Cara membezakan khat Kufi, Naskh, Thuluth dan Nasta’liq

Cara membezakan khat Kufi, Naskh, Thuluth dan Nasta’liq

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Bandingkan empat khat pada karya bertarikh. Bezakan bahasa teks, nisbah huruf, susunan halaman, bahan dan tambahan kemudian melalui rekod muzium yang khusus.

Untuk membezakan khat Kufi, Naskh, Thuluth dan Nasta’liq, bandingkan struktur huruf, nisbah dan susunan baris pada objek yang dikenal pasti dalam katalog. Banyak contoh Kufi mempunyai bentuk bersudut serta garis mendatar yang memanjang. Dalam album Hamdullah, baris Naskh yang kecil dibingkai oleh baris Thuluth atau Muhaqqaq yang lebih besar. Nasta’liq pula berkait rapat dengan sastera Parsi, bentuk melengkung dan kelompok perkataan yang disusun condong. Ciri ini membantu pemerhatian awal, tetapi tidak menentukan bahasa, tarikh atau penulis dengan sendirinya. Huruf emas, baris senget dan bingkai berhias bukan pengecaman yang mencukupi. Nama khat perlu dibaca bersama bahasa teks, bahan, pentarikhan dan batas kepastian rekod objek.

Asingkan jenis khat, bahasa dan kandungan teks

Istilah “khat Arab” boleh merujuk kepada tradisi tulisan tanpa memastikan bahawa perkataannya berbahasa Arab. Perbezaan ini amat berguna ketika membaca Nasta’liq. Smithsonian meletakkan perkembangannya di Iran pada abad keempat belas dan sejarahnya dalam budaya sastera Parsi. Menamakan puisi Parsi sebagai teks Arab hanya kerana bentuk hurufnya kelihatan biasa bermakna bahasa telah tersalah dikenal pasti sebelum garisan diperiksa. Mulakan dengan maklumat institusi yang menyimpan karya. Jika katalog tidak menyebut bahasa, nyatakan bahawa perkara itu belum dipastikan. Hiasan tidak mengisi maklumat bahasa yang tiada dalam rekod.

Kajian kami tentang Hamzanama Akbar dan lembaran yang masih tersimpan memberikan perbandingan khusus. Teks Parsi pada kertas dan lukisan pada kain kapas merupakan lapisan berbeza dalam lembaran yang dipasang bersama. Bahasa, cerita dan binaan fizikal menjelaskan aspek berlainan bagi objek yang sama. Maklumat lapisan membantu memahami pembuatannya, tetapi tidak menetapkan satu gaya khat untuk semua lembaran. Ia juga tidak mengenal pasti bahasa manuskrip lain yang mempunyai bingkai serupa. Perbandingan patut kekal pada sifat yang benar-benar didokumentasikan, tanpa menjadikan bahan sebagai bukti bagi bahasa atau gaya tulisan.

Kandungan memerlukan penerangan tersendiri. Pengenalan khat dalam seni Islam oleh V&A menyebut puisi, pujian kepada pemerintah dan kata-kata hikmah di samping teks al-Quran. Susunan yang kelihatan keagamaan tidak menterjemahkan perkataan di dalamnya. Sebelum memetik suatu frasa, cari transkripsi atau penjelasan kandungan daripada institusi. Tajuk, doa pada jidar dan tandatangan di sudut boleh mempunyai fungsi berbeza. Ketiga-tiganya tidak semestinya satu teks berterusan hanya kerana berada pada permukaan yang sama. Mengenal pasti bahagian yang hendak dibaca membantu mengehadkan tafsiran kepada teks yang benar-benar diperiksa.

Catat nombor inventori dan kawasan yang diperhatikan. “Teks dalam ruang tengah” menentukan skop dengan lebih tepat daripada satu label untuk bahagian tengah, tajuk, jidar dan catatan kemudian. Tambahkan bahasa serta jenis khat yang dikenal pasti katalog di kawasan tersebut. Pembaca lain kemudian boleh menemukan butiran yang sama pada reproduksi yang sama. Potongan gambar yang tajam tanpa nombor dan keterangan objek memperlihatkan huruf, tetapi mungkin tidak membolehkan asalnya disahkan. Kedudukan butiran dalam keseluruhan halaman juga boleh hilang. Penerangan kawasan menjadikan perbandingan lebih mudah diperiksa semula.

