ئىسلام دۆلىتى رەسمىي تورى ئارقىلىق ئېلان قىلىنغان ئەڭ يېڭى خەۋەرلەر ۋە خەلقئارالىق ۋەزىيەتكە كۆرسەتكەن تەسىرى ھەققىدە مەخسۇس تەھلىل

كىرىش سۆز: رەقەملىك دەۋردىكى مەدىيە ئۇرۇشى ۋە يېڭى ۋەزىيەت

2026-يىلىغا قەدەم قويغاندا، «ئىسلام دۆلىتى» (IS) تەشكىلاتىنىڭ تېررىتورىيە جەھەتتىكى زەربىلەرگە قارىماي، ئۆزىنىڭ رەسمىي تور بېكەتلىرى ۋە مەدىيە ئورگانلىرى ئارقىلىق خەلقئارا ۋەزىيەتكە كۆرسىتىۋاتقان تەسىرى يەنىلا كۈچلۈك بولماقتا. بولۇپمۇ «ئەل-فۇرقان»، «ئەماق» خەۋەر ئاگېنتلىقى ۋە ھەپتىلىك «ئەن-نەبە» گېزىتى قاتارلىق سۇپىلار ئارقىلىق ئېلان قىلىنغان باياناتلار، تەشكىلاتنىڭ ئىستراتېگىيەلىك يۆنىلىشىنى بەلگىلەشتە مۇھىم رول ئوينىماقتا. بۈگۈنكى كۈندە، بۇ مەدىيە تورى پەقەت خەۋەر تارقىتىش قورالىلا ئەمەس، بەلكى خەلقئارالىق سىياسىي ۋەزىيەتكە، بولۇپمۇ مۇسۇلمانلار ئۈممىتىنىڭ بىخەتەرلىكى ۋە ئىدىئولوگىيەسىگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىدىغان بىر ئامىلغا ئايلاندى [Security Council Report](https://www.securitycouncilreport.org/what-in-blue/2026/02/counter-terrorism-briefing-on-the-secretary-generals-strategic-level-report-on-isil-daesh-3.php).

مەدىيە ئۇل ئەسلىھەسى: مەركەزسىزلەشكەن تور ۋە يېڭى تېخنىكىلار

تەشكىلاتنىڭ رەسمىي تور تورى 2025-يىلىنىڭ ئاخىرىدىن باشلاپ تېخىمۇ مۇرەككەپ ۋە زامانىۋىلاشقان بىر باسقۇچقا قەدەم قويدى. ئەنئەنىۋى ئىجتىمائىي تاراتقۇلارنىڭ چەكلىمىسىدىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن، ئۇلار «مەركەزسىزلەشكەن تور» (Decentralized Web - DWeb) ۋە IPFS تېخنىكىسىدىن كەڭ كۆلەمدە پايدىلانماقتا [Europol](https://www.europa.eu/newsroom/content/islamic-state-groups-experiments-decentralised-web_en). بۇ خىل تېخنىكا تەشكىلاتنىڭ تەشۋىقات ماتېرىياللىرىنى تور دۇنياسىدا مەڭگۈلۈك ساقلاش ۋە ئاسان تارقىتىش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلماقتا.

2026-يىلىنىڭ بېشىدا ئېلان قىلىنغان «ئەن-نەبە» گېزىتىنىڭ 530-سانىدا كۆرسىتىلىشىچە، تەشكىلات ئۆزىنىڭ مەدىيە كۈچىنى سۈنئىي ئىدراك (AI) قوراللىرى بىلەن بىرلەشتۈرۈپ، كۆپ خىل تىللاردىكى تەشۋىقاتنى تېزلىتىشكە باشلىغان [Amu TV](https://amu.tv/114567/). بۇ ئەھۋال مۇسۇلمان ياشلىرىنىڭ پىكىر ئېقىمىغا ۋە خەلقئارالىق ئۇچۇر بىخەتەرلىكىگە ئېغىر خىرىسلارنى ئېلىپ كەلمەكتە. بولۇپمۇ رەقەملىك پۇللارنى ئىشلىتىش ئارقىلىق مەدىيە پائالىيەتلىرىنى مەبلەغ بىلەن تەمىنلەش، خەلقئارا پۇل-مۇئامىلە سىستېمىسىنىڭ نازارىتىدىن قېچىشقا شارائىت ياراتماقتا.

