Czym jest okno qamariya w domach wieżowych Sany?

Czym jest okno qamariya w domach wieżowych Sany?

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Rozpoznaj górne okno doświetlające i dolny otwór z okiennicami. Porównaj półprzezroczysty alabaster i barwne szkło w gipsowej kratce na zdjęciach Sany.

Qamariya to górny otwór doświetlający, spotykany w tradycyjnych oknach Sany w Jemenie. W wielu przykładach nad dolnym otworem z okiennicami znajduje się płyta, która przepuszcza światło dzienne. Górna część może być okrągła lub łukowa. Źródła historyczne opisują cienkie płyty alabastrowe oraz wersje, w których gipsowa kratka przytrzymuje barwne szkło. Niektórzy autorzy podają dwie odrębne nazwy miejscowe.

Najpierw znajdź poziomą granicę między górnym i dolnym otworem. Otwarcie dolnych okiennic pozwala przewietrzyć pomieszczenie. Górne okno może przepuszczać światło dzienne także po zamknięciu dolnego otworu. Od strony ulicy obie części są elementem większej kompozycji z cegły i białych dekoracji. Od wewnątrz materiał górnego okna wpływa na to, jak światło wygląda w pokoju.

Znajdź górne okno i otwór poniżej

Nadświetle to element nad innym otworem, który przepuszcza światło. Angielskie określenie fanlight dotyczy zwykle górnego okna w kształcie wachlarza lub łuku. W dokumentacji Sany widać także nadświetla okrągłe. Opis domu wieżowego z 1989 roku w archiwum Uniwersytetu Arizony podaje, że niskie parapety znajdują się przy poduszkach do siedzenia, dolne okiennice służą do przewietrzania, a łukowy lub okrągły górny otwór do oświetlania. Towarzysząca tekstowi fotografia wnętrza przedstawia prostokątny otwór, nad którym widać łuk z dekoracyjną kratką.

Na fotografii znajdź parapet i okiennice, a następnie prześledź obrys górnego okna. Białe obramowanie może otaczać obie części. Na elewacji można czytać ich kontury razem, uwzględniając funkcję każdego otworu. Jeśli jest dostępne zdjęcie wnętrza, porównaj je ze zdjęciem z ulicy. Zbliżenie z zewnątrz pokazuje obrys i układ muru. Zdjęcie od środka może wskazać położenie okna względem miejsc do siedzenia oraz część, przez którą przechodzi światło.

Autor opisu z 1989 roku, Richard Brooks Jeffery, nazywa pokój przyjęć diwanem. W jego opisie pomieszczenie jest zazwyczaj prostokątne, a miejsca do siedzenia wyznaczają poduszki wzdłuż ścian. Niski parapet wiąże się z tym sposobem siedzenia. Widok wnętrza pomaga pokazać tę relację, a zdjęcie z ulicy umieszcza okno na elewacji.

Porównaj cienki alabaster i barwne szkło w gipsie

Według opisu przechowywanego na Uniwersytecie Arizony cienka płyta alabastrowa przepuszcza łagodne światło o bursztynowej barwie. Szkło osadzone w gipsowej kratce tworzy oddzielne pola barwne z wyraźnymi granicami. W opisie płyta kamienna i konstrukcja z gipsu i szkła zajmują tę samą górną pozycję. Przyjrzyj się polom na fotografii i sprawdź, czy między nimi przebiega sieć pełnych żeber. Jeśli pole świeci jednolicie, poszukaj w źródłach wzmianki o cienkiej płycie kamiennej. Materiał rozpoznawaj na podstawie opisu konkretnego okna.

Dokumentacja Archnet dotycząca ochrony Starej Sany opisuje biały gips wokół otworów i nadświetla z alabastru albo barwnego szkła osadzonego w gipsie. Rozróżnia też niższe kondygnacje z kamienia oraz górne, wzniesione z lżejszej cegły, w wielu domach. Gipsowe obramowanie okna i gipsowe żebra między szybkami mogą znajdować się w różnych miejscach tej samej fotografii. Przewodnik po rzeźbionych stiukach Samarry pozwala porównać opis ornamentu na pełnej powierzchni architektonicznej. W nadświetlu Sany kratka obramowuje pola przepuszczające światło.