Periksa lembaran tertentu daripada al-Quran Biru

Kufi merangkumi variasi dalaman. Rajah pendidikan Met membezakan bentuk lazim, bentuk berhias tumbuhan serta contoh dengan unsur bersimpul atau berjalin. Struktur bersudut dan garis mendatar yang panjang ialah permulaan yang lebih baik daripada andaian bahawa setiap huruf mesti berbentuk segi empat sama. Hiasan boleh mengubah rupa tanpa mengubah bahasa. Bandingkan dahulu binaan huruf, jarak dan perjalanan seluruh baris. Satu butiran yang dibesarkan mungkin sangat menarik, tetapi belum tentu menjelaskan susunan satu halaman. Hubungan antara huruf dan ruang sekelilingnya patut dikekalkan ketika membandingkan contoh.

Contoh khusus ialah lembaran al-Quran Biru di Met, 2004.88. Muzium meletakkannya antara separuh kedua abad kesembilan dengan pertengahan abad kesepuluh. Bahan yang disenaraikan ialah emas dan perak pada kulit haiwan yang diproses untuk penulisan, atau parchment, yang diwarnai dengan indigo. Muzium mencadangkan Tunisia, mungkin Qairawan, sebagai tempat penghasilan. “Mungkin” ialah sebahagian daripada penentuan lokasi dan mesti kekal dalam penerangan yang menggunakan katalog. Julat masa juga tidak boleh diganti dengan satu tahun pembuatan yang pasti. Rekod bahan dan cadangan tempat mempunyai tahap kepastian berbeza.

Rekod itu turut menerangkan kesukaran membaca: bentuk huruf disesuaikan untuk menyamakan panjang baris dan tanda pembeza ditinggalkan. Susunan visual yang teliti tidak bererti bacaan mudah. Emas pada latar biru menerangkan bahan dan warna, bukannya makna perkataan. Kehadiran atau ketiadaan tanda yang menyerupai tulisan moden juga bukan ujian pentarikhan yang memadai. Teliti teks yang masih wujud bersama penjelasan muzium. Jangan mengisi tanda atau bacaan yang tidak kelihatan berdasarkan kebiasaan ejaan masa kini. Pemerhatian bentuk dan keterangan katalog saling melengkapi, tetapi keduanya tidak menyampaikan jenis bukti yang sama.

Perhatikan tempat garis mendatar dipanjangkan dan cara huruf bersebelahan menggunakan lebar yang tersedia. Kemudian asingkan bahan yang direkodkan daripada asal yang dicadangkan. Inskripsi pada objek lain juga memerlukan ketelitian yang sama. Kajian kami tentang tiga kotak gading Andalus dan inskripsinya membezakan penutup yang mengekalkan nama serta tahun daripada dua kotak yang kehilangan penutup asal. Perkataan pada satu objek tidak menggantikan teks yang hilang pada objek lain. Setiap nama, tahun dan maklumat bengkel mesti kekal bersama inventori serta bahagian yang benar-benar terpelihara.

Titik berbentuk rombus mengukur nisbah sesuatu model

Dalam unit pendidikan Met tentang tulisan Arab dan seni khat, nisbah huruf diterangkan melalui bilangan tertentu titik berbentuk rombus. Titik itu ialah kesan hujung pena yang berbentuk belah ketupat. Penerbitan tersebut menamakan enam khat berkadar: Naskh, Thuluth, Muhaqqaq, Rayhani, Tawqi‘ dan Riqa‘. Nama-nama ini memberikan rangka perbandingan yang lebih jelas daripada menamakan semua tulisan membulat sebagai Naskh. Jenis khat yang dipilih dan model yang digunakan merupakan sebahagian daripada perbandingan. Model itu perlu dikenal pasti sebelum ukuran ditafsirkan.

Titik di sini ialah unit ukuran. Ia berbeza daripada titik bertulis yang membezakan huruf dan daripada tanda vokal. Rajah pengukuran tidak bererti setiap perkataan yang siap mesti mempunyai deretan titik binaan yang kelihatan di sebelah garisnya. Titik nisbah, titik pembeza huruf dan tanda vokal mempunyai tugas berlainan. Tentukan dahulu fungsi yang dibincangkan. Mencampurkannya boleh menukar penerangan nisbah menjadi penerangan bacaan yang salah. Begitu juga, titik yang ditunjukkan dalam rajah latihan bukan tanda yang wajib ditemukan pada setiap objek sejarah. Model ukuran dan teks yang telah ditulis perlu diperiksa secara berasingan.

