Rebiya Kadeer, urodzona 15 listopada 1946 roku w mieście Ałtaj w Sinciangu w Chinach, jest wybitną ujgurską przedsiębiorczynią, aktywistką polityczną i obrończynią praw człowieka. Jest powszechnie uznawana za jedną z najbardziej wpływowych postaci w ujgurskiej diasporze i pełniła funkcję przewodniczącej zarówno Światowego Kongresu Ujgurów, jak i Ujgurskiego Stowarzyszenia Amerykańskiego.
Kadeer wywodzi się ze skromnego środowiska, a mimo to stała się jedną z najbogatszych osób w Chinach. Po rozwodzie w wieku 28 lat założyła odnoszącą sukcesy pralnię, aby utrzymać swoje dzieci. Później rozszerzyła działalność na handel towarami, nieruchomości i handel detaliczny, ostatecznie tworząc dom towarowy oraz międzynarodowy konglomerat w Urumczi. Na początku lat 90. była powszechnie uznawana za jedną z najbogatszych kobiet w Chinach.
W latach 90. Kadeer była początkowo wspierana przez chiński rząd, który wykorzystywał jej sukces jako symbol integracji Ujgurów. Zajmowała szereg eksponowanych stanowisk, w tym delegata do Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej Chin, członka Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych oraz delegata na IV Światową Konferencję ONZ w sprawie kobiet w 1995 roku. Angażowała się również w działalność charytatywną, zakładając w 1997 roku „Ruch Tysiąca Matek”, mający na celu zapewnienie szkoleń zawodowych i wzmocnienie pozycji ekonomicznej ujgurskich kobiet.
Jednak jej relacje z chińskim rządem pogorszyły się, gdy zaczęła otwarcie krytykować politykę państwa i bronić praw narodu ujgurskiego, zwłaszcza po stłumieniu protestów Ujgurów w Ghulja w 1997 roku. W sierpniu 1999 roku Kadeer została aresztowana w drodze na spotkanie z wizytującą delegacją Kongresu USA.
W marcu 2000 roku została skazana za „ujawnienie tajemnic państwowych” w procesie zamkniętym i otrzymała wyrok ośmiu lat więzienia. Jej uwięzienie przyciągnęło znaczną uwagę międzynarodową, co zaowocowało przyznaniem jej różnych nagród w dziedzinie praw człowieka, w tym Nagrody Rafto w 2004 roku.
Pod naciskiem społeczności międzynarodowej Kadeer została zwolniona z powodów zdrowotnych w marcu 2005 roku. Po wyjściu na wolność wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych, gdzie kontynuowała walkę o sprawę ujgurską. Była wielokrotnie nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla i jest autorką wspomnień zatytułowanych „Dragon Fighter: One Woman's Epic Struggle for Peace with China”.