
Wat zeg je in de islam voor en na het eten?
Lees wat je zegt vóór de maaltijd, erna en als je Bismillah bent vergeten, met de Arabische tekst, leeswijze, betekenis en hadithverwijzing.
Zeg Bismillāh voordat je begint te eten: ‘In de naam van Allah.’ Na de maaltijd kun je Alḥamdulillāh zeggen: ‘Alle lof komt Allah toe.’ Als je al begonnen bent en merkt dat je Zijn naam niet hebt genoemd, geeft een overlevering van Aisha in Sunan Abi Dawud woorden voor dat moment.
- Voor de eerste hap. بِسْمِ اللَّهِ Bismillāh, ‘In de naam van Allah.’
- Als je het aan het begin vergat. بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ Bismillāhi awwalahu wa ākhirahu, ‘In de naam van Allah, aan het begin en het einde van deze maaltijd.’
- Na het eten. الْحَمْدُ لِلَّهِ Alḥamdulillāh, ‘Alle lof komt Allah toe.’
Met de Arabische tekst kun je de uitdrukkingen herkennen in een verzameling of de oorspronkelijke woorden leren. De Latijnse letters dienen als leeshulp, terwijl de Nederlandse betekenis uitlegt wat elke zin uitdrukt. Zoek de overlevering terug met de naam van de verzameling en het hadithnummer bij het voorbeeld.
Wat zeg je voordat je begint te eten?
Noem vlak voor het eten Allahs naam met Bismillāh. In Sahih al-Bukhari 5376 vertelt Umar ibn Abi Salama dat hij als jongen tijdens het eten met zijn hand over de hele schaal ging. De profeet Mohammed zei dat hij Allahs naam moest noemen, met de rechterhand moest eten en moest pakken wat het dichtstbij lag. De overlevering plaatst het noemen van Allahs naam aan het begin van de maaltijd en verbindt het met aanwijzingen bij een gedeelde schaal.
De opdracht in de hadith is om Allahs naam te noemen. De korte uitdrukking is de gebruikelijke manier om dat te zeggen. Het Egyptische Dar al-Ifta geeft dit voorbeeld in zijn toelichting op het gedenken van Allah. Misschien ken je uit de recitatie van de Koran een langere basmala. De gids over Bismillah en de volledige basmala zet beide versies naast elkaar en legt hun relatie uit. Houd de korte woorden aan tafel verbonden met de overlevering over het begin van de maaltijd.
Als je dit leert, helpt het om naast de woorden ook het juiste moment te herkennen. Het moment is wanneer je op het punt staat te eten, met anderen of alleen. Lees je het verhaal aan een kind voor, vertel dan eerst dat het eten in een gedeelde schaal stond. Daardoor is duidelijk waarom de raad ook de hand en de plek waar je eten pakt noemt. Ook bij aparte borden kun je het verhaal gebruiken om het begin van de maaltijd te herkennen.
Wat zeg je als je Bismillah bent vergeten?
In Sunan Abi Dawud 3767 vertelt Aisha over het vergeten van de naam van Allah aan het begin. De tekst daarvoor luidt بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ, met als leeswijze Bismillāhi awwalahu wa ākhirahu. De laatste twee delen gaan over het begin en het einde van het eten. Je kunt deze woorden gebruiken als je er pas na het beginnen aan denkt. Dit is de formulering van die specifieke overlevering.
Stel dat je bij de lunch al enkele happen hebt genomen als het je te binnen schiet. Kijk naar het moment waarop je het je herinnerde en welke woorden het bericht aan het vergeten koppelt. Leer de drie delen in volgorde: Allahs naam, het begin en het einde. Als je naast de Arabische tekst het hadithnummer bewaart, kun je de woordvolgorde later controleren.
Een vertaling en een transcriptie geven verschillende informatie. ‘Aan het begin en het einde’ geeft de betekenis. De Latijnse letters in awwalahu en ākhirahu helpen je de aangehaalde Arabische woorden te lezen. Spaties en tekens verschillen per uitgever of schrijver. Vergelijk bij twijfel de Arabische tekst met de aangegeven overlevering.
Wat zeg je na het eten?
Na de maaltijd kun je Alḥamdulillāh zeggen als lof aan Allah. Anas ibn Malik vertelt in Sahih Muslim 2734a dat Allah tevreden is met een dienaar die Hem looft voor wat hij heeft gegeten of gedronken. De verzameling plaatst de overlevering in een hoofdstuk over lof uitspreken na eten en drinken. Dar al-Ifta noemt Alhamdulillah ook als dagelijkse uitdrukking na het eten. De gids over Inshallah, Mashallah en Alhamdulillah behandelt de betekenis buiten de maaltijd.
Koran 16:114 roept op om te eten uit het geoorloofde en goede waarin Allah heeft voorzien en om dankbaar te zijn voor Zijn gunst. Het vers geeft een breder kader voor dankbaarheid. De hadith gaat over lof na eten of drinken. Het vers verbindt dankbaarheid met de voorziening zelf. Met afzonderlijke verwijzingen kun je nagaan wat elke bron duidelijk maakt.
De korte formule is goed te onthouden aan een tafel waar de schalen in stappen worden afgeruimd of mensen op verschillende momenten klaar zijn. Vraag iemand met wie je oefent om aan te geven welke woorden vóór de eerste hap komen en welke na de maaltijd lof uitdrukken. In een gesprek kan men beide een tafelgebed noemen. Het Arabisch maakt duidelijk dat het om verschillende woorden en momenten gaat.
Anas noemt eten én drinken. Ook na een drankje, zonder volledige maaltijd, kun je de overlevering lezen om te begrijpen waar de lof over gaat. De hoofdstuktitel benoemt het moment na eten of drinken. De woorden zelf drukken lof uit. In gewone taal kun je zeggen dat iemand Allah bedankt voor wat diegene heeft gegeten of gedronken.
Een langere lofprijzing na het eten
Voor een langere tekst vermeldt Sunan Abi Dawud 4023 de volgende woorden over het eten:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هَذَا الطَّعَامَ وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلاَ قُوَّةٍ
Alḥamdu lillāhi alladhī aṭʿamanī hādhā al-ṭaʿāma wa razaqanīhi min ghayri ḥawlin minnī wa lā quwwah. De spreker looft Allah omdat Hij dit voedsel gaf en erin voorzag zonder dat de spreker het door eigen macht of kracht verkreeg. De overlevering spreekt eerst over voedsel en geeft daarna een andere uitdrukking voor kleding. Hier staat het deel over voedsel.
Sahih al-Bukhari 5458 bevat een andere vorm van lof, door Abu Umama overgeleverd bij het weghalen van wat voor de maaltijd van de Profeet was klaargezet. Zie je meerdere lange teksten op een kaartje, kijk dan bij elke tekst naar de verzameling en de aanleiding. Je kunt Alhamdulillah voor dagelijks gebruik onthouden en de langere woorden per overlevering leren.
Als iemand anders het eten heeft aangeboden
Er is ook een voorbeeld van een smeekbede waarin iemand Allah vraagt de gastheer te zegenen. In Sahih Muslim 2042a vertelt Abdullah ibn Busr dat zijn vader de Profeet ontving en hem later vroeg om voor hen te bidden. De Profeet vroeg Allah te zegenen waarin Hij voor hen had voorzien, hen te vergeven en hun barmhartigheid te betonen. Het Egyptische Dar al-Ifta haalt de overlevering aan in zijn antwoord over smeekbeden na de maaltijd en beveelt een gebed aan voor wie het eten heeft aangeboden.
Bekijk wat de uitdrukkingen aan Allah zeggen. Alhamdulillah looft Allah voor het voedsel. Het verhaal over gastvrijheid bevat een verzoek aan Allah voor andere mensen. Bij iemand thuis kunnen beide manieren om dankbaarheid te uiten passen. Krijg je een langere tekst, kijk dan of de woorden Allah loven voor de voorziening of iets vragen voor degenen die je hebben ontvangen.
Let tijdens het lezen op wie spreekt. De gastheer vraagt om het gebed en de gast spreekt het uit. Hij vraagt om zegen voor wat de gastheren hebben ontvangen, om vergeving en om barmhartigheid. Geef het voorval een eigen regel in je notities. Zo kun je het opzoeken zonder het verzoek van de gastheer te verwarren met de lofprijzing uit een ander verhaal.
Hoe lees je het Arabisch en vind je de bron terug?
Bismillah en Bismillāh zijn twee schrijfwijzen van dezelfde woorden in Latijnse letters. Het streepje boven ā geeft een lange klinker aan. De punt onder ḥ in Alḥamdu geeft een Arabische medeklinker aan. Zonder die tekens kan zoeken makkelijker zijn. Met die tekens kun je bijzonderheden opmerken als je de schrijfwijze met het Arabisch vergelijkt. Bewaar de Arabische tekst als je precies wilt nagaan welke woorden worden gebruikt.
Noteer voor een langere uitdrukking het moment, de Arabische tekst, een begrijpelijke betekenis en de bron. Bewaar Abu Dawud 3767 voor wat je zegt als je het begin bent vergeten. Voor de langere lofprijzing hierboven bewaar je Abu Dawud 4023. Geeft een uitgave ook een nummer binnen het boek, noteer dan de naam van de verzameling met de volledige verwijzing. De gids over de bewoording en overdracht van hadiths legt uit hoe zulke verwijzingen naar de juiste overlevering leiden.
Als een kaart alleen Latijnse letters heeft, zoek dan met de verwijzing de Arabische woorden terug. Schrijf de Nederlandse betekenis er apart bij als je het met iemand deelt. De leeshulp en de vertaling hoeven dan niet dezelfde rol te vervullen.
Hoe gebruik je de uitdrukkingen bij dagelijkse maaltijden?
Noem bij het ontbijt eerst Allahs naam. Denk je er pas aan als je bent begonnen, gebruik dan de woorden uit de overlevering van Aisha. Na het eten loof je Allah. De drie momenten geven iemand die het voor het eerst leert een makkelijke manier om de juiste woorden te onthouden. Zet op de voorkant van een klein kaartje wanneer je de woorden zegt en wat ze betekenen, en op de achterkant de bronnen.
In het Nederlands kan ‘gebed’ op een persoonlijk verzoek of op een vaste vorm van aanbidding slaan. De woorden in deze gids hebben betrekking op het gedenken, loven en bidden bij het eten. De gids over dua en salat legt de termen uit voor een persoonlijk gebed en de voorgeschreven rituele gebeden. Begin bij de twee korte uitdrukkingen en houd de woorden voor het vergeten daarvan apart.





