Χιρμπάτ αλ-Μαφτζάρ: Τα Ψηφιδωτά ενός Ομαγιαδικού Κτήματος

Το Χιρμπάτ αλ-Μαφτζάρ (Khirbat al-Mafjar), κοντά στην Ιεριχώ, είναι ένα εντυπωσιακό συγκρότημα της ελίτ των Ομαγιαδών που χρονολογείται από τον 8ο αιώνα. Το κτήμα αυτό συνδύαζε ένα πολυτελές παλάτι, ένα τζαμί, ένα μνημειώδες λουτρό με αίθουσα υποδοχής και μια εκτεταμένη αγροτική υποδομή, αποτελώντας βασικό μάρτυρα των αρχιτεκτονικών φιλοδοξιών της δυναστείας.

Η εικόνα εξωφύλλου είναι πρωτότυπη ιστορική ανακατασκευή με βοήθεια ΤΝ και όχι φωτογραφία συγκεκριμένου μνημείου, εργαστηρίου ή αντικειμένου.

Υλικό, κατασκευή και χρήση

Το δάπεδο της μεγάλης αίθουσας του λουτρού καλύπτεται από ένα από τα μεγαλύτερα συνεχή ψηφιδωτά δάπεδα του μεσαιωνικού κόσμου, με γεωμετρικά σχέδια επηρεασμένα από τη βυζαντινή υφαντουργία. Στο ιδιαίτερο δωμάτιο υποδοχής (diwan) βρίσκεται το περίφημο ψηφιδωτό του «Δέντρου της Ζωής», το οποίο απεικονίζει μια πορτοκαλιά με γαζέλες και ένα λιοντάρι, μια σύνθεση με βαθύ συμβολικό και πολιτικό περιεχόμενο για την ομαγιαδική εξουσία.

Πώς αναγνωρίζεται σωστά

Η διακόσμηση συμπληρωνόταν από ανάγλυφα γύψινα στοιχεία (stucco) που συνδύαζαν σασανιδικά βασιλικά μοτίβα με ελληνορωμαϊκές και κοπτικές επιρροές, αποδεικνύοντας τη στρατολόγηση τεχνιτών από ολόκληρη την περιοχή. Αν και η ανέγερση συνδέεται με τον χαλίφη Ισάμ ή τον ανιψιό του αλ-Ουαλίντ Β΄, ο ισχυρός σεισμός που κατέστρεψε το συγκρότημα βοήθησε τελικά στη διάσωση αυτών των πολύτιμων δαπέδων κάτω από τα ερείπια.

Πηγές

• UNESCO World Heritage Centre: Hisham's Palace — site plan, decoration, water system and conservation.
• The Met: Khirbat al-Mafjar — patronage debate and figural stucco.
• UNESCO: Umayyad Pottery from Khirbat al-Mafjar — excavated material and site documentation.