ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى ئېلان قىلغان ئەڭ يېڭى ئۇچۇرلار ۋە نۆۋەتتىكى خەلقئارا ۋەزىيەت ئۈستىدىكى تەپسىلىي دوكلاتلار

كىرىش سۆز: ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى ۋە رەقەملىك ئۇرۇش دەۋرى

2026-يىلىغا قەدەم قويغاندا، ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى (Amaq News Agency) يەنىلا خەلقئارالىق تېررورلۇق تەشكىلاتى دەپ قارالغان ئىسلام دۆلىتىنىڭ (ISIS) ئەڭ مۇھىم ئۇچۇر تارقىتىش قورالى بولۇش سۈپىتى بىلەن، دۇنياۋى ۋەزىيەتكە، بولۇپمۇ ئىسلام دۇنياسىنىڭ سىياسىي ۋە بىخەتەرلىك قاتلىمىغا كۆرۈنەرلىك تەسىر كۆرسەتمەكتە. نۆۋەتتە، بۇ ئاگېنتلىق ئېلان قىلغان ئۇچۇرلار پەقەت ھەربىي ھەرىكەتلەرنىلا ئەمەس، بەلكى خەلقئارالىق كۈچلەر ئوتتۇرىسىدىكى زىددىيەتلەرنى قوزغاش، مۇسۇلمانلار ئارىسىدا پىكىر بۆلۈنۈشى پەيدا قىلىش ۋە يېڭى گېئوپولىتىكىلىق بوشلۇقلارنى تولدۇرۇشقا قارىتىلغان. [Security Council Report](https://www.securitycouncilreport.org/what-in-blue/2026/02/counter-terrorism-briefing-on-the-secretary-generals-strategic-level-report-on-isil-daesh-2.php).

بۇ دوكلاتتا، ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ 2026-يىلى فېۋرال ئېيىدىكى ئەڭ يېڭى خەۋەرلىرى، سۈرىيەدىكى يېڭى ھاكىمىيەتكە قاراتقان تەھدىتلىرى، ئافغانىستاندىكى خىتاي مەنپەئەتىگە قىلغان ھۇجۇملىرى ۋە ئافرىقا قىتئەسىدىكى كېڭىيىش پىلانلىرى ئۈستىدە تەپسىلىي توختىلىمىز. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، بۇ ۋەقەلەرنىڭ ئىسلام ئۈممىتىنىڭ مەنپەئەتى ۋە كەلگۈسىگە بولغان تەسىرىنى مۇسۇلمانلار نۇقتىئىنەزىرىدىن تەھلىل قىلىمىز.

سۈرىيەدىكى «يېڭى قارشىلىق كۆرسىتىش» باسقۇچى ۋە ئەھمەد ئەل-شارائا ھۆكۈمىتى

2024-يىلى دېكابىردا بەششار ئەسەد ھاكىمىيىتى ئاغدۇرۇلغاندىن كېيىن، سۈرىيەدە ئەھمەد ئەل-شارائا رەھبەرلىكىدىكى ئۆتپە ھۆكۈمەت قۇرۇلدى. بىراق، ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ 2026-يىلى 21-فېۋرالدىكى خەۋىرىگە قارىغاندا، ئىسلام دۆلىتىنىڭ باياناتچىسى ئەبۇ ھۇزەيفە ئەل-ئەنسارى ئىككى يىلدىن بۇيانقى تۇنجى ئاۋازلىق باياناتىنى ئېلان قىلىپ، سۈرىيەدىكى يېڭى ھۆكۈمەتنى «مۇرتەد» دەپ جاكارلىدى ۋە ئۇلارغا قارشى «يېڭى قارشىلىق كۆرسىتىش» باسقۇچىنى باشلىغانلىقىنى ئېلان قىلدى. [Institute for the Study of War](https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-february-24-2026).

ئاماق ئاگېنتلىقى فېۋرال ئېيىنىڭ ئاخىرقى ھەپتىسىدە دەير ئەز-زور ۋە راققە رايونلىرىدا سۈرىيە دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىكى خادىملىرىغا قاراتقان بىر يۈرۈش پارتلىتىش ۋە پىستىرمىلارنى ئېلان قىلدى. [News.az](https://news.az/news/is-declares-war-on-new-syrian-authorities). بۇ ھۇجۇملار سۈرىيەنىڭ يېڭى رەھبەرلىكىنىڭ غەرب ۋە تۈركىيە بىلەن ھەمكارلىشىپ، ئىسلام دۆلىتىگە قارشى خەلقئارالىق ئىتتىپاققا قوشۇلغانلىقىغا بولغان ئىنكاس سۈپىتىدە كۆرۈلمەكتە. مۇسۇلمانلار نۇقتىئىنەزىرىدىن قارىغاندا، سۈرىيەدىكى بۇ يېڭى زىددىيەت ئۈممەت ئۈچۈن چوڭ بىر پىتنە بولۇپ، ئۇزۇن يىللىق ئۇرۇشتىن كېيىن ئەمدىلا تىنچلىققا ئېرىشىشنى ئارزۇ قىلىۋاتقان خەلقنىڭ ئۈمىدلىرىگە تەھدىت سالماقتا.

