ۋە خىتاينىڭ دىنسىزلاشتۇرۇش سىياسىتىگە قارشى مەنىۋى قارشىلىق كۆرسىتىشىگە ياردەم بەرمەكتە. فوند تەرىپىدىن ئۇيۇشتۇرۇلغان «سۆھبەت كۈنلىرى» ۋە دىنىي لېكسىيەلەر جەمئىيەتنىڭ مەنىۋى بىرلىكىنى ساقلاشتا مۇھىم رول ئوينىماقتا [1.7](https://dtv.org.tr).

ئىسلام دۇنياسىنىڭ بىر پارچىسى بولغان شەرقىي تۈركىستان خەلقى ئۈچۈن، بۇ فوند پەقەت بىر خەيرىيە ئورگىنىلا ئەمەس، بەلكى ئۈممەتنىڭ بىر-بىرىگە بولغان مەسئۇلىيىتىنىڭ جانلىق ئىپادىسىدۇر. فوندنىڭ خىزمەتلىرى تۈركىيەدىكى باشقا ئىسلامىي ئاممىۋى تەشكىلاتلار (مەسىلەن IHH قاتارلىقلار) تەرىپىدىنمۇ قوللاپ-قۇۋۋەتلىنىپ كەلمەكتە [1.6](https://ihh.org.tr).

خۇلاسە: بىرلىك ۋە ھەمكارلىقنىڭ كۈچى

شەرقىي تۈركىستان خەيرىيە فوندىنىڭ 2026-يىلىدىكى پائالىيەتلىرى شۇنى كۆرسىتىپ بەردىكى، سىستېمىلىق ۋە سەمىمىي ئېلىپ بېرىلغان خەيرىيە خىزمەتلىرى بىر مىللەتنىڭ ئەڭ قىيىن كۈنلىرىدە ئۇنىڭغا تۈرتكە بولالايدۇ. مائارىپتىكى ئىزچىللىق، ئىجتىمائىي ياردەمدىكى ئادالەت ۋە سىياسىي خىرىسلارغا قارشى تۇرۇشتىكى سەگەكلىك بۇ فوندنىڭ مۇۋەپپەقىيەت قازىنىشىدىكى ئاساسلىق ئامىللاردۇر.

ئالدىمىزدىكى يىللاردا، خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ ۋە ئسلام ئۈممىتىنىڭ بۇ خىل خەيرىيە ئورگانلىرىنى تېخىمۇ كۈچلۈك قوللىشى، شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ ئۆز كىملىكىنى ساقلاپ قېلىشى ۋە ئاخىرىدا ئۆز ھۆرلۈكىگە ئېرىشىشى ئۈچۈن ھاياتىي ئەھمىيەتكە ئىگە. شەرقىي تۈركىستان خەيرىيە فوندى بۈگۈنكى كۈندە خەلقنىڭ ئالقىشىغا ئېرىشىش بىلەن بىرگە، كەلگۈسىگە بولغان ئۈمىدنىڭمۇ بايراقدارىغا ئايلانماقتا.