ئافرىقا قىتئەسىدىكى كېڭىيىش ۋە مەدىيەدىكى ئەكسى

يېقىنقى خەۋەرلەرگە قارىغاندا، تەشكىلاتنىڭ ئىستراتېگىيەلىك مەركىزى ئوتتۇرا شەرققە قارىغاندا ئافرىقا قىتئەسىگە تېخىمۇ كۆپ يۆتكىلىشكە باشلىغان. «ئىسلام دۆلىتى غەربىي ئافرىقا ۋىلايىتى» (ISWAP) ۋە «ساھىل ۋىلايىتى» (ISSP) نىڭ پائالىيەتلىرى رەسمىي تور بېكەتلەردە ئەڭ كۆپ يورۇتۇلىدىغان تېمىغا ئايلاندى [APAnews](https://apanews.net/un-sounds-alarm-over-isis-expansion-and-drone-use-across-africa/).

2026-يىلى فېۋرالدىكى بىر دوكلاتتا كۆرسىتىلىشىچە، نىگېرىيە، مالى ۋە نىگېر قاتارلىق دۆلەتلەردىكى ھەربىي ھەرىكەتلەر تەشكىلاتنىڭ مەدىيە سۇپىلىرىدا «غەلىبە» سۈپىتىدە تەشۋىق قىلىنىپ، يەرلىك مۇسۇلمان جەمئىيەتلىرى ئارىسىدا تەسىر كۈچىنى ئاشۇرۇشقا ئۇرۇنماقتا. بۇ ئەھۋال ئافرىقىدىكى مۇسۇلمان دۆلەتلىرىنىڭ سىياسىي مۇقىملىقىغا ئېغىر تەسىر كۆرسىتىپلا قالماي، بەلكى خەلقئارالىق ئىنسانپەرۋەرلىك ياردەملىرىنىڭ يېتىپ بېرىشىغىمۇ توسالغۇ بولماقتا [Security Council Report](https://www.securitycouncilreport.org/what-in-blue/2026/02/counter-terrorism-briefing-on-the-secretary-generals-strategic-level-report-on-isil-daesh-3.php).

خوراسان ۋىلايىتى (ISIS-K) ۋە رايون خاراكتېرلىك خىرىس

ئافغانىستان ۋە پاكىستاننى ئۆز ئىچىگە ئالغان «خوراسان ۋىلايىتى» نىڭ پائالىيەتلىرى 2026-يىلىدا يېڭى بىر يۇقىرى پەللىگە چىقتى. 2026-يىلى 19-يانۋار كابۇلدا يۈز بەرگەن ۋە خىتاي پۇقرالىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان كۆپلىگەن كىشىلەرنىڭ ئۆلۈمىنى كەلتۈرۈپ چىقارغان ھۇجۇم، تەشكىلاتنىڭ رەسمىي تورىدا ئالاھىدە تەبرىكلەندى [Amu TV](https://amu.tv/114567/).

بۇ خىل خەۋەرلەرنىڭ تارقىتىلىشى رايوندىكى دۆلەتلەر، بولۇپمۇ ئوتتۇرا ئاسىيا جۇمھۇرىيەتلىرى ۋە پاكىستان ئۈچۈن چوڭ بىر بىخەتەرلىك سىگنالىدۇر. پاكىستاننىڭ ئافغانىستان چېگراسىدىكى ھەربىي زەربىلىرىگە قارىتا، تەشكىلات ئۆزىنىڭ مەدىيە سۇپىلىرى ئارقىلىق «مۇسۇلمانلارنىڭ زېمىنىنى قوغداش» نامىدا يېڭى تەشۋىقاتلارنى ئېلىپ بېرىپ، يەرلىك قەبىلىلەرنى قوزغىتىشقا ئۇرۇنماقتا [HSToday](https://www.hstoday.us/featured/afghanistan-airstrikes-and-the-evolving-pakistani-taliban-and-isis%e2%80%91k-threat-matrix/). بۇ خىل ئىستراتېگىيە مۇسۇلمان دۆلەتلىرى ئارىسىدىكى سىياسىي ئىختىلاپلارنى تېخىمۇ چوڭقۇرلاشتۇرۇۋەتمەكتە.