خۇراسان ۋىلايىتى: خىتاي مەنپەئەتى ۋە ئۇيغۇر مەسىلىسىنىڭ سۇيىئىستېمال قىلىنىشى

ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ يېقىنقى دوكلاتلىرىدا ئافغانىستاندىكى «خۇراسان ۋىلايىتى» (ISKP) گۇرۇپپىسىنىڭ پائالىيەتلىرى ئالاھىدە گەۋدىلەنمەكتە. 2026-يىلى 19-يانۋاردا كابۇلدىكى بىر خىتاي ئاشخانىسىغا قىلىنغان پىدايىلارچە ھۇجۇمنى ئاماق ئاگېنتلىقى ئۆز ئۈستىگە ئالدى. [CACI Analyst](https://www.cacianalyst.org/publications/analytical-articles/item/13788-iskp-attack-in-kabul-punches-holes-in-taliban-regimes-claims.html). ئاگېنتلىق ئېلان قىلغان باياناتتا، بۇ ھۇجۇمنىڭ خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىغا قاراتقان زۇلۇملىرىغا قارىتا بىر ئۆچ ئېلىش ئىكەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلدى. [SpecialEurasia](https://www.specialeurasia.com/2026/01/21/islamic-state-kabul-china/).

بۇ يەردە شۇنى تەھلىل قىلىش كېرەككى، ئىسلام دۆلىتى ئۇيغۇر مەسىلىسىنى ئۆزىنىڭ سىياسىي تەشۋىقاتى ئۈچۈن بىر قورال سۈپىتىدە ئىشلەتمەكتە. گەرچە ئۇيغۇرلارنىڭ ھەق-ھوقۇقىنى قوغداش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ مەجبۇرىيىتى بولسىمۇ، ئەمما بۇ خىل تېررورلۇق ھۇجۇملىرى ئەمەلىيەتتە ئۇيغۇر مەسىلىسىنىڭ خەلقئارادىكى ئوبرازىغا زىيان يەتكۈزىدۇ ۋە خىتاينىڭ رايوندىكى باستۇرۇش سىياسەتلىرىگە باھانە تېپىپ بېرىدۇ. ئاماقنىڭ بۇ خىل خەۋەرلىرى ئارقىلىق ياش مۇسۇلمانلارنى ئۆزىگە جەلپ قىلىشقا ئۇرۇنۇشى، ئۈممەتنىڭ ھەقىقىي مەنپەئەتىگە ئەمەس، بەلكى تەشكىلاتنىڭ تار مەنپەئەتىگە خىزمەت قىلىدۇ.

ئافرىقا: يېڭى «خەلىپىلىك» مەركىزىگە ئايلىنىش

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ 2026-يىلى فېۋرالدىكى دوكلاتىدا كۆرسىتىلىشىچە، ئىسلام دۆلىتىنىڭ ئافرىقىدىكى پائالىيەتلىرى شىددەت بىلەن ئاشقان. [The National News](https://www.thenationalnews.com/news/uae/2026/02/04/un-official-warns-of-rising-isis-attacks-worldwide/). ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى نىگېرىيە، مالى، نىگېر ۋە موزامبىك قاتارلىق دۆلەتلەردىكى ھەربىي ھەرىكەتلەرنى كۈندىلىك دوكلات قىلىپ تۇرماقتا. بولۇپمۇ «غەربىي ئافرىقا ۋىلايىتى» (ISWAP) نىڭ بورنو شىتاتىدىكى كونتروللۇقىنى كۈچەيتىشى ۋە يەرلىك مۇسۇلمان جەمئىيەتلىرى ئارىسىدىكى تەسىرى ئۈممەت ئۈچۈن ئەندىشە پەيدا قىلماقتا. [Security Council Report](https://www.securitycouncilreport.org/what-in-blue/2026/02/counter-terrorism-briefing-on-the-secretary-generals-strategic-level-report-on-isil-daesh-2.php).

ئافرىقىدىكى بۇ تەرەققىياتلار غەرب كۈچلىرىنىڭ رايوندىن چېكىنىشى ۋە يەرلىك ھۆكۈمەتلەرنىڭ ئاجىزلىقىدىن پايدىلانغان ھالدا ئېلىپ بېرىلماقتا. ئاماق ئاگېنتلىقى بۇ يەردىكى ئۇرۇشلارنى «خەچپەرەسلەرگە قارشى جىھاد» دەپ سۈپەتلىسىمۇ، ئەمما زىيانكەشلىككە ئۇچرىغۇچىلارنىڭ كۆپىنچىسى يەنىلا بىگۇناھ مۇسۇلمان پۇقرالاردۇر. بۇ ئەھۋال ئافرىقا مۇسۇلمانلىرىنىڭ ئىقتىسادىي ۋە ئىجتىمائىي تەرەققىياتىغا ئېغىر توسالغۇ بولماقتا.

پاكىستان-ئافغانىستان چېگرا توقۇنۇشى ۋە ئەل-ھول لاگېرىدىكى قېچىش ۋەقەسى

2026-يىلى فېۋرالدا يۈز بەرگەن يەنە بىر مۇھىم ۋەقە، پاكىستاننىڭ ئىسلامئابادتىكى بىر شىئە مەسچىتىگە قىلىنغان ھۇجۇمدىن كېيىن ئافغانىستانغا قاراتقان ھاۋا ھۇجۇمىدۇر. ئاماق ئاگېنتلىقى مەسچىت ھۇجۇمىنى ئۆز ئۈستىگە ئېلىپ، ھۇجۇم قىلغۇچىنىڭ سەيفۇللاھ ئەنسارى ئىكەنلىكىنى ئاشكارىلىدى. [The Times of India](https://timesofindia.indiatimes.com/world/pakistan/is-owns-up-suicide-attack-on-pakistan-shia-mosque-toll-now-36/articleshow/112345678.cms). بۇ ۋەقە پاكىستان بىلەن تالىبان ھۆكۈمىتى ئوتتۇرىسىدا قوراللىق توقۇنۇش كېلىپ چىقىشىغا سەۋەب بولدى. [Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Afghanistan%E2%80%93Pakistan_conflict).

شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، سۈرىيەدىكى ئەل-ھول لاگېرىدىن 15,000 دىن 20,000 غىچە بولغان ئىسلام دۆلىتى ئەزالىرىنىڭ ئائىلە توابىئاتلىرىنىڭ قېچىپ كەتكەنلىكى خەۋەر قىلىندى. [Persecution.org](https://www.persecution.org/2026/02/24/families-of-isis-fighters-escape-refugee-camp/). ئاماق ئاگېنتلىقى بۇنى «ئەسەرلەرنى قۇتقۇزۇش» دەپ تەشۋىق قىلسىمۇ، ئەمما بۇ ئەھۋال رايوندا يېڭى بىر قالايمىقانچىلىقنىڭ باشلىنىشىدىن بېشارەت بەرمەكتە. مۇسۇلمانلار ئۈچۈن ئېيتقاندا، ئاياللار ۋە بالىلارنىڭ لاگېرلاردا خارلىنىشى بىر پاجىئە بولسا، ئۇلارنىڭ رادىكاللىشىپ جەمئىيەتكە قايتىشى يەنە بىر چوڭ خىرىستۇر.

خۇلاسە: ئۈممەتنىڭ مەسئۇلىيىتى ۋە ھەقىقىي يول

ئاماق خەۋەر ئاگېنتلىقى ئېلان قىلغان ئۇچۇرلار ۋە نۆۋەتتىكى خەلقئارا ۋەزىيەت شۇنى كۆرسىتىپ تۇرۇپتۇكى، ئىسلام دۇنياسى بىر تەرەپتىن تاشقى كۈچلەرنىڭ بېسىمى، يەنە بىر تەرەپتىن ئىچكى رادىكاللىقنىڭ تەھدىتى ئاستىدا قالماقتا. ئاماقنىڭ تەشۋىقاتلىرى مۇسۇلمانلارنىڭ ھەقلىق نارازىلىقلىرىنى (مەسىلەن ئۇيغۇر مەسىلىسى ياكى غەربنىڭ ئارىلىشىشى) سۇيىئىستېمال قىلىپ، ئۈممەتنى تېخىمۇ چوڭ ۋەيرانچىلىققا باشلىماقتا.

بىز مۇسۇلمانلار سۈپىتىدە، ھەم زۇلۇمغا قارشى تۇرۇشىمىز، ھەم دىنىمىزنىڭ نامىدىن قىلىنىۋاتقان ئەسەبىيلىككە رەددىيە بېرىشىمىز لازىم. ئاماق خەۋەرلىرىدىكى «غەلىبە» سۈرەتلىرى ئەمەلىيەتتە مۇسۇلمان شەھەرلىرىنىڭ خارابىلىكى ۋە ئۈممەتنىڭ پارچىلىنىشى بەدىلىگە كەلمەكتە. ھەقىقىي نىجاتلىق، رادىكاللىقتا ياكى چەتئەلگە تايىنىۋالغان مۇستەبىتلىكتە ئەمەس، بەلكى ئىسلامنىڭ ئوتتۇراھاللىق، ئادالەت ۋە ئىلىم-مەرىپەت يولىدا بىرلىشىشتە، ئۆز تەقدىرىمىزنى ئۆزىمىز بەلگىلەيدىغان مۇستەقىل سىياسىي ئىرادە يارىتىشتىدۇر.