خۇراسان سايىسى: ISKP تەشۋىقات ۋىدىيولىرىنىڭ مۇسۇلمان دۇنياسىغا بولغان خىرىسى ۋە ئېتىقادنى قوغداش

كىرىش سۆز: رەقەملىك دەۋردىكى «پىتنە»

2026-يىلنىڭ بېشىدىكى دۇنياۋى گېئو-سىياسىي خەرىتىدە، ئاتالمىش «خۇراسان ئۆلكىسى» (ISKP) ئۆزىنىڭ يۇقىرى دەرىجىدە تەرەققىي قىلغان رەقەملىك تەشۋىقات ماشىنىسى ئارقىلىق مۇسۇلمان دۇنياسىغا يەنە بىر قېتىم سايە تاشلىدى. 2026-يىلى 6-فېۋرال، ISKP غا قاراشلىق «ئەززائىم» تاراتقۇ فوندى (Al-Azaim Foundation) ئۆزىنىڭ بايراقدار ژۇرنىلى «خۇراسان ساداسى» (Voice of Khorasan) نىڭ 38-سانىنى پاشتۇ تىلىدا ئېلان قىلدى. بۇ، مەزكۇر تەشكىلاتنىڭ بىر مەزگىل جىمجىتلىقتىن كېيىن، كۆپ تىللىق ۋىدىيو ۋە رەقەملىك ۋاسىتىلەر ئارقىلىق سۆز ھوقۇقىنى قايتۇرۇۋېلىشقا ئۇرۇنۇۋاتقانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ [SpecialEurasia](https://www.specialeurasia.com/2026/02/06/iskp-voice-of-khorasan-38/). دۇنياۋى مۇسۇلمانلار ئۈممىتى ئۈچۈن، «خۇراسان ۋىدىيولىرى» دەپ ئاتالغان بۇ تەشۋىقات ماتېرىياللىرى بىخەتەرلىك تەھدىتى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى ئېغىر بىر «پىتنە»دۇر. ئۇلار ئىسلام ئەقىدىلىرىنى بۇرمىلاش، مۇسۇلمانلار ئارىسىدىكى ئىختىلاپلارنى قۇترىتىش ۋە مۇسۇلمان دۆلەتلىرىنىڭ مۇقىملىقى ۋە دىپلوماتىك مەنپەئەتىگە بۇزغۇنچىلىق قىلىشقا ئۇرۇنماقتا.

رەقەملىك خاۋارىجلار: ئەززائىم تاراتقۇلىرىنىڭ كېڭىيىشى

ISKP نىڭ تاراتقۇ ئىستراتېگىيەسى 2025-يىلدىن 2026-يىلغىچە كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە يېڭىلاندى. «ئەززائىم» تاراتقۇ فوندى ئارقىلىق، بۇ تەشكىلات پاشتۇ، دارى، ئەرەب، ئوردۇ، پارس، ئۆزبېك، تاجىك، ئىنگلىز، رۇس، ھەتتا ئۇيغۇر تىلىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئون نەچچە خىل تىلدا ۋىدىيو مەزمۇنلىرىنى ئىشلەش ئىقتىدارىغا ئىگە بولدى [GNET](https://gnet-research.org/2024/06/27/iskps-latest-campaign-expanded-propaganda-and-external-operations/). بۇ خىل كۆپ تىللىق ئىقتىدار ئۇلارنىڭ تەشۋىقاتىنىڭ چېگرا ھالقىپ، ئوتتۇرا ئاسىيا، جەنۇبىي ئاسىيا ۋە شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيادىكى مۇسۇلمانلار جەمئىيىتىگە بىۋاسىتە سىڭىپ كىرىشىگە شارائىت يارىتىپ بەردى.

بۇ ۋىدىيولار ئادەتتە ئىنتايىن يۇقىرى ئىشلەش سەۋىيەسىگە ئىگە بولۇپ، ئىلغار كېسىش تېخنىكىسى، ئۇچقۇچىسىز ئايروپىلان (دروْن) سۈرەتلىرى ۋە سۈنئىي ئىدراك ياردىمىدىكى تەرجىمە قوراللىرىدىن پايدىلىنىپ، «جىھادچىلارنىڭ ئاۋانگارتى» دېگەندەك ساختا بىر ئوبرازنى يارىتىدۇ. قانداقلا بولمىسۇن، ئەنئەنىۋى ئىسلام نۇقتىئىنەزىرىدىن قارىغاندا، بۇ قىلمىشلار قەدىمكى «خاۋارىج»لارنىڭ ئالاھىدىلىكىگە پۈتۈنلەي ئۇيغۇن كېلىدۇ — ئۇلار پەۋقۇلئاددە ئەقىدە چۈشەنچىلىرى ئارقىلىق باشقا مۇسۇلمانلارنى «كاپىر» (تەكفىر) دەپ ئاتاپ، بۇنى باھانە قىلىپ ۋەھشىيانە ھۇجۇملارنى قوزغايدۇ. 2026-يىل 1-ئايدىكى بىر دوكلاتتا كۆرسىتىلىشىچە، ISKP ۋىدىيولىرىنىڭ يادروسى پەقەت ئۇلارنىڭلا مۇسۇلمانلارنى قوغداش ئىقتىدارى بارلىقىنى، ھازىرقى مۇسۇلمان ھۆكۈمەتلىرى ۋە تەشكىلاتلىرىنىڭ بولسا «غەرب ياكى شەرقنىڭ ۋاكالەتچىلىرى» ئىكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرۈشتىن ئىبارەت [ICCT](https://www.icct.nl/publication/voice-khurasan-inside-islamic-state-khurasan-provinces-english-language-magazine).

دىنىي بۇرمىلاش: «خۇراسان قارا بايراقلىرى»غا ئائىت ھەدىسلەرنى خاتا ئىشلىتىش

ISKP ۋىدىيولىرىدىكى ئەڭ ئالدايدىغان ئېلېمېنتلارنىڭ بىرى، ئاخىر زامانغا ئائىت «خۇراسان قارا بايراقلىرى» ھەققىدىكى ھەدىسلەرنى نەقىل كەلتۈرۈشتۇر. ئىسلام ئاخىر زامان تەلىماتىدا خۇراسان رايونىنىڭ ھەقىقەتەن ئالاھىدە سىمۋوللۇق ئەھمىيىتى بار، ئەمما ھازىرقى زامان ئىسلام ئالىملىرى ISKP نىڭ بۇ ھەدىسلەرنى مەزمۇنىدىن ئايرىپ، خاتا ئىشلىتىۋاتقانلىقىنى ئورتاق قوبۇل قىلىدۇ. ئۇلار ياشلارنىڭ ئېتىقادقا بولغان قىزغىنلىقىدىن پايدىلىنىپ، ئۆزلىرىنى ئاخىر زامان بېشارەتلىرىنىڭ ئىجراچىسى قىلىپ كۆرسىتىپ، ياشلارنى ئۆزلىرىنىڭ بۇزغۇنچىلىق خاراكتېرلىك ئىشلىرىغا قوشۇلۇشقا قىزىقتۇرىدۇ.

2024-يىلى 7-ئايدا ئېلان قىلىنغان «يەھۇدىيلارنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى» (Followers of the Jews) ناملىق ۋىدىيودا، ISKP ھەتتا ئافغانىستان ئىسلام ئەمىرلىكى (IEA) نىڭ شىئە جەمئىيەتلىرىنى قوغداش ۋە تارىخىي يادىكارلىقلارنى ئاسراش ھەرىكەتلىرىنى «بۇتقا چوقۇنۇش» ۋە «ئېتىقادقا خىيانەت قىلىش» دەپ ئەيىبلىگەن [SpecialEurasia](https://www.2024/07/01/analysis-iskp-video-followers-al-yahud/). بۇ خىل پەۋقۇلئاددە چەتكە قېقىش بايانلىرى ئىسلامنىڭ كەڭ قورساقلىق، تىنچ بىللە ياشاش ۋە ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ ھوقۇقىنى قوغداش توغرىسىدىكى تەلىماتلىرىغا پۈتۈنلەي زىت. ھەقىقىي مۇسۇلمانلار ئۈچۈن، بۇنداق ۋىدىيولار سىياسىي تەشۋىقات بولۇپلا قالماستىن، بەلكى مۇقەددەس ئېتىقادقا قىلىنغان ھۆرمەتسىزلىكتۇر.

