
Dua o rizq: modlitwy o środki do życia i ich źródła
Trzy dua o rizq z Koranu i hadisów. Poznaj prośbę Musy, modlitwę po fadżr i przekazane przez Alego słowa o tym, co dozwolone.
Dua o rizq to prośba kierowana do Allaha o utrzymanie i środki do życia. W Koranie Musa wypowiada taką prośbę, gdy pomógł dwóm kobietom przy wodzie w Madjanie. Hadis u Ibn Madży łączy dobre środki do życia z pożyteczną wiedzą i przyjętym czynem. W przekazie u at-Tirmidziego Ali uczy słów o wystarczających, dozwolonych środkach człowieka, który ma trudność ze spełnieniem zobowiązania finansowego.
Te trzy modlitwy łatwiej odróżnić po ich pierwszych słowach i źródłach. Słowo „środki” w polskim tytule może dotyczyć zarówno żywności, jak i zarobku. Sam tekst modlitwy pozwala zobaczyć, co dana osoba mówi do Boga. Przy każdej prośbie podano jej brzmienie po arabsku i zapis, w którym występuje.
Co oznacza rizq w modlitwie
Arabskie rizq oddaje się po polsku między innymi jako „utrzymanie”, „zaopatrzenie” lub „środki do życia”. Zależnie od miejsca może chodzić o żywność, zarobek lub inne dobro, dzięki któremu człowiek może się utrzymać. W jednej z próśb znaleźć można słowo „dobro”, w drugiej mowa o dobrym utrzymaniu, w trzeciej o tym, żeby dozwolone środki wystarczyły. Nagłówek „dua o rizq” grupuje te tematy, a pełne zdanie z odpowiedniego źródła ukazuje, o co poproszono w każdym z przypadków.
Urząd muftiego malezyjskich terytoriów federalnych w wyjaśnieniu pojęcia dobrego utrzymania przywołuje hadis Ibn Madży. Omawia wyrażenie rizq tayyib i wskazuje zarówno na jakość tego, co człowiek otrzymuje, jak i na sposób pozyskania tych środków. Gdy zapamiętujesz modlitwę, możesz użyć krótkiego przekładu „dobre środki do życia”. Dłuższe objaśnienie pomaga w zrozumieniu, dlaczego przydawka towarzyszy właśnie temu słowu.
W notatce do wspólnej lektury warto podać temat i adres każdej prośby. W przypadku Koranu będzie to numer sury i wersetu. Dla hadisu użyj nazwy zbioru i numeru przekazu. Dzięki temu obok polskiego sformułowania pozostanie ślad prowadzący do arabskiego tekstu. Osoba posługująca się innym przekładem może wtedy znaleźć tę samą prośbę, nawet gdy w jej książce „utrzymanie” nazwano inaczej.
Przy tłumaczeniu przydaje się też pytanie, czy dane słowo pojawia się w oryginalnej prośbie, czy w tytule, który ktoś jej później nadał. „Rizq” występuje w przekazie o modlitwie po świcie. W przytoczonym wersecie Musy bezpośrednio mówi się o dobru. Oba teksty pasują do rozmowy o środkach do życia. Ich pierwsze słowa można zachować w osobnych podpisach, żeby wyjaśnić czytelnikowi, skąd wynika różnica między polskimi sformułowaniami.
Prośba Musy w Madjanie, Koran 28:24
Koran 28:22–28 opowiada, jak Musa przybywa w okolice wody w Madjanie. Zastaje tam ludzi, którzy poją zwierzęta, oraz dwie kobiety czekające z boku. Musa poi ich zwierzęta, odchodzi w cień i zwraca się do Boga. W Koranie 28:24 padają następujące słowa:
رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ
Musa mówi Panu o swojej potrzebie i o dobru, które Pan może mu zesłać. Określa tę potrzebę szeroko. W kolejnych wersetach jedna z kobiet wraca i zaprasza go na spotkanie z ojcem. Później w opowieści pojawia się umowa. Jeśli czytasz cały ustęp, łatwo dostrzec, gdzie kończą się wypowiedziane przez Musę słowa i gdzie rozpoczyna się opis dalszych wydarzeń. Tę samą granicę warto zachować, cytując werset osobno.
