Czym jest dźharokha? Mogolskie okno balkonowe i publiczne ukazanie się cesarza

Czym jest dźharokha? Mogolskie okno balkonowe i publiczne ukazanie się cesarza

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost
0

Od marmurowego balkonu w Lahaur po obrazy Dżahangira i Szahdżahana w Agrze. Poznaj też budowle w Mandu, Fatehpur Sikri i Dźajpurze.

Dźharokha, zapisywana też jako jharokha lub jharoka, to okno balkonowe albo niewielki wykusz w architekturze Azji Południowej. W malarstwie dworu Wielkich Mogołów często ujmuje postać cesarza wysoko nad tarasem lub salą audiencyjną. Nazwa może oznaczać zarówno otwór w budynku, jak i miejsce zajmowane przez władcę podczas uroczystości. Obraz ukazuje, kogo malarz umieścił pod oknem i jak przedstawił rangę tych osób. Dokumentacja budowlana pomaga ustalić materiał wysuniętej części i sposób jej podparcia.

Na karcie albumowej z Muzeum Agi Chana Dżahangir pojawia się nad tłumem zgromadzonym w forcie w Agrze. Jest to czytelne przedstawienie publicznego ukazania się cesarza. Udokumentowany marmurowy balkon w forcie w Lahaur dostarcza innych informacji. Wysuniętą część podtrzymują cztery wsporniki z czerwonego piaskowca. Zestawienie pokazuje formę konstrukcji i dworskie zastosowanie. Szczegóły budowy każdej fortecy należy sprawdzać w dotyczących jej zapisach.

Jak rozpoznać wysunięte okno balkonowe

Najpierw znajdź miejsce, gdzie otwór styka się z główną ścianą. Widok z boku może pokazać, czy platforma lub małe pomieszczenie wystaje przed lico muru. Poszukaj wsporników pod występem. Nad otworem mogą być dach, okap lub baldachim. Balustrada wyznacza przód miejsca, gdzie można stać albo siedzieć. Krata może zamknąć otwór, również w wykuszu. Każdy element mówi o czym innym: gdzie jest krawędź, na czym spoczywa balkon, kto może patrzeć na zewnątrz i ile widać z osoby stojącej wewnątrz.

Badanie wydane przez pakistański Narodowy Instytut Badań Historycznych i Kulturowych opisuje balkon z białego marmuru w Daulat Khana-e-Khas-o-Amm w forcie w Lahaur. Wysuniętą płytę wspierają cztery serpentynowe wsporniki z czerwonego piaskowca. Budynek leży na północ od Diwan-e-Amm, sali audiencji publicznych. Autorzy wiążą ten balkon z ukazywaniem się cesarza ludziom różnej rangi. Na zdjęciu można szukać białej platformy i czerwonych podpór pod nią. Materiały i liczba wsporników pomagają rozpoznać właśnie ten balkon. Historyczne forty Pakistanu, fort w Lahaur, s. 47–48.

Wspornik znajduje się pod platformą. Z przodu może stać kamienna przegroda, a baldachim z tkaniny może dawać cień lub zaznaczać miejsce od góry. W ciasnym ujęciu na wprost kontury tych elementów zlewają się i trudno dostrzec głębokość. Fotografia z boku lub od spodu pokazuje połączenie ze ścianą. Porównanie otworów jest łatwiejsze, kiedy rodzaj kraty jest nazwany i można ją zobaczyć osobno. Jak kraty dźali i maszrabijja regulują widoczność.

Co pokazują budowle w Agrze i Fatehpur Sikri

Fort w Agrze leży na prawym brzegu Jamuny. Indyjska Służba Archeologiczna datuje wielką przebudowę w czerwonym piaskowcu za Akbara na lata 1565–1573. Odnotowuje także zniknięcie dużej części wcześniejszego zespołu. Szahdżahan kazał rozebrać niektóre budynki, aby zrobić miejsce dla pałaców z białego marmuru. W okresie brytyjskiego użytkowania wojskowego usuwano dalsze obiekty pod koszary. Dzisiejsze zdjęcia pokazują poszczególne zachowane części terenu zmienianego za kolejnych władców i późniejszych użytkowników. Nazwa fortu w opisie obrazu wskazuje miejsce akcji. Powiązanie z konkretnym istniejącym otworem wymaga jeszcze danych o jego konstrukcji i dacie. Indyjska Służba Archeologiczna, fort w Agrze.

