
Πώς διαβάζονται οι ισλαμικές επιτύμβιες στήλες: γραφή, χρονολόγηση και επαναχρησιμοποίηση
Αναγνωρίστε την κουφική γραφή και τη γραφή νασχ, τις ημερομηνίες θανάτου και τα ίχνη φθοράς και επαναχρησιμοποίησης μέσα από καταλόγους μουσείων.
Για να διαβάσετε μια ιστορική ισλαμική επιτύμβια στήλη, αρχίστε από την πέτρα και την όψη που έχετε μπροστά σας. Παρατηρήστε το περίγραμμα, την επιφάνεια γύρω από τα γράμματα και τον προσανατολισμό των γραμμών. Συμβουλευτείτε ύστερα την καταχώριση του μουσείου για το υλικό, το είδος γραφής και το γεγονός που αναφέρει η επιγραφή. Μια ημερομηνία σε επιτύμβια επιγραφή μπορεί να δείχνει πότε πέθανε κάποιος. Οι ακμές, η πίσω όψη και το σχήμα μπορούν να φανερώσουν πώς χρησιμοποιήθηκε η ίδια πέτρα σε άλλη εποχή.
Η στήλη είναι λίθινο μνημείο που συνήθως στήνεται όρθιο. Σε έναν κατάλογο, ο όρος επιτύμβια πλάκα μπορεί να αφορά μια επίπεδη πλάκα, τμήμα μεγαλύτερου μνημείου ή ένα αντικείμενο που αναδιαμορφώθηκε για να σημαδέψει έναν τάφο. Μια πλάκα από στιλβωμένο ασβεστόλιθο του Ασουάν, μια βασαλτική στήλη από την Ερυθρά Θάλασσα και αρκετά μαρμάρινα παραδείγματα δείχνουν πώς μπορεί να εξεταστεί κάθε αντικείμενο χωριστά. Μία επιγραφή μπορεί να συνεχίζεται και στις δύο όψεις. Σε άλλες περιπτώσεις οι δύο όψεις φέρουν γραφή από διαφορετικές φάσεις χρήσης.
Αρχίστε από το υλικό και το σχήμα
Το Βρετανικό Μουσείο καταγράφει το 1868,1102.432 ως επιτύμβια πλάκα από στιλβωμένο ασβεστόλιθο που κατασκευάστηκε στο Ασουάν. Έχει μήκος 51,5 εκατοστά και πλάτος 21,75. Στη φωτογραφία διακρίνονται το περίγραμμα και η διάταξη των γραμμών στην επιφάνεια. Ο κατάλογος προσδιορίζει το υλικό και τη στίλβωση. Σημειώστε από πού προέρχεται κάθε παρατήρηση. Ο φωτισμός μπορεί να κάνει μια επιφάνεια να φαίνεται πιο ανοιχτή ή πιο σκούρα. Όταν γράφετε λεζάντα, προσδιορίστε το υλικό με βάση τον κατάλογο. Βρετανικό Μουσείο, ασβεστολιθική επιτύμβια πλάκα του Ασουάν 1868,1102.432.
Συγκρίνετε την πλάκα με την επιτύμβια στήλη από βασάλτη 1928,0305.1 του ίδιου μουσείου. Ως τόπος εύρεσης ή απόκτησης καταγράφεται το Νταχλάκ Κεμπίρ στην Ερυθρά Θάλασσα. Η στήλη έχει ύψος 65 εκατοστά και πλάτος 31. Ο επιμελητής περιγράφει τον σκούρο, αδρά λαξευμένο βασάλτη που συναντάται στις στήλες του Νταχλάκ και εξηγεί πώς αφαιρέθηκε υλικό γύρω από τα γράμματα. Η φωτογραφία μπορεί να δείξει την υφή και τις ακμές των γραμμάτων. Η ταυτοποίηση του βασάλτη προέρχεται από την καταχώριση του αντικειμένου. Βρετανικό Μουσείο, επιτύμβια στήλη από βασάλτη του Νταχλάκ Κεμπίρ 1928,0305.1.
Κοιτάξτε τη γραφή και τον τρόπο λάξευσης των γραμμάτων
Το μουσείο χαρακτηρίζει τη γραφή του Ασουάν κουφική και εκείνη του Νταχλάκ νασχ. Πρόκειται για ονόματα τύπων γραφής. Για την περιγραφή μιας επιγραφής έχει επίσης σημασία πώς δούλεψε ο τεχνίτης την επιφάνεια. Στον βασάλτη τα γράμματα προεξέχουν επειδή αφαιρέθηκε υλικό από το φόντο. Αναζητήστε μια λεπτή σκιά στην άκρη των γραμμάτων και, αν υπάρχει, ελέγξτε μια λήψη από άλλη γωνία. Ο οδηγός για τα είδη της αραβικής καλλιγραφίας προσφέρει περισσότερα δείγματα γραμμάτων. Ο οδηγός για τις επιγραφές σε πρώιμα ισλαμικά νομίσματα δείχνει πώς το σχήμα μιας διαφορετικής επιφάνειας επηρεάζει τη διάταξη της γραφής.
Στη στήλη του Νταχλάκ ο επιμελητής περιγράφει μια σύνθεση σε σχήμα κόγχης, με λυχνάρι που κρέμεται στο πάνω μέρος. Η καταχώριση ξεχωρίζει τον νεκρό από τον τεχνίτη που λάξευσε την επιγραφή. Το όνομα του τεχνίτη διαβάζεται ως Αμπντ αλ-Ραχμάν ιμπν Αμπί Χαραμί αλ-Μάκκι. Ο επιμελητής ερμηνεύει το αλ-Μάκκι στα δύο ονόματα ως ένδειξη σύνδεσης με τη Μέκκα. Το Νταχλάκ Κεμπίρ αναφέρεται σε χωριστό πεδίο ως τόπος εύρεσης ή απόκτησης. Στη λεζάντα διακρίνετε τη σύνδεση ενός προσώπου με έναν τόπο από τον καταγεγραμμένο τόπο εύρεσης ή απόκτησης της στήλης. Το γλωσσάρι αρχιτεκτονικής τεμενών εξηγεί τη λειτουργία του μιχράμπ σε ένα κτίριο. Η κόγχη και το λυχνάρι εδώ είναι στοιχεία λαξευμένα στην πέτρα.
Βρείτε σε ποιο γεγονός αναφέρεται η ημερομηνία
Το Βρετανικό Μουσείο διαβάζει στην πλάκα του Ασουάν ημερομηνία θανάτου 14 Ντου αλ-Χίτζα 554 της Εγίρας και δίνει ως αντίστοιχη ημερομηνία την 27η Δεκεμβρίου 1159. Για τη στήλη του Νταχλάκ αναφέρει έτος θανάτου 584 της Εγίρας, δηλαδή 1188. Δηλώστε το ημερολόγιο και το γεγονός που καταγράφει η ημερομηνία. Στους αγγλόφωνους καταλόγους τα γράμματα AH δηλώνουν έτος του ισλαμικού ημερολογίου. Όταν η λεζάντα δίνει την αρχική ημερομηνία μαζί με την αντιστοίχιση του μουσείου, ο αναγνώστης μπορεί να αναγνωρίσει το ίδιο γεγονός στα δύο ημερολόγια.
Η EA2006.21 του Μουσείου Άσμολιαν δείχνει πώς μια επιγραφή μπορεί να δίνει πληροφορίες με διαφορετικό βαθμό βεβαιότητας. Το μουσείο καταγράφει θάνατο στις 4 Σαουάλ 431 της Εγίρας, με αντιστοίχιση στις 17 Ιουνίου 1040. Η νεκρή ήταν γυναίκα ή, κατά το μουσείο, πιθανότερα νεαρό κορίτσι. Η ανάγνωση του ονόματος παραμένει αβέβαιη. Το μουσείο θεωρεί πιθανό η πλάκα να κατασκευάστηκε στη σημερινή Τυνησία, με βάση το σχήμα, το μάρμαρο και τη γραφή. Μία επιγραφή συνεχίζεται και στις δύο όψεις. Η καταχώριση τις εξετάζει μαζί για τη χρονολογία και την ταυτότητα της νεκρής. Ο οδηγός για τα κολοφώνια και τα σημειώματα κυριότητας χειρογράφων δίνει άλλο ένα παράδειγμα σύνδεσης μιας ημερομηνίας με το γεγονός που τεκμηριώνει. Μουσείο Άσμολιαν, λαξευμένη μαρμάρινη επιτύμβια πλάκα EA2006.21.
Συγκρίνετε τις δύο όψεις δύο αιγυπτιακών πλακών που χρησιμοποιήθηκαν ξανά
Η μαρμάρινη πλάκα 1975,0415.1 του Βρετανικού Μουσείου ήταν ένα από τα τέσσερα μέρη ενός κενοταφίου, μιας μνημειακής κατασκευής. Κατά τον επιμελητή, οι λοξότμητες ακμές και η ελλιπής εξωτερική επιγραφή υποδηλώνουν ότι η πλάκα βρισκόταν στο άκρο όπου θα ήταν το κεφάλι, σε χαμηλό περίβολο ή ανοιχτό κενοτάφιο. Η εξωτερική όψη χρονολογείται περίπου στον 9ο αιώνα και φέρει διακοσμητική κουφική γραφή σε ανάγλυφο. Σύμφωνα με το μουσείο, η κατασκευή λύθηκε και η πίσω όψη της πλάκας απέκτησε αργότερα μια απλούστερη, εγχάρακτη κουφική επιγραφή. Στο πίσω μέρος καταγράφεται θάνατος τον μήνα Τζουμάντα Β΄ 356 της Εγίρας. Η περιγραφή της επιγραφής αναφέρει το 967, ενώ το πεδίο χρονολόγησης δίνει 966–967 για τη μεταγενέστερη επιγραφή. Ο θάνατος που αναφέρεται στην πίσω όψη ανήκει στη μεταγενέστερη φάση χρήσης. Βρετανικό Μουσείο, επαναχρησιμοποιημένη πλάκα κενοταφίου 1975,0415.1.
Το 2010.225 του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης είναι διαφορετική μαρμάρινη επιτύμβια πλάκα με δύο όψεις και αποδίδεται στην Αίγυπτο. Το μουσείο χρονολογεί τη μία όψη στον 10ο αιώνα και περιγράφει την έντονη κουφική γραφή της. Πάνω από δύο αιώνες αργότερα η πλάκα αναστράφηκε, ώστε η πάνω ακμή να βρεθεί κάτω, και η άλλη όψη λαξεύτηκε για να χρησιμοποιηθεί η πλάκα ως νέο επιτύμβιο σήμα. Η μεταγενέστερη επιγραφή δίνει ημερομηνία θανάτου το 646 της Εγίρας, δηλαδή 1248–1249. Η επιγραφή πλαισιώνεται από τόξο πάνω σε κίονες, με ρόδακες στα πεδία πλάι στο τόξο και λυχνάρι που κρέμεται από την κορυφή του. Οι δύο εικόνες της καταχώρισης επιτρέπουν τη σύγκριση του προσανατολισμού και της λάξευσης. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, επιτύμβια πλάκα δύο όψεων 2010.225.
Βάλτε τις καταχωρίσεις δίπλα δίπλα. Στην πλάκα του Βρετανικού Μουσείου η λοξότμηση και η ελλιπής εξωτερική επιγραφή δείχνουν πού μπορεί να βρισκόταν το στοιχείο μέσα στη μεγαλύτερη κατασκευή. Στην πλάκα του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης ο αλλαγμένος προσανατολισμός και η δεύτερη σύνθεση δείχνουν πώς ξαναχρησιμοποιήθηκε ως επιτύμβιο σήμα. Στη λεζάντα διευκρινίστε ποια όψη φαίνεται και ποιο στοιχείο τεκμηριώνει τη σειρά των χρήσεων.
Αναγνωρίστε την παλιότερη μορφή ενός επαναχρησιμοποιημένου κίονα
Η μορφή της πέτρας μπορεί να δίνει στοιχεία επαναχρησιμοποίησης. Η MXD 276 της Συλλογής Χαλίλι είναι επιτύμβια στήλη από λευκό μάρμαρο, ύψους 112,5 εκατοστών, καταχωρισμένη στην ενότητα της Τυνησίας. Η συλλογή την ερμηνεύει ως μικρό υστερορωμαϊκό ή βυζαντινό κίονα που μετατράπηκε σε κυλινδρικό επιτύμβιο σήμα. Ο κατάλογος αναφέρει βαθιά αυλάκωση κοντά στην κορυφή και στρογγυλεμένη απόληξη. Η φυλλοφόρος κουφική επιγραφή καταγράφει θάνατο στις 2 Σαφάρ 436 της Εγίρας, που αντιστοιχεί κατά τη συλλογή στις 29 Αυγούστου 1044. Η ημερομηνία αφορά τον θάνατο. Η περιγραφή του κορμού εξηγεί πώς η συλλογή αναγνώρισε την προηγούμενη μορφή του αντικειμένου. Συλλογή Χαλίλι, κυλινδρική μαρμάρινη επιτύμβια στήλη MXD 276.
Μια καμπύλη επιφάνεια χρειάζεται διαφορετική γωνία παρατήρησης από μια επίπεδη πλάκα. Εντοπίστε τη στρογγυλεμένη απόληξη και ακολουθήστε τον κύλινδρο προς τον κορμό. Σε μια μόνο φωτογραφία η γραφή μπορεί να χάνεται στο σημείο όπου η επιφάνεια καμπυλώνεται προς τα πίσω. Χρησιμοποιήστε δεύτερη λήψη ή την περιγραφή του καταλόγου για να ξεχωρίσετε τις γραμμές στον κορμό από εκείνες που περιβάλλουν την κορυφή. Αν χρησιμοποιείτε κοντινή λήψη, αναφέρετε στη λεζάντα ποιο μέρος του κυλίνδρου φαίνεται.
Ξεχωρίστε τη φθορά από ό,τι διαβάζεται ακόμη
Η στήλη από ψαμμίτη E.38.1930 του Μουσείου Φιτζγουίλιαμ δείχνει πώς η κατάσταση του αντικειμένου επηρεάζει την ανάγνωση. Ο κατάλογος αναφέρει ότι η κουφική επιγραφή σώζεται σε κακή κατάσταση. Το μουσείο αναγνωρίζει τη νεκρή ως γυναίκα και τοποθετεί τον θάνατό της στα τέλη Απριλίου ή τον Μάιο του 1056. Η καταχώριση αναφέρει ότι η επιφάνεια έχει μαυρίσει από καπνό και ερμηνεύει τη φθορά ως ένδειξη επαναχρησιμοποίησης. Το μαύρισμα είναι παρατήρηση της επιφάνειας. Η επαναχρησιμοποίηση είναι η ερμηνεία του μουσείου, και οι συνθήκες της παραμένουν αδιευκρίνιστες. Μουσείο Φιτζγουίλιαμ, επιτύμβια στήλη από ψαμμίτη E.38.1930.
Η καταχώριση δίνει μήκος 54 εκατοστά, πλάτος 39 και βάθος 6,5. Οι διαστάσεις μπορούν να αναφερθούν με ακρίβεια, ενώ η χρονολογία θανάτου πρέπει να διατηρεί το χρονικό εύρος που δίνει το μουσείο. Μια γραμμή μπορεί να φαίνεται απούσα σε φωτογραφία χαμηλής ανάλυσης εξαιτίας της φθοράς, του φωτισμού ή της γωνίας της λήψης. Όταν ο κατάλογος δίνει μερική ανάγνωση, αναφέρετε το τμήμα που έχει αναγνωριστεί και διατηρήστε την αβεβαιότητα για το υπόλοιπο.
Αναφέρετε την όψη, τη χρονολογία και την πηγή στη λεζάντα
Ξεκινήστε με το όνομα του μουσείου και τον αριθμό καταλόγου. Προσθέστε το υλικό, το σχήμα και την όψη που περιγράφετε. Αν η φωτογραφία δείχνει λεπτομέρεια, δηλώστε αν φαίνεται η μπροστινή ή πίσω όψη, μια ακμή ή τμήμα του καμπύλου κορμού. Εξηγήστε αν η ημερομηνία αφορά θάνατο, χρονολόγηση παλιότερης λάξευσης από το μουσείο ή άλλο καταγεγραμμένο γεγονός. Δώστε την ημερομηνία στο αρχικό ημερολόγιο μαζί με την αντιστοίχιση του μουσείου, όταν είναι διαθέσιμες και οι δύο. Διατηρήστε τη διατύπωση του καταλόγου όταν η προέλευση είναι πιθανή ή η ανάγνωση αβέβαιη.
Ελέγξτε έπειτα αν ο αναγνώστης μπορεί να εντοπίσει τα ίδια στοιχεία. Για την πλάκα του Βρετανικού Μουσείου αναφέρετε την παλιότερη λάξευση εξωτερικά και τη μεταγενέστερη επιγραφή στο πίσω μέρος. Για την πλάκα του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης σημειώστε την αναστροφή και το τόξο στη νεότερη όψη. Για τη στήλη του Μουσείου Φιτζγουίλιαμ αναφέρετε ότι τα ίχνη καπνού στηρίζουν την ερμηνεία περί επαναχρησιμοποίησης. Μία χρονολογία και μια φωτογραφία της μπροστινής όψης μπορούν να δείξουν μόνο ένα μέρος της ιστορίας του αντικειμένου.
Καταχωρίσεις μουσείων για σύγκριση ισλαμικών επιτύμβιων στηλών
- Βρετανικό Μουσείο, 1868,1102.432 καταγράφει τον στιλβωμένο ασβεστόλιθο, την κουφική γραφή και την ημερομηνία θανάτου στην πλάκα του Ασουάν.
- Βρετανικό Μουσείο, 1928,0305.1 περιγράφει τον βασάλτη, τη γραφή νασχ σε ανάγλυφο και τις χωριστές αναγνώσεις του ονόματος του νεκρού και του τεχνίτη.
- Μουσείο Άσμολιαν, EA2006.21 τεκμηριώνει μία επιγραφή σε δύο όψεις και την πιθανή σύνδεση με την Τυνησία.
- Βρετανικό Μουσείο, 1975,0415.1 εξηγεί την πιθανή θέση της πλάκας στο κενοτάφιο και την εγχάρακτη επιγραφή στο πίσω μέρος.
- Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, 2010.225 δείχνει και τις δύο όψεις και τεκμηριώνει την επαναχρησιμοποίηση της πλάκας ύστερα από αναστροφή.
- Συλλογή Χαλίλι, MXD 276 περιγράφει τον επαναχρησιμοποιημένο κίονα, τη φυλλοφόρο κουφική γραφή και την ημερομηνία θανάτου.
- Μουσείο Φιτζγουίλιαμ, E.38.1930 περιγράφει τα ίχνη καπνού και τη μερική ανάγνωση της επιγραφής στον ψαμμίτη.