Niektórzy poznają tę prośbę pod tytułem związanym z szukaniem pracy. Sam werset może też przemówić do osoby, która odczuwa potrzebę, zanim pozna możliwą formę wsparcia. Porównując przekłady, zobacz, jak tłumacz oddaje słowa oznaczające dobro i potrzebę. Odsyłacz do 28:24 prowadzi do tego samego miejsca niezależnie od polskiego doboru słów. Rozdzielenie kontekstu, cytatu i tego, co dzieje się później, ułatwia także przygotowanie krótkiego materiału do czytania na głos.
W scenie przy wodzie Musa najpierw pomaga, a modli się już po odejściu w cień. Gdy przedstawiasz historię osobie, która zna tylko krótką modlitwę, możesz zacząć od jednego zdania o tym wydarzeniu. Następnie przytocz werset z oznaczeniem miejsca. Zaproszenie do domu umieść po cytacie jako dalszy ciąg opowieści. Taki układ pomaga zrozumieć prośbę na tle konkretnej sytuacji z życia Musy.
Prośba o dobre utrzymanie po porannym salat
Sunan Ibn Madża 925 zachowuje relację Umm Salamy w rozdziale o słowach wypowiadanych po pozdrowieniu kończącym modlitwę obrzędową. Według jej relacji Prorok po zakończeniu modlitwy o świcie wypowiadał następujące słowa:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَرِزْقًا طَيِّبًا، وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا
Są to trzy prośby do Allaha: o pożyteczną wiedzę, dobre środki do życia i czyn, który znajdzie Jego przyjęcie. W zbiorze modlitw o utrzymanie najłatwiej zwrócić uwagę na część środkową. Cały przekaz pokazuje jednak układ trzech próśb. Jedna dotyczy tego, czego człowiek się uczy, druga tego, co uzyskuje, trzecia tego, co robi. Gdy w notatce objaśniasz każdą część, pozostaw ich kolejność widoczną.
Przymiotnik tayyib opisuje w tej modlitwie utrzymanie. Polskie „dobre” zaznacza jego znaczenie, a objaśnienie urzędu muftiego pomaga dopowiedzieć, dlaczego liczy się sposób uzyskania środków. W przypadku porównywania przekładów zaznacz osobno część o wiedzy, część o utrzymaniu oraz część o przyjęciu czynu. W ten sposób czytelnik zobaczy, do którego rzeczownika odnosi się każde z użytych określeń.
Jeżeli krótka notatka podaje, że tych słów używa się rano, w zapisie Ibn Madży można odczytać dokładniejsze okoliczności podane przez Umm Salamę. W artykule o porannych dua i wspominaniu Allaha znajdziesz przykłady innych tekstów związanych z porą poranną. Wyjaśnienie dua i salat pokazuje, dlaczego w tym hadisie czas wypowiedzenia prośby określono w odniesieniu do końca modlitwy obrzędowej.
Przekaz Alego o wystarczających, dozwolonych środkach
W Dżami at-Tirmidzi 3563 do Alego przychodzi człowiek, który nie jest w stanie spełnić zobowiązania finansowego. Ali uczy go słów, które przypisuje Prorokowi. Prośba dotyczy tego, co dozwolone, i hojności Allaha:
اللَّهُمَّ اكْفِنِي بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ، وَأَغْنِنِي بِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ
Proszący zwraca się do Allaha, żeby wystarczało mu to, na co Bóg zezwala, dzięki czemu może się obyć bez tego, czego Bóg zakazuje. Prosi również o to, by dzięki Jego hojności obyć się bez zależności od kogokolwiek poza Nim. Trudność z wykonaniem zobowiązania wskazuje, dlaczego przekaz bywa przywoływany w związku z długiem. Słowa modlitwy nie wyznaczają daty uregulowania zobowiązania. Przekaz można przytoczyć, podając zbiór, numer i rolę Alego w opowiedzianej sytuacji.
Jeśli zastanawiasz się, kto wypowiada słowa do proszącego o pomoc, z początku relacji dowiesz się, że wypowiada je Ali. W tej samej rozmowie Ali wskazuje Proroka jako ich źródło. Osobno można zapisać obie informacje, żeby nie przypisać całej sceny niewłaściwej osobie. Następnie warto przytoczyć oznaczone słowa prośby. Materiał o treści i przekazie hadisu wyjaśnia znaczenie nazwy zbioru obok numeru odsyłacza.
W wyrażeniu przetłumaczonym jako „to, co dozwolone”, mieści się szersza idea obecna w islamie. Artykuł o znaczeniu słowa halal wprowadza to pojęcie. Angielskie lub polskie materiały o żywności często używają tego słowa w odniesieniu do produktów. W prośbie przekazanej przez Alego ważna jest możliwość utrzymania się za pomocą środków, na które Bóg pozwala. To wyjaśnia sposób, w jaki tłumaczenie wiąże je z wystarczającym utrzymaniem.
Co Koran mówi o utrzymaniu i własnym wysiłku
Koran 65:2–3 mówi o tym, że Bóg daje wyjście z trudności i środki do życia z nieoczekiwanej strony. Fragment łączy to z uważnością wobec Boga i poleganiem na Nim. Sąsiadujące wersety omawiają postępowanie przy rozwodzie, w tym obowiązki, o których trzeba pamiętać. Odsyłacz do obu wersetów pozwala zobaczyć tok wypowiedzi. Można rozmawiać o zaufaniu Bogu, pamiętając, gdzie w Koranie znajduje się ten fragment.
Z kolei Koran 62:10 mówi o rozejściu się po modlitwie i szukaniu hojności Boga. Egipski urząd Dar al-Ifta przytacza ten werset w instytucjonalnym objaśnieniu pracy i szukania utrzymania. W tym wyjaśnieniu omawia wysiłek osoby poszukującej środków do życia. Przy rozmowie o wspomnianych wcześniej modlitwach można umieścić obok siebie ich słowa, miejsce w źródle oraz działania, które dana osoba wybiera w swoich okolicznościach.
Na przykład ktoś, kto rozważa prośbę o wystarczające środki z dozwolonego źródła, może zapisać, co chce ustalić na temat możliwości pracy. To jego osobna decyzja związana z konkretną sytuacją. W notatce można przypisać 65:2–3 rozmowie o ufności, a 62:10 rozmowie o szukaniu utrzymania. W ten sposób oba fragmenty zachowują swój kontekst i pomagają czytelnikowi wrócić do dokładnego miejsca.
Po zapisaniu obu odsyłaczy warto wejść w tekst przed cytatem i po nim. Przy 65:2–3 widać wtedy, jak temat wyjścia z trudności pojawia się w ustępie zawierającym konkretne obowiązki. Przy 62:10 czynność szukania hojności następuje po zakończeniu modlitwy. Oba szczegóły są pomocne, jeżeli w rozmowie o utrzymaniu używa się jednego fragmentu do objaśnienia ufności, a drugiego do objaśnienia miejsca aktywnego wysiłku.
Jak sprawdzić dua o rizq przed udostępnieniem
Najpierw spisz pierwsze słowa i sprawdź dokładny odnośnik. W przypadku Musy odszukaj 28:24 i przeczytaj odpowiedni fragment opowieści. W relacji Umm Salamy odszukaj wszystkie trzy prośby, włącznie z prośbą o wiedzę i przyjęty czyn. W przekazie Alego sprawdź, czy tłumaczenie uwzględnia zarówno to, co dozwolone, jak i to, czego Bóg zakazuje. Nazwij osobno arabski cytat, zapis wymowy, przekład i objaśnienie. Jeżeli używasz cudzego przekładu, zachowaj informację o jego pochodzeniu.
Gdy materiał podaje dokładną liczbę powtórzeń, termin albo gwarancję określonej sumy, sprawdź odsyłacz do każdej takiej informacji. Samo stwierdzenie, że słowa odnotowano u Ibn Madży lub at-Tirmidziego, dopiero wskazuje miejsce do sprawdzenia. Otwórz odpowiedni rekord i zobacz, gdzie zaczyna się modlitwa i co mówi osoba ją przekazująca. Przy udostępnianiu pozostaw link do miejsca, w którym czytasz tę prośbę, i krótką informację o jej kontekście.
Można także zestawić trzy podpisy na jednej stronie. Przy wersecie koranicznym umieść imię Musy i okoliczności w Madjanie. Przy zapisie o poranku wskaż Umm Salamę i zakończenie modlitwy o świcie. Przy prośbie o dozwolone środki podaj imię Alego oraz numer hadisu. Tak czytelnik wróci do każdego tekstu pod wspólnym tematem utrzymania.





