Święte księgi islamu: Koran, Taurat, Zabur, Indżil i suhuf

Święte księgi islamu: Koran, Taurat, Zabur, Indżil i suhuf

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Sprawdź, gdzie Koran wymienia święte księgi i ich odbiorców, oraz zobacz, jak nazwy Tora, Psalmy i Ewangelie funkcjonują w różnych tradycjach.

Muzułmanie uznają Koran za objawienie, które Bóg dał Mahometowi. Wierzą również, że wcześniej Bóg objawiał inne pisma. Koran wymienia Taurat, łączony z Mojżeszem, Zabur przekazany Dawidowi, Indżil przekazany Jezusowi oraz suhuf, czyli dawne pisma Abrahama i Mojżesza. W Koranie 3:3 Taurat i Indżil pojawiają się w tym samym wersecie. Wzmianki o Dawidzie i dawnych pismach znajdują się w innych surach.

Krótkie zestawienia mogą mieć różną liczbę pozycji zależnie od tego, jak grupują dawne pisma. Koran 4:136 wzywa do wiary w pismo objawione posłańcowi i w objawienia wcześniejsze. Zakres tej wiary jest szerszy niż lista kilku nazw. Przewodnik po sześciu zasadach wiary pokazuje, jakie miejsce zajmuje wiara w objawione księgi obok wiary w aniołów, proroków i Dzień Ostatni.

Gdzie Koran wymienia poszczególne pisma?

  • Koran, Mahomet. Według Koranu 2:97 Gabriel przyniósł prorokowi objawienie za przyzwoleniem Boga. W Koranie 27:1 tekst używa nazwy Koran.
  • Taurat, Mojżesz. Koran 5:44 wymienia Taurat z nazwy. Koran 2:53 mówi o księdze danej Mojżeszowi. Oba wersety pomagają zrozumieć związek przyjmowany w nauczaniu islamu.
  • Zabur, Dawid. Koran 4:163 mówi wprost, że Bóg dał Dawidowi Zabur. Werset 17:55 powtarza tę informację.
  • Indżil, Jezus. Koran 5:46 nazywa Jezusa synem Marii i podaje, że Bóg obdarzył go Indżilem.
  • Suhuf, Abraham i Mojżesz. Na końcu Koranu 87:14–19 przywołano dawne pisma obu proroków. Koran 53:36–41 wspomina je przy omawianiu osobistej odpowiedzialności.

W zapisach łacińskich Tawrat i Tawrah oddają tę samą nazwę arabską. Injil i Injeel to podobne warianty, po polsku spotyka się zapis Indżil. Przekład może używać słów „Tora”, „Psalmy”, „Ewangelia” lub „pisma” w miejscu, w którym przewodnik podaje nazwę arabską. Aby odnaleźć to samo zdanie w innej publikacji, zapisz numer sury, werset i imię wymienionej osoby. Do notatki z lektury można dodać słowo użyte przez tłumacza.

W polskim piśmiennictwie można spotkać także imiona Musa, Daud i Isa. Kiedy porównanie dotyczy Mojżesza, Dawida lub Jezusa, warto zapisać imię użyte w danym źródle obok imienia znanego czytelnikowi. Dla samych cytatów równie przydatny jest zapis sury cyframi. Na przykład 5:46 prowadzi do czterdziestego szóstego wersetu piątej sury, niezależnie od tego, jak w wydaniu zapisano nazwy własne.

Tekst Koranu, jego przekład i rękopis

Koran ma w islamie szczególne miejsce jako objawienie dane Mahometowi. Koran 25:32 odpowiada na pytanie, dlaczego objawienie następowało stopniowo, i mówi o umocnieniu serca proroka. Koran 5:48 opisuje księgę daną Mahometowi jako potwierdzenie dawnych pism i przypisuje jej nadrzędną rolę w odniesieniu do nich. Przekłady różnie oddają to ostatnie sformułowanie. Werset mówi również o różnych wspólnotach i zachęca do prześcigania się w dobrych uczynkach. W 5:44 i 5:46 można przeczytać o przewodnictwie, jakie zawierają Taurat i Indżil.

Tekst, przekład i przedmiot mają własne oznaczenia. Zapis 5:48 kieruje do wersetu w piątej surze. Polskie brzmienie jest dziełem określonego tłumacza. Sygnatura biblioteczna identyfikuje jeden egzemplarz przechowywany w danej instytucji. Wyjaśnienie pojęcia mushaf opisuje nazwę zapisanego egzemplarza Koranu i to, jak pojedynczy liść może zachować fragment większego dzieła. Czytelnik może znaleźć ten sam werset na papierze i w internecie, a sygnatura pozwala odwołać się do konkretnej starej karty.

