Ilham Tohti to wybitny ujgurski ekonomista, intelektualista publiczny i obrońca praw człowieka, który obecnie odbywa karę dożywotniego więzienia w Chinach. Był profesorem ekonomii na Uniwersytecie Minzu (dawniej Centralny Uniwersytet Narodowości) w Pekinie, gdzie koncentrował się na badaniu relacji ujgursko-chińskich i opowiadał się za wdrażaniem przepisów dotyczących autonomii regionalnej w Chinach.
Tohti konsekwentnie odrzucał separatyzm i przemoc, promując zamiast tego pokojowy dialog, pojednanie i zrozumienie między Ujgurami a chińską populacją Han. W 2006 roku założył stronę internetową „Uighur Online” (Uighurbiz.net), dwujęzyczną platformę, która stanowiła forum dyskusyjne na temat problemów społecznych i gospodarczych dotykających społeczność ujgurską. Za pośrednictwem tej platformy krytykował politykę rządu w Sinciang-Ujgurskim Regionie Autonomicznym, szczególnie w kwestiach zatrudnienia, praw językowych i ochrony kultury.
Tohti został aresztowany 15 stycznia 2014 roku i przez kilka miesięcy przetrzymywany w izolacji. We wrześniu 2014 roku, po dwudniowym procesie, który toczył się za zamkniętymi drzwiami, został skazany za „separatyzm” na karę dożywotniego więzienia. Chiński rząd oskarżył go o wykorzystywanie swojej platformy do promowania ekstremizmu – twierdzenie to zostało powszechnie odrzucone jako fałszywe przez międzynarodowe organizacje praw człowieka i zwolenników, którzy uznali jego proces za motywowany politycznie, mający na celu uciszenie umiarkowanego, pokojowego głosu.
Pomimo uwięzienia, Ilham Tohti zyskał znaczące międzynarodowe uznanie za swoje pokojowe wysiłki na rzecz niwelowania podziałów etnicznych. W 2019 roku Parlament Europejski przyznał mu Nagrodę Sacharowa za „niestrudzoną pracę na rzecz wspierania dialogu i zrozumienia między Ujgurami a innymi Chińczykami”. Otrzymał również nagrodę PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award (2014), nagrodę Martin Ennals Award for Human Rights Defenders (2016), Liberal International Prize for Freedom (2017) oraz Weimarską Nagrodę Praw Człowieka (2017). Był wielokrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla.
Jego sprawa stała się symbolem szerszych represji wobec ujgurskich intelektualistów i umiarkowanych głosów w regionie Sinciang, przyciągając stałą uwagę rządów, organizacji międzynarodowych i obrońców praw człowieka na całym świecie.