Jak czytać znaki wodne w rękopisach osmańskich i islamskich

Jak czytać znaki wodne w rękopisach osmańskich i islamskich

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost
0

Porównaj trzy półksiężyce, kontramarki i ślady sita papierniczego. Dowiedz się, jak powiązać obserwacje papieru z datami rękopisu.

Znak wodny w papierze to wzór powstały wewnątrz arkusza. W tradycyjnym papierze żeberkowym wzór z drutu na formie czerpalnej pozostawia cieńszy obszar podczas formowania arkusza. Światło przechodzące przez papier może uwidocznić ten wzór i ślady pozostawione przez sito. Znak dostarcza informacji o papierze. Aby powiązać go z czasem lub miejscem powstania rękopisu, trzeba ustalić położenie karty w książce i porównać inne zapisy. Jeśli punktem wyjścia jest zdjęcie szczegółu, sygnatura i numer karty pozwalają powrócić do całego tomu.

Trzy półksiężyce to częsty przykład na papierze używanym w rękopisach osmańskich i innych zbiorach islamskich. Figury różnią się wielkością, położeniem i kształtem. Arkusz może mieć też znak dodatkowy albo litery. Kopista mógł użyć jednego papieru do tekstu głównego, a inną kartę można było dołożyć później. Porównanie zaczyna się od numeru karty i jej miejsca w tomie. Nawet gdy katalog nazywa dwa motywy tak samo, warto zachować miejsce każdego znaku i jego obserwowane wymiary.

Jak znaleźć filigran, żeberka i kresy

Na zdjęciu ręcznie czerpanego papieru żeberkowego w świetle przechodzącym szukaj gęstych równoległych linii i drugiego szeregu o większych odstępach. Gęste linie nazywa się żeberkami. Kresy przecinają je w większych odstępach. Filigran ma własny obrys i może znajdować się przy kresie albo ją przecinać. Zapisz położenie względem linii oraz brzegu arkusza. Gdy zdjęcie jest obrócone, stosunek wzoru do linii pozostaje ten sam. Jeżeli znak leży po obu stronach kresy, zanotuj, jaka część motywu znajduje się po każdej stronie. Ułatwi to porównanie również wtedy, gdy publikacja pokazuje zbliżenie. Przewodnik po papiernictwie daje szerszy kontekst przygotowania włókien i formowania arkusza.

Przewodnik Uniwersytetu Michigan po papierze ze znakami wodnymi porządkuje narzędzia według motywu, kontramarki i innych cech. Użyj podziałki albo opublikowanego pomiaru, jeżeli jest dostępny. Zaznacz, czy widać cały znak. Zagięcie może ukryć część znaku przy krawędzi wewnętrznej. Brak narożnika lub naprawa również ograniczają obraz. Opublikowana fotografia często wystarcza do wstępnego porównania. W notatce można opisać część konturu dostępną na zdjęciu, a obszar zasłonięty wskazać oddzielnie. Zagięcie nie musi oznaczać, że część samego znaku uległa zniszczeniu. Inny czytelnik sprawdzi wówczas ten sam zakres.

Jak porównywać trzy półksiężyce po kolei

Sprawozdanie kolekcji Michigan o trzech półksiężycach przedstawia papier z kilku miejsc Isl. Ms. 44, przepisanego w 1648 roku, prawdopodobnie w Egipcie. Znaki na stronach 4, 580 i 620 opisano jako różne warianty. Sprawdź kolejność półksiężyców, rozpiętość całej grupy i wysokość oraz szerokość każdego kształtu. Zachowaj numer strony. Strony 4 i 620 należą do jednego tomu, ale dokumentują odrębne obserwacje. Jeśli fotografie zestawisz obok siebie, wpisz numer przy każdej, aby zachować kolejność źródłową i uniknąć przypisania różnic niewłaściwej stronie.