Opis Uniwersytetu w Birmingham dotyczy fragmentu pergaminu z kolekcji Mingana. Na kartach przetrwały części sur od 18 do 20. Na podstawie opisu da się odnaleźć odpowiadający tekst w pełnym wydaniu. Datowanie radiowęglowe odnosi się do materiału, na którym pisano. Aby oszacować moment naniesienia pisma, potrzeba też innych śladów. W artykule o znakach ułatwiających czytanie rękopisów Koranu można zobaczyć, jak układ strony pomaga odnaleźć początek lub koniec fragmentu.

Taurat w Koranie i Tora w tradycji żydowskiej

W 5:44 Taurat zawiera wskazówki i światło. Według tego wersetu prorocy wydawali na jego podstawie rozstrzygnięcia dla wspólnoty żydowskiej, a uczonym i rabinom powierzono strzeżenie pisma Bożego. W tradycji islamu Taurat wiąże się z Mojżeszem. Wspólne czytanie 5:44 i 2:53 pozwala ustalić, na czym polega związek w tekście. Pierwszy werset podaje nazwę pisma i jego rolę. Drugi nazywa Mojżesza i mówi o danej mu księdze. Można zacytować oba i zaznaczyć funkcję każdego z nich.

W węższym znaczeniu Tora może oznaczać w judaizmie pięć ksiąg Mojżesza. Biblioteka Tanachu w serwisie Sefaria umieszcza w tym dziale Księgę Rodzaju, Wyjścia, Kapłańską, Liczb i Powtórzonego Prawa. Prorocy oraz Pisma tworzą odrębne części. Hasło Tora w serwisie Sefaria wyjaśnia też szersze znaczenie tego słowa w żydowskim nauczaniu. Przy porównaniu sprawdź, czy tekst ma na uwadze cały Pięcioksiąg, poszczególny fragment, czy szerszą tradycję.

W notatkach porównawczych można mówić o Tauracie, kiedy streszcza się Koran, a przy Tanachu podać konkretną księgę i fragment. Podobne nazwy oraz wspólny związek z Mojżeszem pozwalają rozpocząć porównanie. Twierdzenie, że współczesna edycja odpowiada w każdym wierszu objawieniu wymienionemu w Koranie, wymagałoby dowodów o takim samym zasięgu. Osobne odsyłacze pozwalają czytelnikowi zapoznać się z obiema wypowiedziami u źródła.

Gdy w notatce pojawia się określenie „księga Mojżesza”, warto dopisać, skąd pochodzi. W jednym wypadku czytelnik zobaczy werset o otrzymaniu pisma. W innym może znaleźć nazwę części Tanachu albo tytuł jednej z pięciu ksiąg. Są to różne rodzaje odsyłaczy, więc w zestawieniu można dla każdego podać przyjętą nazwę i jej znaczenie w kontekście.

Dlaczego Zabur często tłumaczy się jako Psalmy?

Najwyraźniej o Dawidzie mówią 4:163 i 17:55. W pierwszym wersecie przekazanie Zaburu następuje po liście proroków, którzy dostali objawienie. W drugim po wypowiedzi o wiedzy Boga i różnicach między prorokami. Nazwa „Psalmy” pomaga rozpoznać związek z tradycją psalmów. Wersety łączą Zabur z Dawidem, lecz nie określają pełnej zawartości i porządku jego tekstów.

Biblijna Księga Psalmów zajmuje określone miejsce w różnych kanonach. Sefaria umieszcza ją w Pismach Tanachu. W spisie ksiąg Biblii Konferencji Biskupów Katolickich USA należy do ksiąg mądrościowych Starego Testamentu. Dzięki obu spisom można odnaleźć konkretny psalm. We wzmiance o darze dla Dawida chodzi o fragment Koranu 4:163. Jeżeli chcesz porównać poszczególne zdania, podaj wydanie i dokładne miejsce dla obu źródeł.

Koran 21:105 ilustruje ograniczenie wyszukiwania słów w jednym przekładzie. W wersecie o dziedziczeniu ziemi przez sprawiedliwych sług Boga arabski tekst używa słowa al-zabur. Niektórzy tłumacze oddają je w tym miejscu szerzej jako „pisma”. Wyszukiwanie samych „Psalmów” może więc pominąć ten werset. Zestaw go z 4:163 i przeczytaj zdania sąsiednie. Treść obu fragmentów pozwala sprawdzić, co konkretne użycie wnosi do porównania.

Indżil w Koranie a cztery Ewangelie

W 5:46 Bóg daje Indżil Jezusowi, synowi Marii. Zarówno Jezus, jak i Indżil są przedstawieni w związku z wcześniejszym Tauratem. Werset opisuje Indżil jako źródło wskazówek i światła. Sformułowanie „dany Jezusowi” wskazuje odbiorcę objawienia. Nie podaje tytułów poszczególnych ksiąg ani ich spisu treści.

Katolicki spis Biblii przedstawia cztery księgi o Jezusie pod nagłówkiem Ewangelie: według Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Dzieje Apostolskie oraz listy zajmują inne pozycje w Nowym Testamencie. W chrześcijaństwie „Ewangelia” może oznaczać także samą dobrą nowinę, jak we wprowadzeniu do tematu Jezusa Chrystusa w katechizmie katolickim. Podanie wersetu lub nazwy księgi pozwala sprecyzować sens tego słowa w porównaniu.

Co wersety mówią o suhuf Abrahama i Mojżesza?

Suhuf to arabska forma liczby mnogiej odnosząca się do kart lub pisemnych zapisów. W przekładach 87:18–19 spotyka się między innymi „dawne pisma” i „zwoje”. Poprzednie wersety mówią o oczyszczeniu, o pamięci o Panu i o modlitwie. Zestawiają przywiązanie do życia obecnego z trwałością życia przyszłego. Lektura od wersetu 14 pomaga ustalić, do czego odsyła słowo „to” w wersecie 18.

W 53:36–41 najpierw pojawia się Mojżesz, potem Abraham. Następne wersety mówią o własnym ciężarze człowieka i o tym, jak jego wysiłki zostaną ocenione. Oba przywołania pozwalają zobaczyć, jakie nauki Koran łączy z dawnymi pismami. Z tekstu nie można ustalić liczby stron, pełnej treści ani opisu zachowanego egzemplarza. Twierdzenia o materiale, kształcie i miejscu przechowywania konkretnego przedmiotu trzeba sprawdzać w zapisach o tym przedmiocie.

Mojżesza wymieniono w zestawieniu dwa razy, bo osobne wersety mówią o danej mu księdze i wiążą go z dawnymi pismami. Na pytanie, czy chodzi dokładnie o pięć ksiąg, można odpowiedzieć, wskazując pięć punktów i tłumacząc, że ostatni dotyczy dwóch proroków. Szerszy zakres wiary w objawienie widać w 4:136.

Określenie „zwój” w przekładzie 87:18 pomaga wyobrazić sobie dawny zapis, lecz nie dostarcza opisu zabytku. Jeśli publikacja pokazuje zdjęcie, sprawdź, czy podpis wiąże je z określonym rękopisem i instytucją. Wtedy czytelnik może osobno zweryfikować opis fotografii i znaczenie wybranego słowa w wersecie.

Jak sprawdzić twierdzenie o świętej księdze

  1. Otwórz odpowiedni werset. W przypadku Jezusa i Indżilu przeczytaj 5:46 z sąsiednimi wersetami. Zapisz nazwę oraz działanie, o którym mowa. Dla Mojżesza podaj osobno 2:53 i 5:44.
  2. Zanotuj przekład. Jeśli przekłady 21:105 i 4:163 brzmią różnie, odszukaj arabskie słowo w obu miejscach. Przy dosłownym cytacie zapisz nazwisko tłumacza. Przy streszczeniu podaj numer wersetu.
  3. Dodaj osobny odsyłacz do Biblii. Zapisz kanon lub edycję, księgę i fragment. Kiedy mówisz o konkretnej Ewangelii, podaj jej tytuł. O darze dla Dawida w Koranie mówią 4:163 i 17:55.
  4. Podaj sygnaturę przedmiotu. Sprawdź instytucję, zakres ocalałego fragmentu i podstawę datowania. Przewodnik po kolofonach rękopisów islamskich pokazuje, jak kopiści umieszczali czasem w rękopisie swoje imię lub datę. Przebieg dziejów danego egzemplarza można badać w katalogu i na podstawie znaków własności na kartach.

W pierwszym wierszu notatki można zapisać „Indżil dany Jezusowi, Koran 5:46”. W drugim umieść „Ewangelię według św. Mateusza” i rozdział oraz werset do porównania. Dla suhuf postaw obok siebie 87:14–19 i 53:36–41. Pierwszy fragment kieruje czytelnika do wypowiedzi o modlitwie i życiu przyszłym. Drugi dotyczy odpowiedzialności każdego człowieka.