Fatehpur Sikri ma własną dokumentację architektury z panowania Akbara. Po zachodniej stronie sali audiencji publicznych UNESCO opisuje miejsce cesarza jako niewielką podwyższoną izbę z ażurowymi kamiennymi przegrodami i pochyłym kamiennym dachem. Izba łączy się bezpośrednio z zespołem pałacowym. Pozwala to zestawić wysokie miejsce władcy, drogę z pałacu i otwartą przestrzeń przed nim. Konstrukcję oraz położenie odczytuje się z opisu zachowanego obiektu. W obrazie skupionym na cesarzu przejście za oknem może pozostać poza kadrem. UNESCO, opis architektury Fatehpur Sikri.

Dżahangir w Agrze i znaczenie darśanu

Karta albumowa AKM136, datowana na koniec XVI lub początek XVII wieku, przedstawia Dżahangira w oknie balkonowym. Bezpośrednio pod nim stoją wysocy urzędnicy na marmurowym tarasie. Niżej, na dziedzińcu, gromadzi się więcej ludzi. Muzeum Agi Chana odczytuje tę scenę jako cesarski darśan, publiczne ukazanie się władcy, aby ludzie mogli go zobaczyć. Trzy poziomy porządkują przestrzeń. Widać w niej różnicę między oglądaniem cesarza od dołu a miejscem umożliwiającym służbę w jego pobliżu.

Obok czerwonego baldachimu po lewej malarz umieścił złoty łańcuch z dzwonkami. Muzeum łączy go ze wspomnieniami Dżahangira. Cesarz opisuje tam, że osoby szukające sprawiedliwości mogły poruszyć łańcuchem, aby zwrócić na siebie uwagę. Na obrazie łańcucha pilnuje strażnik, a ktoś, kto być może przyszedł z prośbą, zostaje odpędzony. Wspomnienia podają deklarowany cel urządzenia. Malarz pokazuje konkretną sytuację związaną z dostępem. Opis zachowanego mocowania w forcie wymagałby odrębnej dokumentacji. Muzeum Agi Chana, cesarz Dżahangir przy oknie jharoka, AKM136.

Na odwrocie karty jest kaligrafia. Format albumu ma znaczenie przy porównaniu z ilustracją kroniki. Jedna karta może łączyć malowidło dworskie i wzór pisma. W rękopisie obraz może sąsiadować z opowieścią o określonym epizodzie, a przepisanie lub złożenie tomu dodaje datę. Ilustrowany epos zamówiony przez Akbara pokazuje, jak rozmiar i format wpływały na wykonywanie i oglądanie mogolskich obrazów. Skala i format Hamzanamy Akbara.

Objęcie tronu przez Szahdżahana i ranga na obrazie

W Padśahnamie z Royal Collection Trust Biczitr przedstawia Szahdżahana przyjmującego trzech najstarszych synów na darbarze, oficjalnym zgromadzeniu dworu. Katalog umieszcza uroczystość w forcie w Agrze, wiosną po śmierci Dżahangira w listopadzie 1627 roku. Malowidła na rozkładówce datuje na około 1630–1640. Cesarz siedzi wysoko na środku sali audiencji publicznych. Na balkonie całuje w czoło pierworodnego Darę Śukoha. Ogrodzenia, miejsca dostojników i słudzy z insygniami pokazują, jak regulowano bliskość władcy. Wysoki otwór skupia uwagę zgromadzonych. Royal Collection Trust, objęcie tronu przez Szahdżahana, RCIN 1005025.k i 1005025.l.

Churram, syn Dżahangira, został cesarzem Szahdżahanem. Historia następstwa wyjaśnia, dlaczego ten sam człowiek występuje w jednej scenie jako książę, a w innej jako cesarz. Zachowany tom w Królewskiej Kolekcji przepisano w latach 1656–1657. Katalog podaje, że moment dołączenia obrazów jest niepewny. Datę ceremonii, wykonania obrazu i przepisania księgi zapisuje się oddzielnie. Wysoka i centralna dźharokha powraca jako środek pokazywania hierarchii. Układ na stronie mówi o sposobie malowania. Wymiary i odstępy w sali wymagają dowodów architektonicznych. Royal Collection Trust, rękopis Padśahnamy, RCIN 1005025. Sukcesja Wielkich Mogołów od Akbara do Szahdżahana.