Michigan pokazuje także trzy półksiężyce przy wewnętrznym marginesie na karcie 37 Isl. Ms. 504, w części przepisanej w 1713 roku. Wewnętrzny margines to brzeg karty przy zgięciu. Położenie znaku może być widoczne mimo zasłoniętego konturu. Różne papiery w kolekcji mogą mieć motywy o jednej nazwie. Zmierzony kształt i odstępy pozwalają zawęzić porównanie. Gdy koniec figury znika w zgięciu, opisz to miejsce, zamiast próbować odtworzyć cały obrys z innej fotografii.

Jak łączyć kontramarkę z pomiarami

Kontramarka to dodatkowy znak, który może towarzyszyć głównemu znakowi wodnemu. Może zawierać inicjały, nazwę lub inną figurę. W Isl. Ms. 454 Michigan pokazuje kontramarkę z widoczną literą V pod trójlistkiem. Trzy półksiężyce przedstawione dla tej rękopiśmiennej księgi są w dołączonej części. Przed wspólną identyfikacją papieru opisz miejsce każdego znaku według zapisu. Numer karty lub wskazanie części przypisz do danej obserwacji. Wtedy podczas ponownego sprawdzania wiadomo, czy szukać znaku w tekście głównym, czy w dodatku.

Opublikowane badanie rękopisów Biblioteki Baillieu opisuje różnice między dwoma przykładami papieru żeberkowego, MUL 33 i MUL 34. Tabela podaje odstępy kres wynoszące odpowiednio 25 i 30 milimetrów, a odstępy żeberek 2 i 3 milimetry. Wiersz znaków wodnych rozróżnia trzy półksiężyce z LG w MUL 33 oraz trzy wydłużone półksiężyce w MUL 34. Podpisy ilustracji przypisują rękopisom lata 1638 i 1782. Te daty identyfikują przykłady z katalogu. Odstępy linii i znaki opisują zbadany papier. W notatkach warto podać przy liczbie jednostkę i rodzaj linii, żeby dwa odstępy nie zostały zamienione.

Zapisz kierunek pomiaru i wartość. Po obróceniu obrazu stosunek półksiężyców do sąsiednich kres mówi więcej niż położenie po lewej stronie lub na górze ekranu. Zaznacz, ile arkusza widać. Przewodnik po muszafie jako fizycznej książce wyjaśnia relację między luźną kartą, złożonym arkuszem i tomem. Jeżeli zdjęcie jest wykadrowane, dodaj informację, który brzeg zachowano w obrazie i gdzie wypada względem niego motyw.

Gdzie znajduje się papier w rękopisie

Karta tytułowa, wolna karta wyklejki, karta tekstu i łata mogą należeć do różnych etapów historii książki. Michigan pokazuje trzy półksiężyce na wolnej karcie przedniej wyklejki Isl. Ms. 589, przepisanego w Jemenie w 1660 roku. Znak w dodanej części Isl. Ms. 454 pochodzi z rękopisu o podanej dacie przepisania 1692. Funkcja karty określa, dla jakiej części rękopisu papier może być wskazówką do datowania. Można zacząć notatkę od funkcji karty, a dopiero potem wpisać datę z odpowiedniego źródła.

Użyj cyfrowej kolejności zdjęć lub opisu składek, jeśli jest dostępny. Sprawdź, czy zmiana wyglądu papieru wypada przy granicy części lub naprawie. Zapisz osobno miejsce obserwacji papieru i miejsce kolofonu. Przewodnik po kolofonach i notach własnościowych pokazuje, jak zapisana data, wzmianka o posiadaczu i późniejszy dodatek mogą znajdować się w różnych miejscach tomu. Zachowaj numery kart również wtedy, gdy przeglądarka pokazuje je blisko siebie.

Raport konserwatorski dotyczący Aṭ-Ṭāriqa al-Muḥammadiyya dokumentuje znaki w bloku książki, w tym znak z inicjałami blisko początku i kotwicę z sześcioramienną gwiazdą. Odnotowuje także naprawy z użyciem dodanego papieru. Zdjęcia i notatki z zabiegu rozróżniają znak na dawnej karcie od materiału wprowadzonego podczas konserwacji. Przy jasnym pasku na uszkodzonym brzegu sprawdź raport przed uznaniem go za część dawnego arkusza. Osobny zapis miejsca naprawy ułatwia powrót do fotografii.

Jak zestawić prawdopodobną datę i udokumentowane miejsce użytkowania

Nota wystawowa Michigan o Isl. Ms. 1061 opisuje zachodnioafrykański Koran z luźnych kart, z osłoną i torbą. Pismo, formę i dekorację omawia w odniesieniu do regionu Bornu. Papier ma trzy półksiężyce i kontramarkę Andrea Galvani Pordenone. Na podstawie pary znaków wystawa sugeruje koniec XIX lub początek XX wieku. Dowód z papieru odnosi się do konkretnych znaków. Cechy regionalne rękopisu omówiono osobno. Zachowanie zapisu nazwy z kontramarki pomaga powiązać porównanie z tym konkretnym papierem.

Badanie Rebeki Bayram o znakach wodnych rękopisów osmańskich obejmuje użycie papieru od XVI do XIX wieku i jego przepływ między Europą a ośrodkami osmańskimi. Zakres wykracza poza jeden motyw lub tom. Jeśli dokumentacja podaje możliwe pochodzenie papieru, wpisz je w innym polu niż miejsce przepisania rękopisu. Mogą to być różne etapy historii tej samej karty. Każdą miejscowość można podać z taką pewnością, z jaką występuje w źródle.

Jak czytać datowane porównania

Badanie papieru genizy kairskiej w repozytorium Uniwersytetu Cambridge podaje sygnatury, wymiary filigranów i daty znaków porównawczych z opublikowanych albumów. Dotyczy późnośredniowiecznego Kairu, od około 1350 do 1600 roku. Data z albumu należy do przytoczonego porównania. Zapisz ją osobno od daty wpisanej w samym dokumencie. Podaj, czy podstawą jest podobny obrys, zmierzona cecha, czy szersza grupa motywów. Tak opisany zakres podobieństwa da się sprawdzić ponownie.

Badacze wymieniają między innymi częściowy znak klucza na arabskiej recepcie medycznej T-S AS 180.199. Obok kształtu klucza korzystają z przerwanej kresy, aby powiązać papier z formą udokumentowaną w Fabriano w 1488 roku. Kontur części klucza i linia są obserwacjami arkusza. Rok należy do udokumentowanego porównania. Podpis ilustracji może podać najpierw część widoczną, a w osobnym zdaniu miejsce i rok formy porównawczej.

Badanie papieru używanego nad Morzem Czerwonym opisuje w Zabīd papiery z profilem półksiężyca i kontramarką z nazwą Stambułu. Przykłady obejmują różne typy kart. Znak na karcie wyklejki pokazuje znaczenie jego położenia. Porównuj osobno tekst, papier i zarejestrowany rok kopiowania. Przykład zapisany na wyklejce może wspierać opis papieru tej karty. Jeżeli badacz porównuje go z częścią tekstową, każdemu miejscu należy dać własny numer lub nazwę. Przewodnik po atramentach rękopisów przedstawia podobną różnicę między wyglądem widocznym na zdjęciu a tym, co dokumentacja techniczna ustala o materiale pisarskim.

Jak przygotować notatkę do sprawdzenia

Podaj instytucję, sygnaturę i numer strony albo karty. Wskaż, czy zdjęcie wykonano pod światło i czy znak jest kompletny. Opisz główny motyw, widoczną kontramarkę, położenie wobec żeberek i kres oraz opublikowane pomiary. Określ kartę jako tekstową, wyklejkową, dodatkową lub naprawczą, gdy potwierdza to kolejność obrazów lub katalog. Jeśli korzystasz z opublikowanej podziałki, wskaż zdjęcie, na którym ją zamieszczono. Można też zanotować, czy widać krawędź arkusza, czy jedynie fragment w środku.

Przypisz każdej dacie jej dowód. W jednej notatce data kopiowania może pochodzić z kolofonu, zakres z porównania filigranów, a data oprawienia lub naprawy z osobnego zapisu konserwatorskiego. Zachowaj zastrzeżenia źródła. Czytelnik odnajdzie tę samą kartę i sprawdzi, z czego wynika każda data.

Opisy zbiorów i badania