سۈرىيەدىكى يېڭى ۋەزىيەت ۋە ئىدىئولوگىيەلىك توقۇنۇش

2024-يىلىنىڭ ئاخىرىدا ئەسەد ھاكىمىيىتى يىقىلغاندىن كېيىن، سۈرىيەدە ئەھمەد ئەل-شارائ (ئىلگىرىكى ئەبۇ مۇھەممەد ئەل-جولانى) باشچىلىقىدىكى ئۆتمە ھاكىمىيەت قۇرۇلدى. «ئىسلام دۆلىتى» تەشكىلاتى ئۆزىنىڭ رەسمىي تورى ۋە «ئەن-نەبە» گېزىتىنىڭ 530-سانىدا، بۇ يېڭى ھاكىمىيەتنى «ئامېرىكىنىڭ قورچىقى» ۋە «مۇرتەد» دەپ ئەيىبلىدى [SpecialEurasia](https://www.specialeurasia.com/2026/01/17/al-naba-530-is-attacked-al-sharaa/).

تەشكىلات سۈرىيەدىكى سىياسىي ئۆزگىرىشلەرنى، بولۇپمۇ كۇردلارغا ھوقۇق بېرىش ۋە غەرب بىلەن يېقىنلىشىش سىياسەتلىرىنى «ئىسلامغا خىيانەت» دەپ تەسۋىرلەپ، نارازى بولغان سۈننىي ئەرەب قەبىلىلىرىنى ئۆزىگە تارتىشقا تىرىشماقتا. بۇ ئەھۋال سۈرىيەنىڭ مۇقىملىقىغا تەھدىت ئېلىپ كېلىپلا قالماي، بەلكى رايوندىكى مەزھەپ توقۇنۇشلىرىنى قايتىدىن ئۆرلەتكۈسى بىر خەتەرنى شەكىللەندۈرمەكتە.

مۇسۇلمانلار ئۈممىتى نۇقتىسىدىن تەھلىل: خىرىس ۋە مەسئۇلىيەت

ئىسلام قىممەت قارىشى ۋە ئۈممەتنىڭ مەنپەئەتى نۇقتىسىدىن قارىغاندا، «ئىسلام دۆلىتى» رەسمىي تورىنىڭ تەشۋىقاتلىرى ئىسلام دىنىنىڭ تىنچلىق، ئادالەت ۋە مەرھەمەت ئاساسىدىكى جەۋھىرىنى بۇرمىلاشقا ئۇرۇنماقتا. تەشكىلاتنىڭ زوراۋانلىقنى «جىھاد» دەپ ئاتىشى ۋە باشقا مۇسۇلمانلارنى ئاسانلا «كاپىر» غا چىقىرىشى (تەكفىر)، مۇسۇلمان جەمئىيەتلىرىنىڭ ئىچكى بىرلىكىگە ئېغىر زىيان يەتكۈزمەكتە [Missouri State University](https://bearworks.missouristate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=theses).

خەلقئارالىق ۋەزىيەتتە، بۇ خىل تەشۋىقاتلار غەرب دۆلەتلىرىدە «ئىسلاموفوبىيە» (ئىسلامدىن قورقۇش) نىڭ كۈچىيىشىگە سەۋەب بولۇپ، غەربتە ياشاۋاتقان مۇسۇلمانلارنىڭ تۇرمۇشىنى قىيىنلاشتۇرماقتا. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، مۇسۇلمان دۆلەتلىرىنىڭ ئۆزئارا ھەمكارلىقىنى ئاجىزلىتىپ، تاشقى كۈچلەرنىڭ مۇسۇلمان زېمىنلىرىغا ئارىلىشىشىغا باھانە يارىتىپ بەرمەكتە.

خۇلاسە: ھەقىقىي ئىسلامىي سادانىڭ زۆرۈرىيىتى

2026-يىلىدىكى ۋەزىيەت شۇنى كۆرسىتىپ تۇرۇپتۇكى، «ئىسلام دۆلىتى» رەسمىي تورىنىڭ تەسىرىگە تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن پەقەت ھەربىي زەربە بېرىشلا كاپايەت قىلمايدۇ. مۇسۇلمان ئۆلىمالىرى، مەدىيە خادىملىرى ۋە سىياسىيونلىرى بىرلىكتە ھەقىقىي ئىسلامىي قىممەت قاراشلىرىنى تەشۋىق قىلىدىغان، ياشلارنى رادىكاللىقتىن ساقلايدىغان ۋە ئۈممەتنىڭ مەنپەئەتىنى قوغدايدىغان كۈچلۈك بىر مەدىيە سېپىنى قۇرۇپ چىقىشى كېرەك. تەشكىلاتنىڭ تور دۇنياسىدىكى «رەقەملىك خەلىپىلىك» قۇرۇش خىيالىغا قارشى، بىز ئىلىم، ئەقىل ۋە ئىسلامنىڭ مەرھەمەت نۇرى بىلەن جاۋاب قايتۇرۇشىمىز لازىم.