Tygrysi Balkon i malowidło z akcją w Mandu

Indyjska Służba Archeologiczna odnotowuje ruiny Nahar Jharokha na placu na wschód od meczetu Dilawara Chana w Mandu, w Malwie. Marmurowy balkon spoczywał niegdyś na figurze tygrysa, od której pochodzi jego nazwa. Autorzy sugerują, że władca mógł pokazywać się tutaj poddanym. Styl budynku za balkonem wiążą z pobytem Dżahangira w Mandu. Udokumentowane miejsce, materiał i dawna podpora pozwalają odnieść tę interpretację do konkretnego zabytku. Indyjska Służba Archeologiczna, Nahar Jharokha i otoczenie, s. 13.

Royal Collection Trust uważa, że obraz Pajaga z około 1640 roku prawdopodobnie przedstawia ceremonię z 12 października 1617 roku w sali audiencji publicznych pałacu w Mandu. Dżahangir siedzi na balkonie i przekazuje księciu Churramowi ozdobę turbanu wysadzaną klejnotami. Poniżej widnieją glob, postacie, lew i zwierzę z gatunku bydła. Katalog objaśnia tę scenę jako alegorię dodaną przez malarza. Ruiny i obraz mówią o powiązanych zastosowaniach balkonów w Mandu. Utożsamienie malowanego balkonu z Tygrysim wymaga dalszych dowodów. Royal Collection Trust, audiencja w Mandu pędzla Pajaga, RCIN 1005025.an.

Tygrys w opisie ruin podtrzymywał balkon. Para zwierząt w obrazie odsyła do władzy i harmonii. Na pierwszy rzut oka sprzyja porównaniu ich położenie pod otworem. W podpisie można rozróżnić, czy zwierzę jest częścią budynku, namalowaną dekoracją, czy elementem alegorii. Jak odczytywać ludzi i zwierzęta na eksponatach muzealnych.

Co oprawiały i odsłaniały późniejsze okna radźputów

Na obrazie z radźpuckiego królestwa Sawar, datowanym na około 1730 rok i przechowywanym w Muzeum Sztuki w Cleveland, szlachcianka trzyma różę pod wielolistnym łukiem. Jej ramię spoczywa nad balustradą nakrytą dywanem. Muzeum widzi w dywanie znak przynależności do rodziny panującej, a w obramowaniu kobiety przejęcie mogolskiego zwyczaju przez mniejsze dwory. W portrecie okno kieruje wzrok na postać, jej profil i obramowanie. Katalog rozpoznaje typ sceny. Nie ustalono, o jaki budynek chodzi. Muzeum Sztuki w Cleveland, szlachcianka przy oknie jharokha, 2018.182.

Hawa Mahal w Dźajpurze to późniejsza budowla. Podręcznik spisowy dystryktu datuje Pałac Wiatrów na 1799 rok, za Sawai Pratapa Singha. Opisuje pięciopiętrową fasadę z wystającymi półoktagonalnymi oknami, ażurowymi przegrodami i zakrzywionymi dachami. Z pawilonu kobiety dworu mogły patrzeć na miasto. Na karcie albumowej nacisk pada na widoczność Dżahangira dla ludzi na dziedzińcu. Przykład dźajpurski pokazuje, że wysunięte okno z kratą może zarazem dawać widok na zewnątrz i ograniczać wgląd z ulicy. Podręcznik spisu dystryktu Dźajpur, Hawa Mahal, s. 66.

Jak podpisać dźharokhę na fotografii i obrazie

W podpisie fotografii zacznij od miejsca i nazwy budynku lub jego części. Wymień to, co pokazuje ujęcie: spód występu, wsporniki, otwory kraty lub kształt dachu. Fakty poza kadrem sprawdź w dokumentacji. Zbliżenie wspornika i widok łączący siedzisko z dziedzińcem odpowiadają na różne pytania. Raport z Lahaur określa materiał i liczbę podpór. W Fatehpur Sikri opis wskazuje podwyższoną izbę za kamienną kratą i drogę od pałacu.

W podpisie obrazu podaj numer inwentarzowy, osobę lub epizod według katalogu i datę malowidła. Znany dzień wydarzenia podaj osobno. Wskaż, gdzie stoją postacie i jakie znaczenie ma tkanina lub symbol. W AKM136 łańcuch znajduje się po lewej, obok baldachimu, w pewnej odległości od okna Dżahangira. U Pajaga część pod balkonem ma charakter alegoryczny. Takie określenia pomagają znaleźć szczegóły i rozpoznać podstawę poszczególnych twierdzeń.

Dokumentacja budowlana i katalogi muzeów