Γύψινα της Σαμάρα: Η Διάδοση ενός Αββασιδικού Ρυθμού
Πώς ο χυτός και έκτυπος γύψος κάλυψε τα εσωτερικά των κτηρίων στη Σαμάρα και επηρέασε τη διακόσμηση πέρα από το Ιράκ.
Τα γύψινα της Σαμάρα αναφέρονται στα ιδιαίτερα ανάγλυφα διακοσμητικά στοιχεία από γύψο (stucco) που αναπτύχθηκαν στην αββασιδική πρωτεύουσα Σαμάρα του Ιράκ, κατά την περίοδο που αποτέλεσε την έδρα του χαλιφάτου (836–892). Αυτά τα διακοσμητικά προγράμματα ταξινομούνται από τους σύγχρονους αρχαιολόγους σε τρεις διακριτούς ρυθμούς, γνωστούς ως Ρυθμός Α, Β και Γ.
Η εικόνα εξωφύλλου είναι πρωτότυπη ιστορική ανακατασκευή με βοήθεια ΤΝ και όχι φωτογραφία συγκεκριμένου μνημείου, εργαστηρίου ή αντικειμένου.
Υλικό, κατασκευή και χρήση
Η ανάγκη για ταχεία οικοδόμηση της τεράστιας νέας πρωτεύουσας οδήγησε τους αρχιτέκτονες στην υιοθέτηση του γύψου ως οικονομικού και εύπλαστου υλικού πάνω από τους πλίνθινους τοίχους. Ενώ ο Ρυθμός Α διατηρούσε βαθιά σκαλισμένα φυτικά μοτίβα, ο Ρυθμός Γ (λοξότμητος ρυθμός) εισήγαγε μια ριζοσπαστική αφαίρεση με ρέοντα σχέδια που χυτεύονταν σε επαναλαμβανόμενες μήτρες, επιτρέποντας τη γρήγορη κάλυψη μεγάλων επιφανειών.
Πώς αναγνωρίζεται σωστά
Αυτή η τεχνική παραγωγής δεν παρέμεινε περιορισμένη στη Σαμάρα, αλλά διαδόθηκε γρήγορα μέσω των μετακινούμενων τεχνιτών σε ξυλόγλυπτα, πλινθοδομές και κεραμικά σε ολόκληρη την περιοχή. Η γνώση μας για αυτά τα γύψινα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ανασκαφές του Ερνστ Χέρτσφελντ (1911–1913), τα ευρήματα των οποίων είναι σήμερα διασκορπισμένα σε μουσεία, αποκομμένα από το αρχικό αρχιτεκτονικό τους πλαίσιο.
Πηγές
- UNESCO World Heritage Centre: Samarra Archaeological City — capital plan, architecture, stucco and endangered status.
- The Met: Architectural Ornament of Abbasid Samarra — Herzfeld drawings, excavation and wall decoration.
- The Met: Art of the Abbasid Period — beveled style, media and wider influence.