Jeffery opisuje również dodatkową zewnętrzną kratkę bez szkła, o innym wzorze niż kratka od strony wnętrza. W opisanej konstrukcji od strony ulicy widać warstwę bez barwnych szybek. Od środka widać światło przepuszczane przez szkło. Opis obu warstw powinien odnosić się do tego przykładu. Gdy fotografia pokazuje tylko zewnętrzną kratkę, poszukaj także widoku wnętrza lub zapisu o budynku.

Odczytaj qamariya i takhrim w miejscowym kontekście

Opis z 1989 roku nazywa cienką płytę alabastrową qamariya, a formę ze szkłem w gipsie takhrim. Badanie tradycyjnych domów wieżowych w Sanie z 2020 roku stosuje qamariya również do górnych okien z barwnym szkłem. Omawia także starsze przykłady z alabastru. Autorzy używają zatem słów w różnym zakresie. Nazywając część budynku na zdjęciu, podaj termin źródła i prosty opis materiału oraz kształtu.

Badanie dawnych okien alabastrowych i szklanych Finbarra Barry’ego Flooda omawia nazwy cienkich płyt alabastrowych w Sanie i północnym Jemenie. Autor łączy lokalne słowo oznaczające alabaster z nazwą okna. Omawia również skojarzenie z księżycem wywołane blaskiem i okrągłym lub półokrągłym konturem. Nazwy są świadectwem historycznym. Materiał, wymiary i kształt okna widocznego na innej fotografii wymagają dokumentacji danego przykładu.

Flood opisuje formy łączące alabaster z niewielką ilością importowanego barwnego szkła, a następnie kratki w całości wypełnione barwnym szkłem. Zdarzają się więc formy wykorzystujące oba materiały. Jeśli płyta zawiera kilka materiałów lub zdjęcie zrobiono z daleka, zacznij od opisu widocznych pól i granic. Nazwę materiału dodaj po znalezieniu zapisu o tym oknie. Badanie odnotowuje także użycie tej nazwy dla niektórych mniejszych kratek z gipsu i szkła. W podpisie warto wskazać źródło terminu.

W tym samym badaniu nazwę okna zestawiono z miejscowym słowem qamari, oznaczającym alabaster. Można przytoczyć obie nazwy przy fotografii, jeśli opis dotyczy słownictwa. W osobnym zdaniu podaj to, co rzeczywiście widać na zdjęciu. Okrągły obrys pomaga opisać położenie okna i jego formę, a materiał potwierdza właściwy zapis.

Zobacz, gdzie światło pada w pomieszczeniu

Porównaj widok od ulicy z fotografią wnętrza. Z zewnątrz płyta może wyglądać jak ciemne zagłębienie w elewacji. Na zdjęciu skierowanym ku otworowi od wewnątrz mogą być widoczne jasne barwne pola lub łagodnie świecąca powierzchnia. Badanie z 2020 roku pokazuje barwne światło na powierzchniach wnętrza i omawia górne okna obok innych rozwiązań otworów. Obraz światła zależy od kierunku, z którego wpada, i położenia otworu.

Fotografia rejestruje określoną ekspozycję, kąt i moment. Jeśli na ścianie widać plamę barwną, znajdź jej położenie względem nadświetla. Różnica jasności na dwóch zdjęciach może wynikać z pory dnia lub ekspozycji. Bez pomiarów można opisać światło jako łagodne, jasne lub barwne w granicach tego, co pokazuje zdjęcie. Jasna plama wskazuje, że w chwili wykonania zdjęcia światło dotarło do danej powierzchni. Aby ocenić oświetlenie w ciągu dnia, potrzebne są dodatkowe obserwacje albo pomiary.

Oddziel kratkę okna od wzoru elewacji

W łukowej płycie jasne żebra mogą oddzielać barwne pola. Poza otworem mur i białe obramowanie mogą powtarzać łuk lub łączyć go wizualnie z sąsiednimi oknami. Prześledź jedno żebro do punktu, gdzie styka się z następnym. Później poprowadź wzrok po zewnętrznym obrysie całej płyty. Te dwa przebiegi dotyczą różnych skal. Przewodnik po powtarzalnych wzorach geometrycznych pokazuje, jak śledzić motyw na większym polu. Przewodnik po płytkach cuerda seca przedstawia przykład rozdzielania barw w innym rzemiośle. W nadświetlu jasna kratka należy do okna.

Część opisów Sany stosuje nazwę mashrabiyya do wysuniętej skrzynki okiennej. Badanie z 2020 roku omawia wysuniętą wnękę na ceramiczne naczynia na wodę. Chodzi o odrębny element domu. Przewodnik po kratach mashrabiya i jali porównuje drewniane i kamienne elementy w innych miejscach. Podpisując fotografię domu w Sanie, wskaż dokładnie część, o której mowa, i źródło jej nazwy.

Powiąż okno z historią budynku

Opracowanie Michele Lamprakos poświęcone historii architektury opisuje zmiany w układzie okien. Autorka omawia mniejsze otwory pod okrągłymi nadświetlami oraz szersze otwory pod łukami z barwnego szkła w częściach dobudowanych do starszych domów. Układ okien wiąże z historią budynku. Flood wskazuje także, że przy częstszym użyciu barwnego szkła w starszych przykładach zachował się alabaster. To pomaga wyjaśnić współwystępowanie różnych układów w tej samej okolicy lub na piętrach przebudowanych w różnych okresach.

Wpis UNESCO o Starej Sanie opisuje domy wieżowe w skali całego historycznego zespołu. Wpis podaje ogólne tło. Inwentaryzacja domu lub datowana fotografia mogą dostarczyć dokładniejszych danych o jednym otworze. Sprawdź, czy zdjęcie pochodzi sprzed przebudowy zapisanej w dokumentacji czy z okresu po niej. Jeśli szybę naprawiono lub wymieniono, podaj osobno datę budynku i datę panelu.

Omawiając zmianę elewacji, Lamprakos przytacza przykład, w którym proporcja dolnego okna do nadświetla zmieniła się z około 2:1 do blisko 1:1. Dotyczy to układów omawianych w badaniu. Pomaga zrozumieć, dlaczego na części zdjęć nadświetle zajmuje większą część zespołu okiennego. Wymiary lub datę innego okna ustalaj na podstawie rysunku pomiarowego lub dokumentacji tego budynku.

Archnet odnotowuje, że część domów w Sanie sięga dziewięciu kondygnacji. UNESCO umieszcza zespół w górskiej dolinie na wysokości około 2200 metrów nad poziomem morza. Te dane służą opisowi całego miasta i zabudowy. W podpisie zdjęcia konkretnego okna można użyć numeru kondygnacji, jeśli rozpoznano ją na szerszym zdjęciu lub w dokumentacji domu. Na zbliżeniu zachowaj przede wszystkim informację o widocznym fragmencie.

Napisz precyzyjny podpis do zdjęcia

Podaj, czy zdjęcie wykonano wewnątrz czy na zewnątrz. Wskaż nadświetle, dolny otwór i poziome rozdzielenie. Opisz widoczne okiennice, okrągły lub łukowy kontur i kratkę. Jeśli materiał określa dokumentacja, przywołaj jej zapis. Jeśli znasz datę fotografii, podaj ją. Niepewność daty domu lub fazy okna przypisz temu elementowi, którego dotyczy.

Jeśli zapisy to potwierdzają, opisz alabastrowe okno jako ciągłą półprzezroczystą płytę, a szklane jako barwne pola w gipsowej kratce. Opisz osobno szersze białe obramowanie i cegłę. Widok całej elewacji lokalizuje okno w budynku. Zdjęcie wnętrza pokazuje miejsce oświetlone i położenie płyty względem dolnego otworu. Razem pomagają rozpoznać tę część na innym zdjęciu.

Dwa ujęcia tego samego pokoju można zestawić na podstawie stałego punktu, na przykład krawędzi parapetu lub początku łuku. Zmiana ekspozycji może wpłynąć na kolory. Stały punkt pozwala nadal określić położenie płyty nad dolnym oknem. Jeśli zdjęcie jest czarno-białe, oddziel widoczny zarys od opisu koloru w źródle.

Dokumentacja architektoniczna i badania