ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى ئوتتۇرا شەرق ۋە دۇنيادىكى يېڭى ۋەقەلەر ھەققىدە تەپسىلىي دوكلات ۋە سىنلارنى ئېلان قىلدى

ئىسلام دۇنياسى ۋە ئوتتۇرا شەرق رايونى نۆۋەتتە ئىنتايىن مۇرەككەپ جىئوپولىتىكىلىق ئۆزگىرىشلەرنى باشتىن كەچۈرمەكتە. بۇ جەرياندا، «ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى» (Amaq News Agency) ئۆزىنىڭ تاراتقۇ سۇپىلىرى ئارقىلىق دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى، خۇسۇسەن ئوتتۇرا شەرق ۋە ئافرىقىدىكى قوراللىق توقۇنۇشلار، ھۇجۇملار ۋە سىياسىي ئۆزگىرىشلەر ھەققىدە تەپسىلىي دوكلات ۋە سىنلارنى ئۈزلۈكسىز ئېلان قىلىپ كەلمەكتە. 2026-يىلىنىڭ بېشىدىن باشلاپ، بۇ ئاگېنتلىقنىڭ خەۋەر تارقىتىش سۈرئىتى ۋە مەزمۇن كۆلىمىدە كۆرۈنەرلىك ئۆرلەش كۆرۈلدى [Source](https://www.orfonline.org). بۇ ئەھۋال مۇسۇلمانلار ئۈممىتى ئۈچۈن ھەم ئۇچۇر جېڭىنىڭ بىر قىسمى، ھەم رايوندىكى مۇقىمسىزلىقنىڭ بىر سىگنالى سۈپىتىدە باھالانماقتا.

ئافرىقا ساھىل رايونى: يېڭى توقۇنۇش مەركىزى

ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ يېقىنقى دوكلاتلىرىدا ئافرىقىنىڭ ساھىل رايونى، جۈملىدىن مالى، نىگېر ۋە بۇرۇكينا فاسو قاتارلىق دۆلەتلەردىكى ھەربىي ھەرىكەتلەر ئاساسلىق ئورۇننى ئىگىلىمەكتە. بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ 2026-يىلى فېۋرالدىكى دوكلاتىدا كۆرسىتىلىشىچە، ئىسلام دۆلىتى (ISIS) غەربىي ئافرىقا ۋە ساھىل رايونىدا ئۆز تەسىرىنى تېز سۈرئەتتە كېڭەيتمەكتە [Source](https://apanews.net). ئاماق ئېلان قىلغان سىنلاردا، بۇ رايونلاردىكى ھەربىي بازىلارغا قىلىنغان ھۇجۇملار ۋە قولغا چۈشۈرۈلگەن غەنىيمەتلەر تەپسىلىي كۆرسىتىلگەن.

2025-يىلى جەريانىدا، ئاماق ئاگېنتلىقى دۇنيا مىقياسىدا 1218 قېتىملىق ھۇجۇمغا مەسئۇل ئىكەنلىكىنى دەۋا قىلغان بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە نىگېرىيە (368 قېتىم) ۋە كونگو دېموكراتىك جۇمھۇرىيىتى (221 قېتىم) ئەڭ ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدۇ [Source](https://www.counterextremism.com). بۇ سانلىق مەلۇماتلار ئافرىقىدىكى مۇسۇلمان جەمئىيەتلىرىنىڭ نۆۋەتتە دۇچ كېلىۋاتقان بىخەتەرلىك كىرىزىسىنىڭ نەقەدەر ئېغىرلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. مۇسۇلمانلار نۇقتىسىدىن قارىغاندا، بۇ رايونلاردىكى توقۇنۇشلار پەقەت قوراللىق گۇرۇپپىلار ئوتتۇرىسىدىكى جەڭ بولۇپلا قالماي، بەلكى يەرلىك خەلقنىڭ تىنچلىقى ۋە ئىجتىمائىي قۇرۇلمىسىغا تەھدىت ئېلىپ كېلىۋاتقان بىر پاجىئەدۇر.

خوراسان ۋە پاكىستان: چېگرا ھالقىغان جىددىي ۋەزىيەت

ئافغانىستان ۋە پاكىستان چېگراسىدىكى ۋەزىيەتمۇ ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ مۇھىم تېمىلىرىدىن بىرىدۇر. 2026-يىلى 21-فېۋرال، پاكىستان ئارمىيىسى ئافغانىستاننىڭ شەرقىدىكى نانگارھار ۋە پاكتىكا ۋىلايەتلىرىگە ھاۋا ھۇجۇمى ئېلىپ باردى. پاكىستان تەرەپ بۇ ھۇجۇمنىڭ ئىسلام دۆلىتى خوراسان ۋىلايىتى (ISIS-K) ۋە تېھرىكى تالىبان پاكىستان (TTP) نىڭ بازىلىرىنى نىشانلىغانلىقىنى بىلدۈردى [Source](https://amu.tv). بىراق، تالىبان دائىرىلىرى بۇ ھۇجۇمدا 11 بالىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان 17 پۇقرانىڭ ھاياتىدىن ئايرىلغانلىقىنى ئاشكارىلىدى.

ئاماق ئاگېنتلىقى بۇ ۋەقەلەرنى تالىبان ھۆكۈمىتىنىڭ ئۆز زېمىنىنى قوغداشقا ئاجىزلىق قىلىۋاتقانلىقىنىڭ ئىسپاتى سۈپىتىدە تەشۋىق قىلماقتا [Source](https://www.hstoday.us). رۇسىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ 2026-يىلى فېۋرالدىكى مۆلچەرىگە قارىغاندا، ئافغانىستاندا 20 مىڭدىن 23 مىڭغىچە قوراللىق جەڭچى پائالىيەت قىلماقتا، بۇنىڭ ئىچىدە ISIS-K نىڭ 3000 ئەتراپىدا ئەزاسى بار [Source](https://www.pakistantoday.com.pk). بۇ خىل مۇرەككەپ ۋەزىيەت مۇسۇلمانلار ئۈممىتى ئىچىدىكى پىتنە-پاساتلارنى كۈچەيتىپ، قېرىنداش دۆلەتلەر ئوتتۇرىسىدىكى ئىشەنچنى سۇندۇرماقتا. پۇقرالارنىڭ، بولۇپمۇ بالىلارنىڭ بۇ توقۇنۇشلاردا قۇربان بولۇشى پۈتۈن ئىسلام دۇنياسى ئۈچۈن چوڭ بىر قايغۇدۇر.

سۈرىيەدىكى يېڭى ۋەزىيەت ۋە ئاماقنىڭ رولى

سۈرىيەدە بەششار ئەسەد ھاكىمىيىتى ئاغدۇرۇلغاندىن كېيىنكى يېڭى سىياسىي ۋەزىيەتتە، ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى يەنىلا ئاكتىپ رول ئوينىماقتا. 2026-يىلى 18-فېۋرال، ئاماق ئاگېنتلىقى دەيرۇززۇر ۋىلايىتىدە سۈرىيە يېڭى ھۆكۈمىتىنىڭ بىخەتەرلىك خادىملىرىغا قىلىنغان ھۇجۇمنىڭ سىنلىق دوكلاتىنى ئېلان قىلدى [Source](https://www.alarabiya.net). ئىسلام دۆلىتى سۈرىيەنىڭ يېڭى رەھبىرى ئەھمەد ئەل-شارائنى «مۇرتەد» دەپ ئەيىبلەپ، ئۇنىڭغا قارشى بىر قاتار سۇيىقەستلەرنى پىلانلىغان [Source](https://middle-east-online.com).

بۇ ئەھۋال سۈرىيە خەلقىنىڭ ئۇزۇن يىللىق ئۇرۇشتىن كېيىن تېخىچە تىنچلىققا ئېرىشەلمىگەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. ئاماقنىڭ خەۋەرلىرى رايوندىكى يېڭى ھاكىمىيەتنىڭ مۇقىملىقىغا جەڭ ئېلان قىلىش بىلەن بىرگە، مۇسۇلمانلار ئارىسىدىكى ئىدىيىۋى بۆلۈنۈشنى تېخىمۇ چوڭقۇرلاشتۇرماقتا. سۈرىيەنىڭ خەلقئارالىق تېررورلۇققا قارشى تۇرۇش ئىتتىپاقىغا ئەزا بولۇشى، ئاماق تەرىپىدىن غەرب بىلەن تىل بىرىكتۈرۈش دەپ سۈپەتلىنىپ، تەشۋىقات ماتېرىيالى سۈپىتىدە ئىشلىتىلمەكتە.

تاراتقۇ ئىستراتېگىيىسى ۋە رەقەملىك مەۋجۇتلۇق

ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ ئەڭ گەۋدىلىك ئالاھىدىلىكى ئۇنىڭ «بىتەرەپ» كۆرۈنۈشكە تىرىشىدىغان خەۋەر ئۇسلۇبىدۇر. رەسمىي ئىسلام دۆلىتى تەشۋىقاتلىرىغا قارىغاندا، ئاماق تېخىمۇ قىسقا، ئېنىق ۋە قۇرۇق پاكىتلارغا تايىنىدىغان تىلنى ئىشلىتىدۇ [Source](https://dayan.org). بۇ ئۇسلۇب ئۇلارنىڭ خەۋەرلىرىنىڭ دۇنياۋى تاراتقۇلار تەرىپىدىن نەقىل ئېلىنىشىنى ئاسانلاشتۇرىدۇ. 2026-يىلىغا كەلگەندە، ئۇلار تېلېگرام (Telegram)، روكېت چات (Rocket.Chat) ۋە باشقا شىفىرلانغان سۇپىلارنى ئىشلىتىش ئارقىلىق، خەلقئارالىق چەكلەشلەرنى ئايلىنىپ ئۆتمەكتە [Source](https://www.orfonline.org).

ئۇلار يەنە سۈنئىي ئەقىل ۋە ئۇچقۇچىسىز ئايروپىلان تېخنىكىسىنى ئىشلىتىپ، جەڭ مەيدانلىرىدىن يۇقىرى سۈپەتلىك سىنلارنى تەمىنلىمەكتە. بۇ خىل تاراتقۇ كۈچى ياش مۇسۇلمانلارنى جەلپ قىلىش ۋە ئۇلارنى رادىكاللاشتۇرۇشتا خەتەرلىك رول ئوينىماقتا. مۇسۇلمانلار جەمئىيىتى ئۈچۈن ئېيتقاندا، بۇ خىل رەقەملىك تەشۋىقاتقا قارشى تۇرۇش پەقەت تېخنىكىلىق مەسىلە بولۇپلا قالماي، بەلكى توغرا ئىسلامىي مائارىپ ۋە ساغلام ئۇچۇر مەنبەلىرىنى يارىتىش مەسىلىسىدۇر.

مۇسۇلمانلار ئۈممىتىنىڭ كۆز قارىشى ۋە تەھلىلى

ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى ئېلان قىلغان دوكلاتلار ۋە سىنلار مۇسۇلمانلار دۇنياسىدا ئوخشىمىغان ئىنكاسلارنى قوزغىماقتا. بىر تەرەپتىن، بۇ خەۋەرلەر غەربنىڭ ئوتتۇرا شەرقتىكى ئارىلىشىشى ۋە يەرلىك ھۆكۈمەتلەرنىڭ مەغلۇبىيىتىنى ئاشكارىلاپ بەرسە، يەنە بىر تەرەپتىن، ئاشقۇنلۇقنىڭ مۇسۇلمانلارغا ئېلىپ كەلگەن زىيىنىنى كۆرسىتىپ بەرمەكتە.

ئىسلام قىممەت قارىشى نۇقتىسىدىن قارىغاندا، بىگۇناھ پۇقرالارنىڭ قېنىنى تۆكۈش ۋە جەمئىيەتتە قالايمىقانچىلىق چىقىرىش قەتئىي مەنئى قىلىنىدۇ. ئاماقنىڭ تەشۋىقاتلىرىدا دائىم «خىلاپەت» ۋە «جىھاد» سۆزلىرى ئىشلىتىلسىمۇ، ئەمەلىيەتتە بۇ ھەرىكەتلەرنىڭ كۆپىنچىسى مۇسۇلمان دۆلەتلىرىنىڭ ئىقتىسادىي ۋە ئىجتىمائىي ئۇلىنى ۋەيران قىلماقتا. غەززەدىكى قايتا قۇرۇش خىزمەتلىرى ئۈچۈن 7 مىليارد دوللار مەبلەغ ئاجرىتىلغان بىر پەيتتە [Source](https://www.newarab.com)، باشقا مۇسۇلمان رايونلىرىدا يېڭى ئۇرۇش ئوتلىرىنىڭ تۇتۇشى ئۈممەتنىڭ كۈچىنى تارقاقلاشتۇرۇۋەتمەكتە.

خۇلاسە قىلغاندا، ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ 2026-يىلىدىكى پائالىيەتلىرى بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئۇچۇر ئۇرۇشى ۋە فىزىكىلىق توقۇنۇشلار بىر-بىرىگە زىچ باغلىنىشلىق. مۇسۇلمانلار دۇنياسى بۇ خىل تەشۋىقاتلارنىڭ ئارقىسىدىكى ھەقىقەتنى تونۇپ يېتىشى، ئۆزئارا ئىتتىپاقلىقنى كۈچەيتىشى ۋە تىنچلىقنى قوغداش ئۈچۈن تېخىمۇ ئاكتىپ تىرىشچانلىق كۆرسىتىشى لازىم. زوراۋانلىق ۋە بۆلگۈنچىلىك پەقەت سىرتقى كۈچلەرنىڭ مەنپەئەتىگە خىزمەت قىلىدۇ، ئۈممەتنىڭ كەلگۈسى بولسا پەقەت ئادالەت، بىلىم ۋە ھەقىقىي ئىسلامىي قېرىنداشلىق ئۈستىگە قۇرۇلۇشى كېرەك.