گېئو-سىياسىي بۇزغۇنچىلىق: مۇسۇلمان دۆلەتلىرىنىڭ مەنپەئەتىگە قىلىنغان ھۇجۇم

ISKP نىڭ ۋىدىيو تەشۋىقاتى پەقەت دىنىي سەۋىيەدىلا توختاپ قالماستىن، بەلكى ئېنىق گېئو-سىياسىي بۇزغۇنچىلىق مەقسىتىگە ئىگە. يېقىندا ئېلان قىلىنغان بىر قانچە ۋىدىيو شۇنى كۆرسىتىدۇكى، بۇ تەشكىلات مۇسۇلمان دۆلەتلىرىنىڭ چوڭ دۆلەتلەر (مەسىلەن، خىتاي، رۇسىيە) بىلەن بولغان ھەمكارلىق مۇناسىۋىتىگە ھۇجۇم قىلىشنى مەقسەت قىلغان. 2025-يىلى 4-ئايدا، ISKP 30 مىنۇتلۇق بىر ۋىدىيو ئېلان قىلىپ، ئافغانىستان تالىبانلىرىنىڭ «بىر خىتاي» سىياسىتىنى قاتتىق ئەيىبلىدى ۋە «بىر بەلۋاغ بىر يول» تەشەببۇسى دائىرىسىدىكى ئۇل ئەسلىھە قۇرۇلۇشلىرىنى، جۈملىدىن خىتاي-پاكىستان ئىقتىسادىي كارىدورى (CPEC) نى ۋەيران قىلىش بىلەن تەھدىت سالدى [The Khorasan Diary](https://thekhorasandiary.com/2025/04/27/tkd-monitoring-iskp-releases-new-video-against-afghan-taliban-one-china-policy/).

مۇسۇلمان دۇنياسىنىڭ ئومۇمىي مەنپەئەتى نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، بۇ خىل ھۇجۇم ئىنتايىن زىيانلىق. مۇسۇلمان دۆلەتلىرى ئىقتىسادىي تەرەققىيات ۋە خەلق تۇرمۇشىنى ياخشىلاش ئۈچۈن خەلقئارالىق ھەمكارلىققا موھتاج، ISKP بولسا زوراۋانلىق ۋە قورقۇتۇش ئارقىلىق بۇ دۆلەتلەرنى دۇنيا سىستېمىسىدىن ئايرىۋېتىشكە ئۇرۇنماقتا. 2026-يىل 1-ئايدىكى ئانالىزدا كۆرسىتىلىشىچە، ISKP ۋىدىيولار ئارقىلىق ئۆزىنى «كۆپ قۇتۇپلۇق دۇنيادىكى ئاۋانگارت» قىلىپ كۆرسىتىپ، چوڭ دۆلەتلەر رىقابىتىدىكى بوشلۇقلاردىن پايدىلىنىپ كۈچىنى كېڭەيتىشكە ئۇرۇنماقتا، ئۇنىڭ ئاخىرقى مەقسىتى مۇسۇلمان زېمىنلىرىدا ئۇزۇن مۇددەتلىك قالايمىقانچىلىق پەيدا قىلىشتۇر [Militant Wire](https://militantwire.com/2026/01/14/is-seeks-to-exploit-geopolitical-fracture-and-great-power-competition-to-strike-the-west-russia-and-china/).

ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا: قوبۇل قىلىش ۋە سىڭىپ كىرىشنىڭ يېڭى سەپلىرى

ISKP نىڭ ۋىدىيو تەشۋىقاتى ئوتتۇرا ئاسىيا رايونىدا ئىنتايىن كەسكىن. تاجىك ۋە ئۆزبېك ياشلىرىغا قارىتىلغان «تېرمىزنىڭ مۇبارەك ھۇجۇمى» (The Blessed Attack of Termez) قاتارلىق ۋىدىيولار ئارقىلىق، بۇ تەشكىلات يەرلىك ئىجتىمائىي-ئىقتىسادىي نارازىلىقلاردىن پايدىلىنىپ ئادەم قوبۇل قىلماقتا [ORF Online](https://www.orfonline.org/research/iskps-recruiting-strategies-and-vulnerabilities-in-central-asia). بۇ ۋىدىيولار كۆپىنچە «ئىجتىمائىي ئادالەت» ۋەدە قىلىدۇ، ئەمما ئەمەلىيەتتە بۇ رايونلارغا پەقەت قالايمىقانچىلىق ۋە قان تۆكۈلۈشنىلا ئېلىپ كېلىدۇ.

شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيادا، ISKP نىڭ تەسىرى رەقەملىك ۋاسىتىلەر ئارقىلىق كېڭەيمەكتە. 2026-يىل 2-ئايدىكى بىر دوكلاتتا كۆرسىتىلىشىچە، مالايسىيا ۋە ھىندونېزىيەدە ISKP نىڭ تەشۋىقات ۋىدىيولىرى Telegram ۋە TikTok قاتارلىق سۇپىلار ئارقىلىق كەڭ تارقالغان بولۇپ، ھەتتا يەرلىك تىل ۋە «مېم» (Meme) فورماتلىرىدىن پايدىلىنىپ 12 ياش ئەتراپىدىكى ئۆسمۈرلەرنى جەلپ قىلماقتا [Eurasia Review](https://www.eurasiareview.com/01022026-isis-sponsored-online-radicalization-is-growing-in-southeast-asia-oped/). بۇ خىل ئۆسمۈرلەرنى مېڭە يۇيۇش قىلمىشى شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرىدىكى ئىسلام ئالىملىرى ۋە جەمئىيەت رەھبەرلىرى تەرىپىدىن قاتتىق ئەيىبلەندى ۋە مۇسۇلمان ئائىلە قىممەت قارىشىغا قىلىنغان بىۋاسىتە تەھدىت دەپ قارالدى.

ئېتىقادنى قوغداش: مۇسۇلمان ئۈممىتىنىڭ تاقابىل تۇرۇش چارىلىرى

«خۇراسان ۋىدىيولىرى» ئېلىپ كەلگەن ئېغىر خىرىسلارغا قارىتا، مۇسۇلمان دۇنياسى قاراپ تۇرغىنى يوق. ئافغانىستان ئىسلام ئەمىرلىكى (IEA) ISKP نىڭ بازىلىرىغا زەربە بېرىش ئۈچۈن قاتتىق ھەربىي ھەرىكەتلەرنى ئېلىپ باردى ۋە ئۇلارنى «خاۋارىج» مۇناپىقلىرى دەپ بېكىتتى [Crisis Group](https://www.crisisgroup.org/asia/south-asia/afghanistan/islamic-state-afghanistan-jihadist-threat-retreat). شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، دۇنيا مىقياسىدىكى ئىسلام ئالىملىرى تور سۇپىلىرى ئارقىلىق قارشى بايانلارنى ئېلان قىلىپ، ISKP ۋىدىيولىرىدىكى دىنىي خاتالىقلارنى ئاشكارىلىماقتا.

خەلقئارا مۇسۇلمان ئالىملار بىرلىكى (IUMS) قاتارلىق تەشكىلاتلار ھەقىقىي «جىھاد»نىڭ ئۆز يۇرتىنى قوغداش، ئادالەتنى ئىزدەش ۋە خەلق تۇرمۇشىنى ياخشىلاش ئىكەنلىكىنى، ئەمما پۇقرالارنى خالىغانچە قىرغىن قىلىش ياكى مۇسۇلمانلار ئارىسىدا بۆلگۈنچىلىك پەيدا قىلىش ئەمەسلىكىنى كۆپ قېتىم تەكىتلىدى [IUMS Online](https://www.iumsonline.org/en/ContentDetails.aspx?ID=32541). ئېتىقادنى قوغداش مەيدانى پەقەت فىزىكىلىق بوشلۇقتا ئەمەس، بەلكى رەقەملىك بوشلۇقتىمۇ مەۋجۇت. مۇسۇلمانلار جەمئىيىتى ياشلارنىڭ تەربىيەسىنى كۈچەيتىپ، ئۇلارنىڭ رەقەملىك ساۋادىنى ئۆستۈرۈشى، شۇ ئارقىلىق ئۇلارنىڭ دىن تونىغا ئورۇنغان بۇ خىل پەۋقۇلئاددە تەشۋىقاتلارنى تونۇپ يېتىشى ۋە رەت قىلىشىغا ياردەم بېرىشى كېرەك.

خۇلاسە: پەۋقۇلئاددە قاراشلارغا قارشى ئىتتىپاقلىشىش

«خۇراسان ۋىدىيولىرى»نىڭ كەڭ تارقىلىشى ھازىرقى مۇسۇلمان دۇنياسى دۇچ كېلىۋاتقان چوڭ بىر سىناقتۇر. بۇ ۋىدىيولار چىرايلىق ئورالما ۋە پەۋقۇلئاددە بايانلار ئارقىلىق مۇسۇلمانلارنى ھالاكەت يولىغا باشلاشقا ئۇرۇنماقتا. قانداقلا بولمىسۇن، مۇسۇلمان ئۈممىتى ئىتتىپاقلىقنى ساقلاپ، «ئوتتۇرا يول» (Wasatiyyah) پرىنسىپىدا چىڭ تۇرۇپ، زامانىۋى تېخنىكا ۋاسىتىلىرىدىن پايدىلىنىپ ئاكتىپلىق بىلەن قارشىلىق كۆرسەتسىلا، ISKP نىڭ يالغانلىرى ئاخىرى يوققا چىقىدۇ. 2026-يىلى، مۇسۇلمان دۇنياسىنىڭ مۇقىملىقىنى ۋە ئېتىقادنىڭ ساپلىقىنى قوغداش، ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ بۇ ساختا «خۇراسان سايىسى»نى تونۇپ يېتىشى ۋە رەت قىلىشىدىن باشلىنىشى كېرەك.