Dalam pemerhatian, hubungan antara bahagian lebih berguna daripada saiz skrin semata-mata. Membesarkan seluruh contoh sambil mengekalkan nisbah tidak mengubah hubungan itu. Meregangkannya hanya ke atas mengubah hubungan tinggi dengan lebar. Gunakan reproduksi yang mempunyai nisbah betul dan kembali kepada seluruh halaman. Huruf tinggi dalam potongan yang sempit mungkin kelihatan lebih menonjol daripada huruf sama di antara semua baris. Potongan dan pembesaran mempengaruhi pemerhatian, tetapi bukan sifat sejarah tulisan asal. Bezakan kesan paparan daripada sifat objek supaya imej katalog berlainan dapat dibandingkan dengan lebih adil.

Rajah bernama daripada institusi berfungsi sebagai model perbandingan. Satu bilangan titik tidak patut menjadi piawai sejagat untuk contoh sejarah yang tidak dikenal pasti. Rajah menjelaskan nisbah teratur bagi model tertentu; ia tidak mengesahkan ketulenan objek tanpa tandatangan, menentukan usia atau menggantikan pembetulan guru terhadap kerja murid. Catatan yang berguna menyebut model serta hubungan yang dapat dilihat. Penentuan penulis, tarikh atau latihan seorang ahli khat memerlukan bukti tentang objek itu sendiri. Persamaan nisbah tidak menjawab semua persoalan tersebut dengan sendirinya.

Naskh kecil dan khat lebih besar boleh berkongsi halaman

Album khat, puisi dan tradisi kenabian di Met, 1982.120.3 membolehkan perbandingan dalam satu objek. Katalog menamakan Shaikh Hamdullah ibn Mustafa Dede sebagai ahli khat dan meletakkan album itu sekitar 1500. Tempat penghasilan dinyatakan sebagai Turki, berkemungkinan besar Istanbul. Satu atau dua baris Thuluth atau Muhaqqaq yang lebih besar membingkai beberapa baris Naskh kecil. Contoh tulisan dipasang pada kertas bercorak marmar. Maklumat itu menerangkan permukaan kertas berhias, bukannya kepingan batu marmar. Saiz huruf, susunan bingkai dan bahan sokongan boleh diperiksa sebagai sifat yang berlainan.

Lihat dahulu baris kecil yang berulang, kemudian tulisan besar di sekelilingnya. Dengan cara ini, dua saiz dapat dibandingkan tanpa menggabungkan gambar yang tidak berkaitan. Susunan itu menunjukkan bagaimana satu halaman membentuk hierarki sambil mengekalkan beberapa sistem khat. Ungkapan “Thuluth atau Muhaqqaq” mesti dikekalkan. Saiz sahaja tidak menentukan khat mana yang digunakan dalam baris besar. Perbandingan visual perlu menghormati batas pengecaman katalog. Huruf yang lebih besar tidak menghapuskan keperluan memeriksa strukturnya atau penjelasan institusi. Perbezaan dalam satu objek memberi maklumat yang tidak dapat ditampung oleh satu label untuk seluruh halaman.

Konservator Yana van Dyke, dalam kajian kertas bercorak marmar bagi album ini, menerangkan tajuk mendatar yang besar serta Naskh kecil yang dipasang secara mendatar atau condong. Oleh itu, kecondongan baris sahaja tidak membuktikan Nasta’liq. Periksa huruf sebelum arah pemasangannya. Jalur hiasan dan jidar bercorak marmar ialah unsur pemasangan halaman. Ia boleh mengubah kesan keseluruhan tanpa menjadi sifat bentuk huruf itu sendiri. Contoh tulisan, bingkai kertas dan hubungan antara keduanya lebih jelas apabila diterangkan secara berasingan.

Contoh yang lebih lewat ialah hilye di Library of Congress, 2019714648. Rekod menyebut Dihya Salim al-Fahim, Istana Galata di Istanbul dan tahun 1130 Hijrah yang bersamaan dengan 1718 Masihi. Ia mengenal pasti Thuluth dan Naskh pada gambaran bertulis tentang Nabi Muhammad, dipasang pada papan kayu dengan bahagian sisi yang boleh dilipat. Objek itu membolehkan jenis khat, fungsi teks dan bentuk fizikal dibandingkan. Gambaran dalam perkataan bukan potret yang dilukis. Tahun yang dinyatakan pula milik karya tertentu ini, bukannya tarikh untuk semua hilye dengan susunan yang serupa.

Baca rentak Nasta’liq dalam konteks sastera Parsi

Bahan Smithsonian tentang guru dan murid menerangkan Nasta’liq melalui bentuk melengkung, garis menegak yang pendek dan hubungan huruf dengan kedudukannya. Kaitan dengan puisi Parsi ialah konteks sejarah. Ia tidak bererti setiap baris condong mengandungi puisi. Sumber yang sama menyampaikan pengaitan penciptaan khat itu dengan Mir Ali Tabrizi sebagai atribusi tradisional atau yang didakwa. Batas ini mesti kekal apabila maklumat dihuraikan semula. Mengulangi nama tidak menukar atribusi tradisional menjadi bukti peristiwa yang tidak dipertikaikan. Tahap kepastian sumber ialah sebahagian daripada maklumatnya.

Contoh bertarikh ialah Gulistan karya Sa‘di yang ditandatangani Sultan Ali Mashhadi, Freer F1998.5, folio 44v–45r. Muzium menempatkan naskhah itu di Herat dan memberikan tahun 1468 Masihi atau 873 Hijrah. Penjelasannya menumpukan perkataan yang naik pada sudut lebih curam daripada garis dasar serta perubahan lebar goresan pena. Sifat khusus itu boleh dibandingkan pada folio yang disebut. Ia lebih tepat daripada kesan umum bahawa tulisan kelihatan “tergantung” di atas halaman. Inventori dan nombor folio memastikan pemerhatian merujuk bahagian karya yang sama.

Lihat satu kelompok perkataan sebelum mengasingkan satu garis hiasan yang panjang. Bagaimanakah bentuk padat bertemu bentuk yang memanjang? Di manakah baris menjadi rapat atau terbuka, dan di manakah lebar goresan berubah? Soalan itu mengikuti penekanan muzium terhadap rentak dan hubungan antara bahagian. Ia bukan ujian mekanikal untuk mengenal pasti penulis. Susunan serupa boleh membantu perbandingan; mengaitkan contoh lain dengan guru yang sama memerlukan dokumen tentang contoh lain itu. Persamaan visual dan pengesahan penulis ialah hasil yang berlainan. Catat sifat yang dibandingkan tanpa melangkaui bukti karya.

Folio album S1986.30 dalam pameran Smithsonian tentang khat Parsi menunjukkan perbezaan lain. Tulisan Sultan Ali Mashhadi diletakkan sekitar 1510–1515. Lukisan yang diatribusikan kepada Muhammad Sadiqi dan Muhammad Qasim pula sekitar 1590. Khat dan lukisan perlu ditarikhkan secara berasingan. “Diatribusikan” tidak boleh diganti dengan kepastian penulis atau pelukis tanpa batas. Satu halaman yang lengkap dan mewah boleh menghimpunkan bahagian daripada masa berlainan. Rupa bingkai tidak menentukan usia tulisan yang dipasang di dalamnya. Menganggap seluruh halaman sebagai kerja satu tahun akan menghapuskan perbezaan yang dinyatakan katalog.

Pena, permukaan dan pengajaran memberikan bukti berlainan

Bahan Smithsonian tentang guru dan murid menerangkan pemilihan batang mensiang, atau reed, untuk pena serta pemotongan hujung bagi goresan yang berbeza. Ia turut membincangkan risalah Sultan Ali Mashhadi pada 1514, The Path of Writing, sebagai sumber tentang penyediaan bahan. Konteks ini membantu menjelaskan mengapa amalan khat sejarah lebih luas daripada nama fon digital. Ahli khat bekerja dengan alat yang dipotong, dakwat, permukaan dan model yang dipelajari. Namun, konteks bahan bukan resipi lengkap untuk menghasilkan setiap halaman yang masih wujud. Keterangan tertentu tentang latihan tidak boleh dipindahkan kepada semua objek tanpa dokumen yang berkaitan.

Resolusi reproduksi mengubah butiran yang boleh diperhatikan. Gambar kecil yang dimampatkan boleh menyembunyikan sambungan halus atau tanda kecil. Sebelum menamakan satu bahagian nipis sebagai ciri gaya yang disengajakan, buka gambar lebih besar dalam katalog dan periksa goresan berdekatan. Jika imej tidak membezakan butiran itu, kekalkan ketidakpastian. Sambungan kabur tidak patut menjadi pengecaman khat yang pasti. Periksa juga sama ada potongan telah membuang baris jiran atau jidar yang menjelaskan kedudukan butiran. Paparan imej dan sifat tulisan asal perlu dibezakan dalam catatan pemerhatian.

Asingkan permukaan sokongan daripada hiasan yang mengelilingi teks. Lembaran al-Quran Biru direkodkan sebagai parchment, iaitu kulit untuk penulisan, sedangkan contoh Hamdullah dipasang pada kertas bercorak marmar. Kilauan permukaan tidak mendedahkan ramuan bahan penyediaan dengan sendirinya. Panduan kami tentang corak geometri dan karya muzium bersejarah membezakan garis binaan, hiasan yang kelihatan dan susunan permukaan. Ia juga membezakan bentuk luar daripada hiasan di dalamnya. Pendekatan ini membantu membaca bingkai tanpa membiarkan geometri menentukan bahasa, khat atau makna perkataan.

Pembelajaran mempunyai sisi dokumentari. Contoh tulisan yang disalin murid dan izin yang diberikan guru ialah bukti berbeza. Kajian kami tentang ijazah dan lingkungan kebenaran mengajar bertanya siapa memberi izin kepada siapa, untuk kegiatan apa, atas dasar apa dan bila. Ungkapan sebenar dokumen boleh mengehadkan perkara yang disahkan. Khat yang dapat dikenali tidak membuktikan seluruh latihan penulis yang tidak dinamakan atau membina semula rangkaian guru yang tidak diketahui. Contoh dan kebenaran perlu diperiksa secara berasingan walaupun terdapat pada dokumen yang sama. Hiasan tidak meluaskan izin yang dinyatakan.

Baca keseluruhan objek sebelum menamakan khat

Mulakan dengan karya yang dikenal pasti dan kawasan yang diperiksa. Tambahkan bahasa dalam katalog, khat yang diiktiraf, bahan dan pentarikhan. Kekalkan ungkapan “sekitar”, “mungkin” dan “diatribusikan” di sebelah tuntutan yang berkenaan. Tempat penghasilan yang dicadangkan berbeza daripada tempat yang dinyatakan pada inskripsi yang masih ada. Julat masa yang dianggarkan juga berbeza daripada tahun bertulis. Penerangan teliti menunjukkan asal maklumat serta tahap kepastiannya, supaya setiap unsur boleh disemak secara berasingan. Membuang batas katalog untuk memendekkan ayat akan mengubah maklumat, bukan sekadar gaya penerangan.

Kemudian jelaskan sifat yang menyokong perbandingan: garis mendatar panjang pada lembaran biru, tulisan kecil dan besar dalam album Hamdullah atau kelompok perkataan serta goresan berubah dalam Gulistan bertarikh. “Cantik” dan “berhias” menyampaikan kesan, tetapi tidak mengenal pasti khat. Jika halaman mempunyai beberapa khat, namakan kawasan masing-masing daripada memberikan satu label untuk seluruh permukaan. Nombor inventori dan tanda folio membolehkan pembaca kembali kepada asas perbandingan yang sama. Menyatakan butiran yang diperhatikan menjadikan tafsiran lebih mudah dibezakan daripada fakta katalog.

Penjelasan Met tentang fungsi hiasan khat menekankan bahawa tulisan tetap menyampaikan teks walaupun kesan dekoratifnya menonjol. Inskripsi yang mengagumkan memerlukan bacaan yang boleh dipercayai sebelum perkataannya dipetik atau diterangkan. Pengecaman jenis khat dalam katalog tidak menterjemahkan petikan dengan sendirinya, mengesahkan penulis atau menetapkan hukum agama bagi penggunaan objek. Kandungan perlu ditafsirkan daripada teks dan konteks yang didokumentasikan. Makna yang dibina daripada rupa sahaja boleh mencampurkan kandungan berbeza yang menggunakan bentuk huruf serupa. Bacaan teks ialah langkah tersendiri dalam penjelasan karya.

Akhirnya, bezakan khat, pemasangannya dan tambahan kemudian. Tandatangan boleh berada di satu sudut manakala nota pemilik di sudut lain. Contoh asal dan album yang mengelilinginya kemudian mungkin mempunyai sejarah berbeza. Periksa karya sebenar melalui reproduksi institusi dan nombor inventori. Imej muka depan panduan ini ialah gambaran umum tentang topik. Ia bukan faksimile manuskrip yang disebut atau jadual pengecaman gaya mereka. Jangan menggunakan tandanya untuk menyalin ayat al-Quran atau mengesahkan ketulenan contoh sejarah. Kesimpulan tentang sesuatu objek perlu bersandar pada rekod objek itu sendiri